# Projektometr — pełny zrzut bazy polskich megaprojektów
# Stan na: lipiec 2026 (2026-07-25). Aktualizacja co miesiąc.
# Koszty NOMINALNE (ceny różnych lat), wartość wg etapu — nie łączny koszt.
# Każdy fakt ma źródło; pełne dane: https://projektometr.pl/api/projekty.json
# Metodologia i "dlaczego": https://projektometr.pl/o-projekcie
# Rekordów: 375

## Samobieżny moździerz 120 mm M120 Rak - kompanijne moduły ogniowe (kontrakt 2016)
URL: https://projektometr.pl/projekt/120-mm-m120-rak-self-propelled-mortar-company-fire-modules
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 968 mln zł | Inwestor: Ministerstwo Obrony Narodowej (Inspektorat Uzbrojenia) - zamawiający; wykonawca: konsorcjum Huta Stalowa Wola S.A. i Rosomak S.A.
Kalendarium: ogł. 2016-04-28, start 2017, oddano 2019
Efekt: dostarczone
Opis: 28 kwietnia 2016 r. Inspektorat Uzbrojenia zawarł z konsorcjum Huty Stalowa Wola S.A. i Rosomak S.A. umowę na dostawę elementów ośmiu kompanijnych modułów ogniowych (KMO) Rak: 64 samobieżnych moździerzy 120 mm na podwoziu kołowym M120K oraz 32 artyleryjskich wozów dowodzenia AWD na podwoziu kołowym. Wartość brutto umowy wyniosła 968 319 188 zł (ok. 968,3 mln zł). Dostawy zamówionego sprzętu zaplanowano na lata 2017-2019 (w 2017 r. elementy dwóch modułów, a w 2018 i 2019 r. po trzy komplety). 15 października 2019 r. Hutę Stalowa Wola opuścił ostatni, VIII Kompanijny Moduł Ogniowy, czym HSW zakończyła realizację umowy z 28 kwietnia 2016 r.; sprzęt trafił m.in. na wyposażenie 12. Brygady Zmechanizowanej w Szczecinie. Moździerz M120K powstaje na krajowym podwoziu kołowym Rosomak, a moduły Rak są produktem polskiego przemysłu zbrojeniowego (Huta Stalowa Wola / Grupa PGZ).
Znaczenie: Kontrakt z 28 kwietnia 2016 r. uruchomił seryjną produkcję i wprowadzenie do Wojska Polskiego samobieżnego moździerza 120 mm M120 Rak - nowej klasy uzbrojenia wsparcia ogniowego, opartej na krajowym podwoziu kołowym Rosomak. Dostawa ośmiu kompanijnych modułów ogniowych (łącznie 64 moździerze M120K i 32 artyleryjskie wozy dowodzenia AWD) w latach 2017-2019 zbudowała pierwszy trzon pododdziałów Rak w polskich brygadach zmechanizowanych i utrwaliła zdolności artyleryjskie krajowego przemysłu obronnego skupionego wokół Huty Stalowa Wola.
Źródła:
  - Moździerz samobieżny Rak (Wojsko i Technika 2/2017) (Zespół Badań i Analiz Militarnych / Wojsko i Technika, 2017): https://zbiam.pl/artykuly/mozdzierz-samobiezny-rak/
  - Postępy w realizacji programu KMO Rak (DziennikZbrojny.pl, 2019-05-01): https://dziennikzbrojny.pl/aktualnosci/news,1,11177,aktualnosci-z-polski,postepy-w-realizacji-programu-kmo-rak
  - VIII Kompanijny Moduł Ogniowy RAK wyruszył w Polskę (Zespół Badań i Analiz Militarnych, 2019-10-16): https://zbiam.pl/viii-kompanijny-modul-ogniowy-rak-wyruszyl-w-polske/
  - Szczegóły zamówienia trzeciej partii moździerzy Rak (Radar / Rzeczpospolita, 2020-04-28): https://radar.rp.pl/modernizacja-sil-zbrojnych/art17515251-szczegoly-zamowienia-trzeciej-partii-mozdzierzy-rak

## Autostrada A1 Częstochowa – Pyrzowice
URL: https://projektometr.pl/projekt/a1-motorway-czestochowa-pyrzowice
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 3.0 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: start 2015, oddano 2019
Efekt: dostarczone
Opis: Budowa śląskiego odcinka autostrady A1 od węzła Pyrzowice (przy porcie lotniczym Katowice) do węzła Częstochowa Północ, wraz z autostradową obwodnicą Częstochowy, o łącznej długości ok. 57,70 km. Inwestycję realizowała Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, dzieląc ją na cztery odcinki (F: Częstochowa Północ – Blachownia, G: Blachownia – Zawodzie/Częstochowa Południe, H: Częstochowa Południe – Woźniki, I: Woźniki – Pyrzowice) w systemie „projektuj i buduj". Umowy z wykonawcami podpisano w latach 2015–2016 (m.in. umowę na odcinek F z firmą Salini 12 października 2015 r.). 2 sierpnia 2019 r. oddano do ruchu 33-kilometrowy ciąg od węzła Pyrzowice do węzła Częstochowa Blachownia (odcinki G, H, I), a 23 grudnia 2019 r. udostępniono ostatni, ok. 20-kilometrowy odcinek F (Częstochowa Północ – Blachownia), domykając trasę na całej długości. Wartość inwestycji wyniosła ok. 3,0 mld zł, z czego ok. 1,35 mld zł stanowiło dofinansowanie z Funduszu Spójności UE w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014–2020.
Znaczenie: Odcinek Częstochowa – Pyrzowice domknął autostradę A1 na Śląsku, łącząc autostradową obwodnicę Częstochowy z istniejącym już ciągiem A1 w rejonie Pyrzowic i portu lotniczego Katowice. Wraz z równolegle realizowanym odcinkiem Tuszyn – Częstochowa tworzył on ciągły autostradowy korytarz północ–południe (część sieci TEN-T) od Trójmiasta w stronę granicy z Czechami. Inwestycja o wartości ok. 3,0 mld zł, z dofinansowaniem UE rzędu 1,35 mld zł, była jednym z największych drogowych przedsięwzięć oddanych do ruchu w Polsce w 2019 roku.
Źródła:
  - Autostrada A1 z Pyrzowic do Częstochowy otwarta (Ministerstwo Infrastruktury (gov.pl), 2019-08-02): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/autostrada-a1-z-pyrzowic-do-czestochowy-otwarta
  - Budowa autostrady A1, odc. Pyrzowice – Częstochowa (Mapa Dotacji UE (gov.pl)): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/746757/?lang=pl
  - Dotrzymujemy słowa – Częstochowę ominiemy autostradową obwodnicą (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (serwis archiwalny), 2019-12-23): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/36196/Dotrzymujemy-slowa-Czestochowe-ominiemy-autostradowa-obwodnica

## Autostrada A1 Toruń–Stryków (środkowy odcinek GDDKiA, POIiŚ)
URL: https://projektometr.pl/projekt/a1-motorway-kowal-strykow-2012-wave
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 5.7 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: start 2010, oddano 2014
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Środkowy, ok. 150-kilometrowy odcinek autostrady A1 pomiędzy Toruniem a węzłem Stryków (Łódź Północ), zrealizowany przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad jako jeden projekt współfinansowany z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko (perspektywa 2007–2013). Całkowita wartość projektu „Budowa autostrady A-1, odcinek Toruń–Stryków" wyniosła 5 714 122 009,95 zł, z czego dofinansowanie ze środków UE sięgnęło 2 826 274 768,74 zł. Inwestycję prowadzono w podziale na niezależnie kontraktowane sekcje (m.in. Kowal–Sójki, Sójki–Kotliska, Kotliska–Piątek, Piątek–Stryków), których budowę rozpoczęto w 2010 roku. Węzeł Łódź Północ oddano do ruchu 3 czerwca 2012 roku, a większość sekcji na południe od Kowala udostępniono kierowcom 13 listopada 2012 roku, jeszcze przed sezonem po mistrzostwach Europy w piłce nożnej UEFA Euro 2012. Sekcja Kowal–Sójki oraz sąsiednie odcinki na północy opóźniły się po wycofaniu się (6 września 2012) konsorcjum z udziałem spółek grupy PBG i Hydrobudowy Polska, które ogłosiły upadłość; dokończenie zlecono konsorcjum Salini Polska / Impregilo (umowa z 3 kwietnia 2013), a odcinek Kowal–Sójki otwarto 30 kwietnia 2014 roku, domykając ciągłe połączenie autostradowe Toruń–Stryków.
Znaczenie: Odcinek Toruń–Stryków wypełnił środkową lukę autostrady A1, łącząc północny, koncesyjny fragment Gdańsk–Toruń z układem drogowym aglomeracji łódzkiej i węzłem z autostradą A2 (Łódź Północ/Stryków). Trasa jest częścią transeuropejskiego korytarza TEN-T północ–południe i była jedną z największych inwestycji drogowych współfinansowanych z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko (dofinansowanie UE ok. 2,83 mld zł przy całkowitej wartości ok. 5,71 mld zł). Oddanie większości sekcji w listopadzie 2012 r. znacząco skróciło przejazd tranzytowy między północą a centrum kraju; opóźnienie sekcji Kowal–Sójki, spowodowane upadłością wykonawców z grupy PBG i Hydrobudowy Polska, przesunęło pełne domknięcie połączenia na 2014 r.
Źródła:
  - Budowa autostrady A-1, odcinek Toruń-Stryków — Mapa Dotacji UE (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (mapadotacji.gov.pl)): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/725628/
  - Budowa autostrady A-1, odcinek Toruń-Stryków (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (archiwum.gddkia.gov.pl)): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/4096/budowa-autostrady-a-1-odcinek-torun-strykow
  - Autostrada A1 (Polska) (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Autostrada_A1_(Polska)
  - Włoskie Salini dokończy budowę A1. Umowy podpisane (Rynek Infrastruktury, 2013-04): https://www.rynekinfrastruktury.pl/wiadomosci/drogi-i-autostrady/wloskie-salini-dokonczy-budowe-a1-umowy-podpisane-19585.html
  - A1: Pikutkowo–Kowal na przełomie kwietnia i maja (Inżynieria.com, 2014): https://inzynieria.com/drogi/autostrady_w_polsce/wiadomosci/37197,a1-pikutkowo-kowal-na-przelomie-kwietnia-i-maja

## Autostrada A1 Stryków (Łódź Północ) – Tuszyn (wschodnia obwodnica Łodzi)
URL: https://projektometr.pl/projekt/a1-motorway-odz-north-tuszyn
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.0 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: ogł. 2014-02-06, start 2014-10, oddano 2016-07-01
Efekt: dostarczone
Opis: Około 40-kilometrowy odcinek autostrady A1 od węzła Stryków (Łódź Północ) do węzła Tuszyn, stanowiący wschodnią obwodnicę Łodzi, wybudowany przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. Inwestycję podzielono na trzy zadania: Zadanie I (14,1 km, węzeł Łódź Północ – Brzeziny) zrealizowane przez konsorcjum Strabag/Budimex za 339 623 175,69 zł, Zadanie II (11 km, Brzeziny – Romanów) przez Mota-Engil Central Europe za 360 747 073,93 zł oraz Zadanie III (ok. 16 km, Romanów – Tuszyn) przez konsorcjum Budimex/Strabag za 327 041 625 zł. Przetarg ogłoszono 6 lutego 2014 r., umowy z wykonawcami podpisano we wrześniu–październiku 2014 r., a cały odcinek oddano do ruchu 1 lipca 2016 r. Łączny koszt budowy trzech zadań wyniósł ok. 1,03 mld zł. Trasa przeniosła ruch tranzytowy poza centrum Łodzi i domknęła autostradowy przebieg A1 w rejonie aglomeracji łódzkiej.
Znaczenie: Oddanie 1 lipca 2016 r. ok. 40-kilometrowego odcinka A1 Stryków – Tuszyn utworzyło wschodnią obwodnicę Łodzi, przenosząc ruch tranzytowy poza centrum miasta i domykając przebieg autostrady A1 w rejonie aglomeracji łódzkiej jako części korytarza północ–południe. Inwestycję o łącznej wartości ok. 1,03 mld zł zrealizowano w trzech zadaniach przez konsorcja Strabag/Budimex, Mota-Engil oraz Budimex/Strabag, przy średnim koszcie rzędu ok. 25 mln zł za kilometr.
Źródła:
  - GDDKiA oddała A1 Stryków-Tuszyn, budowaną przez Strabag, Budimex i Mota-Engil (Money.pl, 2016-07-01): https://www.money.pl/gielda/wiadomosci/artykul/gddkia-oddala-a1-strykow-tuszyn-budowana,252,0,2116092.html
  - A1 Stryków – Węzeł Tuszyn (2014–2016) (Strabag Sp. z o.o.): https://www.strabag.pl/databases/internet/_public/content.nsf/web/624B32DEED27C06AC125819100319D4B
  - Autostrada A1 Stryków-Tuszyn gotowa (Inżynier Budownictwa, 2016-06-17): https://inzynierbudownictwa.pl/autostrada-a1-strykow-tuszyn-gotowa/
  - A1 Stryków - Tuszyn - nowy 40 kilometrowy odcinek autostrady otwarty (Dostawczakiem.pl, 2016-07): https://www.dostawczakiem.pl/a1-strykow-tuszyn-nowy-40-kilometrowy-odcinek-autostrady-otwarty/
  - Autostrada A1 (Polska) (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Autostrada_A1_(Polska)

## Autostrada A1 Pyrzowice – Piekary Śląskie
URL: https://projektometr.pl/projekt/a1-motorway-pyrzowice-piekary-slaskie
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.5 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), Oddział w Katowicach
Kalendarium: start 2009-08-20, oddano 2012-06-01
Efekt: dostarczone
Opis: Budowa najbardziej północnego, 16,07-kilometrowego odcinka autostrady A1 na terenie województwa śląskiego, od węzła Pyrzowice (przy porcie lotniczym Katowice-Pyrzowice) do węzła Piekary Śląskie, w ciągu km 442+500 – 459+200. Inwestorem była Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (oddział w Katowicach), a wykonawcą konsorcjum firm BUDIMEX S.A. (lider) i Mostostal Warszawa (partner). Umowę na budowę podpisano 27 lipca 2009 r., roboty rozpoczęto 20 sierpnia 2009 r., a odcinek oddano do ruchu 1 czerwca 2012 r. Wartość kontraktu na budowę odcinka wyniosła ok. 1,5 mld zł netto (blisko 1,83 mld zł z 22-procentowym VAT). W ramach inwestycji powstała autostrada o dwóch dwupasowych jezdniach z pasem rozdziału, dwa węzły (Pyrzowice i Piekary), 19 obiektów mostowych, drogi dojazdowe oraz dwa miejsca obsługi podróżnych.
Znaczenie: Odcinek Pyrzowice – Piekary Śląskie stanowił północny fragment śląskiego ciągu autostrady A1 (Pyrzowice – Maciejów – Sośnica), domykający połączenie autostradowe aglomeracji górnośląskiej z portem lotniczym Katowice-Pyrzowice i dalej w kierunku północnym. Trasa jest częścią korytarza północ–południe łączącego Trójmiasto z granicą czeską. Odcinek zbudowano jako autostradę o przekroju 2+2 z rezerwą, wraz z węzłami Pyrzowice i Piekary oraz 19 obiektami mostowymi.
Źródła:
  - A1 Pyrzowice – Piekary Śląskie (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (serwis archiwalny)): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/7876/a1-pyrzowice-piekary-slaskie
  - Autostrada A1 Pyrzowice-Piekary Śląskie gotowa (Money.pl, 2012-05-09): https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/autostrada;a1;pyrzowice-piekary;slaskie;gotowa,127,0,1082495.html
  - A1 Pyrzowice – Piekary Śl. Jest umowa (Auto Świat, 2009-07): https://www.auto-swiat.pl/wiadomosci/aktualnosci/a1-pyrzowice-piekary-sl-jest-umowa/4ghx2de
  - Odcinek A1 Pyrzowice - Piekary Śląskie ma pozwolenie na użytkowanie (Money.pl / PAP, 2012-05-28): https://www.money.pl/archiwum/wiadomosci_agencyjne/pap/artykul/odcinek;a1;pyrzowice;-;piekary;slaskie;ma;pozwolenie;na;uzytkowanie,120,0,1094264.html

## Autostrada A1 Sośnica (Gliwice) – Gorzyczki (śląski odcinek A1, przez Świerklany)
URL: https://projektometr.pl/projekt/a1-motorway-sosnica-gliwice-swierklany
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.2 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: start 2007, oddano 2012-11-30
Efekt: dostarczone
Opis: Śląski, południowy odcinek autostrady A1 od węzła Sośnica w Gliwicach (połączenie z autostradą A4) do granicy państwa z Czechami w Gorzyczkach o łącznej długości ok. 48 km, zrealizowany przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad ze współfinansowaniem z unijnego Funduszu Spójności. Inwestycję podzielono na trzy odcinki odpowiadające trzem decyzjom lokalizacyjnym wojewody śląskiego: Sośnica–Bełk (15,4 km), Bełk–Świerklany (14,5 km) oraz Świerklany–granica państwa w Gorzyczkach (18,3 km). Północny odcinek Sośnica–Bełk realizowano w ramach Etapu I (całkowity koszt kwalifikowany projektu 233,5 mln EUR, grant Funduszu Spójności 193,8 mln EUR, decyzja KE C(2004)5577) i oddano do ruchu 23 grudnia 2009 r.; jego pierwszy fragment Sośnica–Rybnik (15,4 km) kosztował 827 mln złotych (208 mln euro). Odcinki Bełk–Gorzyczki tworzyły Etap II (całkowity koszt kwalifikowany 339,9 mln EUR, grant Funduszu Spójności 224,4 mln EUR); kontrakt Bełk–Świerklany o wartości 285,2 mln EUR podpisano 7 sierpnia 2008 r. z konsorcjum STRABAG / HEILIT+WOERNER. 30 listopada 2012 r. oddano do ruchu osobowego odcinek domykający trasę do granicy państwa (z czasowym przejazdem drogami wojewódzkimi w rejonie estakady Mszana); pełną, ciągłą A1 na tym odcinku uzyskano po otwarciu fragmentu Świerklany–Mszana 23 maja 2014 r. Kwota kosztu w rekordzie jest sumą kosztów kwalifikowanych obu etapów (Etap I 233,5 mln EUR + Etap II 339,9 mln EUR ≈ 573,4 mln EUR), przeliczoną na złote po średniorocznym kursie NBP EUR/PLN 2006 (≈ 3,8951). Jest to wielkość pochodna łącząca dwie decyzje UE z lat 2004 i 2006; rok bazowy cen (price_year 2006) przyjęto za dominującą decyzją Etapu II i ma charakter przybliżony.
Znaczenie: Śląski odcinek A1 Sośnica–Gorzyczki domknął autostradowe połączenie aglomeracji górnośląskiej z granicą państwa z Czechami (przejście Gorzyczki–Věřňovice) i stanowi fragment transeuropejskiego korytarza północ–południe (TEN-T) prowadzącego od Gdańska ku Europie Południowej. Węzeł Sośnica, w którym A1 krzyżuje się z A4, jest jednym z największych węzłów autostradowych w Polsce. Inwestycja była jednym z największych drogowych przedsięwzięć współfinansowanych z Funduszu Spójności w województwie śląskim.
Źródła:
  - Budowa autostrady A1, odcinek Sośnica – Gorzyczki (GDDKiA (serwis archiwalny)): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/6804/budowa-autostrady-a1-odcinek-sosnica-gorzyczki
  - Budowa autostrady A-1, odcinek Sośnica (Gliwice) – granica państwa (Gorzyczki), Etap II: Bełk – Gorzyczki (GDDKiA (serwis archiwalny)): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/6800/budowa-autostrady-a-1-odcinek-sosnica-gliwice-granica-panstwa-gorzyczki-etap-ii-belk-gorzyczki
  - Autostrada A1 (Polska) (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Autostrada_A1_(Polska)

## Autostrada A1 Świerklany – Gorzyczki (granica z Czechami, most w Mszanie)
URL: https://projektometr.pl/projekt/a1-motorway-swierklany-gorzyczki-czech-border-mszana-bridge
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.1 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: start 2007-11-16, oddano 2014-05-23
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Budowa ponad 18-kilometrowego, końcowego odcinka autostrady A1 od węzła Świerklany do Gorzyczek na granicy z Czechami, domykającego południowy wylot korytarza A1 w kierunku czeskiej D1. Roboty rozpoczęto 16 listopada 2007 r. na podstawie kontraktu z firmą Alpine (272,7 mln euro brutto, czyli ok. 1,1 mld zł); po zerwaniu tej umowy w grudniu 2009 r. przy ok. 47% zaawansowania GDDKiA podpisała w październiku 2010 r. nowy kontrakt z Alpine Bau na 555,7 mln zł brutto z terminem w kwietniu 2012 r. Wykonawca porzucił jednak plac budowy, a umowę ostatecznie rozwiązano; prace dokończyło Przedsiębiorstwo Usług Technicznych Intercor z Zawiercia (kontrakty na 55,4 mln zł oraz 49,8 mln zł brutto). Głównym problemem był most autostradowy MA532 w Mszanie – ostatni obiekt na trasie. Odcinek udostępniano etapami: od 30 listopada 2012 r. z objazdem drogami wojewódzkimi wokół Mszany, a ostatni, ponad 7,2-kilometrowy fragment wraz z mostem w Mszanie otwarto 23 maja 2014 r. Według GDDKiA finalna kwota za inwestycję była porównywalna z wartością pierwszej (zerwanej) umowy z 2007 r., tj. ok. 1,1 mld zł.
Znaczenie: Odcinek Świerklany – Gorzyczki domknął autostradę A1 na jej południowym krańcu, tworząc ciągłe autostradowe połączenie z granicą czeską i dalej z siecią autostrad Republiki Czeskiej. Inwestycja stała się zarazem symbolem trudności realizacyjnych na polskich autostradach: kolejne zrywane kontrakty (Alpine, Alpine Bau) i wieloletnie opóźnienie budowy mostu autostradowego MA532 w Mszanie przesunęły pełne otwarcie z planowanego kwietnia 2012 r. na 23 maja 2014 r. Mimo to droga o wartości ok. 1,1 mld zł zapewniła bezpośredni, autostradowy tranzyt przez południową granicę Polski w ciągu korytarza północ–południe.
Źródła:
  - Autostrada A1. GDDKiA: niespełna 1,1 mld zł za odcinek Świerklany-Gorzyczki (Money.pl, 2014-06-01): https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/autostrada;a1;gddkia;niespelna;1;1;mld;zl;za;odcinek;swierklany-gorzyczki,18,0,1552658.html
  - Rusza budowa autostrady A1 Świerklany - Gorzyczki. Koszt o 300 mln zł niższy (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, 2010-10): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/7125/rusza-budowa-autostrady-a1-swierklany---gorzyczki-koszt-o-300-mln-zl-nizszy
  - A1 Świerklany - Gorzyczki (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/aprint/7881/a1-swierklany-gorzyczki
  - Autostrada A1 (Polska) (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Autostrada_A1_(Polska)

## Autostrada A1 Toruń Południe – Kowal (odcinek Czerniewice–Kowal, budowa A1 Toruń–Stryków)
URL: https://projektometr.pl/projekt/a1-motorway-torun-south-kowal
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.8 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: start 2010, oddano 2014
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Blisko 64-kilometrowy odcinek autostrady A1 od węzła Toruń Południe (Czerniewice) do węzła Kowal w województwie kujawsko-pomorskim, budowany przez GDDKiA jako część autostrady A1 Toruń–Stryków i domykający brakujący fragment korytarza północ–południe na południe od koncesyjnego odcinka Gdańsk–Toruń. Umowy na budowę w systemie „projektuj i buduj” podpisano 17 czerwca 2010 r.: odcinki Czerniewice–Odolion i Odolion–Brzezie (łącznie ok. 34,4 km) przypadły konsorcjum SRB Civil Engineering za 934 mln zł, a odcinek Brzezie–Kowal (ok. 29,5 km) spółce PBG S.A. za 857 mln zł, z planowanym oddaniem do ruchu w 2012 r. Po problemach wykonawców i rozwiązaniu części kontraktów prace dokończono na podstawie umów zawartych w 2013 r. 21 grudnia 2013 r. kierowcy mogli korzystać z 45-kilometrowego odcinka Toruń Południe–Włocławek Zachód, a 30 kwietnia 2014 r. udostępniono ostatnie 19 km trasy od Włocławka do Kowala; stałą organizację ruchu wprowadzono 23 maja 2014 r. Inwestycja była współfinansowana ze środków Funduszu Spójności UE w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2007–2013.
Znaczenie: Oddanie odcinka Toruń Południe–Kowal domknęło autostradowe połączenie A1 od Trójmiasta i koncesyjnego odcinka Gdańsk–Toruń w kierunku środkowej Polski, tworząc ciągły przebieg autostrady na tym fragmencie korytarza. Trasę poprowadzono w województwie kujawsko-pomorskim, przejmując ruch tranzytowy w europejskim korytarzu północ–południe (TEN-T). Budowa, opóźniona wobec pierwotnego terminu z 2012 r. na skutek problemów wykonawców i rozwiązania części kontraktów, została ostatecznie ukończona w 2014 r.
Źródła:
  - Podpisanie umów na budowę autostrady A1 Toruń – Kowal (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (archiwum), 2010-07-08): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/7022/podpisanie-umow-na-budowe-autostrady-a1-torun---kowal
  - A1 Toruń Południe – Włocławek Północ – Kowal (Czerniewice–Brzezie–Kowal) (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (archiwum)): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/8086/a1-czerniewice-brzezie-kowal
  - A1 Toruń Południe – Włocławek Północ (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/gddkia/a1-torun-poludnie---wloclawek-polnoc2
  - Autostrada A1 Włocławek – Kowal otwarta (Inżynier Budownictwa, 2014-05): https://inzynierbudownictwa.pl/autostrada-a1-wloclawek-kowal-otwarta/
  - Autostrada A1 (Polska) (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Autostrada_A1_(Polska)

## Autostrada A4 Jarosław – Korczowa (granica z Ukrainą)
URL: https://projektometr.pl/projekt/a4-motorway-jarosaw-korczowa-ukrainian-border
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.8 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: ogł. 2009, oddano 2013
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Końcowy, ok. 47-kilometrowy odcinek autostrady A4 od Jarosławia do Korczowej na granicy polsko-ukraińskiej, domykający polską część korytarza A4/E40 (Berlin–Kijów). Inwestycja została podzielona na dwa zadania realizowane w systemie „Projektuj i buduj": Jarosław (węzeł Wierzbna) – Radymno o długości ok. 25 km, wybudowany przez konsorcjum Budimex Dromex i Ferrovial Agroman za 969,2 mln zł, oraz Radymno – Korczowa (granica państwa) o długości ok. 22 km, wybudowany przez grecką firmę J&P Avax za 818,5 mln zł. Oferty w przetargu GDDKiA otwarto 7 września 2009 roku. Ogólny kosztorys inwestorski GDDKiA zakładał koszt inwestycji od Jarosławia do Korczowej na poziomie 2,35 mld zł, a wybrane oferty pozwoliły prognozować oszczędności rzędu ok. 560 mln zł względem kosztorysu; całość inwestycji wyceniono na ok. 1,7–1,8 mld zł. Pierwotny termin realizacji przypadał na kwiecień 2012 r. Ciąg główny odcinka Radymno–Korczowa udostępniono kierowcom 23 grudnia 2013 roku, a węzeł Korczowa – ostatni węzeł na terenie Polski i Unii Europejskiej przed przekroczeniem granicy polsko-ukraińskiej – oddano do ruchu 18 czerwca 2014 roku. Inwestorem była Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA).
Znaczenie: Odcinek Jarosław – Korczowa domknął polską część autostrady A4 aż do granicy z Ukrainą, tworząc ciągłe autostradowe połączenie w europejskim korytarzu wschód–zachód (A4/E40, kierunek Berlin–Kijów). Węzeł Korczowa jest ostatnim węzłem komunikacyjnym na terenie Polski i Unii Europejskiej umożliwiającym zjazd z autostrady A4 przed przekroczeniem granicy polsko-ukraińskiej, co czyni odcinek kluczowym elementem drogowego przejścia granicznego i tranzytu towarowego na wschód. Inwestycja została zrealizowana taniej od kosztorysu inwestorskiego GDDKiA (2,35 mld zł), z prognozowanymi oszczędnościami rzędu ok. 560 mln zł.
Źródła:
  - Autostrada A4: 47 km odcinek Jarosław – Korczowa tańszy o 560 mln zł (Auto Świat, 2009): https://www.auto-swiat.pl/wiadomosci/aktualnosci/autostrada-a4-47-km-odcinek-jaroslaw-korczowa-tanszy-o-560-mln-zl/b5mrbph
  - Otwarcie ofert na autostradę A4 Jarosław-Radymno i Radymno-Korczowa. 560 mln zł oszczędności. (GDDKiA, 2009): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/6027/otwarcie-ofert-na-autostrade-a4-jaroslaw-radymno-i-radymno-korczowa-560-mln-zl-oszczednosci
  - A4 (Jarosław-Korczowa) zaprojektuje i zbuduje... (muratorplus.pl): https://www.muratorplus.pl/biznes/wiesci-z-rynku/a4-jaroslaw-korczowa-zaprojektuje-i-zbuduje-aa-P3Sy-gpvK-MCSg.html
  - Węzeł Korczowa na autostradzie A4 oddany do ruchu (GDDKiA, 2014): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/15358/Wezel-Korczowa-na-autostradzie-A4-oddany-do-ruchu
  - Budowa autostrady A-4 Rzeszów – Korczowa (GDDKiA): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/9859/budowa-autostrady-a4-rzeszow-korczowa

## Autostrada A4 Kraków – Szarów
URL: https://projektometr.pl/projekt/a4-motorway-krakow-szarow
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 839 mln zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: start 2007-04-27, oddano 2009-09-30
Efekt: dostarczone
Opis: Pierwszy nowo wybudowany odcinek autostrady A4 na wschód od Krakowa, o długości 19,9 km, pomiędzy węzłem Wielicka a węzłem Szarów, stanowiący fragment ciągu A4 Kraków – Tarnów w europejskim korytarzu wschód–zachód prowadzącym w kierunku granicy z Ukrainą. Inwestorem była Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, a wykonawcą hiszpańsko-polskie konsorcjum złożone z firm DRAGADOS SA oraz Polimex – Mostostal SA. Kontrakt na budowę opiewał na kwotę 839.328.570,79 złotych brutto. Budowa ruszyła 27 kwietnia 2007 roku i zakończyła się 30 września 2009 roku; uroczyste otwarcie odcinka odbyło się 29 października 2009 roku, a kierowcy mogli z niego korzystać już od 28 października 2009 roku. Łączny koszt realizacji zadania, wraz z wykupem gruntów i innymi wydatkami, przekroczył miliard złotych. Odcinek jest bezpłatną, dwujezdniową autostradą zarządzaną przez GDDKiA.
Znaczenie: Odcinek Kraków – Szarów był pierwszym nowo wybudowanym fragmentem autostrady A4 poprowadzonym na wschód od Krakowa i otworzył realizację ciągu A4 Kraków – Tarnów, kluczowego dla europejskiego korytarza drogowego wschód–zachód (A4) w kierunku przejścia granicznego z Ukrainą. Powstało na nim 30 obiektów inżynierskich (wiadukty, estakady, przejście dla zwierząt), a droga stała się bezpłatnym elementem sieci autostrad krajowych zarządzanym przez GDDKiA.
Źródła:
  - Autostrada A4 Kraków-Szarów otwarta (GDDKiA, 2009): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/4700/autostrada-a4-krakow-szarow-otwarta
  - Polimex ma kontrakt na odcinek A4 (Money.pl, 2007): https://www.money.pl/gielda/wiadomosci/artykul/polimex;ma;kontrakt;na;odcinek;a4,37,0,234277.html

## Autostrada A4 Rzeszów Wschód – Jarosław Zachód
URL: https://projektometr.pl/projekt/a4-motorway-rzeszow-jarosaw
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 986 mln zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Rzeszowie
Kalendarium: start 2010, oddano 2016
Efekt: dostarczone
Opis: Odcinek autostrady A4 Rzeszów Wschód – Jarosław Zachód o długości 41,2 km w województwie podkarpackim był jednym z ostatnich fragmentów najdłuższej autostrady w Polsce (korytarz wschód–zachód, część trasy A4). Inwestorem była Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Rzeszowie. Budowę rozpoczęto na podstawie umowy z konsorcjum Polimex Mostostal S.A. / Doprastav a.s. podpisanej 23 września 2010 roku na kwotę 2 195 924 087,54 PLN; umowa ta została odstąpiona 14 stycznia 2014 roku. Roboty kontynuacyjne wykonało konsorcjum Budimex S.A. / Strabag Sp. z o.o. na podstawie umowy z 16 września 2014 roku o wartości 985 709 828,88 PLN (rozpoczęcie robót 30 września 2014 roku). W ramach zadania wybudowano dwujezdniową autostradę wraz z węzłami Łańcut i Przeworsk oraz obiektami inżynierskimi i drogami dojazdowymi. Główną trasę autostrady oddano do ruchu 20 lipca 2016 roku (z odcinkami dokończonymi 31 sierpnia 2016 i 20 października 2016 roku).
Znaczenie: Ukończenie odcinka Rzeszów Wschód – Jarosław Zachód domknęło przebieg autostrady A4 na wschód od Rzeszowa i było jednym z ostatnich fragmentów najdłuższej autostrady w Polsce, łączącej granicę zachodnią ze wschodnią. Budowa przeszła zmianę wykonawcy: pierwotna umowa z konsorcjum Polimex Mostostal / Doprastav (2010) została odstąpiona w 2014 roku, a zadanie dokończyło konsorcjum Budimex / Strabag, oddając trasę do ruchu w 2016 roku.
Źródła:
  - Budowa autostrady A-4 Rzeszów Wschód – Jarosław Zachód (Wierzbna) (GDDKiA (serwis archiwalny)): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/6889/budowa-autostrady-a-4-w-rzeszow-wschod-w-wierzbna
  - A4 Rzeszów - Jarosław (2014 – 2016) (Strabag Sp. z o.o.): https://www.strabag.pl/databases/internet/_public/content.nsf/web/AD725BB24E85F361C12581910038EA74

## Autostrada A4 Tarnów (w. Krzyż) – Rzeszów (w. Rzeszów Wschód) wraz z odcinkiem drogi ekspresowej S19 (w. Rzeszów Zachód – w. Świlcza)
URL: https://projektometr.pl/projekt/a4-motorway-tarnow-krzyz-rzeszow
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 5.3 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: start 2010-06-09, plan 2015-06-30, oddano 2015
Efekt: dostarczone
Opis: Budowa autostrady A4 na korytarzu Tarnów–Rzeszów, na odcinku od węzła Krzyż (na wschód od Tarnowa) do węzła Rzeszów Wschód, wraz z powiązanym odcinkiem drogi ekspresowej S19 od węzła Rzeszów Zachód do węzła Świlcza. Inwestycja Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad realizowana była w ramach jednego projektu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej (Fundusz Spójności, Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2007–2013); umowę o dofinansowanie podpisano 30 czerwca 2010 r. Roboty na głównym odcinku Dębica Pustynia – Rzeszów Zachód rozpoczęto 9 czerwca 2010 r. Nowa autostrada powstawała etapami: 30 października 2013 r. kierowcy pojechali odcinkiem od Dębicy do Rzeszowa, a 30 października 2014 r. otwarto odcinek Tarnów (w. Krzyż) – Dębica Pustynia, domykając ciągłe połączenie autostradowe od Krakowa do Rzeszowa. Data zakończenia realizacji całego projektu według aneksu to 30 czerwca 2015 r. Wśród głównych wykonawców byli m.in. Budimex S.A. (odc. Dębica Pustynia – Rzeszów Zachód), STRABAG (odc. Krzyż – Dębica Pustynia), Mostostal Warszawa S.A., Eurovia Polska S.A. oraz Heilit + Woerner Sp. z o.o. Całkowita wartość projektu wyniosła 5 295 490 059,90 zł, z czego maksymalna kwota dofinansowania z UE to 2 969 050 618,42 zł.
Znaczenie: Odcinek A4 Tarnów (w. Krzyż) – Rzeszów domknął ciągłe połączenie autostradowe z aglomeracji krakowskiej do Rzeszowa, skracając czas przejazdu Kraków–Rzeszów o około pół godziny. Autostrada stanowi fragment transeuropejskiego korytarza transportowego (sieć TEN-T) w relacji wschód–zachód, zapewniając połączenie z Niemcami (przejście graniczne w Jędrzychowicach) oraz z Ukrainą (przejście graniczne w Korczowej). Powiązany odcinek S19 Rzeszów Zachód – Świlcza wpiął nową autostradę w układ dróg ekspresowych regionu.
Źródła:
  - Budowa autostrady A-4 Tarnów – Rzeszów, odc. w. Krzyż – w. Rzeszów Wschód wraz z odc. drogi ekspresowej S-19 w. Rzeszów Zachód – w. Świlcza (GDDKiA (serwis archiwalny)): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/4092/budowa-autostrady-a-4-tarnow-rzeszow-odc-w-krzyz---w
  - Budowa autostrady A-4 Tarnów - Rzeszów, odc. w. Krzyż - w. Rzeszów Wschód wraz z odc. Drogi ekspresowej S-19 w. Rzeszów Zachód - w. Świlcza (Mapa Dotacji UE (gov.pl)): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/721740/?lang=pl
  - A4 dłuższa o 35 km. Otwarto odcinek z Tarnowa do Dębicy (GDDKiA (serwis archiwalny), 2014-10-30): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/16888/A4-dluzsza-o-35-km-Otwarto-odcinek-z-Tarnowa-do-Debicy
  - Autostrada A4 z Rzeszowa do Dębicy otwarta dla kierowców (GDDKiA (serwis archiwalny), 2013-10-30): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/aprint/13334/Autostrada-A4-z-Rzeszowa-do-Debicy-otwarta-dla-kierowcow
  - A4 Krzyż - Dębica (2013-2014) (STRABAG Sp. z o.o.): https://www.strabag.pl/databases/internet/_public/content.nsf/web/6B1CB14EB6B173ADC1257FE8005474E5
  - A4 w. Dębica Pustynia – w. Rzeszów Zachód (GDDKiA (serwis archiwalny)): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/8779/a4-w-debica-pustynia-w-rzeszow-zachod

## Autostrada A4 Zgorzelec – Krzyżowa
URL: https://projektometr.pl/projekt/a4-motorway-zgorzelec-krzyzowa
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.1 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: start 2007, oddano 2009-08-14
Efekt: dostarczone
Opis: Budowa nowego, ok. 51,4-kilometrowego odcinka autostrady A4 od granicy polsko-niemieckiej w Zgorzelcu do węzła Krzyżowa (połączenie z autostradą A18) w województwie dolnośląskim, zrealizowana przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. Przedsięwzięcie podzielono na dwa odcinki: „A" Zgorzelec – Wykroty (km 0+000 – 22+000) oraz „B" Wykroty – Krzyżowa (km 22+000 – 51+400). Kontrakty na roboty budowlane obu odcinków podpisano 9 listopada 2006 roku, a prace prowadzono od 2007 roku. Autostradę oddano do ruchu 14 sierpnia 2009 roku. Inwestycja była współfinansowana ze środków Unii Europejskiej z Funduszu Spójności — dofinansowanie wyniosło 865 461 438,70 zł przy całkowitej wartości projektu 1 137 798 370,84 zł (grant Funduszu Spójności pokrywał 82% kosztów kwalifikowalnych). Odcinek stanowi zachodni, przygraniczny fragment korytarza autostrady A4 łączącego Polskę z siecią drogową Niemiec.
Znaczenie: Odcinek Zgorzelec – Krzyżowa domknął zachodni, przygraniczny fragment autostrady A4 i połączył polską sieć autostrad z siecią drogową Niemiec na przejściu w Zgorzelcu, tworząc ciągłe autostradowe połączenie tranzytowe wschód–zachód przez Dolny Śląsk. Była to jedna z największych drogowych inwestycji współfinansowanych z Funduszu Spójności w Polsce w perspektywie 2004–2006, o wartości przekraczającej miliard złotych. Nowa trasa przejęła ruch tranzytowy z obciążonych dróg krajowych regionu i skróciła czas przejazdu w kierunku granicy.
Źródła:
  - Autostrada A4 Zgorzelec – Krzyżowa (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (serwis archiwalny)): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/16781/Autostrada-A4-Zgorzelec-Krzyzowa
  - Budowa autostrady A4, odc. Zgorzelec-Krzyżowa — Mapa dotacji UE (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (mapadotacji.gov.pl)): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/544593/
  - Budowa autostrady A4, odc. Zgorzelec – Krzyżowa (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (serwis archiwalny)): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/6793/budowa-autostrady-a4-odc-zgorzelec-krzyzowa

## Autostradowa Obwodnica Wrocławia A8 (z Mostem Rędzińskim przez Odrę)
URL: https://projektometr.pl/projekt/a8-wrocaw-motorway-bypass-incl-redzinski-cable-stayed-bridge
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 4.0 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we Wrocławiu
Kalendarium: start 2008, oddano 2011-08-31
Efekt: dostarczone
Opis: Autostradowa Obwodnica Wrocławia (AOW, autostrada A8) to licząca ponad 35 km trasa omijająca Wrocław od zachodu i północy, wybudowana w latach 2008–2011 i otwarta w całości do ruchu 31 sierpnia 2011 roku. Inwestorem była Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we Wrocławiu, a inwestycja została w całości sfinansowana z budżetu państwa; jej wartość przekroczyła 4 mld zł. Poszczególne odcinki realizowały m.in. Budimex SA, konsorcjum Mostostal Warszawa / Acciona Infraestructuras oraz konsorcjum z liderem Strabag. Kluczowym obiektem trasy jest Most Rędziński nad Odrą — most podwieszony o najwyższym w Polsce pylonie (122 m) i długości wraz z estakadami dojazdowymi 1742 m, zaliczany do największych mostów betonowych na świecie. Most Rędziński jest częścią tej inwestycji i nie jest liczony osobno.
Znaczenie: Autostradowa Obwodnica Wrocławia wyprowadziła ruch tranzytowy, w tym ciężki, poza centrum Wrocławia, domykając zachodnio-północny pierścień drogowy miasta i łącząc dochodzące do niego drogi krajowe i autostradę A4. Jej najbardziej rozpoznawalnym elementem jest Most Rędziński nad Odrą — most podwieszony o najwyższym w Polsce pylonie (122 m), będący jednym z największych mostów betonowych na świecie i wizytówką inwestycji ukończonej przed Euro 2012.
Źródła:
  - Autostradowa Obwodnica Wrocławia otwarta do ruchu (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, 2011-09-01): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/9754/autostradowa-obwodnica-wroclawia-otwarta-do-ruchu
  - Autostrada A8 — Autostradowa Obwodnica Wrocławia (conadrogach.pl): https://conadrogach.pl/informacje/autostrada-a8-autostradowa-obwodnica-wroclawia.html
  - Autostrada A8 (Polska) (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Autostrada_A8_(Polska)

## Blok energetyczny 460 MW (nadkrytyczny CFB) w Elektrowni Łagisza
URL: https://projektometr.pl/projekt/agisza-power-plant-unit-460-mw-world-s-first-supercritical-cfb
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.9 mld zł | Inwestor: TAURON Wytwarzanie S.A. (w czasie budowy Południowy Koncern Energetyczny S.A.)
Kalendarium: start 2006-05-12, oddano 2009-06-30
Efekt: dostarczone
Opis: Blok o mocy 460 MW w Elektrowni Łagisza w Będzinie (dzielnica Łagisza) był pierwszym na świecie blokiem energetycznym z kotłem przepływowym CFB (fluidalnym z cyrkulacyjną warstwą fluidalną) pracującym na parametry nadkrytyczne. Kocioł dostarczyła firma Foster Wheeler. Wmurowanie aktu erekcyjnego i poświęcenie placu budowy nowego bloku nastąpiło 12 maja 2006 roku, a blok został przekazany do eksploatacji 30 czerwca 2009 roku. Inwestorem był Południowy Koncern Energetyczny S.A. (obecnie TAURON Wytwarzanie S.A.). Zaliczana do największych w polskiej energetyce inwestycja pochłonęła ok. 2 mld zł, przy czym budowę zamknięto poniżej planowanego budżetu, kosztem ok. 1,9 mld zł. Blok opalany jest węglem kamiennym i osiąga sprawność brutto nie mniejszą niż 45%.
Znaczenie: Blok 460 MW w Łagiszy był pierwszym na świecie blokiem energetycznym wyposażonym w kocioł fluidalny CFB pracujący na parametry nadkrytyczne, co uczyniło go modelową, referencyjną instalacją tej technologii w energetyce węglowej. Wysoka sprawność (nie mniej niż 45% brutto) oraz zdolność spalania węgla kamiennego, mułów i biomasy pozwoliły ograniczyć zużycie paliwa i emisje w porównaniu ze starszymi blokami. Inwestycja była jedną z największych w polskiej energetyce w tym okresie.
Źródła:
  - Elektrownia Łagisza (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Elektrownia_%C5%81agisza
  - Ruszył nowy blok w Elektrowni Łagisza za 2 mld zł (money.pl / PAP, 2009): https://www.money.pl/archiwum/wiadomosci_agencyjne/pap/artykul/ruszyl;nowy;blok;w;elektrowni;lagisza;za;2;mld;zl,230,0,486118.html
  - Energetyka: modelowy blok nadkrytyczny CFB w Łagiszy (netTG.pl): https://nettg.pl/energetyka-modelowy-blok-nadkrytyczny-cfb-w-lagiszy

## Modernizacja i budowa infrastruktury baz lotniczych dla F-16 (Poznań-Krzesiny i Łask)
URL: https://projektometr.pl/projekt/air-base-infrastructure-build-out-for-f-16-krzesiny-and-ask
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.8 mld zł | Inwestor: Wojskowy Zarząd Infrastruktury w Poznaniu (Ministerstwo Obrony Narodowej)
Kalendarium: start 2001, oddano 2008
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: W latach 2001–2008 zmodernizowano i rozbudowano infrastrukturę dwóch baz lotnictwa taktycznego — 31 Bazy Lotnictwa Taktycznego Poznań-Krzesiny (woj. wielkopolskie) oraz 32 Bazy Lotnictwa Taktycznego Łask (woj. łódzkie) — pod bazowanie 48 wielozadaniowych samolotów F-16C/D Block 52+. Zadania inwestycyjne na terenie lotniska Poznań-Krzesiny realizowano od 2001 r., tj. na 1,5 roku przed dokonaniem wyboru samolotu wielozadaniowego (27 grudnia 2002 r.) i podpisaniem umowy na dostawę 48 maszyn (18 kwietnia 2003 r.). Samoloty dostarczono w latach 2006–2008; pierwsze F-16 wylądowały w Krzesinach w listopadzie 2006 r. Zakres prac obejmował m.in. nowe pasy startowe i drogi kołowania, płaszczyzny postoju oraz hale obsługowo-remontowe. Według ustaleń Najwyższej Izby Kontroli, na dzień 31 grudnia 2010 r. wydatki programu samolotowego wyłącznie na modernizację lotnisk Poznań-Krzesiny i Łask określono na 1.813.355 tys. zł. NIK oceniła krytycznie tryb wyboru lokalizacji bazy oraz rozpoczęcie części prac przed formalnym wyborem samolotu.
Znaczenie: Zmodernizowana infrastruktura Krzesin i Łaska stała się podstawą bazowania pierwszych w Polsce samolotów F-16 — najnowocześniejszej wówczas floty bojowej Sił Powietrznych RP. 31 Baza Lotnictwa Taktycznego Poznań-Krzesiny była pierwszą bazą przyjmującą F-16 i eksploatuje dwie eskadry tych samolotów, a druga baza (Łask) uzupełnia potencjał lotnictwa wielozadaniowego. Program wymagał budowy nowych pasów startowych, dróg kołowania i hal obsługowych spełniających standardy eksploatacji F-16.
Źródła:
  - NIK krytycznie o F-16 na Krzesinach (Altair Agencja Lotnicza, 2011-11-07): https://www.altair.com.pl/nik-krytycznie-o-f-16-na-krzesinach
  - NIK o lotnisku w Krzesinach (Najwyższa Izba Kontroli, 2011-11-03): https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/nik-o-lotnisku-w-krzesinach.html
  - 31st Tactical Air Base (Wikipedia (en)): https://en.wikipedia.org/wiki/31st_Tactical_Air_Base

## Nowa walcownia gorąca blach ArcelorMittal Poland w Krakowie (dawna Huta im. T. Sendzimira)
URL: https://projektometr.pl/projekt/arcelormittal-poland-hot-rolling-mill-in-krakow-former-sendzimir-steelworks
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.2 mld zł | Inwestor: ArcelorMittal Poland S.A. Oddział w Krakowie (dawna Huta im. T. Sendzimira; w 2007 roku Mittal Steel Poland)
Kalendarium: start 2005, oddano 2007
Efekt: dostarczone
Opis: Nowa walcownia gorąca blach w krakowskim oddziale koncernu (w 2007 roku Mittal Steel Poland, dawna Huta im. Tadeusza Sendzimira w dzielnicy Nowa Huta) była największą inwestycją przetwórczą na terenie krakowskiego zakładu. Budowa ruszyła w 2005 roku, a w 2007 roku wygrzano w nowym piecu pierwszy slab; instalacja została uruchomiona w 2007 roku kosztem ok. 1,2 mld zł. Walcownia produkuje blachę gorącowalcowaną m.in. dla przemysłu motoryzacyjnego i AGD; sam zakład walcowni gorącej pochłonął ok. 1,2 mld zł, a koncern zainwestował w byłej Hucie Sendzimira ponad 3 mld zł od prywatyzacji w 2004 roku. Po rozbudowie w 2016 roku (drugi piec grzewczy) ciąg walcowniczy osiągnął wydajność rzędu 3,3 mln ton rocznie i nadal jest uznawany za najnowocześniejszą walcownię gorącą w Europie.
Znaczenie: Nowa walcownia gorąca była największą inwestycją przetwórczą w krakowskim zakładzie po prywatyzacji dawnej Huty im. Sendzimira i pozwoliła koncernowi dostarczać blachę gorącowalcowaną dla przemysłu motoryzacyjnego i AGD. Wraz z rozbudową z 2016 roku pozostaje uznawana za najnowocześniejszą walcownię gorącą w Europie, a jej ciąg walcowniczy osiągnął wydajność rzędu 3,3 mln ton blach rocznie.
Źródła:
  - Nasza historia — ArcelorMittal Poland (ArcelorMittal Poland): https://poland.arcelormittal.com/o-nas/nasza-historia
  - Gorąca wycieczka do walcowni gorącej BWG ArcelorMittal Poland (Zrobotyzowani.com.pl): https://zrobotyzowani.com.pl/goraca-wycieczka-zrobotyzowanych-do-walcowni-goracej-bwg-arcelormittal-poland/
  - ArcelorMittal Poland Oddział w Krakowie (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/ArcelorMittal_Poland_Oddzia%C5%82_w_Krakowie

## Autostrada A1 Gdańsk–Toruń (koncesyjny odcinek Gdańsk Transport Company)
URL: https://projektometr.pl/projekt/autostrada-a1-gdansk-torun
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 3.1 mld zł | Inwestor: Gdańsk Transport Company S.A. (koncesjonariusz PPP)
Kalendarium: ogł. 2004-08, oddano 2011-10-14
Efekt: dostarczone
Opis: Północny, koncesyjny odcinek autostrady A1 o długości około 152 km z Gdańska (Rusocin) do Torunia, zrealizowany w formule partnerstwa publiczno-prywatnego przez spółkę Gdańsk Transport Company S.A., która finansowała, zaprojektowała, wybudowała i eksploatuje trasę (docelowo do 2039 r.). Umowę koncesyjną z rządem podpisano w sierpniu 2004 r. Inwestycję prowadzono w dwóch etapach: I etap Rusocin–Nowe Marzy (90 km, wartość kontraktu 529 mln EUR), którego pierwsze sekcje otwarto 22 grudnia 2007 r., oraz II etap Nowe Marzy–Toruń (62 km, wartość kontraktu 730 mln EUR, w tym 581 mln EUR na drogę i 149 mln EUR na obiekty mostowe). II etap oddano do ruchu 14 października 2011 r., co domknęło ciągłe połączenie autostradowe Gdańsk–Toruń przed piłkarskimi mistrzostwami Europy UEFA Euro 2012. Kwota w polu kosztu (730 mln EUR) odnosi się do kontraktu II etapu (Nowe Marzy–Toruń), otwartego w 2011 r.
Znaczenie: Ukończenie w 2011 r. koncesyjnego odcinka Gdańsk–Toruń dało pierwsze ciągłe połączenie autostradowe między Trójmiastem a centralną Polską i skróciło przejazd między Gdańskiem a Toruniem do około 65 minut. Trasa była jedną z największych inwestycji drogowych zrealizowanych w Polsce w formule partnerstwa publiczno-prywatnego, a jej domknięcie przed UEFA Euro 2012 miało znaczenie dla obsługi ruchu turnieju współorganizowanego przez Polskę. Koncesjonariusz Gdańsk Transport Company S.A. zarządza całym ok. 152-km odcinkiem jako drogą płatną do 2039 r., po czym obiekt ma zostać przekazany stronie publicznej.
Źródła:
  - Autostrada A1 gotowa do otwarcia (AmberOne / Gdańsk Transport Company, 2011-10): https://a1.com.pl/autostrada-a1-gotowa-do-otwarcia/
  - Autostrada A1 w formule PPP (NDI): https://www.ndi.pl/ppp/autostrada-a1-ppp
  - Gdańsk Transport Company (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Gda%C5%84sk_Transport_Company
  - Autostrada A1 (Polska) (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Autostrada_A1_(Polska)
  - Trasa Toruń–Gdańsk w godzinę. Otwarto kolejny odcinek A1 (TerenyInwestycyjne.info, 2011-10): https://www.terenyinwestycyjne.info/partnerstwo-publiczno-prywatne/trasa-torun-gdansk-w-godzine-otwarto-kolejny-odcinek-a1

## Autostrada A1 Tuszyn – Częstochowa (dokończenie A1)
URL: https://projektometr.pl/projekt/autostrada-a1-tuszyn-czestochowa-dokonczenie-a1
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 3.7 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: oddano 2021
Efekt: dostarczone
Opis: Budowa ostatniego, ok. 80,72-kilometrowego brakującego fragmentu autostrady A1 między węzłem Tuszyn a początkiem obwodnicy Częstochowy, poprowadzonego w śladzie dawnej drogi krajowej nr 1 („gierkówki"). Inwestycję zrealizowała GDDKiA w podziale na pięć odcinków w systemie „projektuj i buduj". Powstała droga dwujezdniowa o nawierzchni betonowej, z docelowym układem trzech (miejscami czterech) pasów ruchu w każdym kierunku oraz pasem awaryjnym. Kolejne odcinki oddawano do ruchu w 2021 r., domykając A1 na pełnej długości; docelowy przekrój trzypasowy ukończono w 2022 r. Całkowita wartość projektu wyniosła ok. 3,70 mld zł, z czego blisko 1,70 mld zł stanowiło dofinansowanie z funduszy UE.
Znaczenie: Odcinek Tuszyn – Częstochowa domknął autostradę A1 na całej długości, zastępując przeciążoną i wypadkową dawną drogę krajową nr 1 („gierkówkę") i tworząc ciągły autostradowy korytarz północ–południe od Trójmiasta do granicy z Czechami. Z całkowitą wartością ok. 3,70 mld zł i blisko 1,70 mld zł dofinansowania UE była to jedna z największych drogowych inwestycji domykających sieć TEN-T w Polsce. Zastosowanie nawierzchni betonowej i docelowego przekroju trzypasowego istotnie zwiększyło przepustowość i bezpieczeństwo tranzytu na tej trasie.
Źródła:
  - Budowa autostrady A1, odc. koniec obw. Częstochowy – Tuszyn (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/gddkia/budowa-autostrady-a1-odc-koniec-obw-czestochowy---tuszyn
  - A1 – wielkie zmiany (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (gov.pl), 2021-12-30): https://www.gov.pl/web/gddkia/a1---wielkie-zmiany
  - Autostrada A1 już na pełnej długości (moto.rp.pl (Rzeczpospolita), 2021-08-13): https://moto.rp.pl/tu-i-teraz/art18709881-autostrada-a1-juz-na-pelnej-dlugosci
  - Autostrada A1 Tuszyn – Częstochowa: nowe odcinki, budowa, terminy (conadrogach.pl, 2020-10-23): https://conadrogach.pl/informacje/autostrada-a1-tuszyn-czestochowa-nowe-odcinki-budowa-terminy-zdjecia.html
  - A1 Tuszyn – Częstochowa. Trzy pasy, GDDKiA oddała do użytku zachodnią jezdnię (TVN24 Biznes, 2021-11-03): https://tvn24.pl/biznes/moto/a1-tuszyn-czestochowa-trzy-pasy-gddkia-oddala-do-uzytku-zachodnia-jezdnie-st5476536
  - Ruch na drogach krajowych cały czas rośnie – synteza wyników GPR 2025 (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (gov.pl), 2026-04): https://www.gov.pl/web/gddkia/ruch-na-drogach-krajowych-caly-czas-rosnie---synteza-wynikow-gpr-2025

## Autostrada A2 na wschód: Warszawa (Lubelska) – Biała Podlaska – Terespol/Koroszczyn
URL: https://projektometr.pl/projekt/autostrada-a2-na-wschod-warszawa-lubelska-biala-podlaska-ter
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 4.6 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: plan 2029
Opis: Rozbudowa autostrady A2 na wschód od Warszawy w kierunku granicy z Białorusią, realizowana przez GDDKiA. 26 czerwca 2026 r. udostępniono kierowcom ostatnie odcinki między Siedlcami a Białą Podlaską, dzięki czemu domknięto ciąg blisko 140 km A2 od węzła Lubelska (na skrzyżowaniu z S17) do węzła Biała Podlaska; przejazd samochodem osobowym z Warszawy do Białej Podlaskiej skrócił się do nieco ponad godziny. Realizacja całej tej trasy kosztowała łącznie blisko 4,6 mld zł, a Unia Europejska dofinansowała ją w latach 2008–2026 kwotą ponad 2,5 mld zł. Trwa domykanie brakującego fragmentu do granicy państwa: 10 czerwca 2026 r. podpisano umowę na odcinek od okolic Kijowca do Dobrynia (część ciągu o łącznej długości ponad 25 km) z realizacją zapowiedzianą za około trzy lata, a odcinek Biała Podlaska – Kijowiec pozostaje w przetargu.
Znaczenie: Inwestycja domyka autostradowy wylot z aglomeracji warszawskiej na wschód i skraca czas przejazdu z Warszawy do Białej Podlaskiej z około trzech godzin do nieco ponad godziny, spinając blisko 140 km A2 od węzła Lubelska do Białej Podlaskiej. Trasa jest częścią europejskiego korytarza łączącego zachodnią Europę z granicą wschodnią UE i dojazdem do przejść granicznych z Białorusią (Terespol/Koroszczyn, Kukuryki). Domknięcie ostatniego fragmentu do granicy państwa obarczone jest jednak niepewnością geopolityczną związaną z sytuacją na wschodniej granicy, a odcinek Biała Podlaska – Kijowiec wciąż pozostaje w przetargu.
Źródła:
  - Biała Podlaska połączona z Warszawą autostradą (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), 2026-06-26): https://www.gov.pl/web/gddkia-warszawa/biala-podlaska-polaczona-z-warszawa-autostrada
  - Autostrada z Warszawy do Białej Podlaskiej w godzinę. GDDKiA przecięła wstęgę (Money.pl, 2026-06-26): https://www.money.pl/mobility/autostrada-z-warszawy-do-bialej-podlaskiej-w-godzine-gddkia-przeciela-wstege-7301115060058304a.html
  - A2 Biała Podlaska (Cicibór) – gr. państwa (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)): https://www.gov.pl/web/gddkia/a2-biala-podlaska-w-cicibor--gr-panstwa
  - Autostrada A2 (Polska) (Wikipedia): https://pl.wikipedia.org/wiki/Autostrada_A2_(Polska)

## Autostrada A2 (odcinek Świecko–Poznań–Łódź–Warszawa)
URL: https://projektometr.pl/projekt/autostrada-a2-swiecko-warszawa
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Autostrada Wielkopolska S.A. (koncesjonariusz odc. Świecko–Konin) oraz GDDKiA (odc. Konin–Warszawa)
Kalendarium: oddano 2012-06
Efekt: dostarczone
Opis: Kluczowy drogowy korytarz wschód–zachód łączący granicę polsko-niemiecką w Świecku przez Poznań i Łódź z Warszawą, będący polskim fragmentem europejskiego korytarza (droga E30). Trasa Świecko–Warszawa została domknięta na Mistrzostwa Europy w piłce nożnej UEFA EURO 2012 (2012). Zachodni odcinek Świecko–Nowy Tomyśl o długości 105,905 km, którego budowa rozpoczęła się w lipcu 2009 r., został oddany do ruchu 1 grudnia 2011 r. (z wyprzedzeniem terminu); zrealizował go koncesjonariusz Autostrada Wielkopolska II S.A., a generalnym wykonawcą była firma A2Strada (Kulczyk Holding oraz Strabag AG). Odcinek Łódź–Warszawa (od węzła Stryków do węzła Konotopa) o długości ok. 90 km, zarządzany przez GDDKiA, został udostępniony jako przejezdny 6 czerwca 2012 r., tuż przed EURO 2012, dzięki czemu kierowcy mogli korzystać z całej autostrady A2 między Warszawą a Łodzią. Odcinek Świecko–Konin jest płatny i utrzymywany przez koncesjonariusza Autostrada Wielkopolska, natomiast odcinek Konin–Warszawa utrzymuje GDDKiA.
Znaczenie: Domknięcie autostrady A2 na trasie Świecko–Warszawa przed UEFA EURO 2012 połączyło Warszawę i środkową Polskę z siecią autostrad w kierunku granicy z Niemcami, tworząc podstawowy krajowy korytarz drogowy wschód–zachód. Ostatnim brakującym elementem był odcinek Łódź–Warszawa (Stryków–Konotopa, ok. 90 km), zarządzany przez GDDKiA i udostępniony jako przejezdny 6 czerwca 2012 r., dzień przed ceremonią otwarcia turnieju; zachodni odcinek Świecko–Nowy Tomyśl (105,905 km) był czynny już od 1 grudnia 2011 r. Inwestycja realizowana była w modelu mieszanym: płatny odcinek koncesyjny Świecko–Konin (koncesjonariusz Autostrada Wielkopolska) oraz odcinek rządowy Konin–Warszawa utrzymywany przez GDDKiA.
Źródła:
  - Autostrada A2 Świecko–Nowy Tomyśl (GDDKiA (serwis archiwalny)): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/24568/Autostrada-A2-Swiecko-Nowy-Tomysl
  - Autostrada A2. Otwarty odcinek Stryków–Konotopa (Money.pl, 2012-06): https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/autostrada;a2;otwarta;odcinek;strykow-konotopa,228,0,1100772.html
  - Autostrada A2 Nowy Tomyśl – Świecko oddana do ruchu (Inżynier Budownictwa): https://inzynierbudownictwa.pl/autostrada-a2-nowy-tomysl-swiecko-oddana-do-ruchu/
  - Autostrada A2 (Polska) (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Autostrada_A2_(Polska)
  - A2 autostrada (Poland) (Wikipedia (en)): https://en.wikipedia.org/wiki/A2_autostrada_(Poland)
  - Kluczowe odcinki autostrad A2 i A4 powstaną przed UEFA EURO 2012 (GDDKiA (serwis archiwalny)): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/6085/kluczowe-odcinki-autostrad-a2-i-a4-powstana-przed-uefa-euro-2012

## Autostrada A4 Kraków–Katowice (pierwsza płatna autostrada w Polsce)
URL: https://projektometr.pl/projekt/autostrada-a4-krakow-katowice
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 380 mln zł | Inwestor: Stalexport Autostrada Małopolska S.A. (koncesjonariusz; droga stanowi własność Skarbu Państwa)
Kalendarium: ogł. 1995, start 1997-09-19
Efekt: dostarczone
Opis: Odcinek autostrady A4 pomiędzy Katowicami a Krakowem o długości 61 km był pierwszą płatną autostradą w Polsce, zrealizowaną w formule partnerstwa publiczno-prywatnego. Przetarg na płatną A4 Agencja Budowy i Eksploatacji Autostrad ogłosiła jako pierwszy tego typu w kraju w 1995 roku. 19 września 1997 roku Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej w imieniu Skarbu Państwa udzieliło spółce Stalexport SA 30-letniej koncesji na budowę poprzez przystosowanie do odpłatności i eksploatację odcinka; koncesja obowiązuje w latach 1997–2027 i wygasa 15 marca 2027 roku. Opłaty pobierane są na dwóch placach poboru — w Mysłowicach oraz w Balicach. W grudniu 2005 roku koncesjonariusz (Stalexport Autostrada Małopolska SA) zawarł umowę kredytową z konsorcjum czterech banków na kwotę do 380 mln zł, finansując m.in. wyremontowanie nawierzchni całego 61-kilometrowego odcinka, modernizację 31 obiektów mostowych, budowę 15 przejazdów awaryjnych i 10 km ekranów akustycznych; w 2016 roku uruchomiono elektroniczny pobór opłat A4Go. Właścicielem drogi pozostaje Skarb Państwa; większościowym udziałowcem grupy Stalexport Autostrady S.A. jest Mundys S.p.A. (dawniej Atlantia S.p.A.), posiadający 61,20% akcji i głosów.
Znaczenie: Odcinek A4 Katowice–Kraków był pierwszą w Polsce autostradą płatną i pierwszym dużym projektem drogowym zrealizowanym w formule partnerstwa publiczno-prywatnego, co uczyniło go modelowym przykładem koncesji drogowej w kraju. Autostrada łączy aglomerację górnośląską z krakowską, stanowiąc kluczowy fragment europejskiego korytarza wschód–zachód (A4). Zgodnie z umową koncesyjną z dniem 16 marca 2027 roku zarządzanie odcinkiem przejdzie z prywatnego koncesjonariusza na Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, a przejazd ma stać się bezpłatny dla samochodów osobowych i motocykli.
Źródła:
  - Historia przedsięwzięcia — Stalexport Autostrada Małopolska S.A. (Stalexport Autostrada Małopolska S.A.): https://www.autostrada-a4.com.pl/pl/o-nas/historia-przedsiewziecia
  - Stalexport Autostrada Małopolska (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Stalexport_Autostrada_Ma%C5%82opolska
  - Historia Spółki — Stalexport Autostrady S.A. (Stalexport Autostrady S.A.): https://www.stalexport-autostrady.pl/pl/o-spolce/historia-spolki
  - Podwyżki opłat na A4 Katowice–Kraków od 1 kwietnia 2026 (wKatowicach.eu, 2026): https://www.wkatowicach.eu/informacje/w-drodze/Podwyzki-oplat-na-A4-KatowiceKrakow-od-1-kwietnia-2026-Sprawdz-nowe-stawki/idn:11841

## Region chmurowy Microsoft Azure Poland Central
URL: https://projektometr.pl/projekt/azure-poland-central
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 4.0 mld zł | Inwestor: Microsoft
Kalendarium: ogł. 2020, oddano 2023-04-26
Efekt: dostarczone
Opis: Region centrów danych Microsoft Azure Poland Central, uruchomiony 26 kwietnia 2023 r. jako pierwszy region chmurowy Microsoftu w Europie Środkowo-Wschodniej. Tworzą go trzy niezależne lokalizacje fizyczne wokół Warszawy, zapewniające trzy strefy dostępności. Powstał w ramach ogłoszonego w 2020 r. planu inwestycyjnego Microsoftu o wartości 1 mld USD pod hasłem "Polish Digital Valley".
Znaczenie: Pierwszy region hyperscalera w Europie Środkowo-Wschodniej zapewnia lokalne przechowywanie i przetwarzanie danych w kraju oraz niskie opóźnienia usług chmurowych dla polskich przedsiębiorstw, sektora publicznego i startupów.
Źródła:
  - Microsoft launches its first datacenter region in Poland, bringing new opportunities to develop the digital economy (Microsoft News Centre Europe, 2023-04-26): https://news.microsoft.com/europe/2023/04/26/microsoft-launches-its-first-datacenter-region-in-poland-bringing-new-opportunities-to-develop-the-digital-economy/
  - Microsoft announces a $1 billion digital transformation plan for Poland, including access to local cloud services with first datacenter region (Microsoft News Centre Europe, 2020-05-05): https://news.microsoft.com/europe/2020/05/05/microsoft-announces-a-1-billion-digital-transformation-plan-for-poland-including-access-to-local-cloud-services-with-first-datacenter-region/
  - Microsoft launches its first data center region in Poland (Baxtel, 2023-04-27): https://baxtel.com/news/microsoft-launches-its-first-data-center-region-in-poland
  - Microsoft announces a PLN 2.8 billion investment in cloud and AI infrastructure, skilling and cybersecurity in Poland (Microsoft News Centre Poland, 2025-02-17): https://news.microsoft.com/pl-pl/2025/02/17/microsoft-announces-a-pln-2-8-billion-investment-in-cloud-and-ai-infrastructure-skilling-and-cybersecurity-in-poland/

## Baltic Hub T3 — trzeci głębokowodny terminal kontenerowy w Gdańsku
URL: https://projektometr.pl/projekt/baltic-hub-t3
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.0 mld zł | Inwestor: Baltic Hub Container Terminal sp. z o.o. (PSA International 40%, Polski Fundusz Rozwoju 30%, IFM Global Infrastructure Fund 30%)
Kalendarium: start 2022-10, plan 2025, oddano 2025-06-06
Efekt: dostarczone
Opis: Trzeci głębokowodny terminal kontenerowy (T3) w Baltic Hub w Porcie Gdańsk, wybudowany w latach 2022–2025 na sztucznie usypanym półwyspie o powierzchni 36 ha, z nabrzeżem o długości 717 m i głębokości 17,5 m. Inwestycję o wartości ok. 2 mld zł (ok. 470 mln euro) zrealizowało na zlecenie Baltic Hub konsorcjum Budimex i DEME (Dredging International). Terminal otwarto oficjalnie 6 czerwca 2025 r., a pełną operacyjność osiągnął na początku października 2025 r.; zdolność przeładunkowa Baltic Hub wzrosła o 1,5 mln TEU, do 4,5 mln TEU rocznie.
Znaczenie: Rozbudowa umocniła pozycję Gdańska jako największego hubu kontenerowego na Bałtyku: w 2025 r. Baltic Hub przeładował rekordowe 2 767 287 TEU (o 23% więcej niż rok wcześniej), obsługując 763 statki i 9 362 pociągi kontenerowe. Nowy pirs fizycznie powiększył powierzchnię operacyjną portu o 36 ha odzyskanych z morza, a dodatkowe 1,5 mln TEU zdolności przeładunkowej wzmacnia rolę Polski w morskich łańcuchach dostaw Europy Środkowo-Wschodniej.
Źródła:
  - Baltic Hub napędza rozwój gospodarczy Pomorza i Polski. Otwarto nowy terminal (gdansk.pl, 2025-06-06): https://www.gdansk.pl/wiadomosci/Zabrali-morzu-36-hektarow-I-tak-powstal-w-Gdansku-nowy-port-terminal-T3-Baltic-Hub,a,289113
  - Terminal kontenerowy Baltic Hub (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Terminal_kontenerowy_Baltic_Hub
  - Rekordowy rok dla Baltic Hub (Rynek Infrastruktury, 2026-01-22): https://www.rynekinfrastruktury.pl/wiadomosci/intermodal-i-logistyka/rekordowy-rok-dla-baltic-hub-98418.html
  - Terminal Baltic Hub T3 oficjalnie otwarty (Portal Stoczniowy, 2025-11-17): https://portalstoczniowy.pl/terminal-baltic-hub-t3-oficjalnie-otwarty/
  - Budimex rozpoczyna prace przy budowie nowego terminala dla Baltic Hub (Budimex, 2022-11-28): https://budimex.pl/informacje-prasowe/budimex-rozpoczyna-prace-przy-budowie-nowego-terminala-dla-baltic-hub-780252/
  - Budimex ukończył budowę terminalu kontenerowego T3 Baltic Hub (Budimex, 2025-06-06): https://budimex.pl/informacje-prasowe/budimex-ukonczyl-budowe-terminalu-kontenerowego-t3-baltic-hub-852976/
  - Rekord za rekordem w Baltic Hub w 2025 r. (gdansk.pl, 2026-01-26): https://www.gdansk.pl/wiadomosci/Rekord-za-rekordem-w-Baltic-Hub-w-2025-r,a,303916

## Baltic Pipe
URL: https://projektometr.pl/projekt/baltic-pipe
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 3.8 mld zł | Inwestor: Gaz-System S.A.
Kalendarium: ogł. 2016, start 2020, plan 2022-10, oddano 2022-09-27
Efekt: dostarczone
Opis: Gazociąg łączący złoża norweskie przez Danię z polskim systemem przesyłowym, zrealizowany przez Gaz-System we współpracy z duńskim operatorem Energinet. Po stronie polskiej objął 275 km gazociągu podmorskiego z Faxe do Pogorzelicy, 231 km gazociągów krajowych (Goleniów–Lwówek i Niechorze–Płoty) oraz rozbudowę i budowę tłoczni gazu. Porozumienie operatorów podpisano w 2016 r., prace budowlane prowadzono w latach 2020–2022, przesył gazu uruchomiono 1 października 2022 r., a pełną przepustowość ok. 10 mld m3 rocznie gazociąg osiągnął 30 listopada 2022 r. – zgodnie z terminem zapowiadanym od 2017 r.
Znaczenie: Kluczowy element dywersyfikacji dostaw gazu do Polski: umożliwia bezpośredni przesył gazu ze złóż norweskich – gaz norweski popłynął tędy do Polski od 1 listopada 2022 r. Przepustowość ok. 10 mld m3 rocznie pokrywa znaczną część krajowego zapotrzebowania; już w 2023 r. PGNiG planowało sprowadzić tą trasą co najmniej 6,5 mld m3 gazu.
Źródła:
  - Gaz-System: Koszt Baltic Pipe po stronie polskiej wyniesie około 874 mln euro (BiznesAlert.pl, 2017-06-13): https://biznesalert.pl/gaz-system-koszt-baltic-pipe-stronie-polskiej-wyniesie-okolo-874-mln-euro/
  - Inauguracja Baltic Pipe. Ile kosztował i jak przebiega system przesyłowy? [NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE] (Forsal.pl, 2022-09-27): https://forsal.pl/biznes/energetyka/artykuly/8556217,koszt-baltic-pipe-ponad-16-mld-euro.html
  - GAZ-SYSTEM zakończył budowę gazociągu Baltic Pipe (Gaz-System S.A., 2022-09-27): https://www.gaz-system.pl/pl/dla-mediow/komunikaty-prasowe/2022/wrzesen/27-09-2022-gaz-system-zakonczyl-budowe-gazociagu-baltic-pipe.html
  - Baltic Pipe – inwestycje zrealizowane ze środków UE (Gaz-System S.A.): https://www.gaz-system.pl/pl/system-przesylowy/wsparcie-ue/inwestycje-zrealizowane-ze-srodkow-ue/baltic-pipe.html
  - Gaz z Norwegii już płynie do Polski przez Baltic Pipe (Parkiet, 2022-11-01): https://www.parkiet.com/surowce-i-paliwa/art37336711-gaz-z-norwegii-juz-plynie-do-polski-przez-baltic-pipe
  - Baltic Pipe od 30 listopada ruszył z pełną przepustowością (Muratorplus.pl, 2022-11-30): https://www.muratorplus.pl/inwestycje/inwestycje-publiczne/baltic-pipe-otwarcie-przepustowosc-gazociagu-baltic-pipe-aa-4Xpn-W4pA-T6zz.html
  - Baltic Pipe już otwarty. Wszystko, co trzeba wiedzieć o nowym gazociągu [EXPLAINER] (300Gospodarka, 2022-09-27): https://300gospodarka.pl/analizy/gazociag-baltic-pipe-kiedy-otwarcie-ile-gazu
  - Tłocznia gazu Odolanów (Gaz-System S.A.): https://www.gaz-system.pl/pl/system-przesylowy/wsparcie-ue/inwestycje-zrealizowane-ze-srodkow-ue/baltic-pipe/rozbudowa-polskiego-systemu-przesylowego/tlocznia-gazu-odolanow.html
  - GAZ-SYSTEM – pierwsza rocznica uruchomienia Baltic Pipe (Gaz-System S.A., 2023-10-06): https://www.gaz-system.pl/pl/dla-mediow/komunikaty-prasowe/2023/pazdziernik/06-10-2023-gaz-system-pierwsza-rocznica-uruchomienia-baltic-pipe.html
  - Baltic Pipe wypełnia się polskim gazem z norweskich złóż (Cleaner Energy, 2024-04-09): https://cleanerenergy.pl/2024/04/09/baltic-pipe-wypelnia-sie-polskim-gazem-z-norweskich-zloz/

## Basell Orlen Polyolefins – instalacje polipropylenu i polietylenu w Płocku
URL: https://projektometr.pl/projekt/basell-orlen-polyolefins-polypropylene-polyethylene-plants-in-pock
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.0 mld zł | Inwestor: Basell Orlen Polyolefins Sp. z o.o. (joint venture PKN ORLEN S.A. i Basell Europe Holdings B.V., po 50% udziałów)
Kalendarium: start 2003, oddano 2005-11
Efekt: dostarczone
Opis: Basell Orlen Polyolefins Sp. z o.o. (BOP) to spółka joint venture utworzona przez Basell Europe Holdings B.V. i PKN ORLEN S.A., w której każdy z partnerów ma po 50% udziałów. W Płockim Parku Przemysłowo-Technologicznym, w sąsiedztwie zakładu produkcyjnego PKN Orlen, spółka wybudowała dwie nowe fabryki poliolefin: instalację polipropylenu (PP) o zdolności produkcyjnej 400 tys. ton rocznie opartą na technologii Spheripol firmy Basell oraz instalację polietylenu wysokiej gęstości (HDPE) o zdolności 320 tys. ton rocznie wykorzystującą technologię Hostalen. Łączna roczna wydajność zakładów wynosi około 870 tys. ton poliolefin. Wartość projektu wyniosła około 500 mln euro (ok. 2 mld zł), co czyni go jedną z największych europejskich inwestycji w przemyśle petrochemicznym tego okresu. Budowę rozpoczęto w drugiej połowie 2003 roku, a instalacje ukończono w 2005 roku; oficjalna inauguracja działalności zakładów odbyła się 17 listopada 2005 roku. BOP jest największym producentem tworzyw sztucznych i poliolefin w Polsce.
Znaczenie: Instalacje Basell Orlen Polyolefins uczyniły Polskę znaczącym producentem poliolefin w regionie i uczyniły BOP największym krajowym producentem tworzyw sztucznych. Nowe fabryki w Płocku, o łącznej zdolności około 870 tys. ton polipropylenu i polietylenu wysokiej gęstości rocznie, zintegrowały produkcję tworzyw z kompleksem petrochemicznym PKN Orlen, wykorzystując surowce z pobliskiego zakładu produkcyjnego. Inwestycja o wartości około 500 mln euro była jedną z największych europejskich inwestycji w przemyśle petrochemicznym w połowie pierwszej dekady XXI wieku.
Źródła:
  - Oficjalne otwarcie zakładów Basell Orlen Polyolefins (PKN ORLEN S.A., 2005-11): https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/media/komunikaty-prasowe/archiwum/2005/listopad-2005/Oficjalne-otwarcie-zakladow-Basell-Orlen-Polyolefins
  - Oficjalne otwarcie zakładów Basell Orlen Polyolefins (opakowania.com.pl, 2005-11-18): https://opakowania.com.pl/news/oficjalne-otwarcie-zakladow-basell-orlen-polyolefins-27752.html
  - Płoccy giganci ruszają (Parkiet, 2005-10-04): https://www.parkiet.com/gospodarka/art24721401-ploccy-giganci-ruszaja
  - Basell Orlen Polyolefins — Inwestycje Płock (inwestycje.plock.org.pl): http://inwestycje.plock.org.pl/basellorlen.html

## Baza przeciwrakietowa Aegis Ashore w Redzikowie
URL: https://projektometr.pl/projekt/baza-przeciwrakietowa-aegis-ashore-w-redzikowie
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 3.6 mld zł | Inwestor: US Navy (Aegis Ashore Missile Defense System) / NATO
Kalendarium: start 2016-05-13, plan 2024, oddano 2024-11-13
Efekt: dostarczone, opóźnione, przekroczony budżet
Opis: Amerykańska baza obrony przeciwrakietowej Aegis Ashore w Redzikowie koło Słupska (województwo pomorskie), będąca lądowym komponentem systemu Aegis i częścią natowskiej obrony przeciwbalistycznej (BMD/EPAA) obok bliźniaczej instalacji w Deveselu w Rumunii. Inauguracja budowy odbyła się 13 maja 2016 r.; obiekt osiągnął status operacyjny 15 grudnia 2023 r., a jego uroczyste otwarcie nastąpiło 13 listopada 2024 r. Instalacja z wyrzutniami przechwytujących pocisków SM-3 ma wykrywać, śledzić i zwalczać pociski balistyczne średniego i pośredniego zasięgu w obronie terytorium Sojuszu.
Znaczenie: Redzikowo to jeden z dwóch lądowych ośrodków przechwytujących systemu Aegis Ashore w Europie (obok rumuńskiego Deveselu), domykający natowską architekturę obrony przeciwbalistycznej na wschodniej flance Sojuszu. Wraz z osiągnięciem gotowości baza rozszerza zasięg ochrony przed pociskami balistycznymi średniego i pośredniego zasięgu na północną część kontynentu, a jej obsadę stanowi personel amerykańskiej marynarki wojennej działający w ramach struktur NATO.
Źródła:
  - NATO missile defence base in Poland now mission ready (NATO, 2024-07-10): https://www.nato.int/en/news-and-events/articles/news/2024/07/10/nato-missile-defence-base-in-poland-now-mission-ready
  - Baza tarczy antyrakietowej w Redzikowie (Wikipedia, 2026-07-15): https://pl.wikipedia.org/wiki/Baza_tarczy_antyrakietowej_w_Redzikowie
  - Rusza amerykanska baza w Polsce. Tak reaguje Kreml (money.pl, 2024-11-13): https://www.money.pl/gospodarka/dzis-otwarcie-bazy-w-redzikowie-tyle-kosztowala-7092185110494144a.html
  - Otwarcie amerykanskiej bazy Aegis Ashore w Redzikowie (Biuro Bezpieczenstwa Narodowego (bbn.gov.pl), 2024-11-13): https://www.bbn.gov.pl/pl/wydarzenia/10026,Otwarcie-amerykanskiej-bazy-Aegis-Ashore-w-Redzikowie.html
  - Aegis Ashore in Poland delayed (MILMAG, 2020): https://milmag.pl/en/aegis-ashore-in-poland-delayed/
  - United States missile defense complex in Poland (Wikipedia, 2026-07-15): https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_missile_defense_complex_in_Poland

## Program instalacji odsiarczania spalin (IOS) w Elektrowni Bełchatów
URL: https://projektometr.pl/projekt/bechatow-power-plant-flue-gas-desulfurisation-fgd-programme
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 9.0 mld zł | Inwestor: PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. – Oddział Elektrownia Bełchatów
Kalendarium: oddano 1994
Efekt: dostarczone
Opis: Wieloletni program proekologiczny w Elektrowni Bełchatów (Rogowiec, gmina Kleszczów, województwo łódzkie) — największej elektrowni cieplnej w Polsce opalanej węglem brunatnym, należącej dziś do PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. z Grupy PGE. To właśnie w Bełchatowie uruchomiono w 1994 roku pierwszą w Polsce instalację odsiarczania spalin (IOS), realizowaną w ramach rządowego "Programu redukcji SO2 w energetyce zawodowej". Zastosowano mokrą metodę wapienno-gipsową o skuteczności odsiarczania na poziomie ponad 95 proc., dzięki której powstający gips jest pełnowartościowym produktem handlowym. Pierwsze instalacje objęły bloki nr 1 i 2, a w kolejnych latach IOS rozbudowano i zmodernizowano na kolejnych blokach (m.in. bloki 3–6 i 8–12) oraz na największym bloku 858 MW oddanym w 2011 roku. Łącznie na inwestycje proekologiczne — których pionierskim i sztandarowym elementem było odsiarczanie spalin — Elektrownia Bełchatów przeznaczyła około 9 mld zł (stan na 2020 r., dane PGE). Dzięki zastosowanym technologiom, począwszy od lat 90. do 2020 r., emisja dwutlenku siarki została zredukowana o ponad 89 proc., tlenków azotu o 45 proc., a pyłów o 97 proc. Kwota ~9 mld zł jest skumulowanym nakładem nominalnym na wszystkie inwestycje proekologiczne w całym okresie, a nie kosztem pojedynczej instalacji ani wartością w cenach stałych jednego roku.
Znaczenie: Elektrownia Bełchatów była w Polsce prekursorem odsiarczania spalin — uruchomiona w 1994 roku instalacja była pierwszą tego typu w kraju i wyznaczyła standard dla całej krajowej energetyki zawodowej realizującej rządowy program redukcji emisji SO2. Skumulowane nakłady proekologiczne rzędu 9 mld zł oraz stopniowe wyposażanie kolejnych bloków w instalacje odsiarczania, odazotowania i odpylania spalin pozwoliły ograniczyć emisję dwutlenku siarki o ponad 89 proc. w największej elektrowni cieplnej w Polsce, co miało istotny wpływ na poprawę jakości powietrza w skali kraju.
Źródła:
  - Elektrownia Bełchatów świętuje 45-lecie (Energetyka24, 2020-01-20): https://energetyka24.com/elektroenergetyka/elektrownia-belchatow-swietuje-45-lecie
  - Elektrownia Bełchatów kończy 45 lat (energiapress.pl, 2020-01-22): https://energiapress.pl/news/132/elektrownia-belchatow-konczy-45-lat
  - Elektrownia Bełchatów wdrożyła program zapobiegający powstawaniu osadów twardych w absorberach instalacji odsiarczania spalin (Powermeetings.eu): https://powermeetings.eu/elektrownia-belchatow-wdrozyla-program-zapobiegajacy-powstawaniu-osadow-twardych-w-absorberach-instalacji-odsiarczania-spalin/
  - Instalacja odsiarczania spalin — Elektrownia Bełchatów (PGE GiEK — Elektrownia Bełchatów): https://elbelchatow.pgegiek.pl/o-oddziale/technika-i-technologia/blok-energetyczny-858-mw/instalacja-odsiarczania-spalin

## Magazyn energii elektrycznej Żarnowiec (BESS, 262 MW / 981 MWh)
URL: https://projektometr.pl/projekt/bess-zarnowiec
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 1.6 mld zł | Inwestor: PGE Polska Grupa Energetyczna
Kalendarium: ogł. 2022-07, start 2025-03-24, plan 2027
Opis: Wielkoskalowy bateryjny magazyn energii elektrycznej o mocy 262 MW i pojemności ok. 981 MWh, budowany przez PGE Polską Grupę Energetyczną w województwie pomorskim, w sąsiedztwie elektrowni szczytowo-pompowej Żarnowiec. Generalnym wykonawcą jest LG Energy Solution Wrocław, a wartość umowy to 1,555 mld zł brutto. Budowę zainaugurowano w marcu 2025 r.; do lipca 2026 r. zamontowano ponad 150 z 204 jednostek bateryjnych i dostarczono transformator mocy. Zakończenie budowy planowane jest na 2027 r., a projekt korzysta ze wsparcia środków z Krajowego Planu Odbudowy.
Znaczenie: Po ukończeniu ma być największym bateryjnym magazynem energii w Polsce i jednym z największych w Europie. Instalacja ma wspierać integrację odnawialnych źródeł energii i stabilizację krajowego systemu elektroenergetycznego; projekt uzyskał 17-letni kontrakt w aukcji rynku mocy na rok 2029 oraz pierwszą w Polsce promesę koncesji na magazynowanie energii elektrycznej.
Źródła:
  - PGE podpisała z LG Energy Solution Wrocław umowę na budowę jednego z największych magazynów energii elektrycznej w Europie (LG Energy Solution Wrocław, 2025-03-07): https://lgensol.pl/pge-podpisala-z-lg-energy-solution-wroclaw-umowe-na-budowe-jednego-z-najwiekszych-magazynow-energii-elektrycznej-w-europie/
  - LG Energy Solution Wrocław rozpoczyna budowę Magazynu Energii Żarnowiec – kluczowej inwestycji dla transformacji energetycznej Polski (LG Energy Solution Wrocław, 2025-03-25): https://lgensol.pl/lg-energy-solution-wroclaw-rozpoczyna-budowe-magazynu-energii-zarnowiec-kluczowej-inwestycji-dla-transformacji-energetycznej-polski/
  - Kluczowy transformator dotarł do Żarnowca. PGE buduje wielki magazyn energii (Energetyka24, 2026-07-06): https://energetyka24.com/gospodarka/spolki/kluczowy-transformator-dotarl-do-zarnowca-pge-buduje-wielki-magazyn-energii
  - Przełom w budowie magazynu energii PGE. Kluczowy element dotarł do Żarnowca (Gramwzielone.pl, 2026-07-06): https://www.gramwzielone.pl/magazynowanie-energii/20366193/przelom-w-budowie-magazynu-energii-pge-kluczowy-element-dotarl-do-zarnowca
  - PGE zbuduje największy bateryjny magazyn energii w Europie (Gramwzielone.pl, 2022-07-21): https://www.gramwzielone.pl/magazynowanie-energii/108463/pge-zbuduje-najwiekszy-bateryjny-magazyn-energii-w-europie

## Blok gazowo-parowy ok. 850 MW w Elektrowni Blachownia (Elektrownia Blachownia Nowa, KGHM/TAURON, zaniechany)
URL: https://projektometr.pl/projekt/blachownia-ccgt-850-mw-block-tauron-kghm-abandoned
Status: anulowane | Etap: ogłoszony | Koszt (wg etapu, nom.): 3.5 mld zł | Inwestor: Elektrownia Blachownia Nowa Sp. z o.o. (spółka celowa KGHM Polska Miedź S.A. i TAURON Wytwarzanie S.A., po 50% udziałów)
Kalendarium: ogł. 2012-09-05
Efekt: porzucone
Opis: Elektrownia Blachownia Nowa Sp. z o.o. była spółką celową zawiązaną 5 września 2012 roku przez KGHM Polska Miedź S.A. oraz TAURON Wytwarzanie S.A. (spółkę zależną TAURON Polska Energia), po 50% udziałów każdy, w celu budowy bloku gazowo-parowego o mocy ok. 850 MW na terenie Elektrowni Blachownia w Kędzierzynie-Koźlu (woj. opolskie). Szacowane łączne nakłady na inwestycję określono na około 3,5 mld zł, a blok miał zostać przekazany do eksploatacji w 2017 roku. 30 grudnia 2013 roku KGHM Polska Miedź S.A. oraz TAURON Polska Energia S.A. i TAURON Wytwarzanie S.A. podpisały porozumienie o czasowym zawieszeniu realizacji projektu, wskazując na bieżącą sytuację na rynku energii elektrycznej i gazu skutkującą wzrostem ryzyka inwestycyjnego oraz potrzebę weryfikacji i optymalizacji projektu. 28 lipca 2016 roku wspólnicy rozwiązali porozumienie z 30 grudnia 2013 roku i postanowili przystąpić do likwidacji spółki. Blok nigdy nie został wybudowany.
Znaczenie: Projekt zakładał budowę jednego z większych bloków gazowo-parowych w Polsce (ok. 850 MW) w formule spółki celowej dwóch spółek Skarbu Państwa — KGHM Polska Miedź i grupy TAURON. Inwestycja o szacowanej wartości ok. 3,5 mld zł została najpierw zawieszona (2013), a następnie zaniechana wraz z likwidacją spółki celowej (2016) na tle pogarszających się warunków rynkowych dla wytwarzania energii z gazu. Blok nie powstał.
Powód niepowodzenia: Spółkę celową Elektrownia Blachownia Nowa Sp. z o.o. KGHM Polska Miedź S.A. i TAURON Wytwarzanie S.A. zawiązały 5 września 2012 roku (po 50% udziałów) w celu budowy bloku gazowo-parowego o mocy ok. 850 MW, o szacowanych nakładach ok. 3,5 mld zł i planowanym oddaniu do eksploatacji w 2017 roku. 30 grudnia 2013 roku wspólnicy podpisali porozumienie o czasowym zawieszeniu realizacji projektu, wskazując na sytuację na rynku energii elektrycznej i gazu skutkującą wzrostem ryzyka inwestycyjnego. 28 lipca 2016 roku strony rozwiązały porozumienie z 2013 roku i postanowiły przystąpić do likwidacji spółki. Blok nigdy nie został wybudowany.
Źródła:
  - TAURON i KGHM powołały spółkę do budowy bloku gazowego (Biuro prasowe TAURON Polska Energia S.A., 2012-09): https://media.tauron.pl/pr/221705/tauron-i-kghm-powolaly-spolke-do-budowy-bloku-gazowego
  - KGHM i TAURON zawieszają budowę bloku w Elektrowni Blachownia (Forsal.pl, 2013-12-30): https://forsal.pl/artykuly/767759,kghm-i-tauron-zawieszaja-budowe-bloku-w-elektrowni-blachownia.html
  - KGHM i TAURON nie będą budować bloku gazowo-parowego w Elektrowni Blachownia (Forsal.pl, 2016-07-28): https://forsal.pl/artykuly/963725,kghm-i-tauron-nie-beda-budowac-bloku-gazowo-parowego-w-elektrowni-blachownia.html

## Blok gazowo-parowy CCGT Stalowa Wola (450 MW)
URL: https://projektometr.pl/projekt/blok-gazowo-parowy-ccgt-stalowa-wola-450-mw
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.6 mld zł | Inwestor: Elektrociepłownia Stalowa Wola S.A. (ECSW) - TAURON i PGNiG po 50%
Kalendarium: start 2012, oddano 2020-09-30
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Blok gazowo-parowy (CCGT) o mocy ok. 450 MWe zbudowany w Stalowej Woli (woj. podkarpackie) przez Elektrociepłownię Stalowa Wola (ECSW) - spółkę, w której TAURON i PGNiG mają po 50% akcji. Budowę rozpoczęto w 2012 r.; po zerwaniu umowy z pierwotnym generalnym wykonawcą inwestycja była wielokrotnie opóźniana. Blok zsynchronizowano z siecią 24 sierpnia 2020 r., a 30 września 2020 r. przekazano go do eksploatacji. Jednostka pracuje w kogeneracji, dostarczając energię elektryczną do krajowego systemu elektroenergetycznego oraz ciepło dla mieszkańców Stalowej Woli i Niska. Pierwotny szacunek kosztów inwestycji wynosił blisko 1,6 mld zł.
Znaczenie: Blok o mocy ok. 450 MW może zasilić w energię elektryczną około 1,2 mln gospodarstw domowych i jednocześnie dostarcza ciepło sieciowe mieszkańcom Stalowej Woli i Niska. Emisja dwutlenku węgla na poziomie ok. 360 kg/MWh spełnia wymogi najlepszych dostępnych technik (BAT), a nowoczesne źródło gazowe wzmacnia elastyczną moc dyspozycyjną w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym.
Źródła:
  - Blok gazowo-parowy Elektrociepłowni Stalowa Wola zsynchronizowany z siecią (TAURON Polska Energia S.A. (biuro prasowe), 2020-08-24): https://media.tauron.pl/pr/556849/blok-gazowo-parowy-elektrocieplowni-stalowa-wola-zsynchronizowany-z-siecia
  - Tauron: Blok gazowo-parowy w Stalowej Woli został przekazany do eksploatacji (Money.pl, 2020-09-30): https://www.money.pl/gielda/tauron-blok-gazowo-parowy-w-stalowej-woli-zostal-przekazany-do-eksploatacji-6559607948297857a.html
  - Elektrownia Stalowa Wola (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Elektrownia_Stalowa_Wola
  - New CCGT unit in Stalowa Wola placed in service (PGNiG / ORLEN Upstream Norway, 2020-09-30): https://norway.pgnig.pl/news/-/news-list/id/new-ccgt-unit-in-stalowa-wola-placed-in-service/newsGroupId/1910852
  - EC Stalowa Wola zapłaci Abener Energia 92,7 mln euro (WNP.pl (Wirtualny Nowy Przemysł), 2022): https://www.wnp.pl/energia/ec-stalowa-wola-zaplaci-abener-energia-92-7-mln-euro,523449.html
  - Blok gazowy w Stalowej Woli wreszcie ukończony (Rzeczpospolita (energia.rp.pl), 2020): https://energia.rp.pl/energetyka-zawodowa/art17027921-blok-gazowy-w-stalowej-woli-wreszcie-ukonczony
  - Elektrociepłownia Stalowa Wola (Politechnika Warszawska - Inwestycje Energetyczne): https://inwestycjeenergetyczne.pw.edu.pl/inwestycja/elektrocieplownia-stalowa-wola/

## Blok gazowo-parowy w EC Żerań (Warszawa, 497 MW)
URL: https://projektometr.pl/projekt/blok-gazowo-parowy-w-ec-zeran-warszawa-497-mw
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.6 mld zł | Inwestor: PGNiG Termika S.A. (obecnie ORLEN Termika)
Kalendarium: oddano 2021-12-13
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Blok gazowo-parowy o mocy elektrycznej ok. 497 MWe brutto (494 MWe) i mocy cieplnej 326 MWt wybudowany w Elektrociepłowni Żerań w Warszawie (woj. mazowieckie) przez PGNiG Termika (obecnie ORLEN Termika). Generalnym wykonawcą było konsorcjum Mitsubishi Hitachi Power Europe oraz Polimeksu Mostostalu, a wartość inwestycji wyniosła ok. 1,6 mld zł. Wykonawca przekazał blok do eksploatacji 6 grudnia 2021 r., a pracę komercyjną jednostka rozpoczęła 13 grudnia 2021 r. Blok pełni w EC Żerań rolę jednostki podstawowej i zastąpił wyeksploatowane kotły węglowe, umożliwiając wyłączenie łącznie dziewięciu kotłów węglowych.
Znaczenie: Uruchomienie bloku gazowo-parowego pozwoliło znacząco ograniczyć rolę węgla w warszawskim systemie ciepłowniczym - nowa jednostka wraz z kotłowniami gazowymi umożliwiła wyłączenie łącznie dziewięciu kotłów węglowych. Blok ma produkować rocznie ok. 3 TWh energii elektrycznej oraz 1,9 TWh ciepła, a według sponsora inwestycja obniża emisję gazów cieplarnianych o ponad 40 proc. na każdą jednostkę wytworzonej energii; emisje CO2 w elektrociepłowni spadają z ok. 95 do co najmniej 56 kg na każdy wytworzony GJ energii, co wzmacnia bezpieczeństwo i poprawia efekt środowiskowy dostaw ciepła i energii dla Warszawy.
Źródła:
  - PGNiG Termika: najważniejsze inwestycje gazowe w EC Żerań zakończone (Portal Komunalny, 2021): https://portalkomunalny.pl/pgnig-termika-najwazniejsze-inwestycje-gazowe-w-ec-zeran-zakonczone-429475/
  - Blok gazowo-parowy w EC Żerań już w eksploatacji. PGNiG Termika znacząco redukuje udział węgla w miksie (WNP.pl, 2021-12-30): https://www.wnp.pl/energia/blok-gazowo-parowy-w-ec-zeran-juz-w-eksploatacji-pgnig-termika-znaczaco-redukuje-udzial-wegla-w-miksie,522483.html
  - Blok gazowo-parowy w EC Żerań - Inwestycje Energetyczne (Politechnika Warszawska (Inwestycje Energetyczne)): https://inwestycjeenergetyczne.pw.edu.pl/inwestycja/blok-gazowo-parowy-w-ec-zeran/
  - Blok gazowo-parowy w Elektrociepłowni Żerań (ORLEN Termika): https://termika.orlen.pl/zrownowazony-rozwoj/nowoczesna-energetyka-cieplna/kluczowe-projekty/blok-gazowo-parowy-w-elektrocieplowni-zeran/
  - Blok gazowy w Elektrociepłowni Żerań ma roczne opóźnienie (BiznesAlert.pl): https://biznesalert.pl/elektrocieplownia-zeran-pgnig-termika-gaz-energetyka/
  - Elektrociepłownia Żerań. PGNiG Termika wzywa do zapłaty kar - jest komunikat Polimex Mostostal (TVN24 Biznes): https://tvn24.pl/biznes/z-kraju/elektrocieplownia-zeran-pgnig-termika-wzywa-do-zaplaty-kar-jest-komunikat-polimex-mostostal-st7522301

## Blok IGCC przy kopalni Bogdanka (zgazowanie węgla Enea/Mitsubishi)
URL: https://projektometr.pl/projekt/blok-igcc-przy-kopalni-bogdanka-zgazowanie-wegla-enea-mitsub
Status: anulowane | Etap: ogłoszony | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Enea
Kalendarium: b/d
Efekt: porzucone
Opis: Planowana elektrownia oparta na technologii zgazowania węgla w układzie gazowo-parowym (IGCC) o mocy rzędu 300–500 MW, którą Grupa Enea zamierzała zbudować przy kopalni Bogdanka w okolicach Łęcznej we współpracy z japońskim koncernem Mitsubishi Hitachi Power Systems. Były minister energii Krzysztof Tchórzewski przedstawiał ją jako pilotażowy blok mający być największą tego typu instalacją na świecie. W 2020 r. spółki uzyskały zgodę UOKiK na utworzenie wspólnego przedsięwzięcia, jednak jeszcze w tym samym roku prace nad rozwojem projektu zostały zamrożone przez stronę polską ze względu na wątpliwości co do opłacalności w realiach unijnej polityki klimatycznej. W 2023 r. Enea potwierdziła, że jej strategia nie zakłada wykorzystania technologii IGCC i że projekt nie wejdzie w fazę realizacji.
Znaczenie: Projekt był sztandarowym pomysłem na tzw. czysty węgiel w polskiej energetyce – miał wykorzystać krajowe złoża Bogdanki do produkcji energii w technologii zgazowania węgla, zamiast klasycznego bloku węglowego. Jego zarzucenie stało się symbolem odejścia Grupy Enea od inwestycji węglowych na rzecz transformacji energetycznej i rozwoju odnawialnych źródeł energii; rola Bogdanki w ewentualnym przedsięwzięciu ograniczała się i tak wyłącznie do dostaw paliwa.
Powód niepowodzenia: Projekt bloku IGCC przy kopalni Bogdanka nigdy nie wszedł w fazę realizacji. Mimo uzyskania w 2020 r. zgody UOKiK na wspólne przedsięwzięcie Enei i Mitsubishi Hitachi Power Systems, prace zostały w listopadzie 2020 r. zamrożone przez stronę polską z powodu wątpliwości co do opłacalności w warunkach unijnej polityki klimatycznej. W 2023 r. Enea potwierdziła, że jej strategia nie zakłada technologii IGCC i że nie planuje realizacji tego projektu.
Źródła:
  - Koncern Enea nie widzi przyszłości w zgazowaniu węgla (Rzeczpospolita (energia.rp.pl), 2023-04-20): https://energia.rp.pl/wegiel/art38354531-koncern-enea-nie-widzi-przyszlosci-w-zgazowaniu-wegla
  - Enea żegna się ze zgazowaniem węgla (Parkiet, 2023-04-19): https://www.parkiet.com/energetyka/art38354231-enea-zegna-sie-ze-zgazowaniem-wegla
  - Polska elektrownia na zgazowany węgiel coraz mniej realna (WNP.pl, 2020-11-20): https://www.wnp.pl/budownictwo/polska-elektrownia-na-zgazowany-wegiel-coraz-mniej-realna,432424.html
  - Enea łączy siły z Mitsubishi Hitachi. Chcą wybudować blok na zgazowany węgiel w Bogdance (Money.pl, 2019): https://www.money.pl/gospodarka/enea-laczy-sily-z-mitsubishi-hitachi-chca-wybudowac-blok-na-zgazowany-wegiel-w-bogdance-6466917753898625a.html
  - Zgazowanie węgla przy kopalni Bogdanka (BiznesAlert.pl, 2019-09-02): https://biznesalert.pl/zgazowanie-wegla-bogdanka-wegiel-energetyka/

## Bloki gazowo-parowe Dolna Odra (Gryfino) — 2x ~700 MW
URL: https://projektometr.pl/projekt/bloki-gazowo-parowe-dolna-odra-gryfino-2x-700-mw
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 4.7 mld zł | Inwestor: PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. (Grupa PGE)
Kalendarium: oddano 2024-10-29
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Budowa dwóch bloków gazowo-parowych (CCGT) nr 9 i nr 10 w Zespole Elektrowni Dolna Odra w Nowym Czarnowie koło Gryfina (woj. zachodniopomorskie), należącym do PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna z Grupy PGE. Każdy z bloków ma znamionową moc elektryczną brutto 683 MWe, co daje łącznie ok. 1366 MW nowej mocy zasilanej gazem. Inwestycję zrealizowało konsorcjum General Electric (GE Vernova) jako lidera oraz Polimex Mostostal. Blok nr 9 przekazano do eksploatacji w sierpniu 2024 r., a blok nr 10 pod koniec października 2024 r. — z istotnym opóźnieniem wobec pierwotnego terminu grudnia 2023 r.
Znaczenie: Dwa bloki gazowo-parowe o łącznej mocy ok. 1366 MW zastąpiły część wysłużonych, węglowych mocy wytwórczych i uczyniły elektrownię Dolna Odra największą elektrownią gazową w Polsce. Inwestycja wzmacnia bezpieczeństwo dostaw energii w północno-zachodniej Polsce oraz dostarcza elastycznej, dyspozycyjnej mocy bilansującej rosnący udział źródeł odnawialnych w krajowym systemie elektroenergetycznym.
Źródła:
  - Z opóźnieniem, ale jest. Wreszcie ruszył duży blok gazowy w elektrowni Dolna Odra (WNP.pl, 2024-08): https://www.wnp.pl/energia/z-opoznieniem-ale-jest-wreszcie-ruszyl-duzy-blok-gazowy-w-elektrowni-dolna-odra,864779.html
  - W elektrowni Dolna Odra oddano do eksploatacji nowy blok gazowo-parowy (elektro.info, 2024-08): https://www.elektro.info.pl/artykul/najnowsze/204756,w-elektrowni-dolna-odra-oddano-do-eksploatacji-nowy-blok-gazowo-parowy
  - Elektrownia Dolna Odra (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Elektrownia_Dolna_Odra
  - Ruszył duży blok gazowy. Inwestycja za miliardy ze sporym opóźnieniem (Interia Biznes, 2024-08): https://biznes.interia.pl/gieldy/aktualnosci/news-po-miesiacach-opoznien-ruszyl-duzy-blok-gazowy-kosztowal-wie,nId,7759836
  - PGE podpisała kontrakt na budowę dwóch bloków gazowo-parowych o mocy ok. 1400 MW w Elektrowni Dolna Odra (PGE GiEK (Zespół Elektrowni Dolna Odra), 2020-01-30): https://zedolnaodra.pgegiek.pl/Aktualnosci/pge-podpisala-kontrakt-na-budowe-dwoch-blokow-gazowo-parowych-o-mocy-ok.-1400-mw-w-elektrowni-dolna-odra
  - PGE otwiera nowy rozdział w wielkoskalowej energetyce gazowej. Wykłada kasę na blisko 1200 MW (WNP.pl, 2026-03): https://www.wnp.pl/energia/pge-otwiera-nowy-rozdzial-w-wielkoskalowej-energetyce-gazowej-wyklada-kase-na-blisko-1200-mw,1038209.html
  - 1,4 GW nowych mocy gazowych w systemie. PGE Gryfino Dolna Odra już działa (Teraz Środowisko, 2024-10): https://www.teraz-srodowisko.pl/aktualnosci/pge-gryfino-dolna-odra-elektrownia-gazowa-cieplownictwo-koalicja-klimatyczna-15863.html

## Bloki gazowo-parowe w Elektrowni Kozienice (2x CCGT, 1336 MW)
URL: https://projektometr.pl/projekt/bloki-gazowo-parowe-w-elektrowni-kozienice-2x-ccgt-1336-mw
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 7.0 mld zł | Inwestor: Enea Elkogaz (Grupa Enea)
Kalendarium: start 2026-01-02, plan 2029-06-30
Opis: Budowa dwóch bloków gazowo-parowych w technologii CCGT o łącznej mocy zainstalowanej brutto około 1336 MWe w Elektrowni Kozienice w Świerżach Górnych. Inwestycję prowadzi spółka Enea Elkogaz z Grupy Enea, a generalnym wykonawcą kontraktu "pod klucz" (EPC) jest turecka firma Calik Enerji; dostawcą technologii jest GE Vernova. Przekazanie terenu budowy wykonawcy nastąpiło 2 stycznia 2026 r., a przekazanie bloków do eksploatacji zaplanowano na 31 marca 2029 r. i 30 czerwca 2029 r. Finansowanie w wysokości 6,95 mld zł zapewniło w grudniu 2025 r. konsorcjum polskich banków z wiodącą rolą Banku Gospodarstwa Krajowego. Projekt zastępuje wysłużone moce węglowe w Kozienicach.
Znaczenie: Dwa bloki gazowo-parowe o mocy około 1336 MWe mają zastąpić starzejące się moce węglowe w Elektrowni Kozienice, zapewniając stabilne, sterowalne źródło energii wspierające bezpieczeństwo Krajowego Systemu Elektroenergetycznego w okresie transformacji. Projekt uzyskał wsparcie z rynku mocy na 17 lat od 2029 r., a udział polskich firm w realizacji szacowany jest na około 75%, co daje impuls rozwojowy dla regionu centralno-wschodniej Polski.
Źródła:
  - Ruszyła budowa bloków gazowo-parowych w Kozienicach. Enea stawia na polskie kompetencje i polskie firmy (Grupa Enea, 2026-02-16): https://media.enea.pl/pr/864806/ruszyla-budowa-blokow-gazowo-parowych-w-kozienicach-enea-stawia-na-polskie-kompetencje-i-polskie-firmy
  - Nowe bloki gazowe Enei. Rusza budowa (Parkiet, 2026-02-16): https://www.parkiet.com/energetyka/art43821151-enea-rusza-z-budowa-blokow-gazowych-w-kozienicach
  - Enea: ruszyła budowa dwóch bloków gazowych w Elektrowni Kozienice (WNP.pl, 2026-02-16): https://www.wnp.pl/rynki/enea-ruszyla-budowa-dwoch-blokow-gazowych-w-elektrowni-kozienice,1033341.html
  - Enea rozpoczęła budowę bloków gazowo-parowych w Kozienicach o łącznej mocy 1336 MWe (Bankier.pl / PAP, 2026-02-16): https://www.bankier.pl/wiadomosc/Enea-rozpoczela-budowe-blokow-gazowo-parowych-w-Kozienicach-o-lacznej-mocy-1336-MWe-9085026.html
  - Enea Wytwarzanie (Wikipedia): https://pl.wikipedia.org/wiki/Enea_Wytwarzanie

## Fabryka wyrobów czekoladowych i gumy do żucia Cadbury / Cadbury Wedel (Mondelēz) w Skarbimierzu
URL: https://projektometr.pl/projekt/cadbury-cadbury-wedel-mondelez-chocolate-chewing-gum-factory-in-skarbimierz
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 866 mln zł | Inwestor: Cadbury Wedel (koncern Cadbury; obecnie Mondelēz International)
Kalendarium: start 2006, oddano 2010
Efekt: dostarczone
Opis: Zakład Cadbury w Skarbimierzu (gmina Skarbimierz, powiat brzeski, woj. opolskie) to kompleks dwóch fabryk brytyjskiego koncernu Cadbury (spółka Cadbury Wedel; po przejęciu przez Kraft Foods w 2010 r. i wydzieleniu w 2012 r. działający w strukturach Mondelēz International). Inwestycja rozpoczęła się w 2006 r. od budowy fabryki gumy do żucia; jesienią 2008 r. ruszyła w niej regularna produkcja, a 10 lutego 2009 r. odbyło się jej oficjalne otwarcie — utworzono 300 nowych miejsc pracy, a zakład produkuje na eksport marki Trident, Stimorol, V6 i Hollywood. Budowę fabryki gumy koncern wycenił na blisko 100 mln euro. Obok niej powstała fabryka wyrobów czekoladowych, której produkcja miała ruszyć w pierwszym kwartale 2010 r. i która — jak potwierdzają późniejsze źródła — powstała w 2010 roku i działa do dziś. Wartość inwestycji określono na około 200 mln euro; według „Rzeczpospolitej” była to wartość planu inwestycyjnego realizowanego w Polsce od niemal dwóch lat, którego budowa fabryki w Skarbimierzu była najdroższym etapem (źródła różnią się co do tego, czy kwota 200 mln euro dotyczy samej fabryki czekolady, czy szerszego programu). Zakład w Skarbimierzu zaplanowano jako jeden z pięciu największych zakładów koncernu w Europie. Na budowę fabryki czekolady Cadbury otrzymał z budżetu państwa grant w wysokości blisko 14 mln zł.
Znaczenie: Kompleks w Skarbimierzu zaplanowano jako jeden z pięciu największych zakładów koncernu Cadbury w Europie, a fabryka wyrobów czekoladowych miała podwoić produkcję słodyczy czekoladowych koncernu w Polsce. Produkcja obu zakładów kierowana jest głównie na eksport (m.in. rynki Europy Środkowo-Wschodniej). Inwestycja utworzyła kilkaset miejsc pracy w regionie brzeskim, a decyzję o jej lokalizacji w Polsce (zamiast Słowacji) przesądził grant z budżetu państwa w wysokości blisko 14 mln zł. Fabryka czekolady działa od 2010 r. i pozostaje jednym z zakładów Mondelēz International w Polsce.
Źródła:
  - Kryzys nie zahamował inwestycji Cadbury (Rzeczpospolita (rp.pl), 2009-08-01): https://www.rp.pl/biznes/art7588761-kryzys-nie-zahamowal-inwestycji-cadbury
  - Fabryka czekolady Cadbury w Skarbimierzu (eGospodarka.pl, 2009-08-03): https://www.egospodarka.pl/43153,Fabryka-czekolady-Cadbury-w-Skarbimierzu,1,78,1.html
  - Fabryka gum do żucia Cadbury (eGospodarka.pl, 2009-02-18): https://www.egospodarka.pl/38113,Fabryka-gum-do-zucia-Cadbury,1,78,1.html
  - Fabryka Mondelez w Skarbimierzu — czeka ją wielka inwestycja (Opolska360, 2025-01-10): https://opolska360.pl/fabryka-mondelez-w-skarbimierzu-przed-wielka-inwestycja-stad-slodkosci-ida-na-cala-europe
  - Skarbimierz: Rusza fabryka za 100 mln euro (Nasze Miasto): https://warszawa.naszemiasto.pl/skarbimierz-rusza-fabryka-za-100-mln-euro/ar/c3-7113299

## CAMILA – narodowa konstelacja satelitów obserwacyjnych (ESA/KPO)
URL: https://projektometr.pl/projekt/camila-narodowa-konstelacja-satelitow-obserwacyjnych-esa-kpo
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 223 mln zł | Inwestor: Ministerstwo Rozwoju i Technologii
Kalendarium: ogł. 2025-04-15, start 2025-04, plan 2029-11
Efekt: opóźnione
Opis: CAMILA (Country Awareness Mission in Land Analysis) to narodowa konstelacja satelitów obserwacji Ziemi budowana przez Creotech Instruments S.A. jako głównego wykonawcę. Konstelację zamówiło Ministerstwo Rozwoju i Technologii, które powierzyło przeprowadzenie i zarządzanie przetargiem Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). Pierwotna umowa z kwietnia 2025 r. o wartości ok. 51,9 mln euro obejmuje co najmniej trzy satelity (radarowy, optyczny wysokiej rozdzielczości oraz optyczny niższej rozdzielczości) wraz z segmentem naziemnym do sterowania satelitami i przetwarzania danych. Według ESA rozwiązanie składa się w ponad 90 proc. z technologii opracowanej w Polsce, a prawa własności intelektualnej pozostają w kraju. W listopadzie 2025 r. kontrakt rozszerzono do ponad 59 mln euro, dodając czwartego satelitę na platformie HyperSat oraz wydłużając harmonogram. Jest to największy kontrakt w historii podpisany między ESA a polskim podmiotem.
Znaczenie: Konstelacja ma zapewnić Polsce własne, suwerenne zdolności obserwacji Ziemi – zarówno radarowe, jak i optyczne – wraz z krajowym segmentem naziemnym do sterowania satelitami i przetwarzania danych. Dzięki ponad 90-procentowemu udziałowi technologii krajowej i zachowaniu praw własności intelektualnej w Polsce projekt wzmacnia niezależność technologiczną polskiego sektora kosmicznego i angażuje kilkuset specjalistów na terenie całego kraju.
Źródła:
  - Creotech Instruments secures €52 million ESA contract to build Polish satellite constellation CAMILA (Creotech Instruments, 2025-04-15): https://creotech.pl/news/creotech-instruments-will-build-national-camila-satellite-constellation-for-nearly-e52-million/
  - Creotech Instruments secures €52 million ESA contract to build Polish satellite constellation CAMILA (SpaceNews, 2025-04-16): https://spacenews.com/creotech-instruments-secures-e52-million-esa-contract-to-build-polish-satellite-constellation-camila/
  - Creotech Instruments podpisał umowę z ESA na realizację projektu Camila o wartości niemal 52 mln euro (Nauka w Polsce (PAP), 2025-04-15): https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news,107504,creotech-instruments-podpisal-umowe-z-esa-na-realizacje-projektu-camila-o
  - Creotech Instruments extends ESA contract under the CAMILA project (Creotech Instruments, 2025-11): https://creotech.pl/news/creotech-instruments-extends-esa-contract-under-the-camila-project/
  - Creotech plans $118 million capital raise, investment in new satellite factory (SpaceNews, 2024): https://spacenews.com/creotech-plans-118-million-capital-raise-investment-in-new-satellite-factory/

## Camp Kościuszko – wysunięte dowództwo V Korpusu US Army (Poznań)
URL: https://projektometr.pl/projekt/camp-kosciuszko-wysuniete-dowodztwo-v-korpusu-us-army-poznan
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: b/d
Kalendarium: ogł. 2020, start 2020, oddano 2023-03-21
Efekt: dostarczone
Opis: Baza wojskowa w Poznaniu będąca siedzibą wysuniętego dowództwa V Korpusu Sił Lądowych Stanów Zjednoczonych. Wysunięte dowództwo korpusu funkcjonuje w Poznaniu od jesieni 2020 r.; podczas szczytu NATO w Madrycie w czerwcu 2022 r. prezydent USA zapowiedział przekształcenie go w stałą (nierotacyjną) obecność amerykańskich wojsk w Polsce. 30 lipca 2022 r. bazie nadano nazwę „Camp Kościuszko”, upamiętniającą polsko-amerykańskiego bohatera Tadeusza Kościuszkę. Pierwsi żołnierze skierowani do Polski na stałe (w trybie permanent change of station) dotarli do bazy na przełomie zimy 2023 r., a 21 marca 2023 r. na terenie kompleksu utworzono garnizon Sił Lądowych USA w Polsce (USAG Poland) – pierwszy stały garnizon wojsk amerykańskich w Polsce. Jest to jedyne dowództwo tego szczebla rozmieszczone w Europie.
Znaczenie: Camp Kościuszko jest pierwszą stałą obecnością wojskową Stanów Zjednoczonych w Polsce i jedynym w Europie dowództwem tego szczebla (wysunięte dowództwo V Korpusu Sił Lądowych USA). Jego zadaniem jest koordynacja i nadzór nad amerykańskimi siłami lądowymi w Europie, planowanie operacyjne oraz synchronizacja działań z siłami innych państw NATO, co czyni je istotnym elementem wzmocnienia wschodniej flanki Sojuszu i gwarancji bezpieczeństwa Polski.
Źródła:
  - The Polish-American hero is the patron of the V Corps Headquarters (Forward) in Poland (Ministerstwo Obrony Narodowej, 2022-07-30): https://www.gov.pl/web/national-defence/the-polish-american-hero-is-the-patron-of-the-v-corps-headquarters-forward-in-poland
  - Camp Kościuszko (Polska) (Wikipedia): https://pl.wikipedia.org/wiki/Camp_Ko%C5%9Bciuszko_(Polska)
  - Camp Kościuszko (Wikipedia): https://en.wikipedia.org/wiki/Camp_Ko%C5%9Bciuszko
  - Pierwszy stały garnizon US Army w Polsce od 21 marca 2023 r. "Camp Kościuszko" (Infor.pl, 2023-03-21): https://samorzad.infor.pl/wiadomosci/5706945,pierwszy-staly-garnizon-us-army-w-polsce-od-21-marca-2023-r-camp-kosciuszko.html
  - Poland says it too has gotten word that US won't slash its troop presence there (Stars and Stripes, 2025-10-31): https://www.stripes.com/theaters/europe/2025-10-31/poland-us-troop-levels-19606132.html
  - U.S. Army Garrison Poland — About (U.S. Army (home.army.mil)): https://home.army.mil/poland/about/garrison
  - New education center in Poland signals progress as US presence grows (Stars and Stripes, 2026-04-16): https://www.stripes.com/branches/army/2026-04-16/usag-poland-opens-new-education-center-in-powidz,-graduates-seven-soldiers-21387766.html

## Samoloty transportowe CASA C-295M (kontrakt 2001)
URL: https://projektometr.pl/projekt/casa-c-295m-medium-transport-aircraft-2001-contract
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Ministerstwo Obrony Narodowej (MON); użytkownik: Siły Powietrzne RP
Kalendarium: start 2001-08-28, oddano 2005
Opis: 28 sierpnia 2001 roku Ministerstwo Obrony Narodowej zawarło umowę na pozyskanie 8 średnich samolotów transportowych CASA C-295M (z opcją na kolejne 4) dla Sił Powietrznych RP. Wartość kontraktu wyniosła 211,5 mln USD (ok. 865 mln zł po średniorocznym kursie NBP z 2001 r. ~4,09 zł/USD). Polska stała się pierwszym zagranicznym klientem eksportowym na ten typ samolotu, zastępując wysłużone An-26. Pierwsza maszyna trafiła do Polski 15 sierpnia 2003 roku, a ostatnia z 8 zamówionych egzemplarzy przyleciała 23 sierpnia 2005 roku; z czasem flota rozrosła się do 16 samolotów. Kontrakt był powiązany z umową offsetową zawartą z EADS CASA (z terminem pełnej realizacji do 2011 r.) oraz z prywatyzacją PZL Warszawa-Okęcie S.A. — w ramach offsetu EADS CASA nabyła 77% akcji zagrożonej upadłością wytwórni i utworzyła w kraju centrum serwisowe. Samoloty stacjonują w 8. Bazie Lotnictwa Transportowego w kompleksie lotniskowo-koszarowym Kraków-Balice. Zgodnie z regułą obronną metodologii (v1.2) rekord surfacuje program jako strategiczny filar lotnictwa transportowego, lecz jako zagraniczne pozyskanie uzbrojenia bez izolowalnego polskiego nakładu inwestycyjnego wnosi 0 do zagregowanej wartości inwestycji (koszt = null).
Znaczenie: Pozyskanie samolotów CASA C-295M było kluczowym elementem modernizacji lotnictwa transportowego Wojska Polskiego po 1989 r. — wprowadziło do służby nowoczesny średni samolot transportowy w miejsce wycofywanych, radzieckiej konstrukcji An-26. Polska była pierwszym zagranicznym odbiorcą C-295M, a kontrakt zapoczątkował wieloletnią współpracę przemysłową: w ramach offsetu EADS CASA przejęła i uratowała przed upadłością PZL Warszawa-Okęcie oraz zbudowała krajowe centrum serwisowe samolotów C-295. Flota, powiększona z czasem do 16 maszyn i skupiona w 8. Bazie Lotnictwa Transportowego w Krakowie-Balicach, pozostaje trzonem strategicznego transportu powietrznego Sił Zbrojnych RP.
Źródła:
  - EADS CASA C-295 – nie tylko samolot transportowy (SmartAge.pl): https://www.smartage.pl/eads-casa-c-295-nie-tylko-samolot-transportowy/
  - Samolot C-295M a transport powietrzny Wojska Polskiego (Magnum-X (Wojsko i Technika)): https://www.magnum-x.pl/artykul/samolotc295matransportpowietrznywp
  - CASA C-295 (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/CASA_C-295

## CCGT Grudziądz II (blok II)
URL: https://projektometr.pl/projekt/ccgt-grudziadz-ii-blok-ii
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 3.1 mld zł | Inwestor: CCGT Grudziądz Sp. z o.o. (Grupa Energa)
Kalendarium: ogł. 2025-09-15, start 2025, plan 2029
Opis: Drugi blok gazowo-parowy (CCGT) w Grudziądzu, realizowany przez spółkę CCGT Grudziądz Sp. z o.o. z Grupy Energa jako odrębna inwestycja obok budowanego bloku I. 15 września 2025 r. podpisano umowę z konsorcjum Siemens Energy na zaprojektowanie i budowę jednostki o mocy około 560 MWe netto za szacunkowo około 3,1 mld zł. Prace budowlane mają ruszyć w 2025 r., a oddanie bloku do eksploatacji przewidziano na 2029 r.
Znaczenie: Blok II wraz z budowanym blokiem I zwiększy zdolności wytwórcze Grupy Energa o ponad 1,1 GW elastycznej mocy gazowej, wspierając bilansowanie krajowego systemu elektroenergetycznego w okresie odchodzenia od węgla. Jednostka objęta jest długoterminowymi zobowiązaniami mocowymi z dostawami od 2029 r.
Źródła:
  - Zawarcie umowy z Generalnym Wykonawcą budowy drugiego bloku gazowo-parowego (CCGT) w Grudziądzu (Energa SA (relacje inwestorskie), 2025-09-15): https://ir.energa.pl/pr/857740/zawarcie-umowy-z-generalnym-wykonawca-budowy-drugiego-bloku-gazowo-parowego-ccgt-w-grudziadzu
  - Rozpoczyna się budowa kolejnych bloków gazowo-parowych. Energa wybrała wykonawców (Energa SA (biuro prasowe), 2025-09-15): https://media.energa.pl/pr/857708/rozpoczyna-sie-budowa-kolejnych-blokow-gazowo-parowych-energa-wybrala-wykonawcow
  - Opis inwestycji - CCGT Grudziądz (CCGT Grudziądz Sp. z o.o.): https://ccgt-grudziadz.pl/informacje-o-projekcie/opis-inwestycji
  - Energa zleciła konsorcjum Siemens budowę bloku CCGT Grudziądz II za 3,1 mld zł (Inwestycje.pl, 2025-09-15): https://inwestycje.pl/biznes/energa-zlecila-konsorcjum-siemens-budowe-bloku-ccgt-grudziadz-ii-za-31-mld-zl/

## Elektrownia gazowo-parowa CCGT Ostrołęka
URL: https://projektometr.pl/projekt/ccgt-ostroleka
Status: w budowie | Etap: rozruch | Koszt (wg etapu, nom.): 2.9 mld zł | Inwestor: CCGT Ostrołęka sp. z o.o. (Grupa Energa / Grupa ORLEN)
Kalendarium: start 2022-03-24, plan 2026
Efekt: opóźnione
Opis: Blok gazowo-parowy o mocy 745 MWe netto budowany w Ostrołęce (woj. mazowieckie) przez spółkę CCGT Ostrołęka sp. z o.o. z Grupy Energa (Grupa ORLEN), po tym jak zarzucono węglowy projekt Ostrołęka C i zmieniono technologię na gazową. Generalnym wykonawcą w formule EPC jest GE Power oraz General Electric Global Services; polecenie rozpoczęcia prac (NTP) wydano 24 marca 2022 r. W październiku 2023 r. aneks podniósł szacowane wynagrodzenie wykonawcy z ok. 2,5 do ok. 2,85 mld zł netto, m.in. z powodu skutków wojny w Ukrainie. Umowny termin podpisania świadectwa odbioru warunkowego ustalono na 31 grudnia 2025 r.; w grudniu 2025 r. blok wszedł w fazę zimnego rozruchu, a według stanu na marzec 2026 r. projekt był gotowy w ok. 90%, z pierwszym rozpaleniem turbiny gazowej planowanym na połowę 2026 r. i operacyjnym kamieniem milowym w drugiej połowie 2026 r. Blok będzie zasilany gazem ziemnym z interkonektora Polska-Litwa przez gazociąg o długości ok. 28 km.
Znaczenie: Blok o mocy 745 MW ma dzięki wysokiej elastyczności pracy wspierać bezpieczeństwo Krajowego Systemu Elektroenergetycznego w okresie transformacji energetycznej, zgodnie z celami polityki energetycznej Polski do 2040 r. Jako źródło zasilane gazem ziemnym wysokometanowym z interkonektora Polska-Litwa zastępuje zarzucony węglowy projekt Ostrołęka C i domyka bilans mocy dyspozycyjnej w północno-wschodniej Polsce.
Źródła:
  - Spółka CCGT Ostrołęka wydała polecenie rozpoczęcia prac związanych z budową elektrowni gazowo-parowej (Bankier.pl, 2022-03-24): https://www.bankier.pl/wiadomosc/Spolka-CCGT-Ostroleka-wydala-polecenie-rozpoczecia-prac-zwiazanych-z-budowa-elektrowni-gazowo-parowej-8305087.html
  - Droższa elektrownia w Ostrołęce. Wiadomo, o ile wzrosną koszty (Money.pl, 2023-10-03): https://www.money.pl/gospodarka/drozsza-elektrownia-w-ostrolece-wiadomo-o-ile-wzrosna-koszty-6948258494409312a.html
  - Tak powstaje elektrownia CCGT Ostrołęka (Energa SA (biuro prasowe), 2025-01-31): https://media.energa.pl/pr/847012/tak-powstaje-elektrownia-ccgt-ostroleka
  - Blok CCGT Ostrołęka wszedł w fazę rozruchów (Energa SA (biuro prasowe), 2025-12-12): https://media.energa.pl/pr/862179/blok-ccgt-ostroleka-wszedl-w-faze-rozruchow
  - CCGT Ostrołęka - strona oficjalna projektu (CCGT Ostrołęka sp. z o.o.): https://ccgt-ostroleka.pl/
  - Elektrownia gazowa w Ostrołęce. Minister tłumaczy opóźnienie, ok. 90% gotowości (eOstroleka.pl, 2026-03-20): https://www.eostroleka.pl/minister-tlumaczy-opoznienie-budowy-elektrowni-gazowej-w-ostrolece-90-gotowosci,art126588.html

## Elektrociepłownia gazowo-parowa CCGT Włocławek (463 MW)
URL: https://projektometr.pl/projekt/ccgt-wloclawek-463-mw
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.4 mld zł | Inwestor: PKN Orlen S.A.
Kalendarium: start 2013-04, oddano 2017-06
Opis: Blok gazowo-parowy CCGT we Włocławku o mocy elektrycznej 463 MWe, wybudowany przez PKN Orlen jako pierwsza w Polsce jednostka klasy dużej mocy tego typu. Instalacja pracuje w skojarzeniu (kogeneracji), wytwarzając energię elektryczną oraz ciepło i parę technologiczną na potrzeby sąsiedniego zakładu chemicznego Anwil i całego kompleksu przemysłowego we Włocławku; nadwyżka energii elektrycznej trafia do Krajowego Systemu Elektroenergetycznego. Generalnym wykonawcą było konsorcjum General Electric i SNC-Lavalin Polska. Kamień węgielny wmurowano w kwietniu 2013 r., a inwestycję zakończono — z opóźnieniem względem pierwotnego harmonogramu — 19 czerwca 2017 r. Łączne nakłady inwestycyjne oszacowano na blisko 1,4 mld zł. Sprawność ogólna bloku przekracza 60 proc.
Znaczenie: Pierwsza w Polsce elektrociepłownia gazowo-parowa klasy dużej mocy (463 MWe), zbudowana przez PKN Orlen. Wysokosprawna kogeneracja (sprawność ogólna >60 proc.) zapewnia bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej i pary technologicznej dla zakładów Anwil oraz całego kompleksu przemysłowego we Włocławku, a nadwyżkę prądu kieruje do Krajowego Systemu Elektroenergetycznego. Inwestycja wzmocniła obecność grupy paliwowej w wytwarzaniu energii i stała się wzorcowym projektem dla kolejnych bloków CCGT budowanych w Polsce.
Źródła:
  - CCGT Włocławek – Inwestycje Energetyczne (Politechnika Warszawska (Wydział ITC)): https://inwestycjeenergetyczne.pw.edu.pl/inwestycja/ccgt-wloclawek/
  - PKN Orlen: CCGT Włocławek już pracuje, wkrótce pełna moc bloku (Money.pl, 2019-04): https://www.money.pl/gielda/pkn-orlen-ccgt-wloclawek-juz-pracuje-wkrotce-pelna-moc-bloku-6374154748700289a.html
  - Sukces negocjacji – porozumienie z wykonawcą CCGT Włocławek (PKN Orlen, 2018-03-28): https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/media/komunikaty-prasowe/archiwum/2018/marzec/sukces-negocjacji--porozumienie-z-wykonawca-ccgt-wloclawek

## Centralna Ewidencja Pojazdów i Kierowców (CEPiK 2.0)
URL: https://projektometr.pl/projekt/central-register-of-vehicles-and-drivers-cepik-2-0
Status: w budowie | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 150 mln zł | Inwestor: Ministerstwo Cyfryzacji (zamawiający i nadzór nad projektem); Centralny Ośrodek Informatyki (wykonawca)
Kalendarium: ogł. 2013, start 2013
Efekt: opóźnione, przekroczony budżet, zrestrukturyzowane
Opis: CEPiK 2.0 to zmodernizowana wersja centralnego systemu teleinformatycznego państwa gromadzącego dane o pojazdach (Centralna Ewidencja Pojazdów, CEP) oraz o kierowcach i innych osobach uprawnionych do kierowania (Centralna Ewidencja Kierowców, CEK). W 2013 r. Ministerstwo Cyfryzacji podpisało z Centralnym Ośrodkiem Informatyki (COI) umowę na budowę CEPiK 2.0; nadzór nad realizacją projektu Minister Cyfryzacji przejęła na początku 2016 r. W umowie między COI a resortem pierwotną wartość prac oszacowano na nieprzekraczalną kwotę 149,9 mln zł brutto, a w podpisanym później Aneksie nr 3 kwotę tę zwiększono do 192,5 mln zł (tj. o 28,4%). W listopadzie 2017 r. uruchomiono pojazdową część systemu (CEP 2.0), czemu towarzyszyły liczne utrudnienia dla obywateli i urzędów; nie udało się natomiast uruchomić części dotyczącej kierowców (CEK 2.0), a w sierpniu 2018 r. umowa z COI została rozwiązana. Według kontroli NIK z 2024 r. system pozostawał w budowie od około dziesięciu lat.
Znaczenie: CEPiK jest jednym z kluczowych centralnych rejestrów państwowych — gromadzi dane o wszystkich zarejestrowanych w Polsce pojazdach oraz o osobach uprawnionych do kierowania, wykorzystywane m.in. przez Policję, organy rejestrujące pojazdy, stacje kontroli pojazdów, ubezpieczycieli i sądy. Modernizacja do wersji 2.0 miała usprawnić wymianę danych i udostępnić nowe e-usługi. Projekt stał się jednak przykładem trudnej, wieloletniej i kosztownej informatyzacji administracji: pojazdową część systemu (CEP 2.0) uruchomiono z opóźnieniem i utrudnieniami w listopadzie 2017 r., a części dotyczącej kierowców (CEK 2.0) nie udało się wdrożyć w ramach pierwotnej umowy, którą rozwiązano w sierpniu 2018 r.
Powód niepowodzenia: W listopadzie 2017 r. uruchomiono pojazdową część systemu (CEP 2.0), czemu towarzyszyły liczne utrudnienia dla obywateli i urzędów. Nie udało się natomiast uruchomić centralnej ewidencji kierowców (CEK 2.0) — w sierpniu 2018 r. umowa z Centralnym Ośrodkiem Informatyki została rozwiązana. Według NIK kontynuowanie projektu w oparciu o dotychczasowe rozwiązania techniczno-organizacyjne groziło dostarczeniem przestarzałego i kosztownego w utrzymaniu systemu. Wartość prac zwiększono z pierwotnych 149,9 mln zł brutto do 192,5 mln zł (Aneks nr 3, wzrost o 28,4%), a w kontroli z 2024 r. NIK stwierdziła, że system pozostawał w budowie od około dziesięciu lat.
Źródła:
  - CEPiK nie działa. NIK o błędach (Najwyższa Izba Kontroli, 2018-04-17): https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/wdrazanie-systemu-cepik-2.html
  - NIK: CEPiK od 10 lat w budowie i końca nie widać (Prawo.pl, 2024): https://www.prawo.pl/samorzad/system-cepik-raport-nik-2024,527037.html
  - System CEPiK – kosztowny i wciąż w budowie (Najwyższa Izba Kontroli, 2024): https://www.nik.gov.pl/najnowsze-informacje-o-wynikach-kontroli/system-cepik.html

## Modernizacja Centralnej Magistrali Kolejowej (LK4) do 200 km/h dla Pendolino (Grodzisk Maz. – Zawiercie)
URL: https://projektometr.pl/projekt/central-trunk-line-line-4-upgrade-to-200-km-h-for-pendolino-grodzisk-maz-zawierc
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Kalendarium: start 2010, oddano 2017
Efekt: dostarczone
Opis: Dostosowanie Centralnej Magistrali Kolejowej (linia kolejowa nr 4, Grodzisk Mazowiecki – Zawiercie, ok. 224 km) do prędkości pociągów 200 km/h — pierwsza w Polsce eksploatacja kolei konwencjonalnej z taką prędkością. Zarządcą infrastruktury jest PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. W latach 2010–2014 zmodernizowano odcinek Włoszczowa Płn. – Olszamowice (bez obu stacji): wymieniono sieć trakcyjną, wyremontowano obiekty inżynierskie i punktowo wzmocniono podtorze. 14 grudnia 2014 roku składy ED250 Pendolino rozpoczęły planowe kursowanie z prędkością 200 km/h na odcinku Zawiercie – Olszamowice; Polska stała się pierwszym państwem spośród przyjętych do Unii Europejskiej w 2004 roku, które wprowadziło prędkość pociągów wyższą niż 160 km/h. 10 grudnia 2017 roku prędkość 200 km/h wprowadzono także na odcinku Grodzisk Mazowiecki – Idzikowice (80 km). Rekord ten obejmuje przedsięwzięcie fazy do 200 km/h zrealizowane do 2017 roku. Późniejsze dostosowanie CMK do prędkości 230–250 km/h (m.in. ERTMS/ETCS poziomu 2 na odcinku Korytów – Zawiercie oraz prace finansowane z Krajowego Planu Odbudowy o wartości rzędu 1,8 mld zł) jest odrębnym, realizowanym po 2020 roku programem i nie jest objęte tym rekordem.
Znaczenie: Modernizacja CMK do 200 km/h uczyniła linię nr 4 pierwszą w Polsce trasą kolejową, po której pociągi pasażerskie kursują z prędkością 200 km/h, a Polskę pierwszym państwem przyjętym do Unii Europejskiej w 2004 roku, które przekroczyło próg 160 km/h w ruchu pasażerskim. Umożliwiła wprowadzenie flagowych połączeń Express InterCity Premium składami ED250 Pendolino i skrócenie czasu przejazdu na osi Warszawa – Katowice/Kraków. Faza 200 km/h stała się fundamentem dla późniejszego, realizowanego po 2020 roku programu dostosowania magistrali do prędkości 230–250 km/h.
Źródła:
  - Linia kolejowa nr 4 (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Linia_kolejowa_nr_4
  - Modernizacja linii kolejowej nr 4 – Centralna Magistrala Kolejowa (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. (Mapa inwestycyjna)): https://www.plk-inwestycje.pl/projekty/projekty-budzetowe/modernizacja-linii-kolejowej-nr-4-centralna-magistrala-kolejowa/
  - 200 km/h w Idzikowicach – PLK kontynuują inwestycje na CMK (Rynek Kolejowy, 2017-09-05): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/200-kmh-w-idzikowicach--plk-kontynuuja-inwestycje-na-cmk--83313.html
  - Na CMK trwają prace za 1,8 mld zł. Kiedy koniec modernizacji? (Rynek Kolejowy): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/prace-na-cmk-dla-szybszych-podrozy-koleja--117848.html

## Centralny Zintegrowany Szpital Kliniczny w Poznaniu
URL: https://projektometr.pl/projekt/centralny-zintegrowany-szpital-kliniczny-w-poznaniu
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 860 mln zł | Inwestor: Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu; Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Poznaniu
Kalendarium: start 2021-07-28, plan 2027
Efekt: opóźnione
Opis: Centralny Zintegrowany Szpital Kliniczny (CZSK) w Poznaniu to budowany na Grunwaldzie, w rejonie ulic Grunwaldzkiej i Przybyszewskiego, nowoczesny kompleks pięciu modułów mający skonsolidować rozproszone dotąd kliniki poznańskiego środowiska medycznego w jednym obiekcie. Inwestorem jest Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu wraz z Uniwersyteckim Szpitalem Klinicznym w Poznaniu, a program finansowany jest głównie z budżetu państwa (ponad 520 mln zł). Budowę pierwszego etapu oficjalnie zainaugurowano 28 lipca 2021 r.; wykonawcą etapu IA jest firma WARBUD. Docelowo placówka o powierzchni użytkowej ok. 45 tys. m² ma dysponować blisko 900 łóżkami. Pierwsze dwa budynki, mieszczące m.in. Szpitalny Oddział Ratunkowy z blokiem operacyjnym, oficjalnie otwarto 4 kwietnia 2024 r., a przenosiny działalności leczniczej z zabytkowych obiektów przy ul. Długiej, Grunwaldzkiej i Przybyszewskiego zaplanowano do 2026 r. W 2023 r. program zdrożał z niemal 591 mln zł do 860 mln zł (o ponad 269 mln zł), a okres realizacji wydłużono z lat 2020-2025 na 2020-2027.
Znaczenie: Inwestycja, określana jako największa w historii poznańskiego Uniwersytetu Medycznego, ma skonsolidować jego rozproszone kliniki w jednym nowoczesnym kompleksie o powierzchni użytkowej ok. 45 tys. m², dysponującym docelowo blisko 900 łóżkami. Otwarte w kwietniu 2024 r. pierwsze dwa budynki mieszczą m.in. Szpitalny Oddział Ratunkowy z blokiem operacyjnym i oddziałem intensywnej terapii. Projekt ilustruje typowy dla dużych inwestycji szpitalnych problem przekroczenia budżetu i poślizgu harmonogramu: koszt wzrósł z niemal 591 mln zł do 860 mln zł, a zakończenie przesunięto z 2025 na 2027 rok.
Źródła:
  - Budowa Centralnego Zintegrowanego Szpitala Klinicznego potrwa dłużej i będzie droższa (Rynek Zdrowia, 2023-07-30): https://www.rynekzdrowia.pl/Inwestycje/Budowa-Centralnego-Zintegrowanego-Szpitala-Klinicznego-potrwa-dluzej-i-bedzie-drozsza,248307,3.html
  - Rusza budowa Centralnego Zintegrowanego Szpitala Klinicznego (Poznan.pl, 2021-07-28): https://www.poznan.pl/mim/info/news/rusza-budowa-centralnego-zintegrowanego-szpitala-klinicznego,167693.html
  - Centralny Zintegrowany Szpital Kliniczny w Poznaniu – jest umowa na drugi etap budowy (Co w zdrowiu, 2023-04-03): https://cowzdrowiu.pl/aktualnosci/post/zintegrowany-szpital-kliniczny-w-poznaniu-rusza-drugi-etap-budowy
  - Budowa Centralnego Zintegrowanego Szpitala Klinicznego rozpoczęta (Uniwersytet Medyczny w Poznaniu, 2021-07-28): https://www.ump.edu.pl/aktualnosci/budowa-centralnego-zintegrowanego-szpitala-klinicznego-rozpoczeta
  - Nowy SOR Centralnego Zintegrowanego Szpitala Klinicznego (Poznan.pl, 2024-04-04): https://www.poznan.pl/mim/info/news/nowy-sor-centralnego-zintegrowanego-szpitala-klinicznego,226476.html
  - Centralny Zintegrowany Szpital Kliniczny w Poznaniu – inwestycja dla bezpieczeństwa zdrowotnego regionu (dlaszpitali.pl, 2025-01-28): https://dlaszpitali.pl/strefa-wiedzy/infrastruktura-szpitalna/centralny-zintegrowany-szpital-kliniczny-w-poznaniu-inwestycja-dla-bezpieczenstwa-zdrowotnego-regionu/

## Centrum Nauki Kopernik w Warszawie
URL: https://projektometr.pl/projekt/centrum-nauki-kopernik
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 365 mln zł | Inwestor: Miasto Stołeczne Warszawa, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej (współorganizatorzy instytucji kultury)
Kalendarium: start 2008-08, oddano 2010-11-05
Efekt: dostarczone
Opis: Interaktywne centrum nauki na warszawskim Powiślu, przy ul. Wybrzeże Kościuszkowskie 20, prowadzone jako instytucja kultury współtworzona przez Miasto Stołeczne Warszawa, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej. Budowa gmachu ruszyła w sierpniu 2008 roku, a obiekt udostępniono zwiedzającym 5 listopada 2010 roku, inaugurując działalność multimedialnym widowiskiem "Wielki Wybuch". Całkowity koszt powstania obiektu wyniósł ponad 365 mln zł, z czego 207 mln zł stanowiła dotacja z funduszy Unii Europejskiej. W czerwcu 2011 roku otwarto należące do Centrum planetarium Niebo Kopernika. Placówka gromadzi setki interaktywnych eksponatów i należy do najczęściej odwiedzanych instytucji tego typu w Polsce.
Znaczenie: Centrum Nauki Kopernik stało się największym interaktywnym centrum nauki w Polsce i jednym z największych w Europie, realizując model popularyzacji wiedzy opartej na samodzielnym eksperymentowaniu. Inwestycja o wartości ponad 365 mln zł, w znacznej części (207 mln zł) sfinansowana ze środków Unii Europejskiej, powstała jako wspólne przedsięwzięcie samorządu Warszawy i administracji rządowej. Od otwarcia 5 listopada 2010 roku placówka przyciąga rocznie ponad milion zwiedzających, a jej ofertę uzupełniło otwarte w 2011 roku planetarium Niebo Kopernika. Obiekt stał się rozpoznawalnym punktem na mapie warszawskiego Powiśla i wzorcem dla kolejnych centrów nauki powstających w innych polskich miastach.
Źródła:
  - Centrum Nauki Kopernik już otwarte (Miasto Stołeczne Warszawa (um.warszawa.pl), 2010-11-05): https://um.warszawa.pl/-/centrum-nauki-kopernik-juz-otwarte
  - "Wielki Wybuch" otworzył Centrum Nauki Kopernik (Nauka w Polsce (PAP), 2010-11-06): https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news,377344,wielki-wybuch-otworzyl-centrum-nauki-kopernik.html
  - Centrum Nauki Kopernik w Warszawie (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Centrum_Nauki_Kopernik_w_Warszawie
  - Centrum Nauki Kopernik w Warszawie – doświadczenia dla ponad miliona zwiedzających rocznie (Laboratorium Muzeum): https://laboratoriummuzeum.pl/centrum-nauki-kopernik-w-warszawie-niezwykle-i-inspirujace-doswiadczenia-dla-ponad-miliona-zwiedzajacych-rocznie/

## CERAD — Centrum Projektowania i Syntezy Radiofarmaceutyków Ukierunkowanych Molekularnie (NCBJ, Świerk)
URL: https://projektometr.pl/projekt/cerad-centrum-radiofarmaceutykow-ncbj-swierk
Status: w budowie | Etap: rozruch | Koszt (wg etapu, nom.): 148 mln zł | Inwestor: Narodowe Centrum Badań Jądrowych (NCBJ)
Kalendarium: start 2017-08
Opis: Narodowa infrastruktura badawcza do projektowania, wytwarzania i badania nowych radiofarmaceutyków, budowana w Narodowym Centrum Badań Jądrowych (NCBJ) w Świerku pod Otwockiem. Sercem kompleksu jest cyklotron Cyclone 30 XP produkcji belgijskiej firmy IBA, rozpędzający protony i cząstki alfa do energii 30 MeV oraz deuterony do 15 MeV — pozwala to wytwarzać radionuklidy (m.in. cyrkon-89, astat-211, miedź-67) dotąd nieprodukowane w NCBJ i słabo dostępne w Polsce. Projekt realizuje konsorcjum sześciu instytucji naukowych, którego liderem jest NCBJ, a przedsięwzięcie jest współfinansowane z Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój (POIR). Cyklotron dotarł do Świerka w grudniu 2023 r.; na ponad 2500 m² powstaje trzykondygnacyjny kompleks laboratoryjny. CERAD uzupełnia produkcję izotopów z reaktora MARIA o wytwarzanie radionuklidów cyklotronowych, dając Polsce unikatowe zaplecze łączące oba źródła.
Znaczenie: CERAD daje Polsce własne, cyklotronowe źródło innowacyjnych radionuklidów do diagnostyki i terapii onkologicznej (m.in. cyrkon-89, astat-211, miedź-67), których dotąd w kraju nie wytwarzano lub były trudno dostępne. W połączeniu z produkcją izotopów z reaktora badawczego MARIA czyni to NCBJ w Świerku unikatowym ośrodkiem łączącym reaktorowe i cyklotronowe wytwarzanie preparatów promieniotwórczych. Infrastruktura, wpisana na Polską Mapę Drogową Infrastruktury Badawczej i współfinansowana z POIR, ma wesprzeć projektowanie radiofarmaceutyków ukierunkowanych molekularnie — w tym preparatów dostosowywanych do potrzeb indywidualnych pacjentów. Mimo wartości poniżej progu 500 mln zł przedsięwzięcie ma znaczenie strategiczne jako narodowa infrastruktura badawczo-medyczna.
Źródła:
  - CERAD — Centrum Projektowania i Syntezy Radiofarmaceutyków Ukierunkowanych Molekularnie (Narodowe Centrum Badań Jądrowych (NCBJ)): https://www.ncbj.gov.pl/projekt/cerad
  - Cyklotron CERAD dotarł do Świerka (Narodowe Centrum Badań Jądrowych (NCBJ), 2023-12-15): https://www.ncbj.gov.pl/aktualnosci/cyklotron-cerad-dotarl-do-swierka
  - CERAD – The Center for Design and Synthesis of Molecularly Targeted Radiopharmaceuticals (Mapa Dotacji UE (mapadotacji.gov.pl)): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/745891/?lang=en
  - CERAD (Narodowe Centrum Badań Jądrowych (NCBJ)): https://www.ncbj.gov.pl/en/about/cerad
  - W NCBJ powstanie Centrum Projektowania i Syntezy nowych leków antynowotworowych (Nauka w Polsce (PAP)): https://scienceinpoland.pap.pl/aktualnosci/news,414289,w-ncbj-powstanie-centrum-projektowania-i-syntezy-nowych-lekow-antynowotworowych.html

## Centrum Kliniczno-Dydaktyczne Uniwersytetu Medycznego w Łodzi – II etap (CKD2) z Akademickim Ośrodkiem Onkologicznym
URL: https://projektometr.pl/projekt/ckd2-um-lodz-akademicki-osrodek-onkologiczny
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 798 mln zł | Inwestor: Uniwersytet Medyczny w Łodzi
Kalendarium: start 2020-08-27, plan 2026
Opis: Drugi etap budowy Centrum Kliniczno-Dydaktycznego (CKD2) Uniwersytetu Medycznego w Łodzi to realizowany przy ul. Pomorskiej wieloletni program inwestycyjny o budżecie 798,5 mln zł, finansowany głównie z budżetu państwa (625,2 mln zł), środków własnych uczelni (128,8 mln zł) oraz środków Centralnego Szpitala Klinicznego UM (44,5 mln zł). Inwestorem jest Uniwersytet Medyczny w Łodzi, a okres realizacji obejmuje lata 2018–2026. Umowę z konsorcjum wykonawców Warbud i Budomal podpisano 27 sierpnia 2020 r., pierwotnie z terminem wykonania 865 dni (zakończenie planowane na 2023 r.), który następnie przesunięto do 2026 r. Zakres obejmuje zagospodarowanie dotąd niewykończonej części budynków A1 i A2 pod nowy program medyczny, rozbudowę bloku operacyjnego i diagnostyki obrazowej oraz utworzenie łącznie 21 jednostek medycznych, w tym Akademickiego Ośrodka Onkologicznego i Akademickiego Ośrodka Ginekologiczno-Położniczego. Powierzchnia całkowita wynosi 42 083 m², z czego 7 177 m² to nowy budynek. Inwestycja jest na zaawansowanym etapie: dla obiektu A1 uzyskano pozwolenie na użytkowanie, a na obiekcie A2 trwały mocno zaawansowane prace wykończeniowe i odbiory z inwestorem.
Znaczenie: CKD2 to jedna z największych inwestycji szpitalno-akademickich w Łodzi i w regionie łódzkim, koncentrująca rozproszone dotąd jednostki lecznicze i dydaktyczne Uniwersytetu Medycznego w jednym kompleksie przy ul. Pomorskiej. Kluczowym rezultatem programu jest utworzenie Akademickiego Ośrodka Onkologicznego oraz Akademickiego Ośrodka Ginekologiczno-Położniczego, wraz z rozbudową bloku operacyjnego i diagnostyki obrazowej oraz łącznie 21 jednostek medycznych na powierzchni ponad 42 tys. m². Inwestycja o wartości 798,5 mln zł, finansowana głównie z budżetu państwa, ilustruje zarazem typowy dla dużych projektów szpitalnych poślizg harmonogramu i wzrost kosztów: pierwotnie zakładane zakończenie w 2023 r. przesunięto do 2026 r., a wartość programu wzrosła z ok. 576 mln zł (2020) do 798,5 mln zł. W połowie 2026 r. inwestycja była na finiszu – obiekt A1 uzyskał pozwolenie na użytkowanie, a obiekt A2 był na etapie zaawansowanych prac wykończeniowych i odbiorów.
Źródła:
  - Drugi etap budowy Centrum Kliniczno-Dydaktycznego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi wraz z Akademickim Ośrodkiem Onkologicznym (CKD2) (Uniwersytet Medyczny w Łodzi): https://umed.pl/inwestycja/drugi-etap-budowy-centrum-kliniczno-dydaktycznego-uniwersytetu-medycznego-w-lodzi-wraz-z-akademickim-osrodkiem-onkologicznym-ckd2/
  - Rozbudowa CKD2 – Centrum Kliniczno-Dydaktyczne (Centrum Kliniczno-Dydaktyczne UM w Łodzi): https://ckd.umed.pl/rozbudowa-ckd2/
  - II etap budowy Centrum Kliniczno-Dydaktycznego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi wraz z Akademickim Ośrodkiem Onkologicznym (Ministerstwo Zdrowia): https://www.gov.pl/web/zdrowie/drugi-etap-budowy-centrum-kliniczno-dydaktycznego-uniwersytetu-medycznego-w-odzi-wraz-z-akademickim-osrodkiem-onkologicznym
  - Gigantyczna inwestycja w Łodzi. Za ponad pół miliarda złotych rusza drugi etap budowy CKD (TuLodz.pl, 2020-08-29): https://tulodz.pl/wiadomosci-lodz/gigantyczna-inwestycja-w-lodzi-za-ponad-pol-miliarda-zlotych-rusza-drugi-etap-budowy-ckd-wizualizacje/AF1SWK6Ykw62rDBLmuRC
  - Warbud wygrał przetarg na rozbudowę Centrum Kliniczno-Dydaktycznego 2 w Łodzi (Warbud SA, 2020): https://warbud.pl/pl/aktualnosci/aktualnosci-warbud/warbud-wygral-przetarg-na-rozbudowe-centrum-kliniczno-dydaktycznego-2-w-lodzi
  - Drugi etap budowy CKD formalnie rozpoczęty – uczelnia podpisała umowę z wykonawcą (Centrum Kliniczno-Dydaktyczne UM w Łodzi, 2020-08): https://ckd.umed.pl/drugi-etap-budowy-ckd-formalnie-rozpoczety-uczelnia-podpisala-umowe-z-wykonawca/
  - Centrum Kliniczno-Dydaktyczne Uniwersytetu Medycznego w Łodzi – efekty modernizacji (Warbud SA): https://warbud.pl/pl/biuro-prasowe/informacje-prasowe/centrum-kliniczno-dydaktyczne-uniwersytetu-medycznego-w-lodzi-efekty-modernizacji

## Nadbrzeżny Dywizjon Rakietowy - pierwszy dywizjon z systemem NSM (Siemirowice)
URL: https://projektometr.pl/projekt/coastal-missile-squadron-nsm-system-first-squadron
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Ministerstwo Obrony Narodowej (MON) / Marynarka Wojenna RP
Kalendarium: ogł. 2008, start 2011-01-01, oddano 2013
Efekt: dostarczone
Opis: Nadbrzeżny Dywizjon Rakietowy (NDR) to pierwsza polska jednostka obrony wybrzeża wyposażona w norweski przeciwokrętowy system rakietowy NSM (Naval Strike Missile) firmy Kongsberg Defence & Aerospace. Umowę na pozyskanie sprzętu Ministerstwo Obrony Narodowej zawarło z Kongsbergiem w 2008 roku (pierwszy kontrakt o wartości ok. 420 mln zł brutto obejmował 12 pocisków bojowych), a w opcji z 2010 roku dokupiono kolejnych 38 pocisków - łącznie 50 rakiet NSM. Formalnie dywizjon rozpoczął funkcjonowanie 1 stycznia 2011 roku i stacjonował w Siemirowicach koło Lęborka na terenie 44. Bazy Lotnictwa Morskiego. Zasadnicze uzbrojenie stanowiły pociski przeciwokrętowe NSM przenoszone na samobieżnych wyrzutniach; etatowo w skład dywizjonu wchodziły 23 pojazdy na podwoziach terenowych polskiej produkcji Jelcz, w tym 6 samobieżnych wyrzutni. Wyposażanie jednostki w sprzęt Kongsberg i jego polscy partnerzy przemysłowi (m.in. PIT-RADWAR) zakończyli w 2013 roku. Koszt utworzenia pierwszego NDR z bazą w Siemirowicach zamknął się kwotą ok. 900 mln zł. 31 grudnia 2014 roku dywizjon rozformowano, a na jego bazie powstała Morska Jednostka Rakietowa, która oficjalnie rozpoczęła funkcjonowanie 1 stycznia 2015 roku. Ponieważ pozyskanie jest zdominowane zakupem uzbrojenia rakietowego za granicą (Kongsberg, Norwegia) i nie zawiera wyodrębnionego, izolowalnego polskiego nakładu przemysłowego, rekord pełni funkcję strategicznej widoczności pierwszego filaru rakietowej obrony wybrzeża, a podane kwoty (ok. 420 mln zł kontrakt, ok. 900 mln zł całość) to wartości pozyskania, a NIE polski capex - dlatego koszt nie jest liczony do agregatu 'wartość wg etapu'.
Znaczenie: Nadbrzeżny Dywizjon Rakietowy był pierwszą w Polsce jednostką rakietowej obrony wybrzeża i wprowadził do Marynarki Wojennej nowoczesny, mobilny przeciwokrętowy system NSM zdolny do rażenia celów nawodnych na dużych odległościach, budując zdolność 'anti-access/area-denial' na Bałtyku. Sprzęt dostarczono i wyposażanie jednostki zakończono w 2013 roku, a pierwszy dywizjon stał się podstawą (baza w Siemirowicach, 50 pocisków NSM) dla przeformowanej w 2015 roku Morskiej Jednostki Rakietowej i późniejszej rozbudowy o kolejne dywizjony. Program zapoczątkował wieloletnią współpracę przemysłową polskich zakładów (m.in. PIT-RADWAR, Jelcz) z norweskim Kongsbergiem w obszarze rakiet przeciwokrętowych.
Źródła:
  - Norweska tarcza morska obroni Wybrzeże (Rzeczpospolita (rp.pl), 2013-05-11): https://www.rp.pl/biznes/art5574721-norweska-tarcza-morska-obroni-wybrzeze
  - Kolejne rakiety NSM Kongsberga dla obrony Wybrzeża (Rzeczpospolita (rp.pl), 2014-12-19): https://www.rp.pl/biznes/art12089211-kolejne-rakiety-nsm-kongsberga-dla-obrony-wybrzeza
  - Nadbrzeżny Dywizjon Rakietowy (jednostki-wojskowe.pl): https://www.jednostki-wojskowe.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=616&Itemid=26
  - Przeciwokrętowe rakiety Kongsberga bez offsetu (Rzeczpospolita (rp.pl)): https://www.rp.pl/biznes/art7030721-przeciwokretowe-rakiety-kongsberga-bez-offsetu
  - Nadbrzeżny Dywizjon Rakietowy (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Nadbrze%C5%BCny_Dywizjon_Rakietowy

## Budowa sieci tramwajowej w Olsztynie z taborem Solaris Tramino (reaktywacja tramwajów)
URL: https://projektometr.pl/projekt/construction-of-olsztyn-tram-network-new-system-with-solaris-tramino-fleet
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 650 mln zł | Inwestor: Gmina Olsztyn
Kalendarium: start 2012-03-01, oddano 2015-12-19
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Reaktywacja komunikacji tramwajowej w Olsztynie zrealizowana w ramach projektu "Modernizacja i rozwój zintegrowanego systemu transportu zbiorowego w Olsztynie", współfinansowanego z Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej 2007–2013. Tramwaje kursowały w mieście w latach 1907–1965, a system uruchomiono ponownie 19 grudnia 2015 roku, gdy oddano do użytku linię nr 1 Wysoka Brama – Kanta; był to jedyny reaktywowany system komunikacji tramwajowej w Polsce. Beneficjentem projektu była Gmina Olsztyn, a jego całkowita wartość wyniosła 650 136 059,57 zł, z czego dofinansowanie z Unii Europejskiej sięgnęło 384 788 279,51 zł. Zakres inwestycji obejmował m.in. budowę ok. 17 km nowej sieci tramwajowej, dostawę 15 tramwajów Solaris Tramino (umowa z 21 września 2012 roku o wartości 120,5 mln zł brutto), wydzielone pasy autobusowe oraz inteligentny system transportu (ITS). Formalnie budowę sieci rozpoczęto 1 marca 2012 roku (faktycznie 12 września 2012), a jej zakończenie planowano pierwotnie na przełom czerwca i lipca 2014 roku; budowę nowej sieci zakończono na przełomie października i listopada 2015 roku. Pierwotny kontrakt na infrastrukturę z konsorcjum FCC Construcción (podpisany 27 czerwca 2011 roku, ok. 249,8 mln zł) został zerwany w sierpniu 2013 roku, a roboty dokończyły m.in. firmy Skanska, Strabag, Torpol, Balzola i Budimex.
Znaczenie: Uruchomienie tramwajów w Olsztynie 19 grudnia 2015 roku było jedyną reaktywacją systemu komunikacji tramwajowej w Polsce (tramwaje jeździły tu w latach 1907–1965) i pierwszą od dekad budową nowej sieci tramwajowej w polskim mieście. Inwestycja, zrealizowana ze znacznym udziałem środków unijnych z Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej, dała miastu nowy szkielet transportu zbiorowego (ok. 17 km sieci, 15 tramwajów Solaris Tramino) i stała się punktem odniesienia dla późniejszej rozbudowy sieci, m.in. w kierunku osiedli Jaroty i Pieczewo.
Źródła:
  - Modernizacja i rozwój zintegrowanego systemu transportu zbiorowego w Olsztynie — Mapa Dotacji UE (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (mapadotacji.gov.pl)): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/696720/
  - Tramwaje w Olsztynie (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Tramwaje_w_Olsztynie
  - Solaris zbuduje Olsztynowi tramwaje za 120,5 mln zł (WNP.pl, 2012): https://www.wnp.pl/logistyka/solaris-zbuduje-olsztynowi-tramwaje-za-120-5-mln-zl,179362.html
  - Dziesięć lat na torach. Olsztyński tramwaj, który zmienił miasto (Urząd Miasta Olsztyna (olsztyn.eu), 2025): https://olsztyn.eu/o-olsztynie/aktualnosci/article/dziesi-lat-na-torach-olsztyski-tramwaj-ktry-zmieni-miasto-17298.html

## Budowa linii tramwajowej do Fordonu w Bydgoszczy
URL: https://projektometr.pl/projekt/construction-of-the-tram-line-to-fordon-in-bydgoszcz
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 437 mln zł | Inwestor: Tramwaj Fordon Sp. z o.o.
Kalendarium: start 2013-10-22, oddano 2016-01-16
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Budowa nowej linii tramwajowej łączącej centrum Bydgoszczy z dzielnicą Fordon była największą w historii miasta inwestycją związaną z transportem publicznym. Nowa trasa o długości około 9,5 km (łącznie ułożono około 25 km torów) powstała wraz z przebudową stacji Bydgoszcz Wschód, przy której — z uwagi na budowę estakady tramwajowej — konieczne było przesunięcie dworca kolejowego o blisko 400 m na zachód. Inwestorem była spółka celowa Tramwaj Fordon Sp. z o.o. Przetarg na budowę wygrało konsorcjum z liderem „Gotowski” Budownictwo Komunikacyjne i Przemysłowe Sp. z o.o. z ofertą 290 mln zł; umowę na roboty budowlane podpisano 22 października 2013 roku. Budowa rozpoczęta w 2013 roku zakończyła się po dwóch latach — pierwsza jazda testowa odbyła się 12 listopada 2015 roku, a regularny ruch pasażerski uruchomiono 16 stycznia 2016 roku. Z inwestycją powiązany był zakup 12 nowych, pięcioczłonowych, niskopodłogowych tramwajów typu Swing produkcji bydgoskiej Pesy. Całkowita wartość projektu ogółem (budowa linii, zakup taboru, przebudowa stacji Bydgoszcz Wschód) wyniosła 437 308 983,67 zł brutto, w tym dofinansowanie ze środków europejskich w wysokości 209 768 552,18 zł.
Znaczenie: Linia tramwajowa do Fordonu była największą inwestycją związaną z komunikacją publiczną w historii Bydgoszczy. Połączyła torowiskiem tramwajowym dużą, oddaloną dzielnicę Fordon z resztą miejskiej sieci tramwajowej, znacząco poprawiając skomunikowanie tej części miasta. Budowa około 9,5-kilometrowej trasy powiązana była z zakupem 12 nowych, niskopodłogowych tramwajów oraz z przebudową stacji kolejowej Bydgoszcz Wschód, przy której wybudowano estakadę tramwajową i przeniesiono dworzec kolejowy o blisko 400 m. Projekt zrealizowano przy współfinansowaniu ze środków europejskich (ponad 209 mln zł).
Źródła:
  - Tramwaje w Bydgoszczy (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Tramwaje_w_Bydgoszczy
  - Linia tramwajowa do dzielnicy Fordon w Bydgoszczy (Inżynier Budownictwa): https://inzynierbudownictwa.pl/linia-tramwajowa-do-dzielnicy-fordon-w-bydgoszczy/
  - Bydgoszcz: Linia tramwajowa do Fordonu - najtańsza oferta 290 mln zł (Money.pl / PAP): https://www.money.pl/archiwum/wiadomosci_agencyjne/pap/artykul/bydgoszcz;linia;tramwajowa;do;fordonu;-;najtansza;oferta;290;mln;zl,177,0,1356209.html
  - Bydgoszcz: wybrano wykonawcę linii tramwajowej do Fordonu (Prawo.pl, 2013-08-20): https://www.prawo.pl/biznes/bydgoszcz-wybrano-wykonawce-linii-tramwajowej-do-fordonu,147717.html
  - Bydgoszcz: Tramwaj na Fordon dofinansowany (TransInfo / InfoTram, 2014-01-16): https://transinfo.pl/x/infotram/bydgoszcz-tramwaj-na-fordon-dofinansowany/
  - Tramwaj do Fordonu ma już 4 lata (Zarząd Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w Bydgoszczy): https://zdmikp.bydgoszcz.pl/pl/drogi-miejskie/5990-linia-do-fordonu-ma-juz-4-lata

## Lotnisko CPK / Port Polska (Baranów–Wiskitki–Teresin)
URL: https://projektometr.pl/projekt/cpk-lotnisko
Status: w budowie | Etap: przetarg | Koszt (wg etapu, nom.): 42.7 mld zł | Inwestor: Centralny Port Komunikacyjny sp. z o.o.
Kalendarium: ogł. 2017-11-07, plan 2032
Efekt: opóźnione
Opis: Nowe centralne lotnisko przesiadkowe realizowane przez spółkę Centralny Port Komunikacyjny na terenie gmin Baranów, Wiskitki i Teresin w województwie mazowieckim, w grudniu 2025 r. przemianowane przez premiera Donalda Tuska na „Port Polska”. Projekt budowlany terminala pasażerskiego i dworca kolejowego odebrano w sierpniu 2025 r.; w czerwcu 2026 r. wybrano ofertę Budimeksu (ok. 146 mln zł) na fundamenty pod terminal, a palowanie ma ruszyć jesienią 2026 r. Wykonawca terminala ma zostać wyłoniony do końca 2026 r. Komponent lotniskowy programu wieloletniego wyceniono na 42,7 mld zł; otwarcie — pierwotnie zapowiadane na 2027 r. — planowane jest obecnie przed końcem 2032 r., wraz z pierwszym odcinkiem kolei dużych prędkości Warszawa–CPK–Łódź.
Znaczenie: Lotnisko projektowane jest jako największy port lotniczy w tej części Europy: terminal etapu pierwszego ma obsługiwać nawet 11 tys. pasażerów na godzinę (do 45 mln pasażerów rocznie w pierwszym etapie według planów), a jego uruchomienie przed końcem 2032 r. ma nastąpić równocześnie z pierwszym odcinkiem kolei dużych prędkości Warszawa–CPK–Łódź, tworząc zintegrowany krajowy węzeł przesiadkowy lotniczo-kolejowy.
Źródła:
  - Inwestycje CPK idą do przodu – projekt budowlany terminala lotniska CPK gotowy (Ministerstwo Infrastruktury (gov.pl), 2025-08-05): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/inwestycje-cpk-ida-do-przodu--projekt-budowlany-terminala-lotniska-cpk-gotowy
  - Premier Tusk ogłasza nową nazwę CPK. Teraz lotnisko w Baranowie to Port Polska (Rzeczpospolita, 2025-12-12): https://www.rp.pl/transport/art43495491-premier-tusk-oglasza-nowa-nazwe-cpk-teraz-lotnisko-w-baranowie-to-port-polska
  - Koniec CPK. Rząd prezentuje Port Polska. Ale co się zmienia? (Forsal.pl, 2025-12-12): https://forsal.pl/transport/lotnictwo/artykuly/10603375,koniec-cpk-rzad-prezentuje-port-polska-ale-co-sie-zmienia.html
  - Port Polska. Rusza budowa CPK! Budimex podpisał umowę na palowanie (Rynek Lotniczy, 2026-06-22): https://www.rynek-lotniczy.pl/wiadomosci/port-polska-budimex-z-umowa-na-wykonanie-fundamentow-pod-terminal-lotniska-28135.html
  - Otwarcie CPK dopiero przed 2030? "2027 rok nigdy nie był ostateczną datą" (Fly4free.pl, 2019-10-16): https://www.fly4free.pl/cpk-opoznienia-otwarcie-2030/
  - Centralny Port Komunikacyjny (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Centralny_Port_Komunikacyjny

## Program Centralnego Portu Komunikacyjnego (Program Wieloletni CPK 2024–2032)
URL: https://projektometr.pl/projekt/cpk
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 131.7 mld zł | Inwestor: Centralny Port Komunikacyjny sp. z o.o.
Kalendarium: ogł. 2017-11-07, start 2018-09-12, plan 2032
Efekt: opóźnione
Opis: Rządowy program wieloletni obejmujący budowę centralnego lotniska przesiadkowego w gminie Baranów, ok. 37 km na zachód od Warszawy, wraz z komponentem kolejowym (Kolej Dużych Prędkości) i drogowym. Koncepcję inwestycji przyjęła Rada Ministrów uchwałą z 7 listopada 2017 r., a 12 września 2018 r. powołano spółkę celową Centralny Port Komunikacyjny sp. z o.o. (w 100% własność Skarbu Państwa). Program Wieloletni przyjęty przez rząd 31 grudnia 2024 r. przewiduje wydatki 131,7 mld zł w latach 2024–2032, w tym 42,7 mld zł na inwestycje lotniskowe i ponad 76,8 mld zł na komponent kolejowy. Otwarcie lotniska, pierwotnie planowane na 2027 r., przesunięto na 2032 r. — razem z pierwszym odcinkiem KDP Warszawa–CPK–Łódź. W grudniu 2025 r. premier Donald Tusk ogłosił nową markę lotniska: Port Polska.
Znaczenie: Największy polski program infrastrukturalny, integrujący transport lotniczy, kolejowy i drogowy wokół nowego portu przesiadkowego. Zakłada uruchomienie do końca 2032 r. pierwszego etapu lotniska — z terminalem zaprojektowanym na obsługę do 11 tys. pasażerów na godzinę — oraz kolei dużych prędkości Warszawa–CPK–Łódź. Według deklaracji rządu nowy port ma być największym lotniskiem w tej części Europy; program pozostaje przedmiotem sporu politycznego (audyt i 'urealnienie' harmonogramu po 2023 r., zmiana marki na Port Polska w 2025 r.).
Źródła:
  - CPK za 131,7 mld złotych. Lotnisko ruszy w 2032 roku, razem z szybką koleją (Rzeczpospolita, 2024-12-31): https://www.rp.pl/transport/art41635061-cpk-za-131-7-mld-zlotych-lotnisko-ruszy-w-2032-roku-razem-z-szybka-koleja
  - Rząd przyjął zmiany w CPK. Zaktualizowany koszt projektu do '32 — 131,7 mld zł (PAP Biznes, 2024-12-31): https://biznes.pap.pl/wiadomosci/firmy/rzad-przyjal-zmiany-w-cpk-zaktualizowany-koszt-projektu-do-32-1317-mld-zl
  - KPRM: koszt programu CPK do 2032 r. szacowany na 131,7 mld zł (WNP.pl, 2024-12-31): https://www.wnp.pl/rynki/kprm-koszt-programu-cpk-do-2032-r-szacowany-na-131-7-mld-zl-aktualizacja,899948.html
  - Centralny Port Komunikacyjny (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Centralny_Port_Komunikacyjny
  - Inwestycje CPK idą do przodu — projekt budowlany terminala lotniska CPK gotowy (Ministerstwo Infrastruktury (gov.pl), 2025-08-05): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/inwestycje-cpk-ida-do-przodu--projekt-budowlany-terminala-lotniska-cpk-gotowy
  - Port Polska zamiast CPK. Tusk zadecydował. Kiedy ruszy budowa? (Forsal.pl, 2025-12-12): https://forsal.pl/transport/lotnictwo/artykuly/10603375,koniec-cpk-rzad-prezentuje-port-polska-ale-co-sie-zmienia.html

## Cyberbezpieczny Samorząd (i kontynuacja FERC/KPO)
URL: https://projektometr.pl/projekt/cyberbezpieczny-samorzad-i-kontynuacja-ferc-kpo
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 1.5 mld zł | Inwestor: Centrum Projektów Polska Cyfrowa
Kalendarium: ogł. 2023, start 2024-02-27, plan 2026-09-30
Efekt: opóźnione
Opis: Ogólnopolski program grantowy wzmacniający cyberbezpieczeństwo jednostek samorządu terytorialnego, realizowany przez Centrum Projektów Polska Cyfrowa w partnerstwie z NASK PIB. Samorządy otrzymują granty od 200 tys. do 850 tys. zł na sprzęt, oprogramowanie, procedury i szkolenia. Projekt finansowany z Funduszy Europejskich na Rozwój Cyfrowy 2021-2027 (Działanie 2.2), o łącznej wartości ok. 1,5 mld zł. Wsparcie objęło ponad 2 tys. samorządów ze wszystkich województw. Rząd zapowiedział kontynuację programu w Strategii Cyberbezpieczeństwa RP, z wykorzystaniem środków KPO i FERC.
Znaczenie: Największa cywilna inwestycja w cyberbezpieczeństwo polskich samorządów: granty umożliwiają ponad 2 tys. jednostek samorządu terytorialnego zakup sprzętu i oprogramowania ochronnego, wdrożenie procedur bezpieczeństwa oraz przeszkolenie kadr. Program obejmuje samorządy ze wszystkich województw i podnosi odporność kluczowej infrastruktury usług publicznych na cyberataki. Zapowiedziana kontynuacja z KPO i FERC ma rozszerzyć wsparcie o budowę centrów operacji bezpieczeństwa (SOC) oraz audyty.
Źródła:
  - Cyberbezpieczny Samorząd - informacje o projekcie (Centrum Projektów Polska Cyfrowa): https://www.gov.pl/web/cppc/cyberbezpieczny-samorzad2
  - 1,5 mld zł dla samorządów na cyberbezpieczeństwo (Ministerstwo Cyfryzacji, 2024-02-27): https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/15-mld-zl-dla-samorzadow-na-cyberbezpieczenstwo
  - Cyberbezpieczny Samorząd (Centrum Projektów Polska Cyfrowa): https://www.gov.pl/web/cppc/cyberbezpieczny-samorzad
  - Rząd zapowiedział kontynuację programu Cyberbezpieczny Samorząd (Serwis Samorządowy PAP, 2026-03): https://samorzad.pap.pl/kategoria/e-urzad/rzad-zapowiedzial-kontynuacje-programu-cyberbezpieczny-samorzad
  - Cyberbezpieczny Samorząd: więcej czasu na realizację grantu (Centrum Projektów Polska Cyfrowa, 2026-06-16): https://www.gov.pl/web/cppc/aktualizacja-dokumentacji-cyberbezpieczny-samorzad-16062026

## Fabryka samochodów Daewoo-FSO Motor na Żeraniu (Warszawa)
URL: https://projektometr.pl/projekt/daewoo-fso-motor-car-plant-at-zeran-warsaw
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 3.7 mld zł | Inwestor: Daewoo-FSO (spółka joint venture; Daewoo objęło niemal 90% udziałów, strona polska/Skarb Państwa udziałowcem mniejszościowym)
Kalendarium: ogł. 1995, start 1995-11-14, oddano 1996
Efekt: dostarczone, zrestrukturyzowane
Opis: 14 listopada 1995 roku w Ministerstwie Przemysłu i Handlu podpisano umowę o prywatyzacji Fabryki Samochodów Osobowych na warszawskim Żeraniu i powołaniu spółki joint venture Daewoo-FSO, w której koreański koncern Daewoo objął niemal 90% udziałów, a strona polska pozostała udziałowcem mniejszościowym. Nowy inwestor zobowiązał się do nakładów rzędu 1,5 mld USD (część źródeł podaje 1,1 mld USD) i obiecywał docelową produkcję rzędu 500 tysięcy aut rocznie. Zakłady na Żeraniu zmodernizowano i rozbudowano, podnosząc zdolność produkcyjną do 225 tysięcy samochodów rocznie; w 1996 roku ruszyła produkcja Daewoo Tico, uzupełniona wkrótce modelami poprzedniej generacji (Nexia, Espero), a następnie montażem modeli Lanos, Nubira i Leganza oraz — od końca 1998 roku — Matiza. Po azjatyckim kryzysie finansowym z 1997 roku koncern Daewoo popadł w poważne tarapaty finansowe; w listopadzie 2000 roku zadłużenie Daewoo Motor sięgnęło ok. 20 mld USD i ogłoszono bankructwo części samochodowej koncernu. FSO nie zostało objęte planem ratunkowym General Motors, a produkcja samochodów na Żeraniu, kontynuowana później pod marką FSO, zakończyła się ostatecznie w 2011 roku.
Znaczenie: Prywatyzacja Fabryki Samochodów Osobowych na Żeraniu i zawiązanie 14 listopada 1995 roku spółki joint venture z koreańskim koncernem Daewoo (obejmującym niemal 90% udziałów) było jedną z największych inwestycji zagranicznych w Polsce lat 90. i miało być kołem zamachowym krajowej motoryzacji. Inwestor zobowiązał się do nakładów rzędu 1,5 mld USD; zmodernizowano i rozbudowano zakłady, podnosząc zdolność produkcyjną do 225 tysięcy samochodów rocznie. Na Żeraniu produkowano m.in. Daewoo Tico, Nexię, Espero, a następnie Lanosa i Matiza. Po azjatyckim kryzysie z 1997 roku i bankructwie Daewoo w 2000 roku przedsięwzięcie załamało się, a produkcja — kontynuowana później pod marką FSO — zakończyła się w 2011 roku.
Powód niepowodzenia: Spółka joint venture Daewoo-FSO, zawiązana 14 listopada 1995 roku, miała być kołem zamachowym polskiej motoryzacji, a Daewoo zobowiązało się do inwestycji rzędu 1,5 mld USD. Po azjatyckim kryzysie finansowym z 1997 roku koncern Daewoo popadł w poważne tarapaty finansowe; w listopadzie 2000 roku bilans Daewoo Motor wykazał ok. 20 mld USD długu i ogłoszono bankructwo części samochodowej. FSO nie zostało objęte planem ratunkowym General Motors, a produkcja samochodów na Żeraniu, kontynuowana później pod marką FSO, zakończyła się ostatecznie w 2011 roku.
Źródła:
  - Daewoo tak naprawdę uratowało FSO? (Motoryzacja Interia.pl): https://motoryzacja.interia.pl/wiadomosci/news-daewoo-tak-naprawde-uratowalo-fso,nId,3226456
  - 23 lata Daewoo-FSO. Przypominamy historię ostatniej nadziei polskiej motoryzacji (Autoblog / Spider's Web, 2018): https://autoblog.spidersweb.pl/23-lata-daewoo-fso-historia
  - FSO i Daewoo: 30 lat od mariażu, który miał być cudem (bezpiecznapodroz.org, 2025-08-17): https://bezpiecznapodroz.org/fso-i-daewoo-30-lat-od-mariazu-ktory-mial-byc-cudem-euforia-rekordy-i-gorzki-upadek/
  - Kurs średni NBP USD/PLN z dnia 1995-11-14 (eGospodarka.pl, 1995-11-14): https://www.finanse.egospodarka.pl/kursy-walut/porownanie-walut/1995-11-14/USD/PLN

## Głębokowodny Terminal Kontenerowy DCT Gdańsk (Baltic Hub) — Terminal T2
URL: https://projektometr.pl/projekt/dct-gdansk-deepwater-container-terminal-baltic-hub-terminal-t2
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 860 mln zł | Inwestor: DCT Gdańsk S.A.
Kalendarium: start 2015, oddano 2016-10-24
Efekt: dostarczone
Opis: Drugie głębokowodne nabrzeże (T2) terminalu kontenerowego DCT Gdańsk (od 2022 r. Baltic Hub) w Porcie Północnym w Gdańsku, zlokalizowane pomiędzy istniejącym nabrzeżem T1 a pirsem rudowym. DCT Gdańsk rozpoczął budowę na początku 2015 roku, a nowe nabrzeże o długości ok. 650 m (wg wykonawcy ok. 656 m) i głębokości przy nabrzeżu do 17 m oficjalnie otwarto 24 października 2016 roku. Nabrzeże wyposażono w 5 suwnic nabrzeżowych STS, co pozwoliło na podwojenie potencjału przeładunkowego DCT Gdańsk z ok. 1,5 mln do ok. 3 mln TEU rocznie. Generalnym wykonawcą i projektantem była belgijska spółka N.V. BESIX, a jej głównym podwykonawcą polska spółka NDI. Całkowity koszt budowy terminalu oszacowano na ok. 200 mln euro (część źródeł podaje ok. 250 mln euro); operatorem pozostawała spółka DCT Gdańsk S.A.
Znaczenie: Otwarcie drugiego głębokowodnego nabrzeża T2 w październiku 2016 roku podwoiło potencjał przeładunkowy DCT Gdańsk z ok. 1,5 mln do ok. 3 mln TEU rocznie, umacniając pozycję terminalu jako największego i najnowocześniejszego morskiego terminalu kontenerowego w Polsce oraz kluczowego hubu kontenerowego na Bałtyku. Nowe nabrzeże o długości ok. 650 m i głębokości do 17 m, wyposażone w 5 suwnic STS, umożliwiło jednoczesną obsługę największych transoceanicznych kontenerowców zawijających bezpośrednio na Morze Bałtyckie.
Źródła:
  - Budowa drugiego terminalu w Gdańsku. Inwestycja warta 200 mln euro (Money.pl, 2014-12-08): https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/budowa-drugiego-terminalu-w-gdansku,186,0,1673146.html
  - Otwarcie T2 — nowej części terminalu DCT Gdańsk (PortalMorski.pl, 2016-10-24): https://www.portalmorski.pl/porty-logistyka/33358-otwarcie-t2-nowej-czesci-terminalu-dct-gdansk
  - T2 oficjalnie otwarte. DCT zwiększa możliwości przeładunkowe (Trojmiasto.pl, 2016-10-24): https://www.trojmiasto.pl/biznes/T2-oficjalnie-otwarte-DCT-zwieksza-mozliwosci-przeladunkowe-n106746.html
  - Terminal kontenerowy Baltic Hub (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Terminal_kontenerowy_Baltic_Hub
  - Terminal kontenerowy DCT2 — NDI (NDI S.A.): https://ndi.pl/terminal-kontenerowy-dct2

## Głębokowodny Terminal Kontenerowy DCT Gdańsk (Baltic Hub) — Terminal T1
URL: https://projektometr.pl/projekt/dct-gdansk-terminal-kontenerowy
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 800 mln zł | Inwestor: DCT Gdańsk S.A. (inwestor: Macquarie GIF II)
Kalendarium: start 2005-10, oddano 2007-10-03
Efekt: dostarczone
Opis: Pierwszy w Polsce głębokowodny terminal kontenerowy, zlokalizowany na terenie portu morskiego Gdańsk, w porcie zewnętrznym (część Portu Północnego). Terminal został utworzony, by na Morzu Bałtyckim przyjmować głębokowodne, transoceaniczne kontenerowce. Prace nad terminalem rozpoczęły się w październiku 2005 roku, a otwarcie nastąpiło 3 października 2007 roku; pierwszy statek zawinął jeszcze przed oficjalnym otwarciem, 1 czerwca 2007. W ramach pierwszego etapu (T1) powstał sztucznie usypany pirs o powierzchni 25,2 ha (dł. 800 m i szerokość 315 m), na którym wybudowano 2 stanowiska do przeładunku kontenerów, dzięki inwestycji 200 mln dolarów. Operatorem terminalu była spółka DCT Gdańsk S.A.; całościowy pakiet udziałów należał wówczas do australijskiego funduszu inwestycyjnego Macquarie GIF II. W 2022 roku terminal został przemianowany na Baltic Hub.
Znaczenie: DCT Gdańsk był pierwszym w Polsce głębokowodnym terminalem kontenerowym, zdolnym przyjmować bezpośrednio głębokowodne, transoceaniczne kontenerowce na Morzu Bałtyckim, bez konieczności przeładunku w portach Europy Zachodniej. W ramach pierwszego etapu (T1) na sztucznie usypanym pirsie o powierzchni 25,2 ha (dł. 800 m, szer. 315 m) powstały 2 stanowiska do przeładunku kontenerów, oddane do użytku w 2007 roku dzięki inwestycji 200 mln dolarów. Terminal, później przemianowany na Baltic Hub, stał się największym i najnowocześniejszym morskim terminalem kontenerowym w Polsce.
Źródła:
  - Terminal kontenerowy Baltic Hub (dawniej DCT Gdańsk) (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Terminal_kontenerowy_DCT_Gda%C5%84sk
  - 5 urodziny DCT Gdańsk. Kalendarium sukcesu (PortalMorski.pl, 2012-10-24): https://www.portalmorski.pl/porty-logistyka/21819-5-urodziny-dct-gdansk-kalendarium-sukcesu
  - DCT GDAŃSK, terminal kontenerowy — Encyklopedia Gdańska (Encyklopedia Gdańska (gedanopedia.pl)): https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=DCT_GDA%C5%83SK,_terminal_kontenerowy
  - DCT Gdańsk — history, development and operation of the largest and most modern maritime container terminal in Poland (Studia Maritima, Vol. 32 (Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego); A. Bartosiewicz, 2019): https://wnus.usz.edu.pl/sm/en/issue/1153/article/18219/

## Fabryka komputerów Dell w Łodzi (Olechów)
URL: https://projektometr.pl/projekt/dell-computer-factory-in-odz-olechow
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 757 mln zł | Inwestor: Dell Products Poland (koncern Dell); planowane przejęcie przez Foxconn (2009–2010) ostatecznie nie doszło do skutku — w 2011 r. właścicielem pozostał Dell
Kalendarium: ogł. 2006-09-18, oddano 2007-11-20
Efekt: dostarczone
Opis: Fabryka komputerów koncernu Dell na Olechowie w łódzkiej dzielnicy Widzew była drugim — po Irlandii — zakładem produkcyjnym Della w Europie. Koncern Dell ogłosił lokalizację inwestycji w Łodzi 18 września 2006 roku; koszt inwestycji określono na 200 mln euro, a zakład otrzymał zgodę na pomoc regionalną w wysokości 54,5 mln euro. Pierwszy komputer z oznaczeniem „made in Poland” zszedł z linii produkcyjnej 20 listopada 2007 roku, a uroczystego otwarcia fabryki dokonał Michael Dell 24 stycznia 2008 roku. Hala produkcyjna o powierzchni ok. 37 tys. m² montowała notebooki (m.in. Latitude i Inspiron), a docelowo miała zatrudniać nawet 5 tys. pracowników w 2012 roku (w szczytowym okresie pracowało w niej ok. 1900 osób). Pod koniec 2009 roku Dell — uzasadniając decyzję koniecznością ograniczenia kosztów — zawarł z firmą Foxconn porozumienie o przekazaniu zakładu, a Komisja Europejska zaakceptowała przejęcie we wrześniu 2010 roku; ostatecznie jednak w czerwcu 2011 roku Dell wycofał się z transferu i pozostał właścicielem fabryki. Do 2010 roku produkowano tu laptopy, następnie serwery i komputery stacjonarne.
Znaczenie: Fabryka Dell na Olechowie była drugim zakładem produkcyjnym koncernu w Europie (po Irlandii) i jedną z największych bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Łodzi tego okresu, umacniając pozycję miasta jako ośrodka produkcji elektroniki i usług. Zakład skracał czas dostawy komputerów Dell do krajów Europy Środkowej i Skandynawii. Mimo zawartego w latach 2009–2010 (i zaakceptowanego przez Komisję Europejską) porozumienia o przekazaniu zakładu firmie Foxconn, w 2011 roku Dell wycofał się z transferu i pozostał właścicielem fabryki.
Źródła:
  - Fabryka Della w Łodzi (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Fabryka_Della_w_%C5%81odzi
  - Dell oficjalnie otworzył fabrykę w Łodzi (Wikinews (pl), 2008-01-24): https://pl.wikinews.org/wiki/2008-01-24:_Dell_oficjalnie_otworzy%C5%82_fabryk%C4%99_w_%C5%81odzi
  - Foxconn przejmie fabrykę Della w Łodzi (CRN Polska, 2010-09-29): https://crn.pl/aktualnosci/foxconn-przejmie-fabryke-della-w-lodzi/
  - Dell pozostanie właścicielem fabryki w Łodzi (Forbes.pl, 2011-06-10): https://www.forbes.pl/wiadomosci/dell-pozostanie-wlascicielem-fabryki-w-lodzi/zfzq2g4
  - Kurs euro 2007 - dane archiwalne, średnie (NBP) (eur-pln.pl): https://eur-pln.pl/2007/

## Instalacja Hydroodsiarczania Oleju Napędowego HON VII (PKN Orlen, Płock)
URL: https://projektometr.pl/projekt/diesel-hydrodesulphurization-unit-hon-vii-pkn-orlen-plock
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 500 mln zł | Inwestor: PKN Orlen S.A.
Kalendarium: oddano 2010-11-02
Efekt: dostarczone
Opis: Instalacja Hydroodsiarczania Oleju Napędowego HON VII to węzeł odsiarczania w Zakładzie Produkcyjnym PKN Orlen w Płocku, uruchomiony 2 listopada 2010 roku po około dwuletnim procesie budowy. Koszt inwestycji wyniósł ok. 500 mln PLN. Zdolność przerobowa instalacji wynosi 260 ton na godzinę, czyli 2,2 mln ton paliw rocznie, a dzięki niej możliwości produkcyjne olejów napędowych w płockiej rafinerii wzrosły o około 1 mln ton rocznie. Instalacja obejmuje węzeł odsiarczania oraz węzeł aminowy do usuwania siarkowodoru i amoniaku; po jej uruchomieniu z eksploatacji wycofano starsze instalacje HON II i HON III. Wykonawcami inwestycji były m.in. Technip Italy i Technip Polska, Albemarle Catalyst, Orlen Projekt, Mostostal Płock oraz Pol-Aqua.
Znaczenie: Uruchomienie instalacji HON VII zwiększyło możliwości produkcyjne wysokiej jakości olejów napędowych w płockiej rafinerii PKN Orlen o około 1 mln ton rocznie, wspierając zaspokojenie krajowego popytu na paliwa i produkcję oleju napędowego spełniającego zaostrzone normy jakościowe. Instalacja o zdolności przerobowej 260 ton na godzinę zastąpiła wyeksploatowane, starsze węzły odsiarczania (HON II i HON III).
Źródła:
  - ORLEN uruchomił nową instalację do produkcji wysokiej jakości olejów napędowych (PKN Orlen S.A., 2010-11-02): https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/media/komunikaty-prasowe/archiwum/2010/Listopad-2010/ORLEN-uruchomil-nowa-instalacje-do-produkcji-wysokiej-jakosci-olejow-napedowych
  - Orlen uruchomił instalację HON VII, wzrosną możliwości produkcyjne (WNP.pl, 2010-11): https://www.wnp.pl/energia/orlen-uruchomil-instalacje-hon-vii-wzrosna-mozliwosci-produkcyjne,124044.html
  - PKN Orlen uruchomił instalację HON VII (Bankier.pl, 2010-11): https://www.bankier.pl/wiadomosc/PKN-Orlen-uruchomil-instalacje-HON-VII-2236091.html

## Program Operacyjny Polska Cyfrowa – Oś I (sieci szerokopasmowe, działanie 1.1)
URL: https://projektometr.pl/projekt/digital-poland-op-broadband-access-networks-measure-1-1
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 4.3 mld zł | Inwestor: Centrum Projektów Polska Cyfrowa (CPPC)
Kalendarium: ogł. 2014, oddano 2023
Efekt: dostarczone
Opis: Oś priorytetowa I „Powszechny dostęp do szybkiego internetu” Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa na lata 2014–2020, realizowana w całości poprzez działanie 1.1 („Wyeliminowanie terytorialnych różnic w możliwości dostępu do szerokopasmowego internetu o wysokich przepustowościach”). Instytucją wdrażającą było Centrum Projektów Polska Cyfrowa (CPPC), które w trybie konkursowym rozdzieliło dotacje unijne dla operatorów telekomunikacyjnych na budowę sieci dostępowych NGA (min. 30 Mb/s) na tzw. obszarach białych plam — terenach dotkniętych niedoskonałością rynku. Kwota alokacji Unii Europejskiej (EFRR) dla Osi I wyniosła 1 020 222 652 EUR, co przy średnim kursie NBP za 2014 r. (4,1819 zł/EUR) odpowiada ok. 4,27 mld zł; łączny budżet Osi I (z współfinansowaniem krajowym) wynosił ok. 1,22 mld EUR. Przeprowadzono cztery konkursy; realizację projektów zwieńczył koniec 2023 r. Ostatecznie na budowę sieci szerokopasmowych zakontraktowano znacznie więcej niż samą alokację (łączne inwestycje szacowano na ok. 8,8 mld zł, w większości ze środków UE).
Znaczenie: Oś I POPC była głównym instrumentem likwidacji terytorialnego wykluczenia cyfrowego w Polsce w perspektywie 2014–2020. W ramach czterech konkursów działania 1.1 operatorzy telekomunikacyjni wybudowali ponad 93 tys. km nowych sieci światłowodowych, zapewniając dostęp do szybkiego internetu ponad 1,6 mln gospodarstw domowych oraz ponad 10 tys. placówek oświatowych; szacowano, że do końca 2023 r. zasięgiem objętych zostanie ok. 2 mln gospodarstw domowych, głównie na obszarach wiejskich, podmiejskich i słabo zaludnionych. Pierwotny cel programu (ok. 700 tys. gospodarstw) został znacznie przekroczony. Program był kontynuowany w perspektywie 2021–2027 przez Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy (FERC) oraz Krajowy Plan Odbudowy (inwestycja C1.1.1).
Źródła:
  - I oś Powszechny dostęp do szybkiego Internetu (Centrum Projektów Polska Cyfrowa (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/cppc/popc1os
  - Program operacyjny Cyfrowa Polska 2014-2020 (Komisja Europejska (DG REGIO)): https://ec.europa.eu/regional_policy/pl/atlas/programmes/2014-2020/poland/2014pl16rfop002
  - Nadchodzi FERC i KPO. Podsumowujemy POPC (Urząd Komunikacji Elektronicznej (UKE), 2023): https://www.uke.gov.pl/blog/nadchodzi-ferc-i-kpo-podsumowujemy-popc,95.html
  - Dostęp do szybkiego Internetu (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej): https://www.polskacyfrowa.gov.pl/strony/o-programie/dostep-do-szybkiego-internetu/
  - Program Operacyjny Polska Cyfrowa na lata 2014-2020 (Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju, 2014-12-05): https://www.polskacyfrowa.gov.pl/media/940/Program_Operacyjny_Polska_Cyfrowa_na_lata_2014_2020_051214.pdf

## Droga ekspresowa S10 Bydgoszcz - Toruń
URL: https://projektometr.pl/projekt/droga-ekspresowa-s10-bydgoszcz-torun
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 2.1 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: start 2022, plan 2027
Opis: Budowa ponad 50 km dwujezdniowej drogi ekspresowej S10 między Bydgoszczą a Toruniem w województwie kujawsko-pomorskim, realizowana przez GDDKiA. Inwestycja podzielona jest na cztery odcinki i obejmuje siedem nowych węzłów drogowych (m.in. Bydgoszcz Park Przemysłowy, Solec Kujawski, Toruń Podgórz) oraz rozbudowę istniejących węzłów. Roboty prowadzą różni wykonawcy (m.in. Mirbud i Intercor), a planowany całkowity koszt realizacji przekracza 2,1 mld zł, z czego 750 mln zł ma pokryć dofinansowanie z funduszy UE (FEnIKS). Zadanie stanowi część szerszego korytarza S10 Szczecin-Warszawa; zakończenie budowy planowane jest na 2027 r.
Znaczenie: Inwestycja zamyka istotną lukę w korytarzu drogi ekspresowej S10 Szczecin-Warszawa i łączy dwa największe miasta województwa kujawsko-pomorskiego - Bydgoszcz i Toruń - trasą o parametrach ekspresowych. Ponad 50 km nowej drogi z siedmioma nowymi węzłami ma usprawnić ruch tranzytowy i regionalny oraz odciążyć dotychczasowe drogi krajowe. Projekt jest współfinansowany ze środków UE (FEnIKS) w kwocie 750 mln zł.
Źródła:
  - Rusza budowa najdłuższego odcinka S10 Bydgoszcz - Toruń (GDDKiA Oddział Bydgoszcz): https://www.gov.pl/web/gddkia-bydgoszcz/rusza-budowa-najdluzszego-odcinka-s10-bydgoszcz---torun
  - S10 Bydgoszcz – Toruń. Dofinansowanie z FEnIKS (Nowoczesne Budownictwo Inżynieryjne (NBI), 2026-05-18): https://nbi.com.pl/wiadomosci/s10-bydgoszcz-torun-dofinansowanie-feniks/
  - S10 Bydgoszcz – Toruń. Dwa odcinki w budowie, dwa czekają na ZRID (Rynek Infrastruktury, 2025-04-22): https://www.rynekinfrastruktury.pl/wiadomosci/drogi-i-autostrady/s10-bydgoszcz--torun-dwa-odcinki-w-budowie-dwa-czekaja-na-zrid-95038.html

## Droga ekspresowa S17 Piaski – Hrebenne (granica z Ukrainą)
URL: https://projektometr.pl/projekt/droga-ekspresowa-s17-piaski-hrebenne-granica-z-ukraina
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad
Kalendarium: start 2022, plan 2028
Opis: Budowa brakującego wschodniego odcinka drogi ekspresowej S17 od węzła Piaski (za Lublinem) do przejścia granicznego z Ukrainą w Hrebennem, prowadzona przez GDDKiA w formule „projektuj i buduj”. Trasa domyka ciąg S17 Warszawa – Lublin – Zamość – Tomaszów Lubelski – Hrebenne. Odcinek podzielony jest na kilka zadań realizowanych przez różnych wykonawców; pierwsze umowy na projekt i budowę podpisano w 2022 r., a kolejne (m.in. Piaski Wschód – Łopiennik) w 2024 r. Na etapie realizacji pozostają cztery odcinki: Izbica – Zamość Sitaniec, Zamość Wschód – Zamość Południe, Zamość Południe – Tomaszów Lubelski oraz Tomaszów Lubelski – Hrebenne (łącznie ok. 55 km). Oddanie kolejnych odcinków do użytku planowane jest na drugą połowę 2028 r.
Znaczenie: Po ukończeniu odcinek zapewni bezkolizyjny, ekspresowy przejazd z Warszawy i Lublina przez Zamość i Tomaszów Lubelski do przejścia granicznego w Hrebennem, domykając ciąg drogi ekspresowej S17 do granicy z Ukrainą. Trasa usprawni połączenie drogowe w kierunku Ukrainy i odciąży dotychczasową drogę krajową na tym kierunku.
Źródła:
  - Umowa na kolejny odcinek S17 podpisana (GDDKiA Oddział Lublin (gov.pl), 2024-09-27): https://www.gov.pl/web/gddkia-lublin/umowa-na-kolejny-odcinek-s17-podpisana
  - Umowa na budowę odcinka drogi ekspresowej S17 Piaski – Hrebenne (Inżynier Budownictwa, 2024-10-14): https://inzynierbudownictwa.pl/umowa-na-budowe-odcinka-drogi-ekspresowej-s17-piaski-hrebenne/
  - Budimex podpisał umowę na budowę odcinka drogi ekspresowej S17 Piaski – Hrebenne (Budimex S.A., 2024-10-11): https://budimex.pl/informacje-prasowe/budimex-podpisal-umowe-na-budowe-odcinka-drogi-_ekspresowej-s17-piaski-hrebenne-841943/
  - Droga S17 wydłuża się w stronę Ukrainy. Sześć odcinków w realizacji (Interia Motoryzacja): https://motoryzacja.interia.pl/wiadomosci/news-sprawa-drogi-s17-trafila-do-sadu-teraz-zapadla-wazna-decyzja,nId,7835176
  - Ekspresówka S17 do granicy z Ukrainą już w budowie (Rzeczpospolita (logistyka.rp.pl), 2022-11-28): https://logistyka.rp.pl/drogowy/art37506911-ekspresowka-s17-do-granicy-z-ukraina-juz-w-budowie

## Droga ekspresowa S19 Via Carpatia (odcinek polski)
URL: https://projektometr.pl/projekt/droga-ekspresowa-s19-via-carpatia-odcinek-polski
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 27.0 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: plan 2031
Efekt: opóźnione
Opis: Polski odcinek drogi ekspresowej S19 stanowi krajowy fragment międzynarodowego szlaku Via Carpatia i przebiega z północy na południe kraju, od przejścia granicznego z Białorusią w Kuźnicy Białostockiej do granicy ze Słowacją w Barwinku, o łącznej planowanej długości ok. 570-580 km. Trasa między Lublinem a Rzeszowem została w całości udostępniona kierowcom w maju 2022 roku, a od tego czasu oddawano kolejne fragmenty na Podkarpaciu i Podlasiu. W 2026 roku trwa budowa dalszych odcinków, m.in. 71 km na południe od Białegostoku, gdzie prace prowadzone są na pięciu odcinkach realizacyjnych. Inwestorem jest GDDKiA, a przedsięwzięcie realizowane jest w ramach Rządowego Programu Budowy Dróg Krajowych. Szacowany koszt budowy całej S19 przekraczał 27 mld zł (szacunek z 2020 roku). Pierwotnie całą trasę planowano ukończyć do końca 2026 roku, jednak wskutek opóźnień oddawanie kolejnych odcinków rozłożono w czasie: fragmenty na Podlasiu i Podkarpaciu udostępniane są w latach 2027-2028, a ukończenie ostatnich odcinków na Podkarpaciu (m.in. Jawornik-Lutcza) przewidziano na 2031 rok.
Znaczenie: S19 jako polski odcinek Via Carpatia tworzy dwujezdniowy korytarz ekspresowy łączący wschodnią granicę kraju z południem i dalej z siecią transeuropejską, poprawiając dostępność komunikacyjną Polski Wschodniej (Podlasie, Lubelszczyzna, Podkarpacie). Ukończone fragmenty, jak trasa Lublin-Rzeszów, skróciły czas przejazdu na tej relacji do około 90 minut. Poza znaczeniem gospodarczym i spójnościowym dla regionów peryferyjnych, korytarz ma także wymiar strategiczny jako północ-południe oś transportowa wzdłuż wschodniej flanki.
Źródła:
  - Otwarcie ostatniego odcinka trasy S19 Lublin-Rzeszów (Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego (lubelskie.pl), 2022-05): https://www.lubelskie.pl/aktualnosci/otwarcie-ostatniego-odcinka-trasy-s19-lublin-rzeszow/
  - Podlaska S19 - coraz więcej kilometrów w budowie (GDDKIA / gov.pl, 2024-10-25): https://www.gov.pl/web/gddkia-bialystok/podlaska-s19---coraz-wiecej-kilometrow-w-budowie
  - Najważniejsza polska część Via Carpatia powstanie do końca 2026 roku za 27 mld zł (Forsal.pl, 2020-10-05): https://forsal.pl/gospodarka/inwestycje/artykuly/7840821,koszt-i-harmonogram-budowy-drogi-ekspresowej-s19-via-carpatia.html
  - Droga ekspresowa S19 (Polska) (Wikipedia): https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_ekspresowa_S19_(Polska)
  - Budowa S19 - stop dezinformacji (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, Oddział Rzeszów (gov.pl), 2026-05-06): https://www.gov.pl/web/gddkia-rzeszow/budowa-s19--stop-dezinformacji

## Droga ekspresowa S8 Wrocław (Magnice) – Kłodzko
URL: https://projektometr.pl/projekt/droga-ekspresowa-s8-wroclaw-magnice-klodzko
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: plan 2033
Opis: Budowa drogi ekspresowej S8 z Wrocławia (Magnice) do Kłodzka w Kotlinie Kłodzkiej, prowadzona przez GDDKiA. Cały korytarz podzielono na siedem odcinków, z których – według stanu na czerwiec 2026 r. – sześć jest już w realizacji, a ostatni fragment Bardo–Kłodzko pozostaje na etapie przygotowań (studium techniczno-ekonomiczno-środowiskowe). Poszczególne odcinki mają być oddawane do ruchu, w zależności od fragmentu, w latach 2028–2033. Trasa powstaje w systemie „Projektuj i buduj” jako dwujezdniowa droga z dwoma pasami ruchu w każdym kierunku i pasami awaryjnymi.
Znaczenie: Inwestycja domyka ekspresowe połączenie Wrocławia z Kotliną Kłodzką i południową częścią Dolnego Śląska, poprawiając dostępność komunikacyjną regionu i skracając przejazd w kierunku przejść granicznych z Czechami. Rozłożenie realizacji na siedem odcinków oddawanych etapami aż do 2033 r. czyni tę trasę jednym z największych i najdłużej realizowanych przedsięwzięć drogowych na Dolnym Śląsku.
Źródła:
  - S8 na Dolnym Śląsku (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/gddkia/s8-na-dolnym-slasku
  - Co nowego na S8 (GDDKiA – Oddział we Wrocławiu (gov.pl), 2026-06-09): https://www.gov.pl/web/gddkia-wroclaw/co-nowego-na-s8
  - Jest umowa na kolejny odcinek drogi S8 Wrocław-Kłodzko. Budowa ma kosztować prawie 380 mln zł (Wroclaw.pl): https://www.wroclaw.pl/dla-mieszkanca/s8-wroclaw-klodzko-budowa-ma-kosztowac-prawie-380-mln-zl
  - Rusza realizacja pierwszych trzech odcinków S8 (Budimex): https://budimex.pl/informacje-prasowe/rusza-realizacja-pierwszych-trzech-odcinkow-s8-825843/

## Druga elektrownia jądrowa (EJ2, Konin lub Bełchatów)
URL: https://projektometr.pl/projekt/druga-elektrownia-jadrowa
Status: planowane | Etap: ogłoszony | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: b/d
Kalendarium: plan 2040
Opis: Planowana druga polska elektrownia jądrowa (EJ2), przewidziana w Programie polskiej energetyki jądrowej (PPEJ) obok pierwszej elektrowni na Pomorzu. Program zakłada budowę dwóch elektrowni o łącznej mocy 6-9 GWe. W zaktualizowanym PPEJ, zaprezentowanym 12 czerwca 2026 r. przez Ministerstwo Energii, jako preferowane lokalizacje wskazano Bełchatów i Konin - regiony związane z dużymi aktywami energetyki konwencjonalnej (wśród szerszej listy rozważane są też Kozienice i Połaniec). Zgodnie z harmonogramem wybór partnera strategicznego i technologii dla EJ2 planowany jest na 2027 r., a wskazanie lokalizacji na 2028 r. Rozpoczęcie budowy pierwszego bloku przewidziano na 2032 r., a jego uruchomienie na 2040 r. Badania terenowe w kandydujących lokalizacjach prowadzi Polska Grupa Energetyczna, choć inwestor projektu nie został jeszcze formalnie wyznaczony.
Znaczenie: Druga elektrownia jądrowa jest kluczowym elementem realizacji celu PPEJ, jakim jest budowa dwóch siłowni jądrowych o łącznej mocy do 9 GWe. Ma ona wzmocnić bezpieczeństwo energetyczne kraju i zastąpić wycofywane moce węglowe stabilną, niskoemisyjną produkcją energii. Wskazanie jako preferowanych lokalizacji Bełchatowa i Konina wiąże inwestycję z regionami tracącymi miejsca pracy w energetyce konwencjonalnej, co daje szansę na transformację tych obszarów. Odległy horyzont czasowy (wybór lokalizacji w 2028 r., start produkcji dopiero w 2040 r.) oraz brak wyznaczonego inwestora i technologii oznaczają jednak, że projekt jest na bardzo wczesnym etapie i obarczony dużą niepewnością.
Źródła:
  - Aktualizacja PPEJ wyznacza nowy etap programu jądrowego (Ministerstwo Energii / gov.pl, 2026-06): https://www.gov.pl/web/energia/polska-konsekwentnie-buduje-fundament-bezpieczenstwa-energetycznego-aktualizacja-ppej-wyznacza-nowy-etap-programu-jadrowego
  - Bełchatów i Konin na atomowym celowniku. Znamy nowy harmonogram rządu (Energetyka24, 2026-06): https://energetyka24.com/energetyka/atom/belchatow-i-konin-na-atomowym-celowniku-znamy-nowy-harmonogram-rzadu
  - Gdzie będzie druga polska elektrownia jądrowa? W Bełchatowie rozczarowanie po decyzji resortu (PortalSamorzadowy.pl, 2026-06): https://www.portalsamorzadowy.pl/gospodarka-komunalna/gdzie-bedzie-druga-polska-elektrownia-jadrowa-w-belchatowie-rozczarowanie-po-decyzji-resortu,664637.html
  - Lokalizacja drugiej elektrowni jądrowej w 2026 roku, ale tylko wstępnie (BiznesAlert.pl, 2026): https://biznesalert.pl/lokalizacja-drugiej-elektrowni-jadrowej-w-2026-roku-ale-tylko-wstepnie/
  - Konin czy Bełchatów, a może obie lokalizacje? Rząd zdecyduje o drugiej elektrowni jądrowej (PortalSamorzadowy.pl, 2026): https://www.portalsamorzadowy.pl/gospodarka-komunalna/konin-czy-belchatow-a-moze-obie-lokalizacje-rzad-zdecyduje-o-drugiej-elektrowni-jadrowej,637569.html
  - Aktualizacja PPEJ: Bełchatów i Konin na czele wyścigu o lokalizację drugiej elektrowni (enerad.pl, 2025-03): https://enerad.pl/aktualizacja-ppej-pierwsza-polska-elektrownia-jadrowa-ruszy-w-2036-roku-belchatow-i-konin-na-czele-wyscigu-o-lokalizacje-drugiej-elektrowni/

## Elektroniczna Platforma Gromadzenia, Analizy i Udostępniania Zasobów Cyfrowych o Zdarzeniach Medycznych (P1, e-zdrowie)
URL: https://projektometr.pl/projekt/e-health-platform-p1
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 713 mln zł | Inwestor: Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia (CSIOZ; od 2020 r. Centrum e-Zdrowia)
Kalendarium: ogł. 2007, start 2007, oddano 2018
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Projekt P1 – Elektroniczna Platforma Gromadzenia, Analizy i Udostępniania Zasobów Cyfrowych o Zdarzeniach Medycznych – to centralny system informatyzacji ochrony zdrowia w Polsce, budowany etapami od 2007 r. Faza 1 (2007–2015) obejmowała zaprojektowanie oraz wytworzenie produktów (podsystemów) platformy; jej całkowity koszt realizacji określono na 712 640 000,00 zł, z czego ok. 85% miało pochodzić z funduszy unijnych w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. Projektem zarządzało Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia (CSIOZ), przekształcone w 2020 r. w Centrum e-Zdrowia. Faza 1 nie dotrzymała założonych terminów – w lutym 2016 r. wskazywano, że Platforma P1 nie działa jako całość, a stwierdzone nieprawidłowości i doniesienia do prokuratury doprowadziły do rozwiązania umów z wykonawcami i „nowego otwarcia” projektu. Kluczowe e-usługi udostępniono w kolejnych latach: e-recepta stała się obowiązkowa w całym kraju od 8 stycznia 2020 r., a następnie uruchomiono e-skierowanie, Internetowe Konto Pacjenta (wraz z aplikacją mojeIKP), zdarzenia medyczne oraz wymianę elektronicznej dokumentacji medycznej. Faza 2 (2016–2022) i realizowana obecnie Faza 3 kontynuują rozwój platformy.
Znaczenie: Platforma P1 jest największym projektem informatyzacji ochrony zdrowia w Polsce, tworzącym centralną, ogólnopolską infrastrukturę wymiany danych medycznych. Za jej pośrednictwem działają powszechne e-usługi zdrowotne – m.in. e-recepta, e-skierowanie oraz Internetowe Konto Pacjenta – z których korzystają pacjenci i placówki medyczne w całym kraju. Po trudnym starcie, obciążonym opóźnieniami i nieprawidłowościami Fazy 1, system stał się podstawą cyfryzacji polskiej ochrony zdrowia i umożliwia placówkom bezpłatną elektroniczną wymianę dokumentacji medycznej.
Źródła:
  - System e-zdrowie (P1) (Centrum e-Zdrowia): https://www.cez.gov.pl/pl/nasze-produkty/e-zdrowie-p1
  - Chore e-zdrowie, czyli spektakularna porażka programu za setki milionów (Gazeta Prawna, 2016-02-18): https://www.gazetaprawna.pl/biznes/zdrowie/artykuly/11128615,e-zdrowie-e-recepta-informatyzacja-sluzby-zdrowia.html
  - Projekt e-zdrowie. Zmarnowano 800 000 000 PLN? (testerzy.pl): https://testerzy.pl/wiesci-ze-swiata-testerow/projekt-e-zdrowie-zmarnowano-800-000-000-pln
  - E-recepta obowiązkowa od 8 stycznia 2020 r., a na miesiąc przed tylko 55 proc. placówek podłączona do P1 (Prawo.pl, 2019-12-11): https://www.prawo.pl/zdrowie/e-recepta-obowiazkowa-od-8-stycznia-2020r-a-na-miesiac-przed,496439.html
  - Małopolski System Informacji Medycznej – już częściowo zbędny (Najwyższa Izba Kontroli, 2023-03-21): https://www.nik.gov.pl/najnowsze-informacje-o-wynikach-kontroli/malopolski-system-informacji-medycznej.html
  - Internetowe Konto Pacjenta już w maju 2018 (Rzeczpospolita, 2018-03-20): https://www.rp.pl/prawo-dla-ciebie/art2055521-internetowe-konto-pacjenta-juz-w-maju-2018

## e-Podatki / e-Deklaracje (program projektów informatycznych Ministerstwa Finansów, 7. oś POIG 2007–2015)
URL: https://projektometr.pl/projekt/e-taxes-e-declarations-ministry-of-finance-it-programme
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 900 mln zł | Inwestor: Ministerstwo Finansów
Kalendarium: ogł. 2007, start 2008-01-01, oddano 2015
Efekt: dostarczone
Opis: Program projektów informatycznych Ministerstwa Finansów zrealizowany w latach 2007–2015 w ramach 7. osi priorytetowej Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka (Społeczeństwo informacyjne – budowa elektronicznej administracji), współfinansowanej w 85% z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Na program złożyło się siedem projektów IT resortu finansów, m.in. e-Deklaracje, program e-Podatki (z e-Deklaracje 2 i e-Rejestracją), program e-Cło (Platforma Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych PUESC), Infrastruktura e-Usług Resortu Finansów (IeU), Konsolidacja i Centralizacja Systemów Celnych i Podatkowych (KiC) oraz Platforma e-Budżet (modernizacja systemu TREZOR). Flagowym elementem był system e-Deklaracje, uruchomiony 1 stycznia 2008 r., umożliwiający składanie deklaracji podatkowych drogą elektroniczną. Według wystąpienia minister cyfryzacji Anny Streżyńskiej w Sejmie w maju 2016 r. łączna wartość siedmiu projektów IT realizowanych przez Ministerstwo Finansów w latach 2007–2015 wyniosła prawie 900 mln zł. Raport końcowy z ewaluacji 7. osi POIG (2016) wskazał, że projekty tej osi miały strategiczne znaczenie dla usprawnienia usług publicznych, a projekty Ministerstwa Finansów dotyczące podatków — umożliwiające masowe elektroniczne składanie deklaracji — zaliczono do najbardziej efektywnych. Podana kwota ~900 mln zł obejmuje wszystkie siedem systemów resortu (podatki, cło, budżet, infrastruktura), nie zaś wyłącznie e-Deklaracje.
Znaczenie: Program uruchomił masowe elektroniczne usługi podatkowe państwa: system e-Deklaracje (od 1 stycznia 2008 r.) umożliwił składanie zeznań i deklaracji podatkowych przez internet, a kolejne projekty (e-Podatki, e-Rejestracja, portal podatkowy, e-Cło/PUESC) zbudowały zaplecze cyfrowej administracji skarbowej. Raport końcowy ewaluacji 7. osi POIG uznał projekty Ministerstwa Finansów dotyczące podatków za jedne z najbardziej efektywnych i najczęściej wykorzystywanych, umożliwiające masowe korzystanie z elektronicznego składania deklaracji. Jednocześnie krytyka polityczna (wystąpienie sejmowe z 2016 r.) wskazywała, że mimo nakładów rzędu prawie 900 mln zł na siedem projektów resortu część usług dla obywateli pozostawała niedokończona.
Źródła:
  - Podsumowanie działań związanych z informatyzacją państwa w latach 2007–2015 finansowanych ze środków unijnych z 7. osi priorytetowej POIG (wystąpienie min. Anny Streżyńskiej w Sejmie) (Ministerstwo Cyfryzacji (gov.pl), 2016-05-12): https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/podsumowanie-dzialan-zwiazanych-z-informatyzacja-panstwa-w-latach-2007-2015-finansowanych-ze-srodkow-unijnych-z-7-osi-priorytetowej-poig
  - Streżyńska: Środki na informatyzację państwa były wydawane nieefektywnie (Forsal.pl, 2016-05-11): https://forsal.pl/artykuly/942894,strezynska-srodki-na-informatyzacje-panstwa-byly-wydawane-nieefektywnie.html
  - Raport końcowy – ewaluacja 7. osi priorytetowej Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka (Ministerstwo Rozwoju / ewaluacja.gov.pl, 2016): https://www.ewaluacja.gov.pl/media/32488/Raport_koncowy_7_os_POIG.pdf
  - e-Deklaracje (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/E-Deklaracje
  - Projekty POIG – Ministerstwo Finansów / Krajowa Administracja Skarbowa (Ministerstwo Finansów / KAS (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/kas/projekty-poig

## Sieć Szerokopasmowa Polski Wschodniej (SSPW)
URL: https://projektometr.pl/projekt/eastern-poland-broadband-network
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.3 mld zł | Inwestor: Województwa Polski Wschodniej (właściciele infrastruktury; sieć eksploatowana przez operatorów infrastruktury w formule PPP, w podlaskim operatorem jest Województwo Podlaskie)
Kalendarium: start 2008, oddano 2015
Efekt: dostarczone
Opis: Sieć Szerokopasmowa Polski Wschodniej (SSPW) to flagowy projekt telekomunikacyjny Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej 2007–2013, realizowany w pięciu województwach makroregionu: podkarpackim, podlaskim, lubelskim, świętokrzyskim i warmińsko-mazurskim. Celem było przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu poprzez budowę regionalnych sieci szkieletowo-dystrybucyjnych na obszarach zagrożonych brakiem dostępu do szybkiego internetu, tak aby do końca 2015 roku zapewnić dostęp do usług szerokopasmowych ok. 90% mieszkańców oraz 100% instytucji publicznych i przedsiębiorców. Według strony projektu inwestycja miała wartość 300 mln euro i była współfinansowana z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (w 85%). W ramach pięciu projektów wojewódzkich powstało łącznie ponad 10 tys. km światłowodowej sieci i ok. 1000 węzłów. Wartości poszczególnych komponentów wojewódzkich (nakłady w złotych, brutto) wyniosły m.in.: lubelskie 385,08 mln zł (2908 km sieci), warmińsko-mazurskie blisko 330 mln zł (2292 km, 226 węzłów dystrybucyjnych i 10 szkieletowych), podkarpackie ok. 321 mln zł, podlaskie ok. 253 mln zł (1852 km, 181 węzłów) oraz świętokrzyskie 193,19 mln zł. Okres realizacji obejmował lata 2008–2015 (w warmińsko-mazurskim od 01.04.2008 do 31.10.2015). Wybudowana infrastruktura pozostaje własnością województw Polski Wschodniej, a sieć jest eksploatowana komercyjnie przez operatorów infrastruktury w modelu partnerstwa publiczno-prywatnego (w województwie podlaskim operatorem jest samo Województwo Podlaskie).
Znaczenie: SSPW była największym projektem teleinformatycznym w Polsce i jednym z największych w Europie współfinansowanych ze środków UE, obejmującym cały makroregion Polski Wschodniej. Zbudowana infrastruktura szkieletowo-dystrybucyjna (ponad 10 tys. km światłowodów w pięciu województwach) miała ograniczyć wykluczenie cyfrowe na obszarach, na których operatorom komercyjnym nie opłacało się samodzielnie budować sieci, i udostępnić ją hurtowo operatorom detalicznym w modelu otwartego dostępu. Sieć pozostaje własnością samorządów wojewódzkich.
Źródła:
  - Projekt — Sieć Szerokopasmowa Polski Wschodniej (województwo podlaskie), o projekcie (Sieć Szerokopasmowa Polski Wschodniej — województwo podlaskie): https://sspw.podlaskie.eu/o-projekcie-sspw
  - Sieć Szerokopasmowa Polski Wschodniej — Wrota Warmii i Mazur (Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko-Mazurskiego): https://warmia.mazury.pl/rozwoj-regionu/informatyzacja/158-siec-szerokopasmowa-polski-wschodniej
  - Przetarg na 3 tys. km światłowodów (PortalSamorzadowy.pl): https://www.portalsamorzadowy.pl/smart-city/przetarg-na-3-tys-km-swiatlowodow,35705.html
  - Projekt Sieć Szerokopasmowa Polski Wschodniej — województwo podkarpackie — zrealizowany (Województwo Podkarpackie): https://arch.podkarpackie.pl/index.php/si/4425-projekt-siec-szerokopasmowa-polski-wschodniej-wojewodztwo-podkarpackie-zrealizowany
  - Sieć szerokopasmowa: Warmia i Mazury: zakończono budowę (PortalSamorzadowy.pl, 2015-09-15): https://www.portalsamorzadowy.pl/smart-city/siec-szerokopasmowa-warmia-i-mazury-zakonczono-budowe,73455.html

## Zakład Termicznego Unieszkodliwiania Odpadów "EcoGenerator" w Szczecinie
URL: https://projektometr.pl/projekt/ecogenerator-waste-thermal-treatment-plant-in-szczecin
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 698 mln zł | Inwestor: Zakład Unieszkodliwiania Odpadów sp. z o.o. w Szczecinie
Kalendarium: start 2014-02, oddano 2017-12
Opis: EcoGenerator to Zakład Termicznego Unieszkodliwiania Odpadów zlokalizowany na Ostrowie Grabowskim w Szczecinie, wybudowany dla Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego. Budowę rozpoczęto w lutym 2014 roku, a instalacja rozpoczęła pracę w grudniu 2017 roku (pierwotny termin zakończenia budowy planowano na grudzień 2016 roku). Zakład został zaprojektowany do przetwarzania ok. 150 tys. ton odpadów komunalnych rocznie na energię elektryczną i cieplną, w dwóch liniach termicznego przekształcania. Wartość inwestycji wyniosła 698 mln zł netto; finansowanie obejmowało dotację 279 mln zł z Funduszu Spójności w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2007–2013 (za pośrednictwem Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej), obligacje Banku Pekao SA oraz środki własne inwestora. Właścicielem i operatorem jest miejska spółka Zakład Unieszkodliwiania Odpadów sp. z o.o. w Szczecinie. Generalnym wykonawcą był w latach 2012–2016 Mostostal Warszawa, a od 2016 roku do zakończenia budowy TM.E S.p.A. Termomeccanica Ecologia.
Znaczenie: EcoGenerator był jednym z kilku dużych zakładów termicznego przekształcania odpadów komunalnych zrealizowanych w Polsce z dofinansowaniem UE w perspektywie 2007–2013. Instalacja przetwarza ok. 150 tys. ton odpadów rocznie z Szczecina i Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego, produkując energię elektryczną i cieplną (moc turbiny w kogeneracji ok. 10 MWe i 30 MWt) i domykając regionalny system gospodarki odpadami zgodny z hierarchią odzysku UE.
Źródła:
  - EcoGenerator — podstawowe informacje (Zakład Unieszkodliwiania Odpadów sp. z o.o. w Szczecinie): https://ecogenerator.eu/ecogenerator/podstawowe-informacje.html
  - Zakład Termicznego Unieszkodliwiania Odpadów dla Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego (EcoGenerator) (Sweco Polska): https://www.sweco.pl/projekty/zaklad-termicznego-unieszkodliwiania-odpadow-w-szczecinie/
  - Zakład Termicznego Unieszkodliwiania Odpadów — Szczecin, Przejazd 14 (Urbanity.pl): https://www.urbanity.pl/zachodniopomorskie/szczecin/zaklad-termicznego-unieszkodliwiania-odpadow,b4550
  - EcoGenerator — nowoczesny Zakład Termicznego Unieszkodliwiania Odpadów w Szczecinie (muratorplus.pl): https://www.muratorplus.pl/inwestycje/inwestycje-publiczne/ecogenerator-nowoczesny-zaklad-termicznego-unieszkodliwiania-odpadow-w-szczecinie-aa-Y2BF-skie-f3yw.html
  - Szczecin: Trwa budowa spalarni EcoGenerator za 711 mln zł (Rynek Infrastruktury): https://www.rynekinfrastruktury.pl/wiadomosci/szczecin-trwa-budowa-spalarni-ecogenerator-za-711-mln-zl-47588.html

## Projekt EFRA (Efektywna Rafinacja) — kompleks opóźnionego koksowania, rafineria Grupy LOTOS w Gdańsku
URL: https://projektometr.pl/projekt/efra-effective-refining-project-delayed-coking-complex-lotos-gdansk-refinery
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.3 mld zł | Inwestor: Grupa LOTOS S.A. / LOTOS Asfalt Sp. z o.o.
Kalendarium: start 2015-10, oddano 2019
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Projekt EFRA (Efektywna Rafinacja) to strategiczna inwestycja Grupy LOTOS S.A. i spółki LOTOS Asfalt Sp. z o.o., zrealizowana w latach 2015–2019 na terenie rafinerii w Gdańsku (woj. pomorskie). Koszt projektu realizowanego w latach 2015–2019 wyniósł ok. 2,3 mld zł. Kamień węgielny pod budowę położono w październiku 2015 roku, a prace budowlane przy głównych instalacjach rozpoczęły się w 2016 roku. Sercem inwestycji jest instalacja opóźnionego koksowania DCU (Delayed Coker Unit) wraz z instalacjami towarzyszącymi, m.in. instalacją produkcji wodoru (HGU) oraz hydroodsiarczania benzyny z koksowania. Kompleks koksowania osiągnął fazę gotowości do rozruchu (Ready for Start-Up) w pierwszej połowie 2019 roku, a pełne obciążenie planowano na IV kwartał 2019 roku; formalne zakończenie projektu potwierdzono w 2019 roku. Dzięki EFRA rafineria rozwiązała problem efektywnego zagospodarowania ciężkiej pozostałości z przerobu ropy, zwiększając głębokość przerobu i wytwarzając z niej dodatkowo paliwa oraz koks. Inwestycja pozwala na wyprodukowanie dodatkowo rocznie ok. 900 tys. ton wysokomarżowych paliw (głównie oleju napędowego i paliwa lotniczego) oraz ok. 300 tys. ton koksu.
Znaczenie: Projekt EFRA był jedną z największych inwestycji przemysłowych Grupy LOTOS i istotnie zwiększył głębokość przerobu ropy naftowej w rafinerii gdańskiej. Instalacja opóźnionego koksowania pozwoliła zagospodarować ciężką pozostałość próżniową, zamieniając ją na dodatkowe ok. 900 tys. ton rocznie wysokomarżowych paliw (przede wszystkim oleju napędowego i paliwa lotniczego) oraz ok. 300 tys. ton koksu. Inwestycja podniosła marżę rafineryjną koncernu i wpisała się w proces modernizacji technologicznej rafinerii zapoczątkowany wcześniejszym Programem 10+.
Źródła:
  - Grupa Lotos: Kompleks koksowania w ramach Projektu EFRA gotowy do rozruchu (Money.pl / PAP, 2019-07-01): https://www.money.pl/gielda/grupa-lotos-kompleks-koksowania-w-ramach-projektu-efra-gotowy-do-rozruchu-6397797106813058a.html
  - Grupa Lotos Effective Refining (EFRA) Project, Gdansk (Offshore Technology): https://www.offshore-technology.com/projects/grupa-lotos-effective-refining-efra-project-gdansk/
  - Grupa Lotos formally wraps EFRA project at Gdańsk refinery (Oil & Gas Journal, 2020-04): https://www.ogj.com/refining-processing/refining/operations/article/14173037/grupa-lotos-formally-wraps-efra-project-at-gdansk-refinery
  - Grupa Lotos Oil Refinery Upgrade (EFRA Project) (NS Energy): https://www.nsenergybusiness.com/projects/grupa-lotos-oil-refinery-upgrade/

## Elektrownia Jądrowa Lubiatowo-Kopalino (EJ1)
URL: https://projektometr.pl/projekt/ej-lubiatowo-kopalino
Status: w budowie | Etap: pozwolenia | Koszt (wg etapu, nom.): 192.0 mld zł | Inwestor: Polskie Elektrownie Jądrowe
Kalendarium: start 2023-09, plan 2036
Efekt: opóźnione
Opis: Budowa pierwszej polskiej elektrowni jądrowej w lokalizacji Lubiatowo-Kopalino w gminie Choczewo na Pomorzu. Inwestorem jest spółka Skarbu Państwa Polskie Elektrownie Jądrowe, a projekt obejmuje trzy reaktory AP1000 o mocy 1250 MWe brutto każdy, realizowane z konsorcjum Westinghouse-Bechtel. 31 marca 2026 r. spółka złożyła do Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki wniosek o zezwolenie na budowę. Według zaktualizowanego harmonogramu PPEJ budowa ma ruszyć w 2028 r., a pierwszy blok ma rozpocząć produkcję energii w 2036 r. (pierwotnie zakładano komercyjną eksploatację w 2033 r.). Szacowany koszt inwestycji to 192 mld zł, z dokapitalizowaniem ze środków państwa do ok. 60 mld zł.
Znaczenie: Największa obecnie pojedyncza inwestycja energetyczna państwa polskiego: trzy bloki AP1000 po 1250 MWe brutto (łącznie ok. 3750 MWe) mają wzmocnić bezpieczeństwo energetyczne kraju i dostarczyć stabilnej, niskoemisyjnej energii w miejsce wycofywanych mocy węglowych. Projekt otwiera polski program energetyki jądrowej (PPEJ) i wiąże się z rozbudową infrastruktury towarzyszącej (drogi, kolej, sieci) na Pomorzu; jego szacowany koszt 192 mld zł czyni go jednym z najdroższych przedsięwzięć w historii Polski.
Źródła:
  - Do Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki wpłynął wniosek o wydanie zezwolenia na budowę elektrowni jądrowej w lokalizacji Lubiatowo-Kopalino (Państwowa Agencja Atomistyki / gov.pl, 2026-03-31): https://www.gov.pl/web/paa/do-prezesa-panstwowej-agencji-atomistyki-wplynal-wniosek-o-wydanie-zezwolenia-na-budowe-elektrowni-jadrowej-w-lokalizacji-lubiatowo-kopalino
  - Najważniejsze informacje o projekcie (Polskie Elektrownie Jądrowe): https://pej.pl/o-projekcie/najwazniejsze-informacje/
  - Polska elektrownia jądrowa ma kosztować 192 mld zł. Bruksela zaczęła dochodzenie (Gramwzielone.pl, 2024-12-19): https://www.gramwzielone.pl/trendy/20294808/polska-elektrownia-jadrowa-ma-kosztowac-192-mld-zl-bruksela-zaczela-dochodzenie
  - Historic contract paves the way for site work on Poland's first nuclear power plant (Bechtel, 2023-09-27): https://www.bechtel.com/press-releases/historic-contract-paves-the-way-for-site-work-on-polands-first-nuclear-power-plant/
  - Aktualizacja PPEJ: Pierwsza polska elektrownia jądrowa ruszy w 2036 roku (enerad.pl, 2025-03-13): https://enerad.pl/aktualizacja-ppej-pierwsza-polska-elektrownia-jadrowa-ruszy-w-2036-roku-belchatow-i-konin-na-czele-wyscigu-o-lokalizacje-drugiej-elektrowni/
  - Polskie Elektrownie Jądrowe and Westinghouse-Bechtel Consortium conclude amendment to EDA (Polskie Elektrownie Jądrowe, 2025-12-29): https://pej.pl/en/press-center/news/polskie-elektrownie-jadrowe-and-westinghouse-bechtel-consortium-conclude-amendment-to-eda/

## Elektrownia Jądrowa „Żarnowiec”
URL: https://projektometr.pl/projekt/ej-zarnowiec
Status: anulowane | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Skarb Państwa (inwestycja państwa, PRL/RP)
Kalendarium: start 1982-03-31
Efekt: porzucone, spisane na straty
Opis: Żarnowiec był pierwszą polską elektrownią jądrową, budowaną od 1982 roku nad Jeziorem Żarnowieckim (wieś Kartoszyno) w województwie pomorskim jako inwestycja państwa. Projekt zakładał radzieckie reaktory WWER-440 o łącznej mocy ok. 1600 MW, a uruchomienie pierwszego bloku planowano na 1989 rok. Po awarii w Czarnobylu, narastającym sprzeciwie społecznym i głębokim kryzysie gospodarczym budowę wstrzymano, a 17 grudnia 1990 roku rząd Tadeusza Mazowieckiego uchwałą Rady Ministrów postawił inwestycję — zaawansowaną w ok. 40% — w stan likwidacji. Jest to historyczny punkt odniesienia dla polskich rezygnacji z energetyki jądrowej.
Znaczenie: Zaniechanie Żarnowca oznaczało utratę pierwszej polskiej elektrowni jądrowej i stabilnego, niskoemisyjnego źródła energii na Wybrzeżu na kilkadziesiąt lat, a także rozproszenie wyszkolonej kadry energetyki atomowej. Środki poniesione na inwestycję (szacowane na ok. 500 mln USD z 1990 roku przy ok. 40% zaawansowania budowy) zostały w większości zmarnowane, a Polska ponownie rozpoczęła program jądrowy dopiero dekady później. Żarnowiec funkcjonuje dziś jako symboliczny i historyczny punkt odniesienia dla debaty o krajowej energetyce jądrowej.
Powód niepowodzenia: Budowę elektrowni rozpoczęto w 1982 roku, jednak po awarii w Czarnobylu (1986), rosnącym sprzeciwie społecznym oraz problemach z finansowaniem w okresie transformacji ustrojowej prace wyhamowano. 17 grudnia 1990 roku rząd Tadeusza Mazowieckiego uchwałą Rady Ministrów (nr 204) postawił inwestycję „Elektrownia Jądrowa Żarnowiec w budowie” w stan likwidacji. Jako powody wskazywano zbędność dla wewnętrznego bilansu energetycznego, wątpliwą opłacalność w porównaniu do elektrowni konwencjonalnych oraz kwestie bezpieczeństwa. W chwili przerwania budowa była zaawansowana w ok. 40%; elektrowni nigdy nie ukończono ani nie uruchomiono.
Źródła:
  - Elektrownia Jądrowa „Żarnowiec” (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Elektrownia_J%C4%85drowa_%E2%80%9E%C5%BBarnowiec%E2%80%9D
  - Niedoszła elektrownia jądrowa w Polsce – EJ Żarnowiec w latach 80. (Nukleo.pl): https://nukleo.pl/rozdzial/niedoszla-elektrownia-jadrowa-w-polsce-ej-zarnowiec-w-latach-80/
  - Polska straciła nie budując elektrowni w Żarnowcu. Słowacy byli mądrzejsi [WYWIAD] (Energetyka24, 2021-05-21): https://energetyka24.com/atom/melanczuk-polska-stracila-nie-budujac-elektrowni-w-zarnowcu-slowacy-byli-madrzejsi-wywiad
  - Polska elektrownia jądrowa w Żarnowcu (gov.pl (Polski Atom, Ministerstwo)): https://www.gov.pl/web/polski-atom/polska-elektrownia-jadrowa-w-zarnowcu
  - „Elektrownia atomowa w budowie w likwidacji”. Historia elektrowni w Żarnowcu (Do Rzeczy (Historia), 2024-12-17): https://historia.dorzeczy.pl/historia-wspolczesna/669517/elektrownia-atomowa-w-budowie-w-likwidacji-historia-elektrowni-w-zarowncu.html
  - Żarnowiec Nuclear Power Plant (Wikipedia (en)): https://en.wikipedia.org/wiki/%C5%BBarnowiec_Nuclear_Power_Plant

## Nowa Elektrociepłownia Czechnica-2 w Siechnicach (PGE Energia Ciepła / KOGENERACJA)
URL: https://projektometr.pl/projekt/elektrocieplownia-czechnica-2-siechnice
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.4 mld zł | Inwestor: Zespół Elektrociepłowni Wrocławskich KOGENERACJA S.A. (Grupa PGE / PGE Energia Ciepła)
Kalendarium: oddano 2025-05
Opis: Nowa elektrociepłownia gazowo-parowa Czechnica-2 w Siechnicach pod Wrocławiem, wybudowana przez Zespół Elektrociepłowni Wrocławskich KOGENERACJA z Grupy PGE (PGE Energia Ciepła). Blok gazowo-parowy o mocy elektrycznej 179 MWe i cieplnej 315 MWt składa się z dwóch turbin gazowych Siemens SGT-800, kotłów odzysknicowych i turbiny parowej; zastąpił ponad stuletnią, węglową jednostkę Czechnica. Głównym wykonawcą była spółka Polimex Mostostal. Budowa zajęła około czterech lat, a inwestycję o wartości 1,4 mld zł przekazano do eksploatacji w maju 2025 r. Instalacja jest miejskim źródłem ciepła systemowego — pokrywa około 20 proc. zapotrzebowania na ciepło mieszkańców Wrocławia oraz wszystkich odbiorców w gminie Siechnice podłączonych do sieci ciepłowniczej.
Znaczenie: Miejskie źródło ciepła systemowego dla aglomeracji wrocławskiej: nowa jednostka zaspokaja około 20 proc. zapotrzebowania na ciepło mieszkańców Wrocławia oraz obsługuje wszystkich odbiorców w gminie Siechnice podłączonych do sieci. Zastąpienie ponad stuletniej elektrociepłowni węglowej wysokosprawnym blokiem gazowo-parowym radykalnie obniża emisyjność ciepłownictwa w regionie — emisja CO2 spada o 61 proc., czyli o około 622 tys. ton rocznie, wraz z wielokrotnym ograniczeniem emisji tlenków azotu, tlenków siarki i pyłów. Inwestycja jest elementem odchodzenia od węgla w ciepłownictwie systemowym Grupy PGE.
Źródła:
  - Kogeneracja z Grupy PGE oddała do eksploatacji elektrociepłownię Czechnica-2 w Siechnicach (Inwestycje.pl, 2025-05-29): https://inwestycje.pl/biznes/kogeneracja-z-grupy-pge-oddala-do-eksploatacji-elektrocieplownie-czechnica-2-w-siechnicach/
  - Nowa elektrociepłownia już pracuje dla mieszkańców Siechnic i Wrocławia (Wroclaw.pl (Urząd Miejski Wrocławia), 2025-05): https://www.wroclaw.pl/dla-mieszkanca/nowa-elektocieplownia-czechnica-siechnice-otwarcie-zdjecia
  - Czechnica 2. PGE uruchamia nową elektrociepłownię – inwestycja za 1,4 mld zł (Inżynieria.com, 2025-05-30): https://inzynieria.com/przemysl/wiadomosci/97541,pge-uruchamia-elektrocieplownie-inwestycja-za-1-4-mld-zl
  - Kogeneracja uruchomiła elektrociepłownię gazową Czechnica-2 (Biznes PAP, 2025-05-29): https://biznes.pap.pl/wiadomosci/firmy/kogeneracja-uruchomila-elektrocieplownie-gazowa-czechnica-2
  - EC Czechnica 2 – KOGENERACJA (official) (Zespół Elektrociepłowni Wrocławskich KOGENERACJA S.A.): https://kogeneracja.com.pl/en/group/about-us/ec-czechnica-2

## Blok energetyczny 858 MW w Elektrowni Bełchatów
URL: https://projektometr.pl/projekt/elektrownia-belchatow-blok-858mw
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 5.2 mld zł | Inwestor: PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. – Oddział Elektrownia Bełchatów
Kalendarium: start 2007, oddano 2011-09-28
Efekt: dostarczone
Opis: Blok energetyczny nr 14 o mocy 858 MW wzniesiony na terenie Elektrowni Bełchatów w miejscowości Rogowiec (gmina Kleszczów, powiat bełchatowski, województwo łódzkie), należącej do PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. z Grupy PGE. Jest to największy blok węglowy w Polsce, opalany węglem brunatnym z pobliskiej kopalni odkrywkowej. Budowę bloku rozpoczęto w 2007 roku, a generalnym wykonawcą była firma Alstom. Blok oficjalnie oddano do eksploatacji 28 września 2011 roku; łączne nakłady inwestycyjne wyniosły około 1,2 mld euro. W szczytowym momencie na placu budowy pracowało nawet do 2 tysięcy osób z kilkunastu krajów.
Znaczenie: Blok 858 MW jest największym pojedynczym blokiem energetycznym w Polsce i jednym z największych bloków opalanych węglem brunatnym w Europie. Powstał jako rozbudowa Elektrowni Bełchatów — największej elektrowni cieplnej w kraju — i w chwili uruchomienia był przez PGE prezentowany jako najnowocześniejszy i najbardziej efektywny blok w polskim systemie elektroenergetycznym, o najniższym koszcie wytworzenia energii. Inwestycja o wartości około 1,2 mld euro umocniła rolę kompleksu bełchatowskiego jako filaru krajowej produkcji energii elektrycznej.
Źródła:
  - Nowy blok energetyczny o mocy 858 MW oddała PGE do eksploatacji (Forsal.pl / PAP, 2011-09-28): https://forsal.pl/artykuly/551711,nowy-blok-energetyczny-o-mocy-858-mw-oddala-pge-do-eksploatacji.html
  - Minęło 10 lat od uruchomienia bloku 858 MW. Zobacz, jak wyglądała budowa i otwarcie [FOTO] (ddbelchatow.pl, 2021): https://ddbelchatow.pl/wydarzenia/historia/pge-minelo-10-lat-od-uruchomienia-bloku-858-mw-elektrowni-belchatow-zobacz-jak-wygladala-budowa/hRZ4MIMD2cT30OEx1aDh
  - PGE oddała do eksploatacji blok o mocy 858 MW (Forbes.pl / PAP, 2011-09-28): https://www.forbes.pl/gielda/pge-oddala-do-eksploatacji-blok-o-mocy-858-mw/35bmr81
  - Elektrownia Bełchatów (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Elektrownia_Be%C5%82chat%C3%B3w

## Elektrownia gazowo-parowa CCGT Grudziądz (blok I, 563 MW)
URL: https://projektometr.pl/projekt/elektrownia-gazowo-parowa-ccgt-grudziadz-blok-i-563-mw
Status: w budowie | Etap: rozruch | Koszt (wg etapu, nom.): 2.0 mld zł | Inwestor: CCGT Grudziądz Sp. z o.o. (Grupa Energa / Grupa Orlen)
Kalendarium: start 2023-05-18, plan 2026
Efekt: opóźnione
Opis: Blok gazowo-parowy CCGT Grudziądz (blok I) o mocy netto ok. 563 MW, budowany przez spółkę CCGT Grudziądz z Grupy Energa (Grupa Orlen). Generalnym wykonawcą w formule EPC jest konsorcjum Metlen (dawniej Mytilineos) oraz Siemens Energy. Wartość inwestycji to ok. 2 mld zł. Kamień węgielny wmurowano w maju 2023 r., a pierwotny termin uruchomienia (2025 r.) przesunięto na 2026 r. W 2026 r. jednostka weszła w fazę rozruchów i po raz pierwszy przekazała energię do krajowej sieci elektroenergetycznej.
Znaczenie: Nowy blok zwiększa dyspozycyjne, elastyczne moce wytwórcze krajowego systemu (praca w zakresie od niespełna 40% do 100% mocy), wspierając bilansowanie systemu przy rosnącym udziale OZE i zastępując wysokoemisyjne moce węglowe. Jednostka jest objęta wsparciem rynku mocy (obowiązek mocowy 518 MW od 2026 r.).
Źródła:
  - Orlen wmurował kamień węgielny pod budowę CCGT Grudziądz (wGospodarce.pl, 2023-05-18): https://wgospodarce.pl/informacje/127860-orlen-wmurowal-kamien-wegielny-pod-budowe-ccgt-grudziadz
  - Combined Cycle Power Plant of 560MW, Grudziadz, Poland (Metlen Energy & Metals): https://www.metlen.com/projects/combined-cycle-power-plant-of-560mw-grudziadz-poland/
  - CCGT Grudziądz — Aktualności (CCGT Grudziądz Sp. z o.o., 2026-01-08): https://ccgt-grudziadz.pl/komunikaty/aktualnosci
  - Energia z CCGT Grudziądz popłynęła do krajowej sieci (Inwestycje.pl, 2026-07-13): https://inwestycje.pl/biznes/energia-z-ccgt-grudziadz-poplynela-do-krajowej-sieci/
  - CCGT Grudziądz blisko rozruchu. Już w przyszłym roku będzie pracować pełną parą i gazem (Zawsze Pomorze, 2025-07-11): https://www.zawszepomorze.pl/artykul/20752,ccgt-grudziadz-blisko-rozruchu-juz-w-przyszlym-roku-bedzie-pracowac-pelna-para-i-gazem
  - Orlen: Bloki CCGT w Grudziądzu i Ostrołęce ruszą w I poł. 2026, być może w I kw. 2026 (WysokieNapiecie.pl, 2026): https://wysokienapiecie.pl/krotkie-spiecie/orlen-bloki-ccgt-w-grudzi-dzu-i-ostro-ce-rusz-w-i-po-2026-by-mo-e-w-i-kw-2026/

## Elektrownia gazowo-parowa Nowy Rybnik (CCGT Rybnik, 882 MW)
URL: https://projektometr.pl/projekt/elektrownia-gazowo-parowa-nowy-rybnik-ccgt-rybnik-882-mw
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 3.0 mld zł | Inwestor: PGE Polska Grupa Energetyczna
Kalendarium: plan 2027-03-06
Efekt: opóźnione
Opis: Blok gazowo-parowy Nowy Rybnik (CCGT) o mocy 882 MW to inwestycja PGE realizowana na terenie Elektrowni Rybnik przez konsorcjum Polimex Mostostal i Siemens Energy. Nowa jednostka gazowa ma zastąpić cztery wyłączane bloki węglowe o łącznej mocy około 900 MW. Umowę na budowę bloku o wartości około 3 mld zł netto zawarto w 2023 roku, a pierwotny termin oddania jednostki do eksploatacji wyznaczono na grudzień 2026 roku. Wskutek opóźnień przekazanie bloku przesunięto na początek 2027 roku; według doniesień z 2026 roku zaawansowanie budowy sięgało około 85 proc.
Znaczenie: Inwestycja zastępuje wygaszane moce węglowe niskoemisyjną jednostką gazowo-parową i wzmacnia bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej w regionie śląskim. Blok o mocy 882 MW jest wskazywany jako jedna z największych tego typu instalacji w Europie i ma stabilizować pracę systemu elektroenergetycznego w okresie odchodzenia od węgla.
Źródła:
  - Polimex Mostostal podpisał umowę na budowę bloku gazowo-parowego w Rybniku (Polimex Mostostal S.A., 2023-02): https://www.polimex-mostostal.pl/news/polimex-mostostal-podpisal-umowe-na-budowe-bloku-gazowo-parowego-w-rybniku
  - Blok gazowy w Rybniku złapał poślizg. Przesunięto termin (WNP.pl, 2025): https://www.wnp.pl/energia/blok-gazowy-w-rybniku-zlapal-poslizg-przesunieto-termin,982903.html
  - PGE: elektrownia Nowy Rybnik ruszy na przełomie I i II kwartału 2027 r. (WNP.pl, 2026): https://www.wnp.pl/rynki/pge-elektrownia-nowy-rybnik-ruszy-na-przelomie-i-i-ii-kwartalu-2027-r,1066331.html
  - Polimex-Mostostal buduje w Rybniku największy w Europie blok gazowo-parowy (Rynek Infrastruktury): https://www.rynekinfrastruktury.pl/wiadomosci/drogi-i-autostrady/polimexmostostal-buduje-w-rybniku-najwiekszy-w-europie-blok-gazowoparowy-84969.html
  - W Rybniku powstanie nowa elektrownia gazowa. PGE podpisało umowę z Polimex Mostostal S.A. i Siemens Energy (Nasz Wodzisław): https://www.naszwodzislaw.com/site/art/5-aktualnosci/0-/48651-w-rybniku-powstanie-nowa-elektrownia-gazowa-pge-podpisalo-umowe-z-polimex-mostostal-s-a-i-siemens-energy

## Elektrownia Opole — bloki 1–4 (1993–1997)
URL: https://projektometr.pl/projekt/elektrownia-opole-bloki-1-4
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. Oddział Elektrownia Opole
Kalendarium: oddano 1997
Efekt: dostarczone
Opis: Systemowa elektrownia cieplna w Brzeziu koło Dobrzenia Wielkiego pod Opolem, której pierwotny etap obejmował cztery bloki energetyczne uruchomione w latach 1993–1997 o łącznej mocy zainstalowanej 1492 MW (1×376 MW, 1×373 MW, 1×373 MW, 1×370 MW). Pierwszy blok oddano do eksploatacji 23 lutego 1993 roku, a kolejne w następnych latach do 1997 roku. Budowę elektrowni jako inwestycji o znaczeniu krajowym prowadzono od lat 70. XX wieku. Obiektem zarządza PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. Oddział Elektrownia Opole. Rekordowa moc bloków 1–4 czyniła Opole jedną z największych elektrowni w kraju; osobną, późniejszą inwestycją była budowa bloków 5 i 6 (2014–2019).
Znaczenie: Cztery bloki Elektrowni Opole uruchomione w latach 1993–1997 (łącznie 1492 MW) były jedną z największych inwestycji energetycznych zrealizowanych w Polsce w pierwszej połowie lat 90. i przez lata stanowiły jedno z kluczowych źródeł mocy w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym. Elektrownia opalana węglem stała się filarem podaży energii w regionie opolskim i w skali kraju, a doświadczenia z jej eksploatacji były podstawą dla późniejszej rozbudowy o bloki 5 i 6.
Źródła:
  - Elektrownia Opole (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Elektrownia_Opole
  - Elektrownia Opole: modernizacja bloków 1–4 (Inżynieria.com): https://inzynieria.com/energetyka/elektrownie_i_elektrocieplownie/wiadomosci/52620,elektrownia-opole-modernizacja-blokow-14

## Elektrownia Ostrołęka C (blok węglowy)
URL: https://projektometr.pl/projekt/elektrownia-ostroleka-c
Status: anulowane | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 6.0 mld zł | Inwestor: Elektrownia Ostrołęka sp. z o.o. (Energa, Enea)
Kalendarium: start 2018-12-28
Efekt: porzucone, zrestrukturyzowane, spisane na straty
Opis: Elektrownia Ostrołęka C to zaniechany projekt bloku węglowego o mocy 1000 MW w Ostrołęce, realizowany przez spółkę celową należącą po połowie do państwowych grup Energa i Enea. Roboty formalnie ruszyły z końcem grudnia 2018 r., ale w lutym 2020 r. wspólnicy wstrzymali finansowanie i odstąpili od wariantu węglowego, przeznaczając teren pod odrębny blok gazowo-parowy. Kontrolerzy NIK uznali sposób zamknięcia inwestycji za wadliwy i zapowiedzieli zawiadomienie do prokuratury.
Znaczenie: Zatrzymanie jednej z ostatnich dużych krajowych inwestycji węglowych przyniosło stratę szacowaną przez NIK na ponad 1,3 mld zł, na którą złożyły się odpisy Energi i Enei oraz rozliczenie z generalnym wykonawcą sięgające ok. 958 mln zł netto. Sprawa stała się przedmiotem krytycznego raportu NIK i zawiadomienia do prokuratury, a rozpoczęty grunt wykorzystano później pod projekt bloku gazowego.
Powód niepowodzenia: W lutym 2020 r. wspólnicy Energa i Enea wstrzymali finansowanie budowy węglowego bloku Ostrołęka C, a następnie zrezygnowali z wariantu węglowego na rzecz technologii gazowej; Enea wycofała się z przedsięwzięcia. Kontrola NIK oceniła sposób zamknięcia projektu jako niezgodny z prawem i niegospodarny, wskazując na stratę przekraczającą 1,3 mld zł.
Źródła:
  - Enea, Energa i elektrownia Ostrołęka C. Węgiel, gaz i energetyka (BiznesAlert, 2020-05-20): https://biznesalert.pl/enea-energa-elektrownia-ostroleka-c-wegiel-gaz-energetyka/
  - Zarząd Elektrowni Ostrołęka działał nielegalnie. NIK pokazał raport (WNP.pl, 2025-08-18): https://www.wnp.pl/energia/zarzad-elektrowni-ostroleka-dzialal-nielegalnie-nik-pokazal-raport,975064.html
  - Wielka węglowa inwestycja PiS przyniosła prawie miliard strat (Interia Biznes): https://biznes.interia.pl/gospodarka/news-wielka-weglowa-inwestycja-pis-przyniosla-prawie-miliard-stra,nId,8010983
  - Budowa bloku C w Elektrowni Ostrołęka. NIK zapowiada zawiadomienie do prokuratury (TVN24, 2025-08-18): https://tvn24.pl/biznes/z-kraju/budowa-bloku-c-w-elektrowni-ostroleka-najwyzsza-izba-kontroli-zapowiada-zawiadomienie-do-prokuratury-st8603812
  - Rusza budowa bloku 1000 MW w Elektrowni Ostrołęka C (WNP.pl, 2018-12-29): https://www.wnp.pl/energia/energetyka/rusza-budowa-bloku-1000-mw-w-elektrowni-ostroleka-c,337043.html
  - Elektrownia Ostrołęka - Inwestycje Energetyczne (Politechnika Warszawska) (Politechnika Warszawska, 2022-04-24): https://inwestycjeenergetyczne.pw.edu.pl/inwestycja/elektrownia-ostroleka/
  - Konsorcjum GE Power i Alstom ma wybudować elektrownię Ostrołęka C (Interia Biznes, 2018-04): https://biznes.interia.pl/gospodarka/news-konsorcjum-ge-power-i-alstom-ma-wybudowac-elektrownie-ostrol,nId,4135007
  - Prawie miliard strat zamiast bloku węglowego w Ostrołęce (Najwyższa Izba Kontroli (NIK), 2025-08-18): https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/spojnosc-i-infrastruktura/blok-weglowy-ostroleka-c.html
  - Gazowe inwestycje przyspieszają. PKN Orlen do 2025 roku wybuduje blok gazowy w Ostrołęce (ZielonaGospodarka.pl): https://zielonagospodarka.pl/gazowe-inwestycje-przyspieszaja-pkn-orlen-do-2025-roku-wybuduje-blok-gazowy-w-ostrolece-1770
  - Śledztwo ws. elektrowni Ostrołęka. Są nowe zarzuty. Ale najgłośniejszy wątek wciąż bez przełomu (eOstroleka.pl, 2026-03-23): https://www.eostroleka.pl/sledztwo-ws-elektrowni-ostroleka-sa-nowe-zarzuty-ale-najglosniejszy-watek-wciaz-bez-przelomu,art126658.html

## Elektrownia Północ (Rajkowy k. Pelplina)
URL: https://projektometr.pl/projekt/elektrownia-polnoc-rajkowy-k-pelplina
Status: anulowane | Etap: pozwolenia | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Polenergia
Kalendarium: b/d
Efekt: porzucone
Opis: Planowana prywatna elektrownia węglowa o mocy 1600 MW (2 x 800 MWe) w Rajkowach koło Pelplina w województwie pomorskim, rozwijana przez spółkę Polenergia z grupy Kulczyków. Blok miał być zasilany węglem kamiennym (rzędu 4,5-5 mln ton rocznie). Inwestycja nie doszła do skutku: po uchyleniu pozwolenia na budowę i wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z czerwca 2019 r. projekt zakończył się definitywnie.
Znaczenie: Zaniechanie budowy największej planowanej prywatnej elektrowni węglowej w Polsce bywa odczytywane jako symboliczny koniec ery nowych bloków węglowych w kraju. Po porzuceniu projektu inwestor przekierował działalność ku energetyce odnawialnej, w tym morskim farmom wiatrowym na Bałtyku.
Powód niepowodzenia: Inwestycji nie zrealizowano. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z czerwca 2019 r. oznaczał definitywny koniec projektu; wcześniej, już od 2015 r., inwestor wskazywał na brak przesłanek ekonomicznych do jego realizacji.
Źródła:
  - Elektrownia Północ nie powstanie. To symboliczny koniec epoki węgla w Polsce (OKO.press, 2019-06-27): https://oko.press/elektrownia-polnoc-nie-powstanie-to-symboliczny-koniec-epoki-wegla-w-polsce
  - Elektrownia Północ przechodzi do historii (Dzikie Życie, 2019): https://dzikiezycie.pl/archiwum/2019/lipiec-i-sierpien-2019/elektrownia-polnoc-przechodzi-do-historii
  - Elektrownia Północ bez pozwolenia na budowę. To koniec inwestycji (Dziennik.pl): https://gospodarka.dziennik.pl/news/artykuly/600615,elektrownia-polnoc-pozwolenie-budowa-inwestycja-pelplin.html
  - Elektrownia Północ (Inwestycje Energetyczne (Politechnika Warszawska)): https://inwestycjeenergetyczne.pw.edu.pl/inwestycja/elektrownia-polnoc/
  - Pólnoc power station (Global Energy Monitor): https://www.gem.wiki/P%C3%B3lnoc_power_station
  - Polenergia nie będzie mogła wybudować elektrowni węglowej Północ w okolicy Pelplina (Gazeta Prawna, 2019-06-19): https://www.gazetaprawna.pl/biznes/energetyka/artykuly/10921844,elektrownia-weglowa-polnoc-nie-powstanie-pelplin.html

## Elektrownia szczytowo-pompowa Młoty (reaktywacja)
URL: https://projektometr.pl/projekt/elektrownia-szczytowo-pompowa-mloty-reaktywacja
Status: w budowie | Etap: pozwolenia | Koszt (wg etapu, nom.): 5.0 mld zł | Inwestor: PGE Polska Grupa Energetyczna
Kalendarium: b/d
Opis: Reaktywacja elektrowni szczytowo-pompowej Młoty w Górach Bystrzyckich, na rzece Bystrzycy Łomnickiej, we wsi Młoty w gminie Bystrzyca Kłodzka w powiecie kłodzkim (województwo dolnośląskie). Budowę rozpoczęto w 1973 r. i porzucono; do projektu wraca PGE Polska Grupa Energetyczna, realizująca go przez spółkę celową PGE Inwest 12, w której 49% udziałów ma NFOŚiGW. Zgodnie z obecnymi założeniami elektrownia ma osiągnąć moc 1050 MW i ok. 4090 MWh pojemności. Szacowany koszt inwestycji to ok. 5 mld zł (część źródeł podaje co najmniej 6 mld zł). Realizacja wariantu projektu wymaga zatopienia całej wsi Młoty pod dolny zbiornik. Na przełomie 2025 i 2026 r. spółka złożyła w RDOŚ we Wrocławiu raport środowiskowy, a harmonogram projektu jest uzależniony od terminu uzyskania decyzji środowiskowej.
Znaczenie: Projekt ma być jednym z najbardziej zaawansowanych przedsięwzięć budowy elektrowni szczytowo-pompowej w Polsce i służyć magazynowaniu energii oraz stabilizacji krajowego systemu elektroenergetycznego w szczytach zapotrzebowania. Przy pełnej mocy 1050 MW instalacja mogłaby pracować przez ok. cztery godziny. Dolny zbiornik na rzece Bystrzycy ma pełnić także funkcję retencyjną, ograniczając ryzyko powodzi w rejonie Bystrzycy Kłodzkiej. Ceną przedsięwzięcia jest jednak zatopienie całej wsi Młoty pod dolny zbiornik, co budzi opór społeczny i wątpliwości środowiskowe.
Źródła:
  - Elektrownia Młoty wraca do gry. Inwestor czeka na zgodę środowiskową (AgroNews, 2026-01-12): https://agronews.com.pl/artykul/elektrownia-mloty-wraca-do-gry-inwestor-czeka-na-zgode-srodowiskowa/
  - PGE czeka na decyzję środowiskową w sprawie ESP Młoty i szykuje nową elektrownię szczytowo-pompową (Gramwzielone.pl, 2025-06-02): https://www.gramwzielone.pl/magazynowanie-energii/20316065/pge-czeka-na-decyzje-srodowiskowa-w-sprawie-esp-mloty-i-szykuje-nowa-elektrownie-szczytowo-pompowa
  - Elektrownia zamiast wsi Młoty. Dokończą plany z czasów Gierka (Forsal.pl, 2025-04-30): https://forsal.pl/gospodarka/inwestycje/artykuly/11247637,dokoncza-elektrownie-z-czasow-gierka-cala-wies-zniknie-pod-woda.html
  - Wywłaszczenie wsi Młoty – budowa elektrowni szczytowo-pompowej (ESP) Młoty (wywlaszczenie.pl, 2025-01-15): https://www.wywlaszczenie.pl/blog/wywlaszczenie-wsi-mloty-budowa-elektrowni-szczytowo-pompowej-esp-mloty
  - Mieszkańcy protestowali, nie chcieli elektrowni. PGE. Jest zmiana decyzji (Money.pl, 2024-11-10): https://www.money.pl/gospodarka/mieszkancy-protestowali-nie-chcieli-elektrowni-pge-jest-zmiana-decyzji-7091080484645824a.html

## Ergo Arena (hala widowiskowo-sportowa na granicy Gdańska i Sopotu)
URL: https://projektometr.pl/projekt/ergo-arena-indoor-arena-on-the-gdansk-sopot-border
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 346 mln zł | Inwestor: Miasta Gdańsk i Sopot (wspólna inwestycja; operator: Hala Gdańsk-Sopot Sp. z o.o.)
Kalendarium: start 2007-03, oddano 2010-08-18
Efekt: dostarczone
Opis: Ergo Arena to hala widowiskowo-sportowa położona na granicy administracyjnej Gdańska i Sopotu, zrealizowana jako wspólne zadanie inwestycyjne obu miast. Budowa trwała w latach 2007–2010 (od marca 2007 do maja 2010), a uroczyste otwarcie odbyło się 18 sierpnia 2010 roku meczem siatkarskim reprezentacji Polski z Brazylią. Koszt inwestycji wyniósł 346 mln zł, na który złożyły się budżety Gdańska (123 mln zł) i Sopotu, dofinansowanie z budżetu państwa za pośrednictwem Ministerstwa Sportu (61 mln zł) oraz dotacja Unii Europejskiej (40 mln zł). Obiekt ma pojemność około 11 tys. miejsc siedzących i do 15 tys. widzów z miejscami stojącymi, co czyni go jedną z największych hal tego typu w Polsce. Operatorem obiektu jest spółka Hala Gdańsk-Sopot Sp. z o.o.
Znaczenie: Ergo Arena jest jedną z największych hal widowiskowo-sportowych w Polsce (do 15 tys. widzów) i pierwszym w kraju obiektem tej skali zbudowanym wspólnie przez dwa sąsiadujące miasta, położonym dosłownie na ich granicy administracyjnej. Hala była jedną z aren Mistrzostw Świata w Piłce Siatkowej Mężczyzn 2014 i regularnie gości imprezy sportowe, koncerty oraz wydarzenia kulturalne o randze międzynarodowej.
Źródła:
  - Budowa wielofunkcyjnej hali sportowo-widowiskowej na granicy Gdańska i Sopotu — mapa inwestycji (Miasto Gdańsk (gdansk.pl)): https://www.gdansk.pl/mapa-inwestycji/budowa-wielofunkcyjnej-hali-sportowo-widowiskowej-na-granicy-gdanska-i-sopotu,o,10009
  - Ergo Arena (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Ergo_Arena
  - Ergo Arena (Bryła.pl, 2010-08-18): https://www.bryla.pl/bryla/1,85301,8266983,Ergo_Arena.html
  - 1250 imprez, 4 mln widzów. Ergo Arena ma 10 lat (Trojmiasto.pl, 2020-08-18): https://www.trojmiasto.pl/wiadomosci/1250-imprez-4-mln-widzow-Ergo-Arena-ma-10-lat-n147863.html

## EuroHPC PL / superkomputer Helios (ACK Cyfronet AGH, Kraków)
URL: https://projektometr.pl/projekt/eurohpc-pl-superkomputer-helios-cyfronet
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 222 mln zł | Inwestor: Akademickie Centrum Komputerowe Cyfronet AGH (Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie) – lider konsorcjum EuroHPC PL
Kalendarium: oddano 2024
Opis: Helios to najszybszy superkomputer w Polsce, uruchomiony w 2024 roku w Akademickim Centrum Komputerowym Cyfronet AGH w Krakowie. Powstał w ramach projektu „Narodowa Infrastruktura Superkomputerowa dla EuroHPC – EuroHPC PL”, współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (Program Operacyjny Inteligentny Rozwój, działanie 4.2), którego całkowita wartość wyniosła ok. 221,9 mln zł. Maszynę zaprojektował Cyfronet, a zbudowała firma Hewlett Packard Enterprise; jest to piąta generacja superkomputera Cyfronetu, oparta m.in. na superczipach NVIDIA Grace Hopper GH200 oraz akceleratorach NVIDIA H100. Helios osiąga łącznie ok. 36 PFLOPS teoretycznej mocy obliczeniowej i regularnie plasuje się w pierwszej setce najszybszych oraz w czołówce najbardziej energooszczędnych superkomputerów świata (listy TOP500 i Green500). Projekt EuroHPC PL realizowany był przez konsorcjum kilku ośrodków (Kraków, Wrocław, Poznań, Gdańsk), a Helios stanowi jego kluczowy element ulokowany w Krakowie. Mimo kosztu poniżej progu 500 mln zł inwestycja ma charakter strategiczny jako krajowa infrastruktura obliczeniowa włączona w europejską sieć EuroHPC.
Znaczenie: Helios istotnie zwiększył krajowy potencjał obliczeniowy: jego łączna moc ok. 36 PFLOPS to ponad czterokrotny wzrost względem poprzedniego flagowego systemu Cyfronetu. Jako najszybszy superkomputer w Polsce od 2024 roku wspiera badania naukowe m.in. w chemii, medycynie, technologii materiałowej, astronomii i ochronie klimatu oraz obliczenia z zakresu sztucznej inteligencji. Obecność Heliosa w pierwszej setce listy TOP500 i w czołówce energooszczędnej listy Green500 potwierdza jego światową klasę, a osadzenie w programie EuroHPC PL włącza polską infrastrukturę w europejską sieć zasobów obliczeniowych dostępnych naukowcom, przemysłowi i administracji publicznej.
Źródła:
  - Narodowa Infrastruktura Superkomputerowa dla EuroHPC (EuroHPC PL) (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej – Mapa Dotacji UE): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/1290007/
  - Superkomputer Helios w TOP100 najszybszych i TOP10 najbardziej efektywnych energetycznie superkomputerów świata (Akademickie Centrum Komputerowe Cyfronet AGH, 2025): https://www.cyfronet.pl/pl/news/2025/superkomputer-helios-w-top100-najszybszych-i-top10-najbardziej-efektywnych-energetycznie-superkomputerow-swiata
  - Helios (superkomputer) (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Helios_(superkomputer)
  - HPE zbudowało najszybszy superkomputer w Polsce dla ACK Cyfronet AGH (bank.pl (Miesięcznik Finansowy BANK), 2024-04-27): https://bank.pl/hpe-zbudowalo-najszybszy-superkomputer-w-polsce-dla-ack-cyfronet-agh/

## Europejskie Centrum Filmowe Camerimage w Toruniu
URL: https://projektometr.pl/projekt/europejskie-centrum-filmowe-camerimage-w-toruniu
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 600 mln zł | Inwestor: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Gmina Miasta Toruń, Fundacja Tumult
Kalendarium: ogł. 2019, start 2023, plan 2028
Opis: Flagowa inwestycja kulturalna w Toruniu (woj. kujawsko-pomorskie): budowa siedziby Europejskiego Centrum Filmowego Camerimage, państwowej instytucji kultury związanej z festiwalem EnergaCamerimage. Współzałożycielami i współfinansującymi są Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Gmina Miasta Toruń oraz Fundacja Tumult, a koszt budowy gmachów oszacowano we wrześniu 2019 r. na ok. 600 mln zł (400 mln zł ze strony ministerstwa i 200 mln zł ze strony miasta). Projekt podzielono na dwa etapy. Etap I — studio filmowe — realizuje toruńska firma Erbud (umowa z początku października 2023 r., projekt austriackiej pracowni Baumschlager Eberle Lustenau), a jego ukończenie zaplanowano na pierwszą połowę 2026 r. Etap II, obejmujący pozostałą, znacznie większą część obiektu, pozostaje w zawieszeniu od jesieni 2024 r.: ministerstwo wezwało do wstrzymania działań inwestycyjnych, wskazując, że koszty i harmonogram nie były realne i wymagają weryfikacji.
Znaczenie: Inwestycja ma zapewnić Toruniowi profesjonalne studio produkcji filmowej oraz stałą siedzibę międzynarodowego festiwalu EnergaCamerimage, wzmacniając pozycję miasta na kulturalnej mapie kraju. Realizacja jest jednak nierównomierna: podczas gdy etap I (studio) jest w budowie z terminem ukończenia w pierwszej połowie 2026 r., przyszłość znacznie większego etapu II zależy od decyzji Ministerstwa Kultury, które od jesieni 2024 r. wstrzymuje działania inwestycyjne, kwestionując realność kosztów i harmonogramu oraz formułę współprowadzenia instytucji. Miasto zadeklarowało 200 mln zł, lecz kontynuacja drugiego etapu pozostaje niepewna, co czyni projekt kandydatem do monitorowania ryzyka zawieszenia.
Źródła:
  - Ministerstwo Kultury weryfikuje koszta budowy Europejskiego Centrum Filmowego (Polska Agencja Prasowa (PAP)): https://www.pap.pl/aktualnosci/ministerstwo-kultury-weryfikuje-koszta-budowy-europejskiego-centrum-filmowego
  - Inwestycja ECF Camerimage Toruń (Europejskie Centrum Filmowe Camerimage): https://inwestycja.ecfcamerimage.pl/
  - Europejskie Centrum Filmowe Camerimage w Toruniu. Inwestycja w zawieszeniu, ale nadzieja wciąż żywa (PropertyDesign.pl): https://www.propertydesign.pl/architektura/104/europejskie_centrum_filmowe_camerimage_w_toruniu_inwestycja_w_zawieszeniu_ale_nadzieja_wciaz_zywa,52369.html
  - Camerimage 2025. Spór o budowę Europejskiego Centrum Filmowego (Wprost): https://www.wprost.pl/kraj/11921502/camerimage-2025-spor-o-budowe-europejskiego-centrum-filmowego.html
  - Toruń. Budowa ECFC za 600 milionów złotych stanęła pod znakiem zapytania (TVN24): https://tvn24.pl/kujawsko-pomorskie/torun-budowa-ecfc-za-600-milionow-zlotych-stanela-pod-znakiem-zapytania-wzbudza-szerokie-dyskusje-st8272861

## Europejskie Centrum Solidarności w Gdańsku
URL: https://projektometr.pl/projekt/europejskie-centrum-solidarnosci-gdansk
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 226 mln zł | Inwestor: Europejskie Centrum Solidarności — instytucja kultury współprowadzona przez MKiDN, Województwo Pomorskie, Miasto Gdańsk, NSZZ „Solidarność" i Fundację Centrum Solidarności (inwestor budowy: Gmina Miasta Gdańska)
Kalendarium: ogł. 2007-11-08, start 2010-10-06, oddano 2014-08-30
Efekt: dostarczone
Opis: Instytucja kultury i wielofunkcyjny obiekt muzealno-edukacyjny na pl. Solidarności 1 w Gdańsku, w sąsiedztwie Bramy nr 2 Stoczni Gdańskiej, poświęcony dziedzictwu ruchu Solidarność i antykomunistycznej opozycji w Europie Środkowo-Wschodniej. Instytucję powołano na podstawie umowy z 8 listopada 2007 roku, zawartej między Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Województwem Pomorskim, Miastem Gdańsk, NSZZ „Solidarność" i Fundacją Centrum Solidarności. Plac budowy przekazano generalnemu wykonawcy 6 października 2010 roku, a uroczyste otwarcie nowej siedziby odbyło się 30 sierpnia 2014 roku. Projekt architektoniczny wyłoniono w konkursie wygranym przez gdańską pracownię Fort (Wojciech Targowski, Paweł Czarzasty, Piotr Mazur, Antoni Taraszkiewicz). Beneficjentem i inwestorem budowy była Gmina Miasta Gdańska; całkowita wartość projektu wyniosła 225 809 935,46 zł, w tym maksymalne dofinansowanie z funduszy Unii Europejskiej 107 532 549,59 zł.
Znaczenie: Europejskie Centrum Solidarności stało się jedną z najważniejszych instytucji kultury i pamięci narodowej w Polsce oraz flagową atrakcją Gdańska, upamiętniającą ruch Solidarność i pokojową opozycję wobec komunizmu. Uroczystej inauguracji 30–31 sierpnia 2014 roku towarzyszyła obecność m.in. prezydenta Bronisława Komorowskiego i Lecha Wałęsy. Obiekt mieści wystawę stałą, archiwum, bibliotekę oraz przestrzenie edukacyjne i konferencyjne. Według danych Miasta Gdańska od otwarcia w 2014 roku placówkę odwiedziło ponad 6,2 mln osób, a ponad 1,3 mln zwiedziło wystawę stałą, co czyni ECS jednym z najczęściej odwiedzanych muzeów w regionie.
Źródła:
  - Budowa Europejskiego Centrum Solidarności w Gdańsku (Gdańsk.pl (Urząd Miejski w Gdańsku)): https://www.gdansk.pl/inwestycje-miejskie/Budowa-Europejskiego-Centrum-Solidarnosci-w-Gdansku,a,17765
  - Europejskie Centrum Solidarności (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Europejskie_Centrum_Solidarno%C5%9Bci
  - 15 lat temu powołano do życia Europejskie Centrum Solidarności (Gdańsk.pl (Urząd Miejski w Gdańsku), 2022): https://www.gdansk.pl/wiadomosci/15-lat-temu-powolano-do-zycia-Europejskie-Centrum-Solidarnosci,a,231144
  - W Gdańsku otwarto Europejskie Centrum Solidarności (dzieje.pl (PAP), 2014-08-31): https://dzieje.pl/aktualnosci/w-gdansku-otwarto-europejskie-centrum-solidarnosci

## Rozbudowa i modernizacja Oczyszczalni Ścieków „Czajka” w Warszawie (z układem przesyłowym i spalarnią osadów)
URL: https://projektometr.pl/projekt/expansion-and-modernization-of-the-czajka-wastewater-treatment-plant-in-warsaw-w
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 3.7 mld zł | Inwestor: Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w m.st. Warszawie S.A. (MPWiK)
Kalendarium: start 2008-01, oddano 2012
Efekt: dostarczone
Opis: Rozbudowa i modernizacja oczyszczalni ścieków „Czajka” na warszawskiej Białołęce była jedną z największych komunalnych ekoinwestycji w Polsce, współfinansowaną ze środków Unii Europejskiej. Umowę na rozbudowę i unowocześnienie zakładu zawarto w styczniu 2008 r., a głównym wykonawcą została spółka Warbud; rozbudowa zakończyła się w 2012 r. Przedsięwzięcie objęło w praktyce trzy powiązane inwestycje: budowę dużej, nowoczesnej oczyszczalni w miejscu starej, budowę Stacji Termicznej Utylizacji Osadów Ściekowych (spalarnia osadów, technologia spalania w złożu fluidalnym) oraz układ przesyłowy ścieków z lewobrzeżnej Warszawy — w tym wydrążony ok. 10 m pod dnem Wisły tunel o długości 1,3 km i średnicy 4,5 m, w którym poprowadzono dwa kolektory (podstawowy i rezerwowy) o średnicy 1,60 m każdy. Koszt rozbudowy oczyszczalni, budowy zakładu spalania osadów oraz ułożenia systemu rur wyniósł ok. 3,7 mld zł (według stanu na październik 2012 r. podawano łącznie 3,1 mld zł), z czego ponad 1,4 mld zł pochodziło ze środków unijnych. Od czerwca 2012 r. „Czajka” oczyszcza ścieki z obu brzegów Wisły. Rozbudowany zakład zajmuje 52,7 ha i może przyjąć ok. 435 tys. m³ ścieków na dobę, co czyni go największą oczyszczalnią ścieków w Polsce; jest częścią Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w m.st. Warszawie. W dniach 27–28 sierpnia 2019 r. oraz ponownie 29 sierpnia 2020 r. doszło do awarii kolektorów w tunelu pod Wisłą, co wymusiło czasowy zrzut nieoczyszczonych ścieków do rzeki — są to jednak incydenty eksploatacyjne po zakończeniu inwestycji.
Znaczenie: Po zakończeniu rozbudowy w 2012 r. „Czajka” stała się największą oczyszczalnią ścieków w Polsce (przepustowość ok. 435 tys. m³/dobę). Wraz z układem przesyłowym i tunelem pod Wisłą inwestycja pozwoliła skierować do oczyszczania ścieki z lewobrzeżnej, centralnej i północnej Warszawy, które wcześniej trafiały do rzeki nieoczyszczone, poprawiając stan sanitarny Wisły i realizując zobowiązania dyrektywy ściekowej 91/271/EWG. Budowa Stacji Termicznej Utylizacji Osadów Ściekowych umożliwiła termiczne zagospodarowanie osadów powstających w procesie oczyszczania. Awarie kolektorów przesyłowych w sierpniu 2019 r. i sierpniu 2020 r. ujawniły jednak wrażliwość układu przesyłowego, prowadząc do czasowych zrzutów nieoczyszczonych ścieków do Wisły.
Źródła:
  - Oczyszczalnia Ścieków „Czajka” (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Oczyszczalnia_%C5%9Aciek%C3%B3w_%E2%80%9ECzajka%E2%80%9D
  - Zmodernizowano oczyszczalnię ścieków Czajka w Warszawie (PortalSamorzadowy.pl, 2012-10-29): https://www.portalsamorzadowy.pl/gospodarka-komunalna/zmodernizowano-oczyszczalnie-sciekow-czajka-w-warszawie,40331.html
  - Największa w Europie eko-inwestycja: warszawska oczyszczalnia ścieków Czajka (muratorplus.pl, 2013-03-18): https://www.muratorplus.pl/inwestycje/inwestycje-publiczne/najwieksza-w-europie-eko-inwestycja-warszawska-oczyszczalnia-sciekow-czajka-aa-W8db-1GH3-r9bo.html
  - Oczyszczalnia Ścieków „Czajka” — MPWiK Warszawa (MPWiK w m.st. Warszawie S.A.): https://www.mpwik.com.pl/view/oczyszczalnia-sciekow-czajka

## Rozbudowa Podziemnego Magazynu Gazu Wierzchowice do 1,2 mld m3
URL: https://projektometr.pl/projekt/expansion-of-wierzchowice-underground-gas-storage-to-1-2-bln-m3
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.0 mld zł | Inwestor: Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo SA (PGNiG SA)
Kalendarium: start 2008, oddano 2015-03-17
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Rozbudowa Podziemnego Magazynu Gazu (PMG) Wierzchowice — największego podziemnego magazynu gazu ziemnego w Polsce, działającego w wyeksploatowanym złożu gazu od 1995 roku — polegała na podwojeniu pojemności czynnej magazynu z niespełna 575 mln m3 do około 1,2 mld m3. Trzeciego października 2008 roku PGNiG SA wybrało wykonawcę: konsorcjum z udziałem PBG SA (lider), włoskiej Tecnimont S.p.A., francuskiej Sofregaz oraz czeskich spółek Plynostav Pardubice Holding i Plynostav – Regulace Plynu. Prace miały potrwać trzy lata i zakończyć się w listopadzie 2011 roku, a uruchomienie magazynu planowano na początek 2012 roku. Inwestycja uzyskała dofinansowanie unijne w wysokości ok. 503,6 mln zł, a planowany całkowity koszt realizacji szacowano na 1,96 mld zł brutto (wartość samej umowy z wykonawcą wynosiła ok. 1,1 mld zł netto, czyli ok. 1,3 mld zł brutto). Realizacja napotkała poważne problemy — m.in. upadłość lidera konsorcjum PBG — i doznała wieloletniego poślizgu; rozbudowany magazyn rozpoczął eksploatację 17 marca 2015 roku. Właścicielem i inwestorem jest PGNiG SA.
Znaczenie: Rozbudowa uczyniła PMG Wierzchowice największym podziemnym magazynem gazu ziemnego w Polsce, podwajając jego pojemność czynną z niespełna 575 mln m3 do ok. 1,2 mld m3. Zwiększenie krajowych zdolności magazynowych gazu było elementem budowy bezpieczeństwa energetycznego kraju i możliwości bilansowania sezonowych wahań zużycia oraz przerw w dostawach; projekt uzyskał wsparcie unijne. Inwestycja stała się także jednym z głośnych przykładów opóźnień wykonawczych w polskim sektorze energetycznym po upadłości lidera konsorcjum PBG.
Źródła:
  - PMG Wierzchowice - magazyn z wielkimi problemami w końcu na ukończeniu (WNP.pl, 2013): https://www.wnp.pl/gazownictwo/pmg-wierzchowice-magazyn-z-wielkimi-problemami-w-koncu-na-ukonczeniu,191976.html
  - PGNiG w 2011 zakończy rozbudowę magazynów gazu (Money.pl, 2010-10-06): https://www.money.pl/gielda/wiadomosci/artykul/pgnig;w;2011;zakonczy;rozbudowe;magazynow;gazu,218,0,687834.html
  - Budowa Podziemnego Magazynu Gazu Wierzchowice - Inwestycje Energetyczne (Politechnika Warszawska) (Politechnika Warszawska): https://inwestycjeenergetyczne.pw.edu.pl/inwestycja/budowa-podziemnego-magazynu-gazu-wierzchowice/
  - Największy magazyn PGNiG po rozbudowie ruszy w 2012 r. (Money.pl / PAP, 2011-02-16): https://www.money.pl/archiwum/wiadomosci_agencyjne/pap/artykul/najwiekszy;magazyn;pgnig;po;rozbudowie;ruszy;w;2012;r;,92,0,772700.html

## Program pozyskania wielozadaniowych samolotów F-16C/D Block 52+ (Jastrząb / Peace Sky)
URL: https://projektometr.pl/projekt/f-16c-d-block-52-multirole-fighter-acquisition-peace-sky
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Ministerstwo Obrony Narodowej (MON); użytkownik: Siły Powietrzne RP
Kalendarium: ogł. 2002-12-27, start 2003-04-18, oddano 2008
Opis: Program „Jastrząb" (amerykański program Foreign Military Sales „Peace Sky") to największy kontrakt zbrojeniowy Polski po 1989 r. — pozyskanie 48 wielozadaniowych samolotów bojowych F-16C/D Block 52+ (36 jednomiejscowych F-16C i 12 dwumiejscowych F-16D). Pakiet umów o wartości ok. 3,5 mld USD podpisano 18 kwietnia 2003 r. w Dęblinie w ramach procedury FMS; na kontrakt składały się umowy o dostawie samolotów, o finansowaniu zakupu, o kredycie udzielonym przez rząd USA oraz o offsecie (umowa kompensacyjna o wartości ok. 6 mld USD). Zwycięzcę przetargu na wielozadaniowy samolot bojowy dla Sił Zbrojnych RP minister obrony narodowej ogłosił 27 grudnia 2002 r. Pierwsze cztery egzemplarze uroczyście przekazano Siłom Powietrznym 11 listopada 2006 r., a trzy ostatnie dostarczono 12 grudnia 2008 r.; samoloty stacjonują w 31. Bazie Lotniczej na lotnisku Poznań-Krzesiny oraz w 32. Bazie Lotniczej w Łasku. Zgodnie z regułą projektu dla programów obronnych zdominowanych zakupem uzbrojenia za granicą rekord pełni funkcję strategicznej widoczności filaru lotnictwa bojowego, a nie kwotowego zapisu wartości (koszt = null, brak izolowalnego polskiego nakładu inwestycyjnego), i nie wchodzi do zagregowanej wartości inwestycji.
Znaczenie: Pozyskanie samolotów F-16C/D Block 52+ było największym kontraktem zbrojeniowym Polski po 1989 r. i przełomem w modernizacji Sił Powietrznych — wprowadziło do służby nowoczesny, wielozadaniowy samolot bojowy zgodny ze standardami NATO. Program objął nie tylko dostawę 48 maszyn, lecz także finansowanie zakupu kredytem rządu USA, szkolenie pilotów i personelu oraz modernizację baz lotniczych w Krzesinach i Łasku do standardów sojuszniczych. Po dwóch dekadach F-16 „Jastrząb" pozostaje trzonem polskiego lotnictwa bojowego i obrony powietrznej.
Źródła:
  - Polska flota samolotów bojowych F-16 Jastrząb (Portal Militarny): https://portalmilitarny.pl/wiadomosci/wojsko-polskie/polska-flota-samolotow-bojowych-f-16-jastrzab/
  - Twenty Years of Polish F-16 Airpower (Lockheed Martin, 2026): https://www.lockheedmartin.com/en-us/news/features/2026/Twenty-Years-of-Polish-F-16-Airpower.html
  - Samolot F-16 Jastrząb (ZBiAM): https://zbiam.pl/artykuly/samolot-f-16-jastrzab/
  - Dwadzieścia lat polskiej siły powietrznej F-16 (Lockheed Martin Poland): https://www.lockheedmartin.com/pl-pl/Dwadziescia-lat-polskiej-sily-powietrznej-F-16.html

## Fabryka elektrycznych vanów Mercedes-Benz (VAN.EA) w Jaworze
URL: https://projektometr.pl/projekt/fabryka-elektrycznych-vanow-mercedes-benz-van-ea-w-jaworze
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 4.3 mld zł | Inwestor: Mercedes-Benz
Kalendarium: start 2024-12, plan 2026
Opis: Mercedes-Benz rozbudowuje swój zakład w Jaworze na Dolnym Śląsku (Wałbrzyska Specjalna Strefa Ekonomiczna "Invest Park") o nową fabrykę lekkich samochodów dostawczych opartych na w pełni elektrycznej, modułowej architekturze VAN.EA. Budowę symbolicznie zainaugurowano w grudniu 2024 r., a od 2026 r. wszystkie nowo opracowane średnie i duże vany Mercedes-Benz mają powstawać na tej platformie. Koncern zapowiedział nakłady przekraczające 1 mld euro; zatrudnienie w Jaworze ma wzrosnąć o około 2500 osób. W 2025 r. trwał montaż konstrukcji hal produkcyjnych.
Znaczenie: Inwestycja czyni z Jawora jeden z kluczowych ośrodków elektromobilności Mercedes-Benz w Europie: to nowa fabryka lekkich vanów na w pełni elektrycznej platformie VAN.EA, uruchamiana obok działającego od 2019 r. zakładu silników i baterii. Koncern zapowiedział nakłady przekraczające 1 mld euro, a łączne zatrudnienie w Jaworze ma wzrosnąć o około 2500 osób (kontraktowo co najmniej 300 nowych miejsc pracy, w tym 30 dla osób z wyższym wykształceniem), co wiąże się z dodatkowymi miejscami pracy u dostawców i podwykonawców w regionie. Produkcja seryjna nowej generacji dostawczaków ma ruszyć od 2026 r.
Źródła:
  - Niemiecki gigant buduje fabrykę w Polsce. Praca dla 2,5 tys. osób (Money.pl, 2024-12): https://www.money.pl/gospodarka/niemiecki-gigant-buduje-fabryke-w-polsce-praca-dla-2-5-tys-osob-7099949085309568a.html
  - Mercedes increases investment in Jawor, Lower Silesia (Invest in Wrocław (ARAW), 2025): https://invest-in-wroclaw.pl/mercedes-increases-investment-in-jawor-lower-silesia
  - Milestone for electric transformation - Mercedes-Benz Vans production network (Mercedes-Benz Group AG, 2024-12): https://group.mercedes-benz.com/company/news/mercedes-benz-vans-production-network.html
  - Mercedes-Benz is growing in Jawor (Eurobuild CEE, 2024): https://eurobuildcee.com/en/news/34868-mercedes-benz-is-growing-in-jawor

## Fabryka folii miedzianej SK Nexilis w Stalowej Woli
URL: https://projektometr.pl/projekt/fabryka-folii-miedzianej-sk-nexilis-w-stalowej-woli
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 3.0 mld zł | Inwestor: SK Nexilis
Kalendarium: ogł. 2022, start 2022
Opis: Zakład produkcji folii miedzianej do baterii samochodów elektrycznych, budowany przez południowokoreańską spółkę SK Nexilis (grupa SKC) w Stalowej Woli. Budowę zainaugurowano w 2022 roku, a pierwotnie produkcję planowano uruchomić w połowie 2024 roku; harmonogram uległ opóźnieniu m.in. z powodu spowolnienia na rynku pojazdów elektrycznych. Deklarowana wartość inwestycji to ok. 3 mld zł, a docelowa moc produkcyjna ok. 50 tys. ton folii rocznie, co ma czynić zakład największą tego typu fabryką w Europie. Na przełomie 2024 i 2025 roku projekt otrzymał od polskiego rządu dotację w wysokości 545 mln zł (ok. 133 mln USD) w ramach unijnego mechanizmu Temporary Crisis and Transition Framework. Według lokalnych doniesień prasowych z czerwca 2026 roku zakład rozpoczął produkcję folii miedzianej (status wymaga potwierdzenia w źródle możliwym do zweryfikowania).
Znaczenie: Fabryka ma wzmocnić krajowy łańcuch dostaw dla elektromobilności, dostarczając folię miedzianą wykorzystywaną w akumulatorach samochodów elektrycznych. Inwestycja o docelowej mocy ok. 50 tys. ton rocznie ma stworzyć ponad 500 miejsc pracy w regionie i wpisuje się w rozbudowę europejskiego zaplecza produkcji ogniw; zakład miał dostarczać folię miedzianą m.in. dla Northvolt.
Źródła:
  - Korean firm invests €627m to build electric vehicle component plant in Poland (Notes from Poland, 2022-07-11): https://notesfrompoland.com/2022/07/11/korean-firm-invests-e627m-to-build-electric-vehicle-component-plant-in-poland/
  - SK Nexilis otrzymał od Polski dotację 133 mln USD i zbuduje w Stalowej Woli fabrykę do produkcji folii miedzianej (Mikrokontroler.pl, 2025-01-10): https://mikrokontroler.pl/2025/01/10/sk-nexilis/
  - SK Nexilis z dotacją 545 mln zł na budowę zakładu produkcji folii miedzianej w Stalowej Woli (Carpatia Biznes, 2024-12-30): https://www.carpatiabiznes.pl/sk-nexilis-z-dotacja-545-mln-zl-na-budowe-zakladu-produkcji-folii-miedzianej-w-stalowej-woli/
  - Ruszyła budowa fabryki folii miedzianej SK Nexilis o wartości 3 mld zł w Stalowej Woli (WysokieNapiecie.pl, 2022): https://wysokienapiecie.pl/krotkie-spiecie/ruszy-a-budowa-fabryki-folii-miedzianej-sk-nexilis-o-warto-ci-3-mld-z-w-stalowej-woli/
  - SK Nexilis signs W1.4tr copper foil deal with Northvolt (The Korea Herald, 2023-02-19): https://www.koreaherald.com/article/3065584
  - SKC's copper foil plant secures $133m subsidy in Poland (The Korea Herald, 2024-12-26): https://www.koreaherald.com/article/10031219
  - Dni Otwarte w koreańskim zakładzie SK nexilis Poland w Stalowej Woli (Echo Dnia Podkarpackie, 2026-06): https://echodnia.eu/podkarpackie/dni-otwarte-w-koreanskim-zakladzie-sk-nexilis-poland-w-stalowej-woli-jedyna-okazja-by-zobaczyc-jak-wyglada-tu-produkcja/ar/c3p2-29124737

## Fabryka materiałów katodowych IONWAY (Umicore + PowerCo/VW) w Nysie
URL: https://projektometr.pl/projekt/fabryka-materialow-katodowych-ionway-umicore-powerco-vw-w-ny
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 7.3 mld zł | Inwestor: IONWAY (JV Umicore / PowerCo, Grupa Volkswagen)
Kalendarium: ogł. 2023-10-07, plan 2026
Opis: IONWAY, spółka joint venture belgijskiego Umicore i PowerCo (spółki akumulatorowej Grupy Volkswagen), buduje w Radzikowicach na przedmieściach Nysy (woj. opolskie), w Wałbrzyskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej INVEST-PARK, swój pierwszy zakład produkcji materiałów katodowych (CAM) do akumulatorów samochodów elektrycznych. Inwestycja o wartości do ok. 1,7 mld EUR do końca dekady, wsparta dotacją polskiego rządu w wysokości 350 mln EUR, ma docelowo zatrudniać ok. 900 osób i powstaje obok istniejącego zakładu Umicore. Zakład ogłoszono w październiku 2023 r., a rozpoczęcie produkcji zaplanowano na pierwszą połowę 2026 r.
Znaczenie: Inwestycja o wartości do ok. 1,7 mld EUR ma docelowo dać ok. 900 miejsc pracy i włączyć Polskę w europejski łańcuch dostaw materiałów katodowych (CAM) dla akumulatorów samochodów elektrycznych, obok istniejącego zakładu Umicore w Wałbrzyskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej INVEST-PARK. Projekt otrzymał 350 mln EUR dotacji z budżetu państwa i wzmacnia pozycję regionu opolskiego jako ośrodka przemysłu elektromobilności. Ryzykiem dla tempa uruchamiania produkcji pozostaje spowolnienie popytu na pojazdy elektryczne w Europie w latach 2024-2025.
Źródła:
  - New European battery materials player IONWAY locates first production plant in Nysa, Poland (Volkswagen Group, 2023-10-07): https://www.volkswagen-group.com/en/press-releases/new-european-battery-materials-player-ionway-locates-first-production-plant-in-nysa-poland-17734
  - IONWAY – the PowerCo/Umicore JV – to locate its first production plant in Nysa, Poland (IONWAY, 2023-10-07): https://ionway.com/blog/2023/10/07/ionway-to-locate-its-first-production-plant-in-nysa-poland/
  - Another strategic investment in the Wałbrzych Special Economic Zone! (Polish Investment and Trade Agency (PAIH), 2023-10): https://www.paih.gov.pl/en/news/another-strategic-investment-in-the-walbrzych-special-economic-zone/
  - Ionway buduje w Polsce fabrykę materiałów katodowych (Evertiq, 2025-05-22): https://evertiq.pl/news/2025-05-22-ionway-buduje-w-polsce-fabryke-materialow-katodowych
  - Budowa fabryki materiałów akumulatorowych IONWAY na przedmieściach Nysy przebiega zgodnie z planem (Mikrokontroler.pl, 2025-05-26): https://mikrokontroler.pl/2025/05/26/budowa-fabryki-materialow-akumulatorowych-ionway-na-przedmiesciach-nysy/

## Fabryka materiałów katodowych Umicore w Nysie
URL: https://projektometr.pl/projekt/fabryka-materialow-katodowych-umicore-w-nysie
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Umicore
Kalendarium: ogł. 2018, start 2019, oddano 2022
Efekt: dostarczone, opóźnione, przeskalowane
Opis: Zakład Umicore w Nysie (Radzikowice, woj. opolskie) produkuje materiały katodowe (CAM) do ogniw litowo-jonowych dla samochodów elektrycznych. Budowę rozpoczęto w 2019 r., produkcję ruszono w lipcu 2022 r., a oficjalna inauguracja odbyła się 21 września 2022 r. Umicore przedstawia obiekt jako pierwszą w Europie gigafabrykę materiałów katodowych, zasilaną energią z pobliskiej lądowej farmy wiatrowej. Docelowa moc miała sięgnąć 20 GWh do końca 2023 r. i 40 GWh w 2024 r., z potencjałem ponad 200 GWh w drugiej połowie dekady.
Znaczenie: Pierwsza w Europie fabryka materiałów katodowych na skalę gigafabryki, wpisująca się w budowę europejskiego łańcucha wartości baterii i ograniczająca zależność od dostawców azjatyckich. Zakład dostarcza CAM producentom ogniw i samochodów w Europie oraz tworzy zaplecze przemysłowe i miejsca pracy w regionie nyskim (ok. 240 osób w chwili otwarcia, z planem wzrostu do ok. 400). Rozwój uzależniony od tempa popytu na pojazdy elektryczne w Europie.
Źródła:
  - Umicore inaugurates Europe's first battery materials gigafactory (Umicore, 2022-09-21): https://www.umicore.com/en/newsroom/news/umicore-inaugurates-europes-first-battery-materials-gigafactory/
  - Umicore opens cathode material plant in Poland (electrive.com, 2022-09-21): https://www.electrive.com/2022/09/21/umicore-opens-cathode-material-plant-in-poland/
  - Nysa | Umicore Poland (Umicore Poland): https://www.umicore.pl/en/our-sites/nysa/
  - Umicore gets EUR125m EIB loan to build cathode material facility in Poland (World Construction Network, 2020-06-16): https://www.worldconstructionnetwork.com/news/umicore-gets-125m-eib-loan-to-build-cathode-material-facility-in-poland/
  - Umicore unveils roadmap to 2028 (Capital Markets Day) (Umicore, 2025-03-27): https://www.umicore.com/en/media/newsroom/umicore-unveils-roadmap-to-2028/
  - Slowdown in EV growth significantly impacts 2024 outlook for Umicore's Battery Materials activities (Umicore, 2024-06-12): https://www.umicore.com/en/media/newsroom/slowdown-in-ev-growth-significantly-impacts-2024-outlook-for-umicores-battery-materials-activities/
  - Umicore outlines its European production roadmap for cathode materials (Nysa site selection) (Umicore, 2018-06-01): https://umicore.com/en/newsroom/news/umicore-outlines-its-european-production-roadmap-for-cathode-materials
  - IONWAY - the Umicore/PowerCo JV - to locate its first production plant in Nysa, Poland (Umicore, 2024-11): https://www.umicore.com/en/media/newsroom/ionway-first-production-plant-in-nysa/

## Fabryka PepsiCo (Frito-Lay) w Świętem k. Środy Śląskiej
URL: https://projektometr.pl/projekt/fabryka-pepsico-frito-lay-swiete
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.0 mld zł | Inwestor: Frito Lay sp. z o.o. (Grupa PepsiCo)
Kalendarium: start 2021-08-26, plan 2023-05, oddano 2023-05-31
Efekt: dostarczone
Opis: PepsiCo (spółka Frito Lay sp. z o.o.) wybudowała nowy zakład produkcji przekąsek we wsi Święte w gminie Środa Śląska, kilkanaście kilometrów od Wrocławia. Kamień węgielny wmurowano 26 sierpnia 2021 r., a fabrykę oficjalnie otwarto 31 maja 2023 r. Wartość inwestycji przekroczyła 1 mld zł, co czyni ją piątym zakładem produkcyjnym koncernu w Polsce. Zakład produkuje chipsy Lay's oraz — po raz pierwszy w Polsce — chrupki kukurydziane Doritos, kierowane na 20 rynków europejskich. Docelowe zatrudnienie zaplanowano na około 450 osób. Obiekt reklamowany jest jako najbardziej zrównoważony środowiskowo zakład przekąsek PepsiCo w Europie, z celem neutralności klimatycznej do 2035 r.
Znaczenie: Zakład jest jedną z największych inwestycji sektora FMCG na Dolnym Śląsku ostatnich lat i piątym zakładem produkcyjnym PepsiCo w Polsce, opisywanym przez inwestora jako największa inwestycja PepsiCo w kraju. Uruchomił produkcję chipsów Lay's z polskich ziemniaków oraz — po raz pierwszy w Polsce — chrupek Doritos, z których część trafia na 20 rynków europejskich, wzmacniając eksportową rolę regionu. Inwestycja o wartości ponad 1 mld zł stworzyła docelowo około 450 miejsc pracy (część późniejszych doniesień mówi o ponad 600 zatrudnionych), głównie dla mieszkańców regionu. Zakład pozycjonowany jest jako najbardziej zrównoważony środowiskowo zakład przekąsek PepsiCo w Europie, z zapowiedzianym osiągnięciem neutralności klimatycznej (zerowej emisji) do 2035 r.
Źródła:
  - PepsiCo Factory, Środa Śląska (IEA (Industrial Engineering Agency), 2023): https://www.iea.com.pl/n/en/2023_pepsico/
  - Ruszył zakład PEPSICO w Świętem (Gmina Środa Śląska, 2023-05): https://srodaslaska.pl/aktualnosci/ruszyl-zaklad-pepsico-w-swietem/
  - PepsiCo buduje pod Wrocławiem supernowoczesny zakład chipsów Frito Lay (Wroclaw.pl (Urząd Miejski Wrocławia), 2023): https://www.wroclaw.pl/przedsiebiorczy-wroclaw/pepsico-frito-lay-zaklad-chipsow-wroclaw-otwarcie
  - Rusza nowa, wielka fabryka PepsiCo pod Środą Śląską na Dolnym Śląsku (Investmap.pl, 2021-08): https://investmap.pl/rusza-nowa-wielka-fabryka-pepsico-pod-sroda-slaska-na-dolnym-slasku.a304252
  - The largest factory for PepsiCo in Poland in twenty months (Budimex S.A. (generalny wykonawca), 2023-05): https://budimex.pl/en/press/the-largest-factory-for-pepsico-in-poland-in-twenty-months/

## Fabryka prochu i amunicji 155 mm w Pionkach (Eurenco / PGZ)
URL: https://projektometr.pl/projekt/fabryka-prochu-i-amunicji-155mm-pionki-eurenco-pgz
Status: w budowie | Etap: ogłoszony | Koszt (wg etapu, nom.): 1.1 mld zł | Inwestor: Spółka joint venture PGZ / Mesko / Eurenco (strona polska 51%)
Kalendarium: ogł. 2025-10-22, plan 2029
Opis: Nowa fabryka prochu wielobazowego oraz ładunków modułowych do amunicji artyleryjskiej kalibru 155 mm, budowana w Pionkach na Mazowszu na terenie spółki Mesko (Grupa PGZ) we współpracy z francuskim koncernem Eurenco. Projekt zakłada powołanie wspólnego podmiotu (joint venture) z udziałem PGZ, Mesko i Eurenco, w którym strona polska ma zachować 51% udziałów, oraz transfer technologii wzorowany na zakładzie Eurenco w Bergerac we Francji. Umowę ramową o dziesięcioletniej współpracy podpisano 22 października 2025 r. w siedzibie Mesko w Pionkach, a 15 czerwca 2026 r. podczas targów Eurosatory 2026 Mesko i Eurenco zawarły umowę wspólników ustanawiającą spółkę joint venture. Inwestycja Eurenco po stronie polskiej szacowana jest na około 250 mln euro; docelowa zdolność zakładu to około 1 200 ton prochu artyleryjskiego rocznie oraz do 600 tys. ładunków modułowych. Uruchomienie produkcji planowane jest na 2028 r., z osiągnięciem pełnej zdolności najpóźniej na początku 2029 r.
Znaczenie: Zakład ma domknąć jedno z najsłabszych ogniw europejskiego łańcucha produkcji amunicji artyleryjskiej — wytwarzanie prochu i ładunków miotających. Uruchomienie w Polsce produkcji prochu wielobazowego (docelowo ok. 1 200 ton rocznie) oraz do 600 tys. ładunków modułowych do pocisków 155 mm ma uniezależnić krajowy i europejski przemysł od zewnętrznych dostaw tego krytycznego komponentu. Utrzymanie 51% udziałów po stronie polskiej ma zapewnić krajową kontrolę nad procesem produkcyjnym, a transfer technologii Eurenco (model z Bergerac) ma ograniczyć ryzyka uruchomienia produkcji. Inwestycja wzmacnia strategiczną samowystarczalność Polski w segmencie amunicji 155 mm.
Źródła:
  - PGZ wybrała Eurenco do budowy fabryki prochów i amunicji 155 mm. Produkcja ruszy do 2028 roku (Portal Obronny): https://portalobronny.se.pl/przemysl-zbrojeniowy/pgz-wybrala-eurenco-do-budowy-fabryki-prochow-i-amunicji-155-mm-produkcja-ruszy-do-2028-roku-aa-r5C9-Qr2E-3jq9.html
  - Eurenco inwestuje 250 mln euro w Polsce (Defence24): https://defence24.pl/przemysl/eurenco-inwestuje-250-mln-euro-w-polsce
  - PGZ i Eurenco zbudują fabrykę prochów w Pionkach do 2028 roku (BiznesAlert, 2025-10-22): https://biznesalert.pl/pgz-i-eurenco-zbuduja-fabryke-prochow-w-pionkach-do-2028-roku/
  - Historic Deal at Eurosatory 2026: Poland Builds Strategic Independence for 155mm Ammunition (MILMAG, 2026-06-15): https://milmag.pl/en/historic-deal-at-eurosatory-2026-poland-builds-strategic-independence-for-155mm-ammunition/
  - PGZ and EURENCO Enhance Strategic Partnership (Polska Grupa Zbrojeniowa, 2025-10): https://grupapgz.pl/en/pgz-and-eurenco-enhance-strategic-partnership/

## Fabryka samochodów elektrycznych w Jaworznie (d. Izera / ElectroMobility Poland)
URL: https://projektometr.pl/projekt/fabryka-samochodow-elektrycznych-w-jaworznie-d-izera-electro
Status: planowane | Etap: ogłoszony | Koszt (wg etapu, nom.): 4.5 mld zł | Inwestor: ElectroMobility Poland
Kalendarium: plan 2029
Opis: Projekt budowy fabryki samochodów elektrycznych w Jaworznie prowadzony przez spółkę ElectroMobility Poland, następcę zarzuconej w dotychczasowej formie marki Izera. Po pozyskaniu 4,5 mld zł z KPO i nawiązaniu współpracy z tajwańskim Foxconnem jako partnerem strategicznym spółka planuje uruchomienie produkcji nowej polskiej marki aut elektrycznych; pierwszy samochód ma opuścić zakład w 2029 roku. Fabryka nie została jeszcze wybudowana.
Znaczenie: Inwestycja ma stworzyć w Jaworznie zakład motoryzacyjny nowej generacji i odbudować projekt polskiego samochodu elektrycznego po fiasku pierwotnej Izery, zakładając wysoki udział krajowych komponentów oraz rozwój zaplecza badawczo-rozwojowego. Realizacja pozostaje na wczesnym etapie i zależy od finalizacji umów z partnerem strategicznym oraz uruchomienia finansowania.
Źródła:
  - Izera wraca do gry? Elektromobilność za 4,5 mld zł i nadzieja na nowy początek (Samar.pl, 2025): https://www.samar.pl/wiadomosci/izera-emp-i-fabryka-w-jaworznie-2025
  - To koniec Izery. 4,5 mld zł na inną markę i fabrykę w Jaworznie (Interia Motoryzacja, 2026): https://motoryzacja.interia.pl/wiadomosci/news-to-koniec-izery-4-5-mld-zl-na-inna-marke-i-fabryke-w-jaworzn,nId,22543564
  - Dali 4,5 miliarda na polski samochód. Takie SUV-y powstaną w Jaworznie zamiast Izery (Dziennik.pl, 2026-05): https://auto.dziennik.pl/aktualnosci/artykuly/11245873,dali-45-miliarda-na-polski-samochod-takie-suv-y-powstana-w-jaworznie-zamiast-izery.html
  - ElectroMobility Poland to build EV plant with Foxconn (electrive.com, 2026-05-08): https://www.electrive.com/2026/05/08/electromobility-poland-to-build-ev-plant-with-foxconn/

## Fabryka silników i baterii Mercedes-Benz w Jaworze
URL: https://projektometr.pl/projekt/fabryka-silnikow-i-baterii-mercedes-benz-w-jaworze
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.6 mld zł | Inwestor: Mercedes-Benz Manufacturing Poland
Kalendarium: start 2017, oddano 2019
Efekt: dostarczone
Opis: Zakład Mercedes-Benz Manufacturing Poland w Jaworze na Dolnym Śląsku produkuje czterocylindrowe silniki benzynowe i wysokoprężne oraz baterie do samochodów osobowych Mercedes-Benz, w tym do hybryd typu plug-in i pojazdów elektrycznych. Budowę rozpoczęto w 2017 r., a produkcję uruchomiono w 2019 r. Wartość inwestycji w fabrykę silników i baterii oszacowano na około 600 mln euro (ponad 2,5 mld zł). Jest to pierwszy zakład produkcji silników Mercedes-Benz poza Niemcami; zatrudnia ponad 1600 osób, a w styczniu 2024 r. wyprodukowano w nim milionowy silnik.
Znaczenie: Fabryka w Jaworze uczyniła Polskę pierwszą lokalizacją produkcji silników Mercedes-Benz poza Niemcami i włączyła Dolny Śląsk w globalny łańcuch dostaw koncernu. Utworzyła ponad tysiąc wysoko wykwalifikowanych miejsc pracy (docelowo ponad 1600), a wytwarzane w niej silniki i baterie trafiają do zakładów Mercedes-Benz na całym świecie. Zakład stał się także bazą dla kolejnej, wartej ponad miliard euro inwestycji w fabrykę elektrycznych samochodów dostawczych.
Źródła:
  - About the factory - Mercedes-Benz Manufacturing Poland (Jawor) (Mercedes-Benz Manufacturing Poland): https://mercedes-benz-jawor.com.pl/en/factory-in-jawor/about-the-factory
  - Mercedes increases investment in Jawor (Lower Silesia) (Invest in Wrocław, 2026-07-10): https://invest-in-wroclaw.pl/mercedes-increases-investment-in-jawor-lower-silesia
  - Milionowy silnik z fabryki Mercedesa w Jaworze (Mercedes-Benz Polska, 2024-01): https://media.mercedes-benz.pl/milionowy-silnik-z-fabryki-mercedesa-w-jaworze/
  - Kolejna fabryka Mercedesa w Polsce. Pracę przy produkcji baterii dostanie 300 osób (Money.pl, 2019-01-22): https://www.money.pl/gospodarka/kolejna-fabryka-mercedesa-w-polsce-prace-przy-produkcji-baterii-dostanie-300-osob-6341236597110401a.html
  - Pierwszy milion silników benzynowych z fabryki Mercedesa (AutomotiveSuppliers.pl, 2025-07): https://automotivesuppliers.pl/pl/europa/pierwszy-milion-silnikow-benzynowych-z-fabryki-mercedesa

## Fabryka systemów bateryjnych Northvolt w Gdańsku (Northvolt Dwa)
URL: https://projektometr.pl/projekt/fabryka-systemow-bateryjnych-northvolt-w-gdansku-northvolt-d
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 800 mln zł | Inwestor: Northvolt
Kalendarium: ogł. 2021, oddano 2024-11-22
Efekt: dostarczone, zrestrukturyzowane
Opis: Zakład produkcji systemów magazynowania energii (BESS) uruchomiony przez szwedzki koncern Northvolt w gdańskiej dzielnicy Stogi, przy ul. Andruszkiewicza. W momencie otwarcia w 2023 r. był przedstawiany jako największa tego typu fabryka w Europie, z docelową zdolnością rzędu 6 GWh rocznie i zatrudnieniem sięgającym blisko 300 osób. Po upadłości Northvolt produkcję zakończono, a obiekt przejął amerykański Lyten.
Znaczenie: Zakład miał być jednym z filarów europejskiego łańcucha dostaw magazynów energii — największą fabryką BESS na kontynencie, z obiektem o powierzchni ok. 25 000 m², docelową zdolnością do 6 GWh rocznie i zatrudnieniem sięgającym blisko 300 osób. Załamanie finansowe koncernu Northvolt przerwało te plany: część miejsc pracy zlikwidowano, a strategiczny potencjał zakładu przeszedł pod kontrolę zagranicznego inwestora (Lyten), który zapowiedział wznowienie produkcji.
Powód niepowodzenia: Fabryka systemów bateryjnych w Gdańsku padła ofiarą kryzysu finansowego koncernu Northvolt. 21 listopada 2024 r. spółka złożyła w USA wniosek o ochronę przed wierzycielami w trybie Chapter 11, a 12 marca 2025 r. ogłoszono jej upadłość w Szwecji. Northvolt zakończył działalność produkcyjną w Gdańsku (ogłoszenie 22 listopada 2024 r., blisko rok po uruchomieniu zakładu), a obiekt został sprzedany amerykańskiej firmie Lyten — transakcję sfinalizowano w październiku 2025 r.
Źródła:
  - Struggling battery maker Northvolt to shut down energy storage manufacturing in Poland (Notes from Poland, 2024-11-25): https://notesfrompoland.com/2024/11/25/struggling-battery-maker-northvolt-to-shut-down-energy-storage-manufacturing-in-poland/
  - Northvolt zamknie fabrykę działającą na Stogach. Zakład zostanie sprzedany. Dlaczego? (Gdansk.pl (Miasto Gdańsk), 2024-11-22): https://www.gdansk.pl/wiadomosci/Northvolt-zamknie-fabryke-dzialajaca-na-Stogach-Zaklad-zostanie-sprzedany-Dlaczego,a,275555
  - Lyten Completes Acquisition of Northvolt BESS Manufacturing Facility in Poland (Lyten, 2025-10-15): https://lyten.com/2025/10/15/lyten-completes-acquisition-of-northvolt-bess-manufacturing-facility-in-poland/
  - Northvolt (Wikipedia): https://en.wikipedia.org/wiki/Northvolt
  - Fabryka bateryjnych systemów energii Lyten działa w Gdańsku pełną parą (Gdansk.pl (Miasto Gdańsk), 2026-03-20): https://www.gdansk.pl/wiadomosci/Fabryka-bateryjnych-systemow-energii-Lyten-dziala-w-Gdansku-pelna-para,a,306872
  - Northvolt BESS factory in Poland to 'restart production immediately' under new ownership (Energy-Storage.news, 2025-07-01): https://www.energy-storage.news/northvolt-bess-factory-in-poland-to-restart-production-immediately-under-new-ownership/

## Fabryka Volkswagen Crafter we Wrześni
URL: https://projektometr.pl/projekt/fabryka-volkswagen-crafter-we-wrzesni
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 3.4 mld zł | Inwestor: Volkswagen Poznań sp. z o.o. (Volkswagen Commercial Vehicles)
Kalendarium: start 2014-11, plan 2016, oddano 2016-10
Efekt: dostarczone
Opis: Zakład produkcyjny Volkswagen Poznań w Białężycach koło Wrześni (województwo wielkopolskie), zbudowany od podstaw w ciągu ok. 23 miesięcy od położenia kamienia węgielnego w listopadzie 2014 r. do uruchomienia produkcji w październiku 2016 r. Inwestycja o wartości ok. 800 mln euro objęła ok. 220 ha terenu i była wówczas jedną z największych zagranicznych inwestycji w Polsce. Fabryka wytwarza dostawcze modele Crafter (oraz MAN TGE), z mocami produkcyjnymi przekraczającymi 100 000 pojazdów rocznie. W listopadzie 2025 r. koncern rozpoczął rozbudowę zakładu pod produkcję nowej generacji elektrycznego e-Craftera.
Znaczenie: Uruchomienie fabryki było jedną z największych zagranicznych inwestycji przemysłowych w Polsce i uczyniło z Volkswagen Poznań największego pracodawcę w Wielkopolsce (ok. 9 000 pracowników w spółce, ok. 3 000 w samym zakładzie we Wrześni). Zakład produkuje dostawcze Craftery i MAN TGE z mocami przekraczającymi 100 000 pojazdów rocznie (rekord 103 000 sztuk w 2024 r.). Zapoczątkowana w listopadzie 2025 r. rozbudowa o nowe hale karoserii i magazyn baterii ma przygotować fabrykę do produkcji nowej generacji elektrycznego e-Craftera i utrzymać strategiczne znaczenie zakładu dla polskiego przemysłu motoryzacyjnego.
Źródła:
  - Plant Opens in Września, Poland: State-of-the-art Factory for the New Crafter (PR Newswire / Volkswagen Commercial Vehicles, 2016-10): https://www.prnewswire.co.uk/news-releases/plant-opens-in-wrzenia-poland-state-of-the-art-factory-for-the-new-crafter-598158251.html
  - Zakład Crafter Września (Volkswagen Poznań): https://www.volkswagen-poznan.pl/fabryki/zaklad-crafter-wrzesnia
  - VW Commercial Vehicles expands plant in Poland for next e-Crafter (electrive.com, 2025-10-20): https://www.electrive.com/2025/10/20/vwn-expands-plant-in-poland-for-next-e-crafter/
  - Volkswagen inwestuje w rozbudowę fabryki we Wrześni (Volkswagen Poznań, 2025): https://volkswagen-poznan.pl/article/volkswagen-inwestuje-w-rozbudowe-fabryki-we-wrzesni-co-tam-powstanie
  - Volkswagen Group invests EUR 800 million in a factory in Poland (BNN (Baltic News Network), 2016-11-11): https://bnn-news.com/volkswagen-group-invests-eur-800-million-in-a-factory-in-poland-154642
  - VW Września: Rozbudowa fabryki o nowe hale produkcyjne i magazyn baterii (Samochody Specjalne, 2025-10-21): https://samochody-specjalne.pl/2025/10/21/vw-wrzesnia-rozbudowa-fabryki-o-nowe-hale-produkcyjne-i-magazyn-baterii/
  - Volkswagen Poznań: Rekord produkcji w 2024 roku i liczne wyzwania na horyzoncie (Volkswagen Poznań, 2025): http://volkswagen-poznan.pl/article/volkswagen-poznan-rekord-produkcji-w-2024-roku-i-liczne-wyzwania-na-horyzoncie
  - Spółka Volkswagen Poznań wyprodukowała w 2025 r. ponad 236 tys. samochodów (WNP.pl, 2026): https://www.wnp.pl/rynki/spolka-volkswagen-poznan-wyprodukowala-w-2025-r-ponad-236-tys-samochodow,1042824.html

## Falochrony osłonowe Portu Zewnętrznego w Gdyni
URL: https://projektometr.pl/projekt/falochrony-oslonowe-portu-zewnetrznego-w-gdyni
Status: w budowie | Etap: pozwolenia | Koszt (wg etapu, nom.): 540 mln zł | Inwestor: Zarząd Morskiego Portu Gdynia
Kalendarium: start 2024-10-02, plan 2028
Opis: Budowa nowego układu falochronów osłonowych stanowiących wodną infrastrukturę dostępową do planowanego Portu Zewnętrznego w Gdyni. Umowę na zaprojektowanie i wybudowanie prawie 2,5 km falochronów podpisano 2 października 2024 r. między Zarządem Morskiego Portu Gdynia a konsorcjum Budimeksu (lider), Roverpolu i Rover Maritime. Wartość kontraktu wynosi ok. 438,7 mln zł netto (ok. 539,6 mln zł brutto). Zakres realizacji obejmuje etap projektowy wraz z uzyskaniem pozwolenia na budowę (do 490 dni od podpisania umowy) oraz roboty budowlane wraz z pozwoleniem na użytkowanie (do 819 dni od uzyskania pozwolenia na budowę). Rozpoczęcie robót budowlanych falochronów zaplanowano na połowę 2026 r., a zakończenie całości prac na drugi kwartał 2028 r.
Znaczenie: Falochrony osłonowe stanowią publiczną, morską infrastrukturę dostępową warunkującą powstanie Portu Zewnętrznego w Gdyni - to kluczowy element, który ma umożliwić późniejszą budowę właściwego pirsu i głębokowodnego terminalu. Za infrastrukturę dostępową odpowiada administracja morska, a jej finansowanie realizowane jest przez Zarząd Morskiego Portu Gdynia.
Źródła:
  - Jest umowa na nowy układ falochronów osłonowych w Porcie Gdynia (Rynek Infrastruktury, 2024-10-02): https://www.rynekinfrastruktury.pl/wiadomosci/intermodal-i-logistyka/jest-umowa-na-nowy-uklad-falochronow-oslonowych-w-porcie-gdynia--92925.html
  - Umowa na budowę falochronów osłonowych w porcie Gdynia podpisana! (Budimex S.A., 2024-10-02): https://budimex.pl/informacje-prasowe/umowa-na-budowe-falochronow-oslonowych-w-porcie-_gdynia-podpisana-_-841478/
  - Budowa Portu Zewnętrznego w Gdyni. Kluczowa decyzja coraz bliżej (Money.pl, 2026-05-05): https://www.money.pl/gospodarka/budowa-portu-zewnetrznego-w-gdyni-kluczowa-decyzja-coraz-blizej-7282507694045216a.html
  - Będą falochrony osłonowe dla Portu Zewnętrznego w Gdyni. Podpisano umowę (Zawsze Pomorze, 2024-10-02): https://www.zawszepomorze.pl/artykul/15858,beda-falochrony-oslonowe-dla-portu-zewnetrznego-w-gdyni-podpisano-umowe
  - Prawdopodobnie Budimex wybuduje falochrony osłonowe w Porcie Gdynia (Gdynia.pl (Urząd Miasta Gdyni), 2024-06): https://www.gdynia.pl/dla-biznesu,8657/prawdopodobnie-budimex-wybuduje-falochrony-oslonowe-w-porcie-gdynia,582180

## Farma fotowoltaiczna Zwartowo (204 MWp)
URL: https://projektometr.pl/projekt/farma-fotowoltaiczna-zwartowo
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 860 mln zł | Inwestor: Respect Energy
Kalendarium: plan 2022-09, oddano 2022-09
Efekt: dostarczone
Opis: Największa w Polsce farma fotowoltaiczna, zlokalizowana w miejscowości Zwartowo w gminie Choczewo (powiat wejherowski, województwo pomorskie), na obszarze około 300 ha. Pierwszy etap o mocy 204 MWp został zbudowany przez polską spółkę Respect Energy we współpracy z niemiecką firmą Goldbeck Solar i oficjalnie otwarty pod koniec września 2022 r. Szacunkowa wartość inwestycji to około 200 mln euro; finansowanie zapewniło konsorcjum trzech banków (Pekao, PKO BP oraz EBOiR). Planowana jest dalsza rozbudowa kompleksu do poziomu około 285-290 MWp, a odrębny projekt Zwartowo III zakłada budowę kolejnej farmy o mocy 255 MWp wraz z magazynem energii o mocy 184 MW, na który spółka pozyskała ponad 326 mln zł preferencyjnego finansowania z KPO.
Znaczenie: Po ukończeniu pierwszego etapu (204 MWp) instalacja stała się największą farmą fotowoltaiczną w Polsce oraz jedną z największych w Europie Środkowo-Wschodniej. Docelowo ma dostarczać zieloną energię do około 153 tys. gospodarstw domowych, wytwarzając rocznie około 230 GWh energii. Kolejne etapy rozbudowy oraz projekt Zwartowo III z wielkoskalowym magazynem energii mają dodatkowo zwiększyć udział odnawialnych źródeł energii w systemie elektroenergetycznym na Pomorzu.
Źródła:
  - Farma fotowoltaiczna w Zwartowie firmy Respect Energy (RynekElektryczny.pl): https://www.rynekelektryczny.pl/farma-fotowoltaiczna-w-zawartowie-firmy-respect-energy/
  - Największa farma fotowoltaiczna w Polsce! Zwartowo zajmuje 300 hektarów (MuratorPlus.pl): https://www.muratorplus.pl/technika/oze/najwieksza-farma-fotowoltaiczna-w-polsce-zwartowo-zajmuje-300-hektarow-aa-yncx-To3c-bVhZ.html
  - Największa farma fotowoltaiczna w Europie Środkowo-Wschodniej oficjalnie otwarta (Respect Energy, 2022-09-29): https://respect.energy/najwieksza-farma-fotowoltaiczna-w-europie-srodkowo-wschodniej-oficjalnie-otwarta-2/
  - Pieniądze z KPO na ogromny projekt PV + BESS na Pomorzu (Gramwzielone.pl, 2026-05-27): https://www.gramwzielone.pl/energia-sloneczna/20361237/pieniadze-z-kpo-na-ogromny-projekt-pv-bess-na-pomorzu

## Farma wiatrowa Miejska Górka (TAURON Zielona Energia)
URL: https://projektometr.pl/projekt/farma-wiatrowa-miejska-gorka-tauron
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 2.0 mld zł | Inwestor: TAURON Zielona Energia sp. z o.o. (Grupa TAURON)
Kalendarium: ogł. 2024-09, plan 2027
Opis: Lądowa farma wiatrowa budowana przez TAURON Zieloną Energię w powiecie rawickim (województwo wielkopolskie). Instalacja ma się składać z 53 turbin o mocy znamionowej 3,6 MW każda i wysokości 134 m, co daje docelową moc ok. 190 MW. Po ukończeniu ma być największą inwestycją wiatrową Grupy TAURON i drugą co do wielkości lądową farmą wiatrową w Polsce. Projekt kupiono w 2024 r., a jego realizację zaplanowano na drugą połowę 2027 r. Do sierpnia 2025 r. wylano fundamenty pod wszystkie 53 turbiny.
Znaczenie: Docelowa moc ok. 190 MW z 53 turbin ma pokryć zapotrzebowanie blisko 200 tys. gospodarstw domowych i uczynić farmę największą inwestycją wiatrową Grupy TAURON oraz drugą co do wielkości lądową farmą wiatrową w Polsce po Potęgowie. Inwestycja istotnie zwiększa krajowe moce wytwórcze z wiatru na lądzie i przesuwa ciężar portfela OZE państwowego koncernu w stronę energetyki wiatrowej.
Źródła:
  - TAURON wybuduje swoją największą farmę wiatrową (TAURON Polska Energia (biuro prasowe), 2024-09-24): https://media.tauron.pl/pr/841057/tauron-wybuduje-swoja-najwieksza-farme-wiatrowa
  - Miejska Górka - TAURON Zielona Energia (TAURON Zielona Energia): https://tze.tauron.pl/farmy-wiatrowe-w-budowie/miejska-gorka
  - Tauron kupił projekt farmy wiatrowej Miejska Górka o mocy docelowej ok. 190 MW (Biznes PAP, 2024-09-24): https://biznes.pap.pl/wiadomosci/firmy/tauron-kupil-projekt-farmy-wiatrowej-miejska-gorka-o-mocy-docelowej-ok-190-mw
  - TAURON buduje jedną z największych farm wiatrowych w Polsce. Fundamenty dla 53 turbin są już gotowe (TAURON Polska Energia (biuro prasowe), 2025-08-27): https://media.tauron.pl/pr/856891/tauron-buduje-jedna-z-najwiekszych-farm-wiatrowych-w-polsce-fundamenty-dla-53-turbin-sa-juz-gotowe

## Farma wiatrowa Potęgowo
URL: https://projektometr.pl/projekt/farma-wiatrowa-potegowo
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.3 mld zł | Inwestor: Potęgowo Mashav Sp. z o.o. (fundusz Mashav)
Kalendarium: oddano 2023-03
Opis: Największa lądowa farma wiatrowa w Polsce, rozłożona na pograniczu województw pomorskiego i zachodniopomorskiego, w odległości ok. 9 km od brzegu Bałtyku. W pierwszym etapie oddano do użytku 81 turbin General Electric o łącznej mocy 219 MW; po kolejnej rozbudowie, zakończonej w marcu 2023 r., zespół urósł do 98 turbin i ok. 257 MW mocy zainstalowanej. Inwestorem jest spółka Potęgowo Mashav należąca do izraelskiego funduszu Mashav; budowę współfinansował m.in. Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju.
Znaczenie: Zespół o mocy rzędu 257 MW jest największą naziemną instalacją wiatrową w kraju i jednym z większych tego typu obiektów w Europie, znacząco zwiększając krajowy potencjał wytwórczy energii z wiatru na lądzie. Farma przewyższyła mocą wcześniejszego lidera - farmę Margonin (ok. 120 MW) - i stała się punktem odniesienia dla skali lądowej energetyki wiatrowej w Polsce.
Źródła:
  - Powstała największa farma wiatrowa w Polsce (Gramwzielone.pl, 2019): https://www.gramwzielone.pl/energia-wiatrowa/104327/powstala-najwieksza-farma-wiatrowa-w-polsce
  - The Potęgowo Project (Mashav Energia): https://mashavenergia.com/en/the-potegowo-project/
  - Na Pomorzu powstała największa farma wiatrowa w Polsce (BiznesAlert.pl, 2020-12-03): https://biznesalert.pl/pomorze-farma-wiatrowa-polska-ure-zachodniopomorskiem-potegowo-energetyka-oze/

## Fabryka silników Fiat-GM Powertrain / FCA Powertrain w Bielsku-Białej (1.3 MultiJet)
URL: https://projektometr.pl/projekt/fiat-gm-fca-powertrain-engine-plant-in-bielsko-biaa-1-3-multijet-diesel
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.6 mld zł | Inwestor: FIAT-GM Powertrain Polska Sp. z o.o. (joint venture Fiat Auto i General Motors, po 50%; później Fiat Powertrain Technologies / FCA Powertrain Poland)
Kalendarium: ogł. 2000-12, oddano 2003-03
Efekt: dostarczone, porzucone
Opis: Zakład produkcji silników wysokoprężnych w Bielsku-Białej (województwo śląskie, Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna) uruchomiony na potrzeby nowej rodziny turbodiesli 1.3 SDE MultiJet. Spółkę FIAT-GM Powertrain Polska Sp. z o.o. utworzono w grudniu 2000 r. jako joint venture Fiata (Fiat Auto) i General Motors, z udziałami po 50 procent. Inwestycja związana z uruchomieniem silnika Turbo Diesel 1.3 SDE pochłonęła blisko 370 mln euro (ok. 1,63 mld zł po kursie z 2003 r.) i dała pracę ponad 1300 osobom. Pierwsze silniki zeszły z linii pod koniec marca 2003 r.; docelowo roczne zdolności produkcyjne miały wzrosnąć do 700 tysięcy sztuk. Silnik 1.3 MultiJet — pierwszy na świecie wykorzystujący technologię MultiJet (rozwinięcie systemu Common Rail) — w 2005 r. został wybrany Silnikiem Roku. Po wykupieniu udziałów GM przez Fiata zakład działał jako Fiat Powertrain Technologies, a następnie FCA Powertrain Poland (pierwsza fabryka FCA na świecie z poziomem Gold w World Class Manufacturing); od powstania w 2003 r. wyprodukował ponad 7,3 mln silników. W styczniu 2024 r. bielski zakład postawiono w stan likwidacji z powodu regulacji emisyjnych Komisji Europejskiej i spadku zamówień na silniki spalinowe; zwolnienia grupowe objęły całą pozostałą 468-osobową załogę, a zakład zamknięto do końca 2024 r.
Znaczenie: Uruchomienie produkcji turbodiesla 1.3 MultiJet było jedną z największych zagranicznych inwestycji motoryzacyjnych w Polsce i przez lata czyniło z bielskiego zakładu największego pracodawcę i zakład produkcyjny Podbeskidzia. Wyprodukowany tu silnik 1.3 MultiJet był pierwszym na świecie wykorzystującym technologię MultiJet i w 2005 r. otrzymał tytuł Silnika Roku; montowano go w modelach m.in. Fiata, Lancii, Alfy Romeo, Opla i Suzuki. Od powstania w 2003 r. do zamknięcia zakład wyprodukował ponad 7,3 mln silników, umacniając rolę Bielska-Białej jako ośrodka polskiej motoryzacji („polskie Detroit"). Postawienie zakładu w stan likwidacji w styczniu 2024 r. — wskutek zaostrzania norm emisji spalin przez Komisję Europejską i spadku popytu na silniki spalinowe — zamknęło ponad dwie dekady produkcji i objęło grupowymi zwolnieniami całą pozostałą, 468-osobową załogę.
Źródła:
  - Turbo napęd Fiat-GM (Auto Świat, 2005-07-13): https://www.auto-swiat.pl/turbo-naped-fiat-gm/ztjcwrt
  - Fiat-GM Powertrain: 700 tys. silników rocznie (WNP.pl, 2005): https://www.wnp.pl/wiadomosci/fiat-gm-powertrain-700-tys-silnikow-rocznie,6137.html
  - FCA POWERTRAIN POLAND Sp. z o.o. (Grupa FCA (fcagroup.pl)): https://fcagroup.pl/fca-w-polsce/polskie-spolki-grupy-fca/fca-powertrain-poland-sp-z-o-o/
  - Bielski Fiat Powertrain wyprodukował 5-milionowy silnik MultiJet (Money.pl / PAP, 2013-03-22): https://www.money.pl/archiwum/wiadomosci_agencyjne/pap/artykul/bielski;fiat;powertrain;wyprodukowal;5-milionowy;silnik;multijet,82,0,1274706.html
  - Bielska fabryka koncernu Stellantis zostanie zamknięta. Grupowe zwolnienia obejmą 468 pracowników (Ślązag.pl, 2024-02-03): https://www.slazag.pl/bielska-fabryka-koncernu-stellantis-zostanie-zamknieta-grupowe-zwolnienia-obejma-468-pracownikow-likwidacja-fca-powertrain-wywola-efekt-domina

## Filharmonia im. Mieczysława Karłowicza w Szczecinie
URL: https://projektometr.pl/projekt/filharmonia-szczecin
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 119 mln zł | Inwestor: Miasto Szczecin (Urząd Miasta Szczecin)
Kalendarium: start 2011-04, oddano 2014-09-05
Efekt: dostarczone
Opis: Nowy gmach Filharmonii im. Mieczysława Karłowicza w Szczecinie przy ul. Małopolskiej 48, wzniesiony według projektu barcelońskiej pracowni Estudio Barozzi Veiga (Fabrizio Barozzi, Alberto Veiga) wybranego spośród 44 prac w konkursie z 2007 roku. Budowę nowego gmachu rozpoczęto w kwietniu 2011 roku, a prace zakończono wiosną 2014; inauguracja działalności instytucji w nowej siedzibie odbyła się 5 września 2014 roku. Koszt inwestycji podano na 118 918 000 PLN, z czego 45 mln zł stanowił wkład Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego, a pozostała część pochodziła z budżetu miasta. Właścicielem obiektu jest Miasto Szczecin. Budynek mieści salę symfoniczną na 953 miejsca oraz salę kameralną na 192 widzów. Generalnym wykonawcą była firma Warbud S.A.
Znaczenie: Filharmonia Szczecińska była pierwszym budynkiem z Polski wyróżnionym Nagrodą Unii Europejskiej im. Miesa van der Rohe dla współczesnej architektury — rozstrzygnięcie konkursu ogłoszono 8 maja 2015 roku. Oddany do użytku w 2014 roku obiekt zyskał światowy rozgłos i stał się rozpoznawalną ikoną architektoniczną miasta, goszcząc wydarzenia muzyczne przez kolejną dekadę działalności. Realizacja połączyła finansowanie z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego z budżetem miejskim.
Źródła:
  - Filharmonia im. Mieczysława Karłowicza w Szczecinie (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Filharmonia_im._Mieczys%C5%82awa_Kar%C5%82owicza_w_Szczecinie
  - Filharmonia szczecińska. Ikona architektury i technika (Murator Plus): https://www.muratorplus.pl/inwestycje/inwestycje-publiczne/filharmonia-szczecinska-ikona-architektury-i-technika-aa-HH3i-QBw3-TDEW.html
  - Najważniejsza nagroda architektoniczna dla Filharmonii (Filharmonia im. Mieczysława Karłowicza w Szczecinie, 2015-05-08): https://filharmonia.szczecin.pl/news/105-Najwazniejsza_nagroda_architektoniczna_dla_Filharmonii
  - Filharmonia szczecińska kończy 10 lat. Światową sławę zawdzięcza Hiszpanom (Rzeczpospolita (sukces.rp.pl), 2024-09-02): https://sukces.rp.pl/architektura/art41061001-filharmonia-szczecinska-konczy-10-lat-swiatowa-slawe-zawdziecza-hiszpanom

## Pierwsza modernizacja linii kolejowej E20 na odcinku Warszawa – Poznań – Kunowice (PHARE/ISPA/EBI, 160 km/h)
URL: https://projektometr.pl/projekt/first-modernization-of-railway-line-e20-warsaw-poznan-kunowice-phare-ispa-eib-16
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Kalendarium: start 1998, oddano 2009
Efekt: dostarczone
Opis: Pierwsza kompleksowa modernizacja magistrali kolejowej E20 (linia nr 3) na ciągu Warszawa – Poznań – Kunowice, stanowiącym polską część II Paneuropejskiego Korytarza Transportowego (Berlin – Warszawa – Moskwa). Celem prac prowadzonych w latach 1998–2007 było dostosowanie parametrów linii do standardów unijnych oraz wymogów umów AGC i AGTC, które umożliwiły jazdę pociągów pasażerskich z prędkością 160 km/h, a towarowych 120 km/h z naciskiem na oś 225 kN. Zakres obejmował m.in. wymianę szyn i podkładów, modernizację sieci trakcyjnej, przejazdów kolejowo-drogowych, obiektów inżynieryjnych oraz urządzeń łączności i sterowania ruchem kolejowym. Źródłami finansowania były program Phare, kredyt Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI), Fundusz Spójności (ISPA/FS), budżet państwa oraz środki własne kolei. Program realizowano etapami: przygraniczny odcinek Rzepin – Granica Państwa (15 km) modernizowano w latach 2000–2007, a zasadnicze prace zakończono w czerwcu 2004 r. (wartość projektu ok. 24,2 mln €, koszty kwalifikowane zatwierdzone przez KE 23 033 384 €; 75% Fundusz Spójności, 25% budżet państwa); dokończenie modernizacji odcinka Warszawa Zachodnia – Rzepin („E20 – pozostałe roboty”) realizowano od grudnia 2004 do października 2007 r. (ok. 3,45 mln €); modernizację Poznańskiego Węzła Kolejowego (21 km, Swarzędz – Poznań Junikowo) prowadzono w latach 2003–2009 w ramach siedmiu kontraktów. Pierwsza modernizacja nie objęła części stacji i obiektów pominiętych w pracach z lat 1993–2001 – uzupełniła je dopiero druga modernizacja odcinka Sochaczew – Swarzędz (CEF, 2017–2023), ujęta jako odrębny rekord. Program nie ma jednej skonsolidowanej kwoty całkowitej.
Znaczenie: Linia E20 (nr 3) Warszawa – Poznań – Kunowice stanowi polską część II Paneuropejskiego Korytarza Transportowego łączącego Berlin z Warszawą i Moskwą; do 1994 r. była jedyną linią bloku wschodniego wykorzystywaną do regularnego ruchu pasażerskiego z Europą Zachodnią. Pierwsza modernizacja z lat 1998–2007 dostosowała parametry trasy do standardów unijnych oraz umów AGC i AGTC, podnosząc dopuszczalną prędkość pociągów pasażerskich do 160 km/h i towarowych do 120 km/h przy nacisku na oś 225 kN. Była to jedna z pierwszych dużych modernizacji polskiej magistrali kolejowej współfinansowanych ze środków przedakcesyjnych i unijnych (Phare, EBI, ISPA/Fundusz Spójności), stanowiąca element budowy transeuropejskiej sieci transportowej na terenie Polski.
Źródła:
  - Linia kolejowa nr 3 (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Linia_kolejowa_nr_3
  - Zakończenie projektu na linii Rzepin – Granica Państwa (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., 2019-12): https://www.plk-sa.pl/biuro-prasowe/informacje-prasowe/zakonczenie-projektu-na-linii-rzepin-granica-panstwa-273/2019/12/
  - Modernizacja linii kolejowej E20, odc. Rzepin – granica państwa (mapadotacji.gov.pl): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/544401/
  - PLK o modernizacji linii E20 (Rynek Kolejowy, 2016-09-29): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/poznan--warszawa-szybka-modernizacja-i-sprawna-komunikacja--78387.html

## Program ochrony przed powodzią w dorzeczu górnej Wisły
URL: https://projektometr.pl/projekt/flood-protection-programme-for-the-upper-vistula-basin
Status: zastąpione | Etap: — | Koszt (wg etapu, nom.): 13.2 mld zł | Inwestor: Rada Ministrów (rządowy program regionalny; koordynacja – Pełnomocnik Rządu do spraw Programu ochrony przed powodzią w dorzeczu górnej Wisły)
Kalendarium: ogł. 2011-08-09, start 2011-08-09, oddano 2014
Efekt: zrestrukturyzowane
Opis: Wieloletni rządowy program ochrony przeciwpowodziowej przyjęty przez Radę Ministrów uchwałą z 9 sierpnia 2011 r. Celem było podniesienie bezpieczeństwa powodziowego w całej zlewni górnej Wisły poprzez modernizację i rozbudowę infrastruktury przeciwpowodziowej. Program miał charakter regionalny i był planowany do realizacji w latach 2011–2030, a łączny koszt inwestycji oszacowano na około 13 mld 151 mln zł, przy czym istotnym źródłem finansowania miały być środki budżetu państwa oraz fundusze Unii Europejskiej (ok. 50% nakładów). Program zawierał listę 39 zadań inwestycyjnych w ramach trzech osi zadaniowych i obejmował prawie całe województwo małopolskie (96,9%) i podkarpackie (98,2%) oraz części województw świętokrzyskiego (64,4%), śląskiego (36,5%) i lubelskiego (11,2%). Realizacja była koordynowana przez Pełnomocnika Rządu do spraw Programu. We wrześniu 2014 r. Program został uchylony, m.in. w związku z rekomendacjami Komisji Europejskiej dotyczącymi jednolitego podejścia do gospodarowania wodami i zarządzania ryzykiem powodziowym; do czasu uchylenia w jego ramach wydatkowano blisko 314 mln zł. Zadania przeciwpowodziowe dla regionu wodnego górnej Wisły przejęły kolejno Plan zarządzania ryzykiem powodziowym oraz Projekt ochrony przeciwpowodziowej w dorzeczu Odry i Wisły (POPDOW).
Znaczenie: Program był jednym z największych regionalnych przedsięwzięć przeciwpowodziowych w Polsce po powodzi 2010 r., z planowanym budżetem rzędu 13 mld zł na lata 2011–2030 i zasięgiem obejmującym pięć województw południowej i wschodniej Polski. Mimo strategicznego charakteru został uchylony po niespełna trzech latach, a faktycznie wydatkowano w jego ramach ok. 314 mln zł. Jego dorobek i cele zostały przeniesione do nowych instrumentów zarządzania ryzykiem powodziowym (Plan zarządzania ryzykiem powodziowym, POPDOW), które kontynuują ochronę przeciwpowodziową w dorzeczu górnej Wisły.
Powód niepowodzenia: Program ochrony przed powodzią w dorzeczu górnej Wisły, przyjęty przez Radę Ministrów 9 sierpnia 2011 r. z planowanymi nakładami ok. 13 mld 151 mln zł na lata 2011–2030, został uchylony we wrześniu 2014 r., po niespełna trzech latach realizacji. Do czasu uchylenia w jego ramach wydatkowano blisko 314 mln zł. Uchylenie wiązało się m.in. z rekomendacjami Komisji Europejskiej dotyczącymi jednolitego podejścia do zarządzania ryzykiem powodziowym; po uchyleniu uczestniczące podmioty realizowały zadania niezależnie, a cele przejęły Plan zarządzania ryzykiem powodziowym dla regionu wodnego górnej Wisły oraz Projekt ochrony przeciwpowodziowej w dorzeczu Odry i Wisły (POPDOW).
Źródła:
  - Ochrona przed powodzią — Aktualności (Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, 2011): https://archiwum.mswia.gov.pl/pl/aktualnosci/9301,Ochrona-przed-powodzia.html
  - Ponad 13 miliardów złotych na ochronę przed powodzią w dorzeczu górnej Wisły (Prawo.pl, 2012): https://www.prawo.pl/biznes/ponad-13-miliardow-zlotych-na-ochrone-przed-powodzia-w-dorzeczu-gonej-wisly,146104.html
  - NIK o realizacji Programu ochrony przed powodzią w dorzeczu górnej Wisły (Najwyższa Izba Kontroli, 2016): https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/nik-o-realizacji-programu-ochrony-przed-powodzia-w-dorzeczu-gornej-wisly.html
  - Projekt Ochrony Przeciwpowodziowej w Dorzeczu Odry i Wisły (POPDOW) — Zabezpieczenie przeciwpowodziowe Górnej Wisły (Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (RZGW Kraków)): https://www.gov.pl/web/wody-polskie-krakow/projekt-ochrony-przeciwpowodziowej-w-dorzeczu-odry-i-wisly-popdow-zabezpieczenie-przeciwpowodziowe-gornej-wisly

## Formowanie i infrastruktura 1. Dywizji Piechoty Legionów
URL: https://projektometr.pl/projekt/formowanie-i-infrastruktura-1-dywizji-piechoty-legionow
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Ministerstwo Obrony Narodowej (MON)
Kalendarium: ogł. 2022-09, start 2023-01
Opis: Sformowanie piątego związku taktycznego Wojska Polskiego — 1. Dywizji Piechoty Legionów im. Marszałka Józefa Piłsudskiego — wraz z rozbudową towarzyszącej mu infrastruktury koszarowej na północno-wschodnim odcinku kraju. Decyzję o powołaniu pełnomocnika MON do spraw sformowania dywizji podjął minister obrony narodowej we wrześniu 2022 r., a koncepcję związku, przygotowaną przez gen. Norberta Iwanowskiego, zaprezentowano publicznie 9 stycznia 2023 r. w Białymstoku. Dowództwo i sztab dywizji ulokowano w Ciechanowie, gdzie od lutego 2026 r. działa odrębny garnizon. Nowy związek obejmuje m.in. 2 Brygadę Zmotoryzowaną Legionów oraz 2 Brygadę Pancerną Legionów i operuje przede wszystkim na obszarze województwa podlaskiego, pomiędzy terenami odpowiedzialności 16. i 18. Dywizji Zmechanizowanej. Równolegle z formowaniem pododdziałów budowana jest infrastruktura — od tymczasowych obozowisk kontenerowych (m.in. Kolno, Wojewodzin, Czartajew, Białystok, Czerwony Bór) po docelową infrastrukturę stałą.
Znaczenie: Piąty związek taktyczny w siłach lądowych Wojska Polskiego, wzmacniający potencjał obronny wschodniej flanki kraju na styku województw podlaskiego, warmińsko-mazurskiego i mazowieckiego. Utworzenie odrębnego garnizonu Ciechanów oraz rozbudowa sieci obozowisk i koszar tworzą trwałą bazę logistyczno-szkoleniową dla nowych brygad i sprzętu, a jednocześnie zagęszczają obecność wojska na kierunku granicy z obwodem królewieckim i Białorusią.
Źródła:
  - Ruszyło formowanie nowej dywizji Wojska Polskiego - 1. Dywizji Piechoty Legionów (Ministerstwo Obrony Narodowej (gov.pl), 2023-01): https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/ruszylo-formowanie-nowej-dywizji-wojska-polskiego---1-dywizji-piechoty-legionow
  - Nowa dywizja - 1. Dywizja Piechoty Legionów (Ministerstwo Obrony Narodowej (gov.pl), 2025-01-14): https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/nowa-dywizja---1-dywizja-piechoty-legionow
  - Powstaje Garnizon Ciechanów. Zmiany od lutego 2026 (Ciechanów Co Za Dzień, 2026-01-26): https://ciechanow.cozadzien.pl/artykul/17355,nowy-garnizon-wojskowy-wojsko-polskie-zmienia-strukture-na-polnocnym-mazowszu
  - 1 Dywizja Piechoty Legionów rośnie w siłę (Defence24): https://defence24.pl/sily-zbrojne/1-dywizja-piechoty-legionow-rosnie-w-sile

## Fregaty Miecznik (typ Arrowhead 140) - PGZ Stocznia Wojenna Gdynia
URL: https://projektometr.pl/projekt/fregaty-miecznik-arrowhead-140-pgz-stocznia-gdynia
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 15.0 mld zł | Inwestor: PGZ Stocznia Wojenna Sp. z o.o.
Kalendarium: ogł. 2021-07-27, start 2024-01-31, plan 2031
Opis: Program budowy w Polsce trzech nowoczesnych fregat wielozadaniowych projektu 106 (kryptonim Miecznik) dla Marynarki Wojennej RP, opartych na brytyjskim projekcie Arrowhead 140 firmy Babcock International. Okręty - przyszłe ORP Wicher, ORP Burza i ORP Huragan - powstają w gdyńskiej PGZ Stocznia Wojenna, technicznym liderze konsorcjum PGZ-MIECZNIK. Każda jednostka ma ok. 138 m długości i maksymalną wyporność ok. 7000 t. Budowa objęła jednocześnie największy w ponadstuletniej historii stoczni program inwestycyjny w hale, maszyny i wyposażenie. W lipcu 2026 r. wszystkie trzy fregaty są w budowie: kadłub pierwszej (Wicher) jest w zaawansowanym montażu, a rozpoczęto już prace nad ostatnią (Huragan).
Znaczenie: Miecznik to najważniejszy powojenny program budowy okrętów bojowych w Polsce - trzy fregaty wielozadaniowe mają zastąpić wysłużone jednostki i stać się trzonem zdolności bojowych Marynarki Wojennej RP na Bałtyku. Budowa jednostek w gdyńskiej PGZ Stocznia Wojenna, wraz z transferem technologii od Babcock International i największym w historii stoczni programem inwestycyjnym, odbudowuje krajowe kompetencje w zakresie projektowania i produkcji dużych okrętów nawodnych oraz utrzymuje miejsca pracy w polskim przemyśle stoczniowym i zbrojeniowym.
Źródła:
  - Miecznik - multipurpose frigates for the Polish Navy (PGZ Stocznia Wojenna): https://pgzsw.com.pl/en/offer/miecznik-eng/
  - Poland cuts steel for the third and final Miecznik frigate (Naval News, 2026-04-29): https://www.navalnews.com/naval-news/2026/04/poland-cuts-steel-for-the-third-and-final-miecznik-frigate/
  - Wodowanie pierwszej fregaty w programie Miecznik. PGZ podala termin (Polska Agencja Prasowa, 2025): https://www.pap.pl/aktualnosci/kielce-pgz-zapowiada-wodowanie-pierwszej-fregaty-w-programie-miecznik-w-przyszlym-roku
  - Miecznik frigates design and construction contract for Polish Navy annexed (PGZ Stocznia Wojenna): https://pgzsw.com.pl/en/news/miecznik-frigates-design-and-construction-contract-for-polish-navy-annexed/
  - Poland lays keel of first Miecznik-class frigate (Naval News, 2024-02): https://www.navalnews.com/naval-news/2024/02/poland-lays-keel-of-first-miecznik-class-frigate/
  - Aneks do umowy na Mieczniki - wszystkie fregaty dozbrojone (ZBiAM): https://zbiam.pl/aneks-do-umowy-na-mieczniki-wszystkie-fregaty-dozbrojone/

## Korweta Gawron / patrolowiec ORP „Ślązak” (projekt 621/621M)
URL: https://projektometr.pl/projekt/gawron-corvette-orp-slazak-patrol-ship
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 638 mln zł | Inwestor: Marynarka Wojenna RP (Ministerstwo Obrony Narodowej); budowa: Stocznia Marynarki Wojennej w Gdyni, dokończenie: PGZ Stocznia Wojenna
Kalendarium: ogł. 2001, start 2001-11-27, oddano 2019
Efekt: dostarczone, opóźnione, przekroczony budżet, przeskalowane
Opis: Program korwet wielozadaniowych Gawron (projekt 621) rozpoczął się umową podpisaną 27 listopada 2001 roku pomiędzy Marynarką Wojenną RP a Stocznią Marynarki Wojennej w Gdyni na budowę prototypowego okrętu; docelowo planowano serię 7 korwet. Cena netto w umowie została określona dla jednostki 621/1 na 638.100.861,33 zł plus 22% VAT. Prototyp miał wejść do służby w 2009 roku. Wobec braku postępów w budowie z powodu niewystarczającego finansowania, w lutym 2012 roku Prezes Rady Ministrów podjął decyzję o zamknięciu programu korwet Gawron w całości. Rozpoczęty kadłub przeznaczono do dokończenia w zmienionej, uproszczonej wersji jako korweta patrolowa / patrolowiec projektu 621M, pod nazwą ORP „Ślązak”. Uroczyste wodowanie i chrzest okrętu odbyły się 2 lipca 2015 roku w Stoczni Marynarki Wojennej w Gdyni; budowę dokończyła nowo utworzona PGZ Stocznia Wojenna należąca do Polskiej Grupy Zbrojeniowej. 28 listopada 2019 roku na okręcie podniesiono banderę wojenną jako korwecie patrolowej ORP „Ślązak”, co zakończyło osiemnastoletni program. Łączne nakłady na budowę okrętu sięgnęły ok. 1,17 mld zł (część źródeł podaje ok. 1,2 mld zł); docelowy szacowany koszt jednostki wraz z wyposażeniem i uzbrojeniem oceniano na ok. 1,46 mld zł. Okręt pozostaje w służbie Marynarki Wojennej RP.
Znaczenie: Program Gawron był największym i najbardziej emblematycznym przedsięwzięciem stoczniowym polskiej Marynarki Wojennej po 1990 roku i stał się symbolem trudności w krajowej budowie okrętów bojowych. Z planowanej serii siedmiu korwet rakietowych powstał ostatecznie jeden okręt, dokończony w uproszczonej wersji jako patrolowiec ORP „Ślązak”, po osiemnastu latach od podpisania umowy. Nakłady rzędu ok. 1,17 mld zł — wobec ceny kontraktowej netto 638,1 mln zł z 2001 roku i docelowego szacunku ok. 1,46 mld zł — oraz wielokrotne przesunięcia terminów uczyniły program przedmiotem krytyki i punktem odniesienia w debacie o modernizacji floty. Doświadczenia Gawrona są przywoływane w kontekście kolejnych programów okrętowych (m.in. Miecznik).
Powód niepowodzenia: Program korwet wielozadaniowych Gawron (projekt 621), zapoczątkowany umową z 27 listopada 2001 roku na budowę 7 okrętów, nie został zrealizowany w pierwotnym zakresie. Wobec braku postępów w budowie z powodu niewystarczającego finansowania, w lutym 2012 roku Prezes Rady Ministrów podjął decyzję o zamknięciu programu korwet Gawron w całości. Budowę jedynego rozpoczętego kadłuba dokończono w zmienionej wersji jako patrolowiec (projekt 621M) ORP „Ślązak”, którego banderę podniesiono 28 listopada 2019 roku. Łączne nakłady na okręt sięgnęły ok. 1,17 mld zł wobec ceny netto z umowy z 2001 roku wynoszącej 638,1 mln zł; docelowy szacowany koszt korwety oceniano na ok. 1,46 mld zł.
Źródła:
  - Korwety projektu 621 (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Korwety_projektu_621
  - Gawron "za półdarmo", Ślązak i co dalej [RAPORT część 2] (Defence24): https://defence24.pl/sily-zbrojne/gawron-za-poldarmo-slazak-i-co-dalej-raport-czesc-2
  - MON pokazuje, jak nie budować okrętów. "Ślązak" powstawał 18 lat. Przepłacono ok. 600 mln zł (money.pl, 2019-11-07): https://www.money.pl/gospodarka/mon-pokazuje-jak-nie-budowac-okretow-slazak-powstawal-18-lat-przeplacono-ok-600-mln-zl-6443143544915585a.html
  - ORP Ślązak - 18 lat od korwety do patrolowca (SmartAge.pl): https://www.smartage.pl/patrolowiec-orp-slazak/
  - Korwetę "Gawron" budowano 14 lat i kosztowała miliard złotych. Dziś powstał z niej nowoczesny "Ślązak" (INNPoland.pl, 2019): https://innpoland.pl/118513,korwete-gawron-budowano-14-lat-i-kosztowala-miliard-zlotych-dzis-powstal-z-niej-nowoczesny-slazak

## Program inwestycyjny GAZ-SYSTEM 2009–2015 (magistrale przesyłowe Korytarza Gazowego Północ–Południe)
URL: https://projektometr.pl/projekt/gaz-system-2009-2015-investment-programme-north-south-gas-corridor-trunk-pipelin
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 3.8 mld zł | Inwestor: Operator Gazociągów Przesyłowych GAZ-SYSTEM S.A.
Kalendarium: ogł. 2009, start 2009, oddano 2015
Efekt: dostarczone
Opis: Wieloletni program rozbudowy krajowego systemu przesyłowego gazu realizowany przez Operatora Gazociągów Przesyłowych GAZ-SYSTEM S.A. w latach 2009–2015. W jego ramach wybudowano ponad 1200 kilometrów nowych gazociągów wysokiego ciśnienia, 2 tłocznie gazu oraz 41 stacji gazowych, głównie w północno-zachodniej i środkowej Polsce. Na sieć złożyły się m.in. magistrale relacji Świnoujście–Szczecin, Szczecin–Gdańsk, Szczecin–Lwówek, Gustorzyn–Odolanów oraz Rembelszczyzna–Gustorzyn, tworzące polską część wspieranego przez Unię Europejską gazowego Korytarza Północ–Południe i doprowadzające gaz z powstającego terminalu LNG w Świnoujściu do krajowego systemu. Wartość programu inwestycyjnego wyniosła ponad 3,8 mld złotych, z czego ok. 1,2 mld złotych stanowiło dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej. Podsumowanie programu połączono z otwarciem jednego z kluczowych gazociągów 5 października 2015 r.
Znaczenie: Program 2009–2015 istotnie rozbudował krajowy system przesyłowy gazu — ponad 1200 km nowych gazociągów, 2 tłocznie i 41 stacji gazowych — i utworzył polską część wspieranego przez UE gazowego Korytarza Północ–Południe. Magistrale takie jak Świnoujście–Szczecin i Szczecin–Lwówek umożliwiły odbiór gazu z terminalu LNG w Świnoujściu i jego przesył w głąb kraju, zmniejszając uzależnienie od dostaw z jednego kierunku i wzmacniając bezpieczeństwo energetyczne Polski oraz integrację z europejskim systemem przesyłowym.
Źródła:
  - Podsumowanie programu inwestycyjnego GAZ-SYSTEM S.A. 2009-2015 (GAZ-SYSTEM S.A., 2015-10): https://www.gaz-system.pl/pl/dla-mediow/komunikaty-prasowe/archiwum/podsumowanie-programu-inwestycyjnego-gaz-system-s-a-2009-2015.html
  - Gazociąg Gustorzyn-Odolanów ukończony (money.pl, 2014-11-27): https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/gazociag-gustorzyn-odolanow-ukonczony,245,0,1666549.html
  - Operator Gazociągów Przesyłowych Gaz-System (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Operator_Gazoci%C4%85g%C3%B3w_Przesy%C5%82owych_Gaz-System

## Gazociąg Gustorzyn–Wronów
URL: https://projektometr.pl/projekt/gazociag-gustorzyn-wronow
Status: ukończone | Etap: rozruch | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Operator Gazociągów Przesyłowych GAZ-SYSTEM S.A.
Kalendarium: ogł. 2021, start 2022, oddano 2023-10-04
Efekt: dostarczone
Opis: Krajowy gazociąg przesyłowy o długości ok. 308 km, średnicy 1000 mm i maksymalnym ciśnieniu roboczym 8,4 MPa, wybudowany przez GAZ-SYSTEM i łączący tłocznię gazu w Gustorzynie z tłocznią we Wronowie. Inwestycję zrealizowano w trzech etapach: Gustorzyn–Leśniewice (54 km), Leśniewice–Rawa Mazowiecka (100 km) oraz Rawa Mazowiecka–Wronów (154 km), a jej trasa przebiega przez cztery województwa: kujawsko-pomorskie, mazowieckie, łódzkie i lubelskie. Prace budowlane rozpoczęto na początku 2022 r., a oficjalne zakończenie budowy nastąpiło 4 października 2023 r.; przekazanie całości do eksploatacji zaplanowano na koniec 2023 r. Projekt uzyskał ponad 700 mln zł dofinansowania UE z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko oraz wsparcia REACT-EU.
Znaczenie: Gazociąg łączy tłocznie gazu w Gustorzynie i Wronowie na przestrzeni ok. 308 km, biegnąc przez cztery województwa (kujawsko-pomorskie, mazowieckie, łódzkie i lubelskie). Zwiększa dostęp środkowej i wschodniej Polski do stabilnego źródła gazu, podnosi elastyczność krajowego systemu przesyłowego i umożliwia przyłączanie kolejnych odbiorców do sieci GAZ-SYSTEM, wpisując się w rozbudowę infrastruktury przesyłowej w centralnej części kraju.
Źródła:
  - GAZ-SYSTEM zakończył budowę gazociągu Gustorzyn-Wronów (GAZ-SYSTEM S.A., 2023-10-04): https://www.gaz-system.pl/pl/dla-mediow/komunikaty-prasowe/2023/pazdziernik/04-10-2023-gaz-system-zakonczyl-budowe-gazociagu-gustorzyn-wronow.html
  - Zakończono budowę gazociągu Gustorzyn – Wronów (NBI (Nowoczesne Budownictwo Inżynieryjne), 2023-10): https://nbi.com.pl/wiadomosci/zakonczono-budowe-gazociagu-gustorzyn-wronow/
  - Ponad 300 km gazociągu Gustorzyn-Wronów – gotowe! (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, 2023): https://funduszeunijne.gov.pl/strony/wiadomosci/ponad-300-km-gazociagu-gustorzyn-wronow-gotowe/
  - Gazociąg Gustorzyn-Wronów – I ETAP Gustorzyn-Leśniewice (Mapa Dotacji UE / Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/1486974/?lang=pl
  - Gazociąg Gustorzyn-Wronów – budowa odcinka Leśniewice-Wronów (Mapa Dotacji UE / Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/1532953/?lang=pl
  - Ponad 300 km gazociągu Gustorzyn-Wronów – gotowe! (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (POIiŚ), 2023): https://www.pois.gov.pl/strony/wiadomosci/ponad-300-km-gazociagu-gustorzyn-wronow-gotowe/

## Gazociąg Jamał–Europa — polski odcinek (I nitka)
URL: https://projektometr.pl/projekt/gazociag-jamal-europa-polski-odcinek
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Europol Gaz S.A. (spółka PGNiG/PKN Orlen, Gazprom i Gas-Trading)
Kalendarium: ogł. 1993-08-25, oddano 1999-09-23
Efekt: dostarczone
Opis: Polski odcinek tranzytowego gazociągu Jamał–Europa, biegnący ze wsi Kondratki na granicy z Białorusią do okolic wsi Górzyca przy granicy z Niemcami, o długości 684 km. Budowę poprzedziło podpisane 25 sierpnia 1993 roku „Porozumienie między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o budowie systemu gazociągów dla tranzytu gazu rosyjskiego przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i dostaw gazu do Rzeczypospolitej Polskiej”. Do budowy i eksploatacji powołano spółkę Europol Gaz S.A. (udziałowcy: PGNiG/PKN Orlen 48%, Gazprom 48%, Gas-Trading 4%). We wrześniu 1999 roku Europol Gaz S.A. zakończył budowę całej pierwszej nitki gazociągu na terytorium Polski — ostatni, tzw. złoty spaw wykonano 23 września 1999 roku. Na trasie pracuje pięć tłoczni (Kondratki, Zambrów, Ciechanów, Włocławek, Szamotuły), a przepustowość magistrali wynosiła 32,96 mld m³ rocznie.
Znaczenie: Gazociąg Jamał–Europa jest jedną z największych inwestycji infrastruktury energetycznej zrealizowanych w Polsce po 1989 roku i głównym korytarzem tranzytu rosyjskiego gazu ziemnego przez terytorium kraju, powstałym na podstawie międzyrządowego porozumienia polsko-rosyjskiego z 1993 roku. Magistrala o długości 684 km i przepustowości blisko 33 mld m³ rocznie, z pięcioma tłoczniami, przez lata odgrywała kluczową rolę w tranzycie gazu do Europy Zachodniej oraz w dostawach dla Polski. Od 2022 roku gazociągiem nie jest przesyłany gaz z Rosji; infrastrukturą przesyłową na terytorium Polski od 2010 roku operuje Gaz-System.
Źródła:
  - Gazociąg Jamał-Europa (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Gazoci%C4%85g_Jama%C5%82-Europa
  - Kontrakt jamalski (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Kontrakt_jamalski

## Gazociąg Polska–Litwa (GIPL)
URL: https://projektometr.pl/projekt/gazociag-polska-litwa-gipl
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.4 mld zł | Inwestor: Gaz-System S.A.
Kalendarium: ogł. 2015-10-15, start 2020, plan 2022-05, oddano 2022-05-01
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Transgraniczny gazociąg (interkonektor) łączący polski i litewski system przesyłowy, zrealizowany wspólnie przez Gaz-System oraz litewskiego operatora Amber Grid. Połączenie o długości ponad 500 km biegnie od tłoczni Hołowczyce w Polsce do tłoczni Jauniūnai na Litwie, przez województwa podlaskie, warmińsko-mazurskie i mazowieckie. Trójstronną umowę o dofinansowaniu podpisano w 2015 r., budowę prowadzono w latach 2020–2022, a komercyjny przesył gazu ruszył 1 maja 2022 r.; uroczyste otwarcie z udziałem prezydentów Polski i Litwy odbyło się 5 maja 2022 r. Pełną przepustowość gazociąg miał osiągnąć w październiku 2022 r. Przepustowość w kierunku na Litwę wynosi ok. 2,4 mld m³/rok, a w kierunku do Polski ok. 1,9 mld m³/rok. Całkowity koszt projektu wyniósł ok. 558 mln euro, z czego 295,4 mln euro stanowiło wsparcie ze środków Unii Europejskiej.
Znaczenie: Interkonektor domknął połączenie polskiego i litewskiego systemu gazowego, będąc kluczowym elementem planu BEMIP i realnym krokiem do zakończenia energetycznej izolacji państw bałtyckich od unijnego rynku gazu. Umożliwia dwukierunkowy przesył gazu między Polską a Litwą (do ok. 2,4 mld m³/rok w stronę Litwy i ok. 1,9 mld m³/rok w stronę Polski), zwiększając dywersyfikację dostaw i bezpieczeństwo energetyczne regionu Morza Bałtyckiego.
Źródła:
  - GAZ-SYSTEM: Nowy Interkonektor gazowy Polska-Litwa od 1 maja przesyła gaz do Polski (Gaz-System S.A., 2022-05-05): https://www.gaz-system.pl/pl/dla-mediow/komunikaty-prasowe/2022/maj/05-05-2022-gaz-system-nowy-interkonektor-gazowy-polska-litwa-od-1-maja-przesyla-gaz-do-polski.html
  - Polsko-litewski gazociąg GIPL oficjalnie otwarty (Ministerstwo Klimatu i Środowiska, 2022-05-05): https://www.gov.pl/web/klimat/polsko-litewski-gazociag-gipl-oficjalnie-otwarty
  - Gazociąg Polska-Litwa (Wikipedia): https://pl.wikipedia.org/wiki/Gazoci%C4%85g_Polska-Litwa
  - Polska łączy się z Litwą. Uroczyste otwarcie gazociągu GIPL (Money.pl, 2022-05-05): https://www.money.pl/gielda/polska-laczy-sie-z-litwa-uroczyste-otwarcie-gazociagu-gipl-6765470929885984a.html
  - In 2024, Amber Grid continued its commitment to reliable and efficient gas transmission (AB Amber Grid, 2025): https://ambergrid.lt/en/for-media/news/in-2024-amber-grid-continued-its-commitment-to-reliable-and-efficient-gas-transmission/1146
  - Gas Interconnection Poland–Lithuania (Wikipedia): https://en.wikipedia.org/wiki/Gas_Interconnection_Poland%E2%80%93Lithuania

## Gigafabryka baterii LG Energy Solution Wrocław (Biskupice Podgórne) — rozbudowy
URL: https://projektometr.pl/projekt/gigafabryka-baterii-lg-energy-solution-wroclaw-biskupice-pod
Status: w budowie | Etap: rozruch | Koszt (wg etapu, nom.): 13.8 mld zł | Inwestor: LG Energy Solution Wrocław
Kalendarium: start 2016
Opis: Największa w Unii Europejskiej gigafabryka ogniw litowo-jonowych do samochodów elektrycznych, prowadzona przez LG Energy Solution Wrocław w Biskupicach Podgórnych pod Wrocławiem, docelowo o mocy produkcyjnej rzędu 100 GWh. Obiekt jest sukcesywnie rozbudowywany: obok linii ogniw samochodowych uruchamiane są nowe linie do produkcji systemów magazynowania energii (ESS) opartych na ogniwach litowo-żelazowo-fosforanowych (LFP), z których pierwsze mają ruszyć w drugiej połowie 2025 roku. Zakład jest wykonawcą i dostawcą ogniw dla wielkoskalowego magazynu energii PGE w Żarnowcu (ok. 981 MWh).
Znaczenie: Największa w UE fabryka ogniw litowo-jonowych do aut elektrycznych, zatrudniająca 9 500 osób, z docelową mocą produkcyjną około 100 GWh. Rozbudowa o linie ogniw LFP i systemów ESS wzmacnia europejski łańcuch dostaw magazynowania energii — zakład dostarcza ogniwa dla magazynu energii PGE w Żarnowcu o pojemności około 981 MWh, kluczowego dla transformacji energetycznej Polski.
Źródła:
  - 5 years of LG Energy Solution Wrocław — the largest investment in the region (Invest in Wrocław): https://invest-in-wroclaw.pl/5-years-of-lg-energy-solution-wroclaw-the-largest-investment-in-the-region
  - EIB signs €480m loan deal with LG Chem Wroclaw Energy (World Construction Network, 2020-04): https://www.worldconstructionnetwork.com/news/eib-signs-480m-loan-deal-with-lg-chem-wroclaw-energy/
  - LG Energy Solution Wrocław rozpoczyna budowę Magazynu Energii Żarnowiec (LG Energy Solution, 2025-03): https://lgensol.pl/lg-energy-solution-wroclaw-rozpoczyna-budowe-magazynu-energii-zarnowiec-kluczowej-inwestycji-dla-transformacji-energetycznej-polski/
  - LG Energy Solution Wrocław kluczowy dla europejskiego sektora magazynowania energii ESS (Wrocław.pl, 2025-05-14): https://www.wroclaw.pl/przedsiebiorczy-wroclaw/lg-energy-solution-wroclaw-kluczowy-dla-europejskiego-sektora-magazynowania-energii-ess
  - LG Energy Solution Secures Grid-scale ESS Supply Agreement in Europe with Poland's PGE (LG Energy Solution): https://news.lgensol.com/company-news/press-releases/3748/

## Głogów Głęboki-Przemysłowy (program udostępnienia złoża, szyby GG-1/GG-2/Retków)
URL: https://projektometr.pl/projekt/glogow-gleboki-przemyslowy-program-udostepnienia-zloza-szyby
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 9.0 mld zł | Inwestor: KGHM Polska Miedź S.A.
Kalendarium: b/d
Opis: Program udostępnienia złoża w obszarze górniczym Głogów Głęboki-Przemysłowy (GG-P) obejmuje budowę nowych szybów górniczych KGHM Polska Miedź: wentylacyjnego GG-1 w Kwielicach (gmina Grębocice) oraz priorytetowych szybów wdechowych o funkcji materiałowo-zjazdowej — GG-2 (Odra) w rejonie Słonego (gmina Żukowice), Retków (gmina Grębocice) i Gaworzyce. Złoże GG-P kryje blisko 227 mln ton rudy miedzi o średniej zawartości około 2,48% Cu, zalegającej na głębokości sięgającej około 1385 m, co odpowiada mniej więcej jednej piątej zasobów miedzi KGHM w polskich obszarach koncesyjnych. Szyb GG-1 osiągnął głębokość 1348 m i w 2023 r. połączył się z wyrobiskami ZG Rudna, a zakończenie jego prac powierzchniowych przewidywane jest na 2029 r. KGHM szacuje łączny nakład na trzy priorytetowe szyby (GG-2 Odra, Retków i Gaworzyce) na 7,5–9 mld zł. Jest to największa inwestycja udostępniająca złoże w europejskim górnictwie rud metali nieżelaznych.
Znaczenie: Udostępnienie złoża GG-P jest kluczowe dla utrzymania i wzrostu krajowego wydobycia miedzi. W szczytowym okresie produkcyjnym (szacowany na lata 2028–2035) obszar ma dostarczać 10–11 mln ton rudy oraz około 200–220 tys. ton miedzi elektrolitycznej rocznie i podtrzymywać planowany poziom wydobycia przez 20–30 lat. Nowe szyby zapewniają dostęp do najgłębiej położonych, przemysłowych partii złoża, warunkując długoterminowe bezpieczeństwo surowcowe Polski oraz utrzymanie miejsc pracy w Zagłębiu Miedziowym na Dolnym Śląsku.
Źródła:
  - Deep Głogów (KGHM Polska Miedź S.A.): https://kghm.com/en/our-business/projects-under-development/deep-glogow
  - KGHM wyda miliardy na nowe szyby górnicze (Parkiet, 2025-03-20): https://www.parkiet.com/surowce-i-paliwa/art41968811-kghm-wyda-miliardy-na-nowe-szyby-gornicze
  - Stopniowo rośnie wydobycie KGHM-u z kluczowego obszaru górniczego (Parkiet, 2026-03-05): https://www.parkiet.com/surowce-i-paliwa/art43909611-stopniowo-rosnie-wydobycie-kghm-u-z-kluczowego-obszaru-gorniczego
  - KGHM wybuduje trzy nowe szyby koło Głogowa. W Słonem już powstaje (MyGłogów, 2024-11-19): https://myglogow.pl/pl/11_dzieje-sie/162526_kghm-wybuduje-trzy-nowe-szyby-kolo-glogowa.html
  - GG-1 shaft (Głogów Głęboki-Przemysłowy mine), Kwielice, Gmina Grębocice, Polkowice County, Lower Silesian Voivodeship, Poland (Mindat.org): https://www.mindat.org/loc-309953.html

## Przetarg na śmigłowce wielozadaniowe H225M Caracal (anulowany 2016)
URL: https://projektometr.pl/projekt/h225m-caracal-multirole-helicopter-tender-cancelled-2016
Status: anulowane | Etap: przetarg | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Ministerstwo Obrony Narodowej (MON); negocjacje offsetowe prowadziło Ministerstwo Rozwoju
Kalendarium: ogł. 2012-03
Efekt: porzucone
Opis: Przetarg na wielozadaniowe śmigłowce dla Sił Zbrojnych RP, mające zastąpić m.in. maszyny Mi-8/Mi-17 oraz Mi-2, ogłoszono w marcu 2012 roku. Na początku 2015 roku Ministerstwo Obrony Narodowej zmniejszyło liczbę poszukiwanych śmigłowców do 50 (m.in. wersje wielozadaniowe dla wojsk lądowych, ZOP, CSAR i Medevac), a 21 kwietnia 2015 roku w przetargu na średnie śmigłowce wielozadaniowe MON zakwalifikowało do końcowego etapu jedyną ofertę — śmigłowiec Airbus Helicopters H225M Caracal (dwie pozostałe oferty, PZL Świdnik z AW149 oraz PZL Mielec z S-70i Black Hawk, odrzucono ze względów formalnych). Warunkiem zawarcia kontraktu było podpisanie umowy offsetowej; negocjacje offsetowe, prowadzone przez Ministerstwo Rozwoju, rozpoczęły się we wrześniu 2015 roku. Wartość kontraktu miała wynieść ok. 11,8 mld zł netto, a z podatkami ponad 13,4 mld zł (część źródeł podaje ok. 13,5 mld zł), przy porównywalnej wartości offsetu. Po zmianie rządu, na początku października 2016 roku Ministerstwo Rozwoju uznało ofertę offsetową za niezadowalającą i 4 października 2016 roku ogłosiło zakończenie negocjacji. Umowy na zakup 50 śmigłowców nigdy nie podpisano, a żadnego egzemplarza nie dostarczono; Polska prowadziła następnie z Airbus Helicopters spór dotyczący rozliczenia zerwanych negocjacji. Zgodnie z regułą projektu dla programów obronnych zdominowanych zakupem uzbrojenia za granicą rekord pełni funkcję strategicznej widoczności (koszt = null, brak izolowalnego polskiego nakładu inwestycyjnego; kontraktu nie zawarto) i nie wchodzi do zagregowanej wartości inwestycji.
Znaczenie: Zerwanie negocjacji w sprawie 50 śmigłowców H225M Caracal było jednym z najgłośniejszych niepowodzeń polskich zamówień obronnych po 1989 roku. Wybór Caracala miał ujednolicić i zmodernizować flotę śmigłowców wielozadaniowych Sił Zbrojnych RP, zastępując wysłużone maszyny Mi-8/Mi-17 i Mi-2 oraz zapewnić zdolności CSAR i ZOP; z planowanym montażem w Polsce był też programem o znaczeniu przemysłowym. Fiasko rozmów offsetowych i anulowanie postępowania w październiku 2016 roku odsunęły w czasie modernizację lotnictwa śmigłowcowego i doprowadziły do wieloletniego sporu Polski z Airbus Helicopters o rozliczenie zerwanych negocjacji. Rekord ujęto jako strategiczny program obronny bez izolowalnego polskiego nakładu inwestycyjnego (kontraktu nie zawarto, śmigłowców nie dostarczono), stąd koszt = null i brak wkładu do zagregowanej wartości inwestycji.
Powód niepowodzenia: Przetarg na wielozadaniowe śmigłowce dla Sił Zbrojnych RP ogłoszono w marcu 2012 roku. Na początku 2015 roku MON zmniejszyło liczbę poszukiwanych maszyn do 50, a 21 kwietnia 2015 roku zakwalifikowało do końcowego etapu jedyną ofertę — śmigłowiec Airbus Helicopters H225M Caracal. Warunkiem zawarcia umowy było podpisanie porozumienia offsetowego; negocjacje offsetowe prowadzone przez Ministerstwo Rozwoju rozpoczęły się we wrześniu 2015 roku. Na początku października 2016 roku Ministerstwo Rozwoju uznało ofertę offsetową za niezadowalającą i 4 października 2016 roku ogłosiło zakończenie negocjacji. Umowy na zakup 50 śmigłowców (o wartości ok. 11,8 mld zł netto, ponad 13,4 mld zł z podatkami) nigdy nie podpisano, a żadnego egzemplarza nie dostarczono. Postępowanie anulowano po zmianie rządu, a Polska prowadziła następnie z Airbus Helicopters spór dotyczący rozliczenia zerwanych negocjacji.
Źródła:
  - Polska nie kupuje Caracali. Negocjacje zakończone (Polska Zbrojna, 2016-10-04): https://polska-zbrojna.pl/Mobile/ArticleShow/20684
  - Fiasko rozmów offsetowych w sprawie Caracali (ZBiAM, 2016-10): https://zbiam.pl/artykuly/fiasko-rozmow-offsetowych-sprawie-caracali/
  - Przetarg na Caracale. Przedstawiciele Airbusa spotkają się z MON w sądzie (WNP.pl): https://www.wnp.pl/przemysl-obronny/przetarg-na-caracale-przedstawiciele-airbusa-spotkaja-sie-z-mon-w-sadzie,343511.html
  - Polska zerwie umowę na zakup śmigłowców Caracal dla wojska? Negocjacje w „głębokim impasie” (Money.pl, 2016-10): https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/caracal-przetarg-na-smiglowce-helikoptery,166,0,2135462.html

## Harmony Link (połączenie elektroenergetyczne Polska–Litwa)
URL: https://projektometr.pl/projekt/harmony-link
Status: planowane | Etap: pozwolenia | Koszt (wg etapu, nom.): 3.0 mld zł | Inwestor: PSE (Polskie Sieci Elektroenergetyczne) / Litgrid
Kalendarium: ogł. 2018-12-21, plan 2030
Efekt: opóźnione
Opis: Drugie transgraniczne połączenie elektroenergetyczne Polska–Litwa, realizowane wspólnie przez operatorów przesyłowych PSE i Litgrid. Pierwotnie zatwierdzone w maju 2021 r. jako podmorski kabel HVDC o mocy 700 MW (koszt ok. 700 mln euro z grantem CEF ponad 500 mln euro, ukończenie planowane na 2025 r.). Przetargi na wariant morski unieważniono w kwietniu 2023 r. z powodu silnego wzrostu kosztów, a pod koniec 2023 r. operatorzy uzgodnili wariant lądowy. W obecnym kształcie po stronie polskiej powstaje podziemna linia kablowa 220 kV Ełk Bis–Granica RP o długości ok. 100 km, przebiegająca przez sześć gmin w województwach warmińsko-mazurskim i podlaskim, wraz z dwiema nowymi stacjami – Norki w gminie Kalinowo i Wigry w gminie Suwałki – oraz modernizacją istniejącej linii 220 kV Ostrołęka–Ełk Bis; po stronie litewskiej połączenie dochodzi do nowej stacji Gižai. Budowę zaplanowano na lata 2026–2030, a oddanie połączenia do użytku – do końca 2030 r.
Znaczenie: Kluczowy element synchronizacji systemów elektroenergetycznych państw bałtyckich z siecią Europy kontynentalnej oraz drugie transgraniczne połączenie Polska–Litwa. Zwiększy zdolności wymiany energii i bezpieczeństwo dostaw w regionie; po polskiej stronie oznacza rozbudowę sieci przesyłowej na Mazurach i Suwalszczyźnie (nowe stacje Norki i Wigry, modernizacja linii Ostrołęka–Ełk Bis).
Źródła:
  - PSE i Litgrid zatwierdziły decyzje inwestycyjne dla Harmony Link (Polskie Sieci Elektroenergetyczne, 2021-05-31): https://www.pse.pl/-/pse-i-litgrid-zatwierdzily-decyzje-inwestycyjne-dla-harmony-link
  - PSE and Litgrid signed cooperation agreement to build Harmony Link interconnector as overland line (Polskie Sieci Elektroenergetyczne, 2024-07-15): https://www.pse.pl/web/pse-eng/-/pse-and-litgrid-signed-cooperation-agreement-to-build-harmony-link-interconnector-as-overland-line
  - PSE i Litgrid będą współpracować przy realizacji Harmony Link jako połączenia lądowego (Polskie Sieci Elektroenergetyczne (inwestycje.pse.pl)): https://inwestycje.pse.pl/pse-i-litgrid-beda-wspolpracowac-przy-realizacji-harmony-link-jako-polaczenia-ladowego/
  - Litgrid started spatial planning for Harmony Link overland interconnector (BalticWind.EU, 2024-08-19): https://balticwind.eu/litgrid-started-spatial-planning-for-harmony-link-overland-interconnector/
  - Harmony Link: morze czy ląd — operatorzy rozważają nowy wariant połączenia (BiznesAlert.pl, 2023-11-15): https://biznesalert.pl/harmony-link-morze-lad-decyzja-2024-energetyka-most-energetyczny/
  - Zamiast kabla podmorskiego będzie naziemne połączenie elektroenergetyczne między Litwą i Polską (PortalMorski.pl, 2023-12-21): https://www.portalmorski.pl/offshore/54717-zamiast-kabla-podmorskiego-bedzie-naziemne-polaczenie-elektroenergetyczne-miedzy-litwa-i-polska
  - Harmony Link (Wikipedia (EN)): https://en.wikipedia.org/wiki/Harmony_Link
  - Za ok. 3 mld zł powstanie nowa, strategiczna podziemna sieć energetyczna do granicy z Litwą (investmap.pl, 2026-02-09): https://investmap.pl/za-ok-3-mld-zl-powstanie-nowa-strategiczna-podziemna-siec-energetyczna-do-granicy-z-litwa.a316221
  - PSE: w 2030 roku powstanie nowa podziemna sieć energetyczna do granicy z Litwą (wnp.pl, 2026-01-29): https://www.wnp.pl/energia/energetyka/pse-w-2030-roku-powstanie-nowa-podziemna-siec-energetyczna-do-granicy-z-litwa,1027309.html

## Program Homar - dywizjonowy moduł ogniowy HIMARS (umowa 2019)
URL: https://projektometr.pl/projekt/homar-program-himars-rocket-artillery-fire-module-2019-contract
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Ministerstwo Obrony Narodowej (MON)
Kalendarium: ogł. 2019-02-13, start 2019-02-13, plan 2024, oddano 2024
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Program Homar (zadanie modernizacyjne HOMAR) w części dywizjonowego modułu ogniowego to pozyskanie dla Wojska Polskiego pierwszego dywizjonu amerykańskich wieloprowadnicowych wyrzutni rakietowych M142 HIMARS. 13 lutego 2019 r. Szef MON Mariusz Błaszczak podpisał dokument potwierdzający zawarcie umowy o wartości 414 mln USD netto, zawartej w formule Foreign Military Sales (umowa międzyrządowa Rzeczypospolitej Polskiej i Stanów Zjednoczonych). Zamówienie objęło 20 wyrzutni M142 HIMARS (18 bojowych i dwie szkolne) wraz z zapasem amunicji rakietowej kierowanej GMLRS i ATACMS oraz amunicji szkolnej LCRR, a także pojazdy dowodzenia, wozy amunicyjne i ciągniki ewakuacyjne oraz pakiet logistyczny, szkoleniowy i wsparcia technicznego. Dostawy elementów systemu planowano realizować sukcesywnie do 2023 r.; ostatnie dwie z dwudziestu zakupionych w lutym 2019 r. wyrzutni dotarły do Polski w listopadzie 2024 r. Sprzęt trafił do 16. Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej. Ponieważ pozyskanie jest zdominowane zakupem uzbrojenia w USA i nie zawiera wyodrębnionego, izolowalnego polskiego nakładu przemysłowego, rekord pełni funkcję strategicznej widoczności filaru artylerii rakietowej dalekiego zasięgu, a podana kwota (414 mln USD) to wartość kontraktu pozyskania, a NIE polski capex - dlatego koszt nie jest liczony do agregatu 'wartość wg etapu'.
Znaczenie: Dywizjonowy moduł ogniowy HIMARS z umowy z 13 lutego 2019 r. był pierwszym zrealizowanym krokiem programu Homar i wprowadził do Wojska Polskiego nowoczesną artylerię rakietową dalekiego zasięgu - wyrzutnie M142 HIMARS zdolne do wystrzeliwania pocisków kierowanych GMLRS oraz ATACMS - zastępując wysłużone zestawy sowieckiej generacji. Kontrakt zapoczątkował budowę zdolności precyzyjnego rażenia na dużych odległościach, kontynuowaną następnie w ramach szerszej umowy ramowej na HIMARS (Homar-A) oraz w koreańskim komponencie Homar-K (K239 Chunmoo). Ostatnie z 20 wyrzutni dostarczono w listopadzie 2024 r., a sprzęt trafił do 16. Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej.
Źródła:
  - Pierwszy dywizjon HIMARS za 414 mln dolarów. Umowa w środę (Defence24, 2019-02): https://defence24.pl/polityka-obronna/pierwszy-dywizjon-himars-za-414-mln-dolarow-umowa-w-srode
  - Wyrzutnie HIMARS do 2023 w Polsce (Historia.org.pl, 2022-04-18): https://historia.org.pl/2022/04/18/wyrzutnie-himars-do-2023-w-polsce/
  - Ostatnie wyrzutnie HIMARS już w Polsce (Obserwator Gospodarczy, 2024-11-30): https://obserwatorgospodarczy.pl/2024/11/30/ostatnie-wyrzutnie-himars-juz-w-polsce/
  - System HIMARS (Ministerstwo Obrony Narodowej (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/system-himars

## Hydrogen Eagle – program wodorowy Grupy ORLEN
URL: https://projektometr.pl/projekt/hydrogen-eagle-program-wodorowy-orlen
Status: w budowie | Etap: przetarg | Koszt (wg etapu, nom.): 7.4 mld zł | Inwestor: ORLEN S.A.
Kalendarium: ogł. 2021, plan 2035
Opis: Hydrogen Eagle to strategiczny, wielokrajowy program wodorowy Grupy ORLEN ogłoszony w 2021 r., stanowiący element strategii wodorowej koncernu z zakładanymi nakładami inwestycyjnymi (capex) rzędu 7,4 mld zł. Program przewiduje budowę sieci hubów wodorowych zasilanych z OZE oraz instalacji przetwarzających odpady komunalne na wodór nisko- i zeroemisyjny w Polsce, Czechach i na Słowacji, wraz z siecią ponad 100 stacji tankowania wodoru w Europie Środkowej do 2030 r. Docelowa moc elektrolizerów Grupy ma sięgnąć ok. 0,9 GW do 2035 r. (z czego ok. 0,7 GW w Polsce). W czerwcu 2025 r. programy Green H2 i Hydrogen Eagle otrzymały łącznie ponad 1,7 mld zł bezzwrotnego dofinansowania z KPO, m.in. na instalację elektrolizera o mocy 100 MW. Zakres i tempo programu są wielokrotnie rewidowane – to wpis parasolowy dla całości działań wodorowych koncernu, a nie pojedyncza inwestycja.
Znaczenie: Program ma zbudować krajowy łańcuch wartości wodoru nisko- i zeroemisyjnego, wspierając dekarbonizację transportu ciężkiego i publicznego oraz przemysłu rafineryjnego. Rozbudowa mocy elektrolizerów i sieci stacji tankowania zwiększa bezpieczeństwo energetyczne i uniezależnienie od paliw kopalnych, a planowane wykorzystanie energii z morskich farm wiatrowych oraz odpadów komunalnych wpisuje się w unijne cele klimatyczne. Realizacja pozostaje jednak uzależniona od dostępności taniej energii z OZE i dojrzałości rynku wodoru, a deklarowany zakres i harmonogram są wielokrotnie korygowane.
Źródła:
  - Ponad 1,7 mld zł z KPO na projekty wodorowe Grupy ORLEN (ORLEN S.A., 2025-06): https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/media/komunikaty-prasowe/biezace/2025/czerwiec-2025/Ponad-17-mld-zl-z-KPO-na-projekty-wodorowe-Grupy-ORLEN
  - ORLEN Group secures over PLN 1.7 billion in National Recovery Plan funding for its hydrogen projects (ORLEN S.A., 2025-06): http://www.orlen.pl/en/about-the-company/media/press-releases/current/2025/june-2025/ORLEN-Group-secures-over-PLN-17-billion-in-National-Recovery-Plan-funding-for-its-hydrogen-projects-
  - PKN Orlen chce utworzyć 10 hubów wodorowych w ramach strategii wodorowej do 2030 (StockWatch.pl): https://www.stockwatch.pl/wiadomosci/pkn-orlen-chce-utworzyc-10-hubow-wodorowych-w-ramach-strategii-wodorowej-do-2030,akcje,294505
  - Setki mln euro w „Hydrogen Eagle”. Orlen inwestuje w wodór dla przemysłu, transportu i paliw (Teraz Środowisko): https://www.teraz-srodowisko.pl/aktualnosci/orlen-polska-strategia-wodorowa-hydrogen-eagle-wloclawek-laboratorium-norma-iso-stacje-ladowania-biopaliwa-16000.html
  - Orlen plans 250MW of green hydrogen plants under Hydrogen Eagle (NS Energy, 2021-06): https://www.nsenergybusiness.com/news/orlen-hydrogen-plants-hydrogen-eagle/
  - Torpol zbuduje hub wodorowy dla Orlenu w Szczecinie. Kontrakt wart 75 mln zł netto (StockWatch.pl, 2026-05): https://www.stockwatch.pl/wiadomosci/torpol-orlen-hub-wodorowy-szczecin-kontrakt,akcje,372079

## HyperPIC — fabryka fotonicznych układów scalonych VIGO Photonics
URL: https://projektometr.pl/projekt/hyperpic-fabryka-fotonicznych-ukladow-scalonych-vigo-photoni
Status: w budowie | Etap: ogłoszony | Koszt (wg etapu, nom.): 1.0 mld zł | Inwestor: VIGO Photonics S.A.
Kalendarium: ogł. 2023, plan 2030
Opis: HyperPIC (pełna nazwa: „Fotoniczne układy scalone do zastosowań w średniej podczerwieni") to sztandarowy polski projekt budowy krajowych zdolności produkcji fotonicznych układów scalonych, realizowany przez notowaną na GPW spółkę VIGO Photonics z Ożarowa Mazowieckiego pod Warszawą. Dzięki projektowi VIGO ma stać się pierwszym na świecie producentem fotonicznych układów scalonych dla średniej podczerwieni (MIRPIC). Projekt uzyskał dofinansowanie z NCBR w ramach Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG) i mechanizmu IPCEI Mikroelektronika/Technologie Komunikacyjne w kwocie ok. 453,7 mln zł, przy kosztach kwalifikowanych ok. 878,6 mln zł. Budowa nowego zakładu, szacowana na ok. miliard złotych, ma ruszyć na początku 2027 r., a rozpoczęcie produkcji seryjnej planowane jest po 2029 r. Realizacja całego przedsięwzięcia rozpisana jest na lata 2023–2030.
Znaczenie: Projekt ma zbudować w Polsce pierwszy na świecie łańcuch produkcji fotonicznych układów scalonych dla średniej podczerwieni (MIRPIC), wzmacniając krajowe i europejskie kompetencje w mikroelektronice i półprzewodnikach w ramach IPCEI. VIGO Photonics planuje powiększenie zespołu z obecnych ponad 200 do ok. 450–500 pracowników do 2030 r., tworząc ok. 300 nowych, wysokospecjalistycznych miejsc pracy, a technologia ma znaleźć zastosowanie w wielu sektorach przemysłu i elektronice użytkowej.
Źródła:
  - Projekt spółki Vigo Photonics HyperPIC otrzymał 440 mln zł dofinansowania z NCBR (Bankier.pl, 2024-05-29): https://www.bankier.pl/wiadomosc/Projekt-spolki-Vigo-Photonics-HyperPIC-otrzymal-440-mln-zl-dofinansowania-z-NCBR-8769258.html
  - Vigo Photonics, czyli polska inwestycja w półprzewodniki. Będzie fabryka (Forbes.pl, 2025-04-17): https://www.forbes.pl/biznes/vigo-photonics-czyli-polska-inwestycja-w-polprzewodniki-bedzie-fabryka/22bz08m
  - Projekt VIGO Photonics HyperPic został wybrany do dofinansowania w ramach FENG (VIGO Photonics (materiał oficjalny), 2024): https://vigophotonics.com/pl/projekt-vigo-photonics-hyperpic-zostal-wybrany-do-dofinansowania-w-ramach-feng/
  - Vigo zainwestuje miliard w nową fabrykę chipów w Polsce (Evertiq, 2025-04-17): https://evertiq.pl/news/2025-04-17-vigo-zainwestuje-miliard-w-nowa-fabryke-chipow-w-polsce
  - VIGO Photonics zainwestuje ok. miliard złotych w nową fabrykę chipów w Polsce (Investmap.pl, 2025-04-17): https://investmap.pl/vigo-photonics-zainwestuje-ok-miliard-zlotych-w-nowa-fabryke-chipow-w-polsce.a312867

## Centrum Kongresowe ICE Kraków
URL: https://projektometr.pl/projekt/ice-krakow-congress-centre
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 358 mln zł | Inwestor: Gmina Miejska Kraków
Kalendarium: start 2010-10-28, oddano 2014-10-16
Efekt: dostarczone
Opis: Centrum Kongresowe ICE Kraków to miejskie centrum kongresowo-konferencyjne położone przy Rondzie Grunwaldzkim nad Wisłą, naprzeciwko Wawelu. Inwestorem projektu była Gmina Miejska Kraków (realizacja przez Wydział Inwestycji Urzędu Miasta Krakowa). Uroczystość wmurowania kamienia węgielnego pod budowę odbyła się 28 października 2010 roku, a obiekt rozpoczął działalność 16 października 2014 roku. Całkowity koszt projektu „Centrum Kongresowe (Rondo Grunwaldzkie)” określono na poziomie 357 539 043,63 PLN, z czego 82 930 000,00 PLN stanowiło dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007–2013. Autorami projektu architektonicznego byli Ingarden & Ewy Architekci z Krakowa oraz Arata Isozaki & Associates z Tokio. Obiekt obejmuje m.in. salę audytoryjną, salę teatralną, salę kameralną oraz zespół sal konferencyjnych.
Znaczenie: Centrum Kongresowe ICE Kraków jest jednym z największych obiektów kongresowo-konferencyjnych w Polsce i flagową inwestycją Krakowa w segmencie turystyki biznesowej (przemysłu spotkań). Zlokalizowany przy Rondzie Grunwaldzkim nad Wisłą, naprzeciwko Wawelu, obiekt umożliwił Krakowowi organizację dużych kongresów, konferencji oraz wydarzeń kulturalnych i artystycznych o skali krajowej i międzynarodowej. Inwestycja została w znacznej części sfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007–2013.
Źródła:
  - Centrum Kongresowe ICE Kraków — Zarząd Inwestycji Miejskich w Krakowie (Zarząd Inwestycji Miejskich w Krakowie): https://zim.krakow.pl/nasze-projekty/centrum-kongresowe-ice-krakow/
  - Centrum Kongresowe ICE Kraków (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Centrum_Kongresowe_ICE_Krak%C3%B3w
  - Zobacz imponujące Centrum Kongresowe ICE Kraków (PortalSamorzadowy.pl, 2014): https://www.portalsamorzadowy.pl/inwestycje/zobacz-imponujace-centrum-kongresowe-ice-krakow,64004.html
  - Centrum Kongresowe ICE Kraków — otwarte. Zobacz jak powstawało (Radio Kraków, 2014): https://www.radiokrakow.pl/aktualnosci/krakow/centrum-kongresowe-ice-krakow-otwarte-zobacz-jak-powstawalo

## III linia metra w Warszawie - etap I (Praga-Południe, Stadion Narodowy - Gocław)
URL: https://projektometr.pl/projekt/iii-linia-metra-w-warszawie-etap-i-praga-poludnie-stadion-na
Status: planowane | Etap: pozwolenia | Koszt (wg etapu, nom.): 6.0 mld zł | Inwestor: Metro Warszawskie
Kalendarium: plan 2032
Opis: Pierwszy odcinek trzeciej linii metra warszawskiego (M3), tzw. odcinek praski, ma połączyć istniejącą stację Stadion Narodowy z Gocławiem na Pradze-Południe. Planowana trasa liczy siedem stacji (Stadion Narodowy oraz sześć nowych: Dworzec Wschodni, Mińska, Rondo Wiatraczna, Ostrobramska, Jana Nowaka-Jeziorańskiego, Gocław) i ok. 8,1 km długości. W marcu 2024 r. podpisano umowę na prace projektowe, które mają zakończyć się w 2027 r.; miasto zapowiada przetarg na wykonawcę w 2027 r., rozpoczęcie budowy w 2028 r. i zakończenie w 2032 r. Realizacja jest uzależniona od pozyskania dofinansowania unijnego lub rządowego.
Znaczenie: Odcinek praski M3 ma poprawić dostępność komunikacyjną gęsto zaludnionej Pragi-Południe, w tym rejonu Gocławia pozbawionego dotąd szynowego transportu szybkiego. Według deklaracji miasta przejazd metrem z Gocławia do centrum (stacja Świętokrzyska) ma zajmować ok. 17 minut, co skróci czas dojazdu i odciąży istniejącą sieć tramwajową oraz autobusową.
Źródła:
  - 3. linia metra. Warszawa tworzy projekt i zbada wpływ na środowisko (Murator Plus): https://www.muratorplus.pl/inwestycje/inwestycje-publiczne/3-linia-metra-warszawa-kiedy-budowa-iii-linii-metra-warszawskiego-trwa-projektowanie-m3-na-goclaw-aa-iVNS-YREX-6d6H.html
  - Start budowy 3. linii metra w Warszawie już w 2028 (Architektura Murator Plus): https://architektura.muratorplus.pl/projekty/start-budowy-3-linii-metra-w-warszawie-juz-w-2028-ma-dowiezc-do-centrum-w-ok-17-minut-aa-5yFx-eSc9-ZUTd.html
  - Linia M3 metra w Warszawie (Wikipedia): https://pl.wikipedia.org/wiki/Linia_M3_metra_w_Warszawie
  - Linia M3 - aktualności (Metro Warszawskie): https://metro.waw.pl/metro-warszawskie/linia-m3/aktualnosci-m3/

## Poprawa jakości wody w Szczecinie (oczyszczalnie Pomorzany i Zdroje, ISPA/Fundusz Spójności)
URL: https://projektometr.pl/projekt/improvement-of-water-quality-in-szczecin-pomorzany-and-zdroje-treatment-plants-i
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.1 mld zł | Inwestor: Zakład Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Szczecinie (ZWiK Szczecin)
Kalendarium: ogł. 2000, start 2000-12-18, plan 2010-12-31, oddano 2010
Efekt: dostarczone
Opis: Program "Poprawa jakości wody w Szczecinie" był wieloletnim przedsięwzięciem gospodarki wodno-ściekowej, realizowanym w celu dostosowania aglomeracji szczecińskiej do wymogów Unii Europejskiej w zakresie oczyszczania ścieków. Przedsięwzięcie rozpoczęło się od podpisania 18 grudnia 2000 r. Memorandum Finansowego na I fazę projektu (fundusz przedakcesyjny ISPA). Po podpisaniu 28 grudnia 2002 r. zmiany do Memorandum Finansowego na II fazę nowym Beneficjentem całego programu na I i II fazę został ZWiK Sp. z o.o. w Szczecinie, a wartość projektu określono na 288 mln EUR. Po zakontraktowaniu wszystkich kontraktów wartość projektu wynosiła 262,3 mln EUR, a po późniejszych zmianach 282,2 mln EUR; po decyzji Komisji Europejskiej udział finansowania z Funduszu Spójności podwyższono z 80% do 90% wartości. Kluczowymi elementami zakresu były: budowa mechaniczno-biologicznej Oczyszczalni Ścieków Pomorzany wraz z gospodarką osadową (kontrakt 46,9 mln EUR, projektowana przepustowość 66 000 m³/dobę, 420 000 RLM) oraz modernizacja i rozbudowa o część biologiczną mechaniczno-chemicznej Oczyszczalni Ścieków Zdroje. Rozruch technologiczny oczyszczalni Pomorzany nastąpił 21 sierpnia 2009 r., a cały program zakończono z terminem 31 grudnia 2010 r.
Znaczenie: Realizacja programu zapewniła Szczecinowi biologiczne oczyszczanie ścieków, w tym nową mechaniczno-biologiczną Oczyszczalnię Ścieków Pomorzany obsługującą lewobrzeżną część miasta oraz zmodernizowaną i rozbudowaną o część biologiczną Oczyszczalnię Ścieków Zdroje. Oczyszczalnia Pomorzany była opisywana jako jedna z największych inwestycji tego typu w Europie Środkowej. Przedsięwzięcie było jednym z największych projektów gospodarki wodno-ściekowej w Polsce współfinansowanych z funduszu przedakcesyjnego ISPA i Funduszu Spójności, realizowanym w ramach dostosowania kraju do unijnych wymogów w zakresie oczyszczania ścieków komunalnych.
Źródła:
  - Program Poprawa jakości wody w Szczecinie (Zakład Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Szczecinie): https://zwik.szczecin.pl/firma/inwestycje/program-poprawa-jakoci-wody-w-szczecinie
  - Szczecin: ruszyła oczyszczalnia Pomorzany (Portal Komunalny, 2009): https://portalkomunalny.pl/szczecin-ruszyla-oczyszczalnia-pomorzany-6510/
  - Mechaniczno-biologiczna oczyszczalnia ścieków Pomorzany wraz z gospodarką osadową (Urząd Miasta Szczecin — Inwestycje): https://inwestycje.um.szczecin.pl/mechaniczno-biologiczna-oczyszczalnia-%C5%9Bciek%C3%B3w-pomorzany-wraz-z-gospodark%C4%85-osadow%C4%85

## Infrastruktura bazy F-35A w Świdwinie (21. Baza Lotnictwa Taktycznego)
URL: https://projektometr.pl/projekt/infrastruktura-bazy-f-35-swidwin-21blt
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 2.5 mld zł | Inwestor: Ministerstwo Obrony Narodowej
Kalendarium: plan 2026
Opis: Kompleksowa przebudowa 21. Bazy Lotnictwa Taktycznego w Świdwinie (woj. zachodniopomorskie) przygotowująca lotnisko do stacjonowania eskadry myśliwców 5. generacji F-35A. Zakres obejmuje modernizację drogi startowej i dróg kołowania, płaszczyzn postoju statków powietrznych, budowę hangarów, infrastruktury QRA (dom pary dyżurnej) oraz obiektów towarzyszących. Według Polski Zbrojnej generalny remont bazy — obsługujący także eskadrę FA-50PL oraz grupę poszukiwawczo-ratowniczą — ma kosztować około 2,5 mld zł. Gros obiektów ma być oddawany do użytku od wiosny do jesieni 2026 r. Rekord obejmuje wyłącznie infrastrukturę bazy, bez zakupu samych samolotów F-35.
Znaczenie: Modernizacja daje polskiemu lotnictwu drugą — obok Łasku — bazę zdolną przyjąć myśliwce F-35A, wzmacniając obronę powietrzną na kierunku północno-zachodnim. Inwestycja to jeden z największych programów rozbudowy infrastruktury lotniskowej Sił Zbrojnych RP, angażujący wielu wykonawców (m.in. PORR, Erbud, Mirbud) na zlecenie AMW Sinevia.
Źródła:
  - Nie tylko Lockheed Martin zarobi na F-35 dla Polski. Firmy budowlane zacierają ręce (WNP.pl, 2025-03-07): https://www.wnp.pl/budownictwo/nie-tylko-lockheed-martin-zarobi-na-f-35-dla-polski-firmy-budowlane-zacieraja-rece,921327.html
  - Duże lotniska, duże pieniądze (Polska Zbrojna, 2025-04-08): https://www.polska-zbrojna.pl/home/articleshow/43602?t=Duze-lotniska-duze-pieniadze
  - Zachodniopomorskie. Rusza budowa hangarów dla myśliwców F-35 (Urbanity.pl, 2024-10): https://www.urbanity.pl/zachodniopomorskie/swidwinski/swidwin/zachodniopomorskie-rusza-budowa-hangarow-dla-mysliwcow-f-35,w24999
  - Budowa hangarów dla F-35 w Świdwinie: harmonogram i szczegóły (Biznes Wprost): https://biznes.wprost.pl/technologie/wojsko/11827752/budowa-hangarow-dla-f-35-w-swidwinie-harmonogram-i-szczegoly.html

## Instalacja HVO w Płocku (uwodornienie olejów roślinnych)
URL: https://projektometr.pl/projekt/instalacja-hvo-w-plocku-uwodornienie-olejow-roslinnych
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 800 mln zł | Inwestor: ORLEN S.A.
Kalendarium: oddano 2026-05-25
Efekt: dostarczone, opóźnione, przekroczony budżet
Opis: Nowa instalacja do uwodornienia olejów roślinnych (HVO) na terenie zakładu produkcyjnego ORLEN w Płocku, uruchomiona 25 maja 2026 r. Jej wydajność to ok. 300 tys. ton biokomponentów rocznie, wytwarzanych m.in. z oleju rzepakowego i zużytych olejów spożywczych (UCO). Wartość inwestycji przekroczyła 800 mln zł. Uruchomienie instalacji zwiększa łączny potencjał produkcji biopaliw Grupy ORLEN do ok. 700 tys. ton rocznie, z zapowiadanym wzrostem do 1,1 mln ton do 2030 r.
Znaczenie: Instalacja ogranicza zależność Grupy ORLEN od importu biokomponentów i wspiera realizację celów dekarbonizacji transportu — Narodowego Celu Wskaźnikowego (ustalonego na 10 proc. na 2026 r.) oraz unijnych wymogów RED III. Produkcja biopaliwa HVO z lokalnych surowców rolnych i odpadowych ma obniżać emisję gazów cieplarnianych o co najmniej 65 proc. względem paliw konwencjonalnych, budując jednocześnie krajowy łańcuch wartości oparty na polskim rolnictwie.
Źródła:
  - ORLEN uruchamia instalację HVO – z lokalnych surowców powstanie 300 tys. ton biopaliw rocznie (ORLEN S.A., 2026-05-25): https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/media/komunikaty-prasowe/biezace/2026/Maj-2026/orlen-uruchamia-instalacje-hvo--z-lokalnych-surowcow-powstanie-300-tys-ton-biopaliw-rocznie
  - Orlen uruchomił w Płocku instalację HVO, wybudowaną kosztem ponad 800 mln zł (Inwestycje.pl, 2026-05-26): https://inwestycje.pl/biznes/orlen-uruchomil-w-plocku-instalacje-hvo-wybudowana-kosztem-ponad-800-mln-zl/
  - ORLEN odpala HVO w Płocku. 300 tys. ton biopaliw rocznie (BiznesAlert.pl, 2026-05-26): https://biznesalert.pl/orlen-odpala-hvo-w-plocku-300-tys-ton-biopaliw-rocznie/
  - ORLEN launches HVO plant to produce 300 thousand tonnes of biofuels annually from domestic feedstocks (ORLEN S.A., 2026-05): https://www.orlen.pl/en/about-the-company/media/press-releases/current/2026/May-2026/orlen-launches-hvo-plant-to-produce-300-thousand-tonnes-of-biofuels-annually-from-domestic-feedstocks
  - ORLEN launches HVO plant to produce 300 000 tpy of biofuels (Hydrocarbon Engineering, 2026-06-03): https://www.hydrocarbonengineering.com/clean-fuels/03062026/orlen-launches-hvo-plant-to-produce-300-000-tpy-of-biofuels/
  - PKN Orlen wybuduje w Płocku instalację HVO; inwestycję szacuje na ok. 600 mln zł (aktl.) (Bankier.pl, 2021-09-30): https://www.bankier.pl/wiadomosc/PKN-Orlen-wybuduje-w-Plocku-instalacje-HVO-inwestycje-szacuje-na-ok-600-mln-zl-aktl-8197713.html
  - Orlen przesuwa terminy biopaliwowych inwestycji w Płocku, Jedliczu i Kętrzynie (Parkiet): https://www.parkiet.com/surowce-i-paliwa/art43291311-inwestycje-orlenu-w-biznesie-biopaliw-maja-poslizg

## Instalacja Visbreakingu w Zakładzie Produkcyjnym w Płocku
URL: https://projektometr.pl/projekt/instalacja-visbreakingu-w-zakladzie-produkcyjnym-w-plocku
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 750 mln zł | Inwestor: Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A.
Kalendarium: ogł. 2020-02-05, start 2020-07, plan 2024-05
Efekt: opóźnione
Opis: Budowa instalacji visbreakingu w rafinerii ORLEN w Płocku, mającej pogłębić przerób ropy naftowej poprzez konwersję pozostałości próżniowej. Umowę na projektowanie, dostawy i budowę "pod klucz" o wartości ok. 750 mln PLN podpisano 5 lutego 2020 r. z konsorcjum KTI Poland S.A. i IDS-BUD S.A. Inwestycja ma zwiększyć uzysk produktów wysokomarżowych (benzyny i oleju napędowego). Pierwotny termin ukończenia (koniec 2022 r.) był wielokrotnie przesuwany - aneksem na połowę 2023 r., a według harmonogramu z lutego 2024 r. zakończenie prac budowlanych planowano na maj 2024 r.
Znaczenie: Po ukończeniu instalacja ma umożliwić przetwarzanie pozostałości próżniowej - wykorzystywanej dotychczas do produkcji ciężkich olejów opałowych i asfaltu - na produkty wysokomarżowe, tj. benzynę i olej napędowy. Według ORLEN spodziewany wzrost zysku operacyjnego EBITDA to 340-415 mln PLN rocznie.
Źródła:
  - Raport bieżący nr 7/2020 - podpisanie umowy na budowę Instalacji Podstawowej Visbreakingu (ORLEN S.A., 2020-02-05): https://www.orlen.pl/pl/relacje-inwestorskie/raporty-i-publikacje/raporty-biezace/2020/01/Raport-biezacy-nr-7-2020
  - PKN Orlen: Rozpoczęto budowę instalacji visbreakingu w rafinerii w Płocku (money.pl, 2020-07-06): https://www.money.pl/gielda/pkn-orlen-rozpoczeto-budowe-instalacji-visbreakingu-w-rafinerii-w-plocku-6529163200497281a.html
  - Płock. Inwestycja Orlenu zalicza poślizg. Koncern nie raportuje już opóźnień (money.pl, 2024-02-27): https://www.money.pl/gospodarka/orlen-zalicza-poslizg-przy-inwestycji-w-plocku-nie-raportuje-o-tym-w-komunikatach-7000304137378784a.html
  - Mega inwestycja Orlenu zalicza poślizg. Grożą nam wyższe ceny oleju napędowego? (money.pl, 2023-09-19): https://www.money.pl/gospodarka/kiedy-wiecej-diesla-z-orlenu-mega-inwestycja-w-poslizgu-6943282484722400a.html
  - Nowy termin realizacji budowy instalacji visbreakingu w zakładzie PKN Orlen w Płocku - połowa 2023 r. (WNP.PL, 2022): https://www.wnp.pl/finanse/nowy-termin-realizacji-budowy-instalacji-visbreakingu-w-zakladzie-pkn-orlen-w-plocku-polowa-2023-r,602379.html
  - Realizacja zamierzeń inwestycyjnych - Raport zintegrowany ORLEN 2022 (ORLEN S.A., 2023): https://raportzintegrowany2022.orlen.pl/strategia/realizacja-zamierzen-inwestycyjnych/

## Fabryka montażu i testowania półprzewodników Intel pod Wrocławiem (Miękinia)
URL: https://projektometr.pl/projekt/intel-wroclaw
Status: anulowane | Etap: ogłoszony | Koszt (wg etapu, nom.): 18.4 mld zł | Inwestor: Intel
Kalendarium: ogł. 2023-06-16
Efekt: porzucone
Opis: Intel planował budowę zakładu integracji i testowania półprzewodników w gminie Miękinia pod Wrocławiem — inwestycję o wartości do 4,6 mld USD, z ok. 2000 miejsc pracy, jedną z największych zapowiedzianych inwestycji zagranicznych w historii Polski. Projekt ogłoszono w czerwcu 2023 r., we wrześniu 2024 r. wstrzymano go na około dwa lata, a w lipcu 2025 r. Intel ostatecznie ogłosił rezygnację z jego kontynuacji w ramach programu cięcia kosztów i konsolidacji mocy produkcyjnych. Budowa nigdy się nie rozpoczęła.
Znaczenie: Rezygnacja Intela oznaczała utratę zapowiadanej rekordowej inwestycji zagranicznej: do 4,6 mld USD nakładów, ok. 2000 miejsc pracy w zakładzie i dodatkowych stanowisk u dostawców oraz szansy na włączenie Polski w europejski łańcuch produkcji półprzewodników. Zaakceptowana pomoc publiczna nie została wypłacona, a przygotowywany teren inwestycyjny w Miękini pozostał bez inwestora.
Powód niepowodzenia: Projekt ogłoszony w czerwcu 2023 r. został we wrześniu 2024 r. wstrzymany przez Intel na około dwa lata z powodu sytuacji finansowej spółki i niższego od oczekiwań popytu. W lipcu 2025 r. Intel ogłosił, że nie będzie kontynuował planowanych projektów w Polsce i w Niemczech, uzasadniając decyzję wcześniejszym nadmiernym tempem inwestycji bez odpowiedniego popytu oraz programem redukcji kosztów i konsolidacji bazy produkcyjnej. Budowa zakładu nigdy się nie rozpoczęła.
Źródła:
  - Intel Plans Assembly and Test Facility in Poland (Intel Corporation, 2023-06-16): https://www.intc.com/news-events/press-releases/detail/1627/intel-plans-assembly-and-test-facility-in-poland
  - Intel suspends planned new plants in Poland and Germany for two years (Notes from Poland, 2024-09-17): https://notesfrompoland.com/2024/09/17/intel-suspends-planned-new-plants-in-poland-and-germany-for-two-years/
  - Intel to "no longer move forward" with planned new plant in Poland (Notes from Poland, 2025-07-25): https://notesfrompoland.com/2025/07/25/intel-to-no-longer-move-forward-with-planned-new-plant-in-poland/
  - Koniec epopei o Intelu pod Wrocławiem. Firma rezygnuje z projektów w Polsce i w Niemczech (Bankier.pl, 2025-07-25): https://www.bankier.pl/wiadomosc/Koniec-epopei-o-Intelu-pod-Wroclawiem-Firma-rezygnuje-z-projektow-w-Polsce-i-w-Niemczech-8983935.html
  - Intel rezygnuje z inwestycji k. Wrocławia i budowy zakładów w Europie. Gigant tnie koszty (wroclaw.pl (oficjalny portal Wrocławia), 2025-08-18): https://www.wroclaw.pl/przedsiebiorczy-wroclaw/intel-rezygnuje-z-inwestycji-pod-wroclawiem
  - Foxconn wchodzi do Polski. Tajwański gigant zbuduje fabrykę na dawnych terenach Intela (Bankier.pl, 2026-06-22): https://www.bankier.pl/wiadomosc/Foxconn-wchodzi-do-Polski-Tajwanski-gigant-zbuduje-fabryke-na-dawnych-terenach-Intela-9155384.html
  - Taiwan to Build Chip and EV Factories in Poland Replacing China and the US (The Diplomat, 2026-06): https://thediplomat.com/2026/06/taiwan-to-build-chip-and-ev-factories-in-poland-replacing-china-and-the-us/

## Interkonektor gazowy Polska–Słowacja
URL: https://projektometr.pl/projekt/interkonektor-gazowy-polska-slowacja
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 430 mln zł | Inwestor: Gaz-System S.A.
Kalendarium: start 2018-09, plan 2022-10, oddano 2022-08-26
Efekt: dostarczone, opóźnione, niewykorzystane
Opis: Dwukierunkowy gazociąg wysokiego ciśnienia łączący polski system przesyłowy w węźle Strachocina na Podkarpaciu ze słowacką tłocznią gazu w Veľkých Kapušanoch, zrealizowany wspólnie przez Gaz-System i słowackiego operatora Eustream. Po stronie polskiej ma ok. 61 km (całość ok. 164 km), a jego zdolności przesyłowe wynoszą 5,7 mld m3 rocznie w kierunku Polski oraz 4,7 mld m3 w kierunku Słowacji. Budowę rozpoczęto w 2018 r., zakończenie prac ogłoszono 26 sierpnia 2022 r. w Strachocinie, a komercyjną eksploatację udostępniono od 12 listopada 2022 r. Inwestycja stanowi element gazowego korytarza Północ–Południe; jej koszt szacowano na ok. 100 mln euro.
Znaczenie: Interkonektor domyka południowy odcinek gazowego korytarza Północ–Południe i zwiększa możliwości transgranicznego przesyłu gazu między Polską a Słowacją, wzmacniając dywersyfikację dostaw w regionie. W pierwszych latach po uruchomieniu jego komercyjne wykorzystanie pozostawało jednak niskie – według relacji prasowych z końca 2025 r. i z lipca 2026 r. połączenie w praktyce nie było wykorzystywane, ponieważ słowacki rynek utrzymywał dostawy gazu z innych kierunków (m.in. rosyjski gaz przez Turkish Stream, a docelowo kontrakt azerski od 2027 r.).
Źródła:
  - Interkonektor gazowy Polska – Słowacja zbudowany (GAZ-SYSTEM S.A., 2022-08-26): https://www.gaz-system.pl/pl/dla-mediow/komunikaty-prasowe/2022/sierpien/26-08-2022-gaz-system-interkonektor-gazowy-polska-slowacja-zbudowany.html
  - Interkonektor gazowy Polska-Słowacja gotowy do komercyjnej eksploatacji (Bankier.pl, 2022-11-08): https://www.bankier.pl/wiadomosc/Interkonektor-gazowy-Polska-Slowacja-gotowy-do-komercyjnej-eksploatacji-8437384.html
  - Sąsiad Polski nie chce od nas gazu. Rura za 100 mln euro jest pusta (WNP.pl, 2025-12-06): https://www.wnp.pl/energia/sasiad-polski-nie-chce-od-nas-gazu-rura-za-100-mln-euro-jest-pusta,1011055.html
  - Ruszyła budowa gazociągu Polska–Słowacja (Inżynieria.com, 2018-09-17): https://inzynieria.com/paliwa/gazociagi/wiadomosci/53619,ruszyla-budowa-gazociagu-polskaslowacja
  - Ważny gazociąg do granicy ze Słowacją już gotowy do użytku (Inżynieria.com, 2021-11-26): https://inzynieria.com/paliwa/gazociagi/wiadomosci/62995,wazny-gazociag-do-granicy-ze-slowacja-juz-gotowy-do-uzytku
  - Interkonektor gazowy między Polską i Słowacją już w budowie (WNP.pl, 2018-09-18): https://www.wnp.pl/energia/gaz/interkonektor-gazowy-miedzy-polska-i-slowacja-juz-w-budowie,330768.html
  - Gazowa porażka Polski. Sąsiad nie chce naszych dostaw i patrzy na wschód (WNP.pl, 2026-07-17): https://www.wnp.pl/energia/gazowa-porazka-polski-sasiad-nie-chce-naszych-dostaw-i-patrzy-na-wschod,1081716.html

## Międzynarodowe Centrum Kongresowe w Katowicach
URL: https://projektometr.pl/projekt/international-congress-centre-in-katowice
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 378 mln zł | Inwestor: Miasto Katowice
Kalendarium: start 2011-10, oddano 2015
Efekt: dostarczone
Opis: Międzynarodowe Centrum Kongresowe (MCK) w Katowicach to obiekt kongresowo-wystawienniczy wzniesiony w sąsiedztwie hali widowiskowo-sportowej Spodek, na terenach po zlikwidowanej Kopalni Węgla Kamiennego „Katowice”, w postindustrialnej Strefie Kultury sąsiadującej z siedzibą NOSPR i Muzeum Śląskim. Inwestorem było Miasto Katowice, a do realizacji wybrano koncepcję opracowaną przez warszawską pracownię JEMS Architekci; generalnym wykonawcą zostało konsorcjum firm Warbud i Mercury Engineering. Umowę z wykonawcą podpisano 3 października 2011 roku i jeszcze w tym samym miesiącu rozpoczęto budowę; 23 marca 2015 roku miasto Katowice przejęło gmach od wykonawcy. Pierwszym wydarzeniem zorganizowanym w nowym centrum kongresowym był turniej e-sportowy Intel Extreme Masters, który rozpoczął się 12 marca 2015 roku. Koszt budowy obiektu, współfinansowany ze środków Unii Europejskiej, wyniósł blisko 378 mln zł, z czego około 196 mln zł pochodziło z budżetu Miasta Katowice; w czerwcu 2011 roku miasto zaciągnęło na poczet m.in. tej inwestycji pożyczkę o wartości 254,2 mln zł z Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Powierzchnia całkowita obiektu wynosi około 38 tys. m², a jego główną częścią jest wielofunkcyjna sala mogąca pomieścić około 8 tys. osób. W grudniu 2018 roku MCK wraz ze Spodkiem był główną areną Konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu COP24.
Znaczenie: Międzynarodowe Centrum Kongresowe jest jedną z największych inwestycji kongresowo-wystawienniczych zrealizowanych w Katowicach po 1990 roku i współtworzy postindustrialną Strefę Kultury na terenach po dawnej Kopalni Węgla Kamiennego „Katowice”, obok siedziby NOSPR i Muzeum Śląskiego. Obiekt zapewnił aglomeracji górnośląskiej dużą przestrzeń konferencyjno-targową i stał się elementem przekształcenia śródmieścia Katowic z terenów pogórniczych w przestrzeń publiczną. W grudniu 2018 roku, wspólnie ze Spodkiem, pełnił funkcję głównego miejsca obrad Konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu COP24, w której uczestniczyło ponad 20 tysięcy osób z blisko 200 państw.
Źródła:
  - Międzynarodowe Centrum Kongresowe w Katowicach (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Mi%C4%99dzynarodowe_Centrum_Kongresowe_w_Katowicach
  - Międzynarodowe Centrum Kongresowe — Katowice.eu (Miasto Katowice): https://katowice.eu/biznes/convention-bureau/mi%C4%99dzynarodowe-centrum-kongresowe
  - Międzynarodowe Centrum Kongresowe — strona oficjalna (Międzynarodowe Centrum Kongresowe w Katowicach): https://www.mckkatowice.pl/
  - Spodek i MCK w Katowicach podsumowują szczyt klimatyczny COP24 (PortalSamorzadowy.pl, 2018): https://www.portalsamorzadowy.pl/komunikacja-spoleczna/spodek-i-mck-w-katowicach-podsumowuja-szczyt-klimatyczny-cop24,119279.html

## Internet dla Mazowsza (regionalna sieć szerokopasmowa województwa mazowieckiego)
URL: https://projektometr.pl/projekt/internet-for-masovia-broadband-network
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 458 mln zł | Inwestor: Województwo Mazowieckie (Samorząd Województwa Mazowieckiego); Agencja Rozwoju Mazowsza S.A. jako inżynier kontraktu
Kalendarium: start 2013-10-03, oddano 2015
Efekt: dostarczone
Opis: Internet dla Mazowsza (IDM) to projekt budowy regionalnej szkieletowo-dystrybucyjnej sieci światłowodowej, zrealizowany przez Samorząd Województwa Mazowieckiego, którego celem było zlikwidowanie tzw. białych plam i zapewnienie dostępu do szybkiego internetu mieszkańcom oraz instytucjom publicznym na terenie województwa. Inżynierem kontraktu była Agencja Rozwoju Mazowsza S.A. 3 października 2013 roku podpisano umowę na budowę sieci z polsko-koreańskim konsorcjum, którego liderem była koreańska spółka KT Corporation, a członkami m.in. Daewoo International Corporation, Asseco Poland, Warszawskie Przedsiębiorstwo Robót Telekomunikacyjnych, BIATEL Telekomunikacja, BIATEL BIT i KBTO. Wartość całego przedsięwzięcia wyniosła około 458 mln zł brutto, przy dotacji unijnej ponad 340 mln zł ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2007–2013. Docelowo powstało ponad 3,6 tys. km tras światłowodowych (w umowie 3 680 km), 42 węzły szkieletowe, 4 węzły techniczne oraz 308 węzłów dystrybucyjnych. Oficjalne otwarcie Centrum Zarządzania Siecią odbyło się 21 września 2015 roku w Warszawie; sieć znajduje się w fazie operatorskiej. Projekt był opisywany jako największe tego typu przedsięwzięcie realizowane wówczas w Europie.
Znaczenie: Projekt Internet dla Mazowsza był największym wówczas w Europie przedsięwzięciem budowy regionalnej sieci szerokopasmowej i kluczowym elementem walki z wykluczeniem cyfrowym w województwie mazowieckim, gdzie znaczna część gmin znajdowała się w obszarach o ograniczonym dostępie do internetu. Wybudowana infrastruktura światłowodowa (ponad 3,6 tys. km tras, 42 węzły szkieletowe i 308 węzłów dystrybucyjnych) stworzyła otwartą sieć hurtową umożliwiającą operatorom telekomunikacyjnym świadczenie usług szerokopasmowych mieszkańcom i instytucjom publicznym regionu.
Źródła:
  - O projekcie — Internet dla Mazowsza (Agencja Rozwoju Mazowsza S.A. / Samorząd Województwa Mazowieckiego): https://www.idm.org.pl/o-projekcie.html
  - Polsko-koreańskie konsorcjum wybuduje sieć internetową na Mazowszu (Prawo.pl, 2013-10-04): https://www.prawo.pl/samorzad/polsko-koreanskie-konsorcjum-wybuduje-siec-internetowa-na-mazowszu,90891.html
  - Konsorcjum KT Corporation i Asseco podpisze w czwartek kontrakt na "Internet dla Mazowsza" (Bankier.pl, 2013-10-02): https://www.bankier.pl/wiadomosc/Konsorcjum-KT-Corporation-i-Asseco-podpisze-w-czwartek-kontrakt-na-Internet-dla-Mazowsza-2952469.html
  - Wszyscy mieszkańcy Mazowsza będą mieć szybki internet (PortalSamorzadowy.pl, 2014-04-07): https://www.portalsamorzadowy.pl/smart-city/wszyscy-mieszkancy-mazowsza-beda-miec-szybki-internet,58589.html
  - Internet dla Mazowsza — strona główna (Agencja Rozwoju Mazowsza S.A.): https://www.idm.org.pl/

## Fabryka silników wysokoprężnych Isuzu Motors Polska (ISPOL) w Tychach
URL: https://projektometr.pl/projekt/isuzu-motors-polska-diesel-engine-plant-in-tychy
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 766 mln zł | Inwestor: Isuzu Motors Polska Sp. z o.o. (ISPOL)
Kalendarium: ogł. 1997-01, start 1997, oddano 1999
Efekt: dostarczone
Opis: Isuzu Motors Polska Sp. z o.o. (ISPOL) to fabryka silników wysokoprężnych (Diesla) do samochodów osobowych w Tychach, będąca pierwszą japońską inwestycją na tak dużą skalę w Polsce. Spółka została założona jako w pełni zależny podmiot Isuzu Motors w styczniu 1997 r. Budowę zakładu rozpoczęto w 1997 r. i ukończono w 1998 r., a produkcję silników uruchomiono 14 czerwca 1999 r.; uroczyste otwarcie fabryki odbyło się 17 września 1999 r. z udziałem wicepremiera Leszka Balcerowicza oraz przedstawicieli General Motors. Łączną wartość inwestycji szacowano na ok. 193 mln USD (źródła zagraniczne podają ok. 200 mln USD). Zakład, zlokalizowany w tyskiej specjalnej strefie ekonomicznej, miał osiągnąć produkcję 100 tys. silników w pierwszym roku i pełną moc 300 tys. sztuk rocznie od 2003 r., dostarczając nowoczesne, zgodne z europejskimi normami środowiskowymi silniki wysokoprężne do samochodów Opel (m.in. Astra). Milionowy silnik wyprodukowano w 2004 r., a dwumilionowy w 2009 r. Początkowo kontrolowana w całości przez Isuzu, spółka z czasem przeszła pod kontrolę General Motors (udział większościowy ok. 2002 r.), a później stała się częścią grupy PSA/Stellantis.
Znaczenie: Fabryka Isuzu Motors Polska w Tychach była pierwszą japońską inwestycją przemysłową na tak dużą skalę w Polsce i jednym z największych zagranicznych projektów motoryzacyjnych końca lat 90. XX wieku. Stała się kluczowym ośrodkiem produkcji silników wysokoprężnych grupy GM/Isuzu w Europie, dostarczając jednostki napędowe do samochodów Opel. Zakład, działający do dziś (obecnie w ramach grupy Stellantis), wyprodukował w kolejnych latach wiele milionów silników, umacniając pozycję Tychów i województwa śląskiego jako ważnego centrum przemysłu motoryzacyjnego.
Źródła:
  - Isuzu Motors Dedicates Engine Plant in Poland (Press Release, September 17, 1999) (Isuzu Motors Limited, 1999-09-17): https://www.isuzu.co.jp/world/newsroom/assets/pdf/19990917_01.pdf
  - Isuzu Begins Producing Diesel Engines in Poland (Press Release, June 15, 1999) (Isuzu Motors Limited, 1999-06-15): https://www.isuzu.co.jp/world/newsroom/assets/pdf/19990615_01.pdf
  - Isuzu Motors Polska Sp. z o.o. (Interia Biznes): https://biznes.interia.pl/news-isuzu-motors-polska-sp-z-o-o,nId,3575631
  - Isuzu opens diesel engine plant in Poland (DieselNet, 1999-09): https://dieselnet.com/news/1999/09isuzu.php
  - Fabryka Isuzu Motor Polska, Tychy, Towarowa 50 (Urbanity.pl): https://www.urbanity.pl/slaskie/tychy/fabryka-isuzu-motor-polska,b862
  - Serce z Polski: Fabryka silników Isuzu Motors Polski (Auto Świat): https://www.auto-swiat.pl/wiadomosci/aktualnosci/serce-z-polski-fabryka-silnikow-isuzu-motors-polski/e9zw2hs

## Instalacja Termicznego Przekształcania Odpadów "Dobra Energia" w Olsztynie
URL: https://projektometr.pl/projekt/itpo-dobra-energia-olsztyn
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 884 mln zł | Inwestor: Dobra Energia dla Olsztyna Sp. z o.o. (Meridiam 95%, Urbaser 5%; PPP z Gminą Olsztyn / MPEC, 25 lat)
Kalendarium: oddano 2025-01-15
Opis: Miejska spalarnia odpadów komunalnych (waste-to-energy) w Olsztynie przy ul. Bublewicza, zrealizowana w modelu partnerstwa publiczno-prywatnego (DBFO/PPP) na 25 lat. Instalacja o wydajności ok. 100 tys. ton odpadów rocznie została oficjalnie otwarta 15 stycznia 2025 r. i produkuje ciepło oraz energię elektryczną dla systemu ciepłowniczego miasta. Całkowity koszt projektu wyniósł 883,7 mln zł, w tym 233,3 mln zł dotacji unijnej z POIiŚ 2014-2020, a pozostałą część sfinansował partner prywatny (fundusz Meridiam, 95% udziałów w spółce Dobra Energia dla Olsztyna).
Znaczenie: Instalacja pokrywa ok. 35% zapotrzebowania Olsztyna na ciepło i produkuje rocznie ponad 64 tys. MWh energii elektrycznej, zagospodarowując termicznie ok. 100 tys. ton odpadów komunalnych rocznie. Stanowi kluczowy element transformacji miejskiego systemu ciepłowniczego po odejściu od węgla, zastępując wcześniejsze źródła oparte na paliwach kopalnych.
Źródła:
  - Instalacja Termicznego Przekształcania Odpadów w Olsztynie (Sozosfera, 2025-01): https://sozosfera.pl/odpady/instalacja-termicznego-przeksztalcania-odpadow-w-olsztynie/
  - Aż 883,7 mln zł. Tyle Olsztyn kosztowała Instalacja Termicznego Przekształcania Odpadów (PropertyDesign.pl, 2025-01-15): https://www.propertydesign.pl/architektura/104/az_883_7_mln_zl_tyle_olsztyn_kosztowala_instalacja_termicznego_przeksztalcania_odpadow,50083.html
  - ITPO przy ul. Bublewicza już działa. Pokryje 35 proc. zapotrzebowania Olsztyna na ciepło (Olsztyn.com.pl, 2025-01-15): https://www.olsztyn.com.pl/artykul,itpo-przy-ul-bublewicza-juz-dziala-pokryje-35-proc-zapotrzebowania-olsztyna-na-cieplo,42632.html
  - Oficjalne otwarcie ITPO w Olsztynie - 15.01.2025 (MPEC Olsztyn, 2025-01-15): https://mpec.olsztyn.pl/media-o-nas/oficjalne-otwarcie-itpo-w-olsztynie-15-01-2025/
  - Ciepło i prąd ze śmieci. ITPO w Olsztynie już działa (TKO.pl, 2025-01-15): https://tko.pl/265096,2025,01,15,cieplo-i-prad-ze-smieci-itpo-w-olsztynie-juz-dziala
  - Struktura organizacyjna - Dobra Energia dla Olsztyna (Dobra Energia dla Olsztyna Sp. z o.o.): https://energiaolsztyn.pl/dobra-energia-dla-olsztyna/struktura-organizacyjna/

## Zakład Odzysku Energii (ITPO) Veolia Nowa Energia w Łodzi (EC4)
URL: https://projektometr.pl/projekt/itpo-veolia-nowa-energia-lodz-ec4
Status: planowane | Etap: pozwolenia | Koszt (wg etapu, nom.): 1.0 mld zł | Inwestor: Veolia Nowa Energia Sp. z o.o.
Kalendarium: plan 2028
Opis: Zakład Odzysku Energii – instalacja termicznego przekształcania odpadów z odzyskiem energii (ITPO) budowana przez Veolię na terenie elektrociepłowni EC4 na łódzkim Widzewie, przy ul. Jadzi Andrzejewskiej 5. Instalacja o przepustowości ok. 200 tys. ton paliwa z odpadów (pre-RDF) rocznie ma zastąpić węgiel w łódzkim systemie ciepłowniczym w ramach programu „Nowa Energia dla Łodzi”. Inwestorem jest spółka celowa Veolia Nowa Energia. Pozwolenie na budowę uzyskano w 2021 r., a rozruch (produkcję ciepła i energii elektrycznej) przewidziano na IV kwartał 2028 r. Szacowana wartość inwestycji przekracza miliard złotych.
Znaczenie: Instalacja ma przetwarzać ok. 200 tys. ton paliwa z odpadów (pre-RDF) rocznie na dwóch liniach technologicznych o wydajności po 100 tys. ton każda, produkując ok. 1,6 mln GJ ciepła (odpowiednik potrzeb ok. 20 tys. łódzkich mieszkań) oraz ok. 146 tys. MWh energii elektrycznej rocznie. Projekt jest elementem odchodzenia od węgla w łódzkim systemie ciepłowniczym w ramach programu „Nowa Energia dla Łodzi” i ma zagospodarować kaloryczną frakcję odpadów z regionu.
Źródła:
  - Częste pytania – Nowa Energia dla Łodzi (ZOE/ITPO) (Veolia Nowa Energia / Nowa Energia dla Łodzi): https://nowaenergiadlalodzi.pl/zoe-itpo/faq
  - Czym jest ZOE? – Nowa Energia dla Łodzi (Veolia Nowa Energia / Nowa Energia dla Łodzi): https://nowaenergiadlalodzi.pl/zoe-itpo/czym-j
  - Decyduje się los elektrociepłowni na odpady wartej ponad miliard złotych (WysokieNapiecie.pl): https://wysokienapiecie.pl/80234-decyduje-sie-los-elektrocieplowni-na-odpady/
  - Spalarnie odpadów powstaną w Łodzi i Radomsku. Przetworzą 230 tys. ton śmieci rocznie (WNP.pl): https://www.wnp.pl/energia/energetyka/spalarnie-odpadow-powstana-w-lodzi-i-radomsku-przetworza-230-tys-ton-smieci-rocznie,896054.html
  - Aktualności – Nowa Energia dla Łodzi (Veolia Nowa Energia / Nowa Energia dla Łodzi, 2021-11-22): https://nowaenergiadlalodzi.pl/aktualnosci
  - Instalacja Termicznego Przekształcania Odpadów w Elektrociepłowni Łódź (gielda-odpadow.pl): https://gielda-odpadow.pl/innowacje/instalacja-termicznego-przeksztalcania-odpadow-w-elektrocieplowni-lodz/
  - Budowa Instalacji Termicznego Przekształcania Odpadów (ITPO) (Veolia Poland): https://www.veolia.pl/budowa-instalacji-termicznego-przeksztalcania-odpadow-itpo

## Izera / ElectroMobility Poland (polski samochód elektryczny)
URL: https://projektometr.pl/projekt/izera
Status: anulowane | Etap: ogłoszony | Koszt (wg etapu, nom.): 580 mln zł | Inwestor: ElectroMobility Poland S.A.
Kalendarium: ogł. 2020-07-28, plan 2025
Efekt: opóźnione, zrestrukturyzowane, porzucone, spisane na straty
Opis: Izera to marka pierwszego polskiego samochodu elektrycznego, rozwijana przez spółkę ElectroMobility Poland S.A. (kontrolowaną przez Skarb Państwa), zawiązaną 19 października 2016 r. Markę oficjalnie zaprezentowano 28 lipca 2020 r., a fabrykę zaplanowano w Jaworznie w województwie śląskim, z produkcją seryjną pierwotnie zapowiadaną na III kwartał 2023 r. Terminy kolejno przesuwano (na 2024, a następnie na IV kwartał 2025 r.), a projekt oparty m.in. na platformie chińskiego Geely nie zdołał domknąć finansowania. 17 grudnia 2024 r. minister aktywów państwowych Jakub Jaworowski ogłosił koniec projektu Izera. Po latach prac i ponad 580 mln zł wydatków nie powstała ani fabryka, ani gotowy pojazd. Spółka przekierowała działania na budowę huba produkcyjno-rozwojowego w Jaworznie z nową marką i tajwańskim partnerem Foxconn (osobny projekt następczy).
Znaczenie: Zamknięcie projektu Izera oznaczało, że po niemal dekadzie prac i ponad 580 mln zł publicznych nakładów Polska nie uzyskała ani własnej marki samochodu elektrycznego, ani fabryki w Jaworznie, ani gotowego pojazdu. Środki publiczne zaangażowane od 2016 r. nie przełożyły się na produkcję, a pierwotne terminy jej uruchomienia (III kw. 2023 r.) były wielokrotnie przesuwane. Doświadczenia i zasoby spółki ElectroMobility Poland zostały przekierowane na nowy model współpracy z partnerem zagranicznym (Foxconn) w Jaworznie, stanowiący odrębne, późniejsze przedsięwzięcie.
Powód niepowodzenia: Projekt Izera, prowadzony przez spółkę ElectroMobility Poland S.A. (większościowo Skarb Państwa) od 2016 r., zakładał uruchomienie produkcji pierwszego polskiego samochodu elektrycznego w fabryce w Jaworznie. Produkcję seryjną pierwotnie planowano na III kwartał 2023 r., a następnie przesuwano ją na 2024 i IV kwartał 2025 r. Projekt, korzystający m.in. z platformy chińskiego koncernu Geely, nie zdołał zapewnić pełnego finansowania do końca 2023 r. i został wstrzymany; nastąpiła zmiana rządu i audyty. 17 grudnia 2024 r. minister aktywów państwowych Jakub Jaworowski ogłosił koniec projektu Izera, co w kwietniu 2025 r. potwierdził nowy prezes spółki Tomasz Kędzierski. Do momentu zamknięcia projektu, przy wydatkach przekraczających 580 mln zł, nie powstała fabryka ani gotowy pojazd marki Izera. Działalność spółki przekierowano na budowę huba produkcyjnego w Jaworznie z nową marką i tajwańskim partnerem Foxconn — jest to odrębne, następcze przedsięwzięcie.
Źródła:
  - Izera (marka samochodów) (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Izera_(marka_samochod%C3%B3w)
  - Poland's electric car dream: PLN 0.5 billion spent, no factory, no vehicle (XYZ.pl): https://xyz.pl/poland-unpacked/polands-electric-car-dream-pln-0-5-billion-spent-no-factory-no-vehicle-3300/
  - Czy polskie auto elektryczne kiedykolwiek powstanie? Projekt Izery trafił do kosza (Money.pl, 2025-04-12): https://www.money.pl/gospodarka/czy-polskie-auto-elektryczne-kiedykolwiek-powstanie-projekt-izery-trafil-do-kosza-7145059044375488a.html
  - Izera upadła i nie powróci. Ale pomysł polsko-chińskiego elektryka nadal żyje (OKO.press, 2025-04-22): https://oko.press/izera-chiny-electromobility-poland
  - Nie będzie polskiego auta Izera. Co powstanie w Jaworznie za 4,5 mld zł? (Interia Motoryzacja): https://motoryzacja.interia.pl/wiadomosci/news-to-koniec-izery-4-5-mld-zl-na-inna-marke-i-fabryke-w-jaworzn,nId,22543564
  - Elektryzujące ustalenia NIK w sprawie elektrycznej Izery (Najwyższa Izba Kontroli (NIK), 2023-09-20): https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/elektryzujace-ustalenia-nik-w-sprawie-elektrycznej-izery.html
  - Będzie Izera-bis? Tajwański Foxconn ma ratować polskiego elektryka (OKO.press): https://oko.press/izera-electromobility-poland-foxconn
  - Co dalej z Izerą? Koniec projektu to "spisanie na straty pół miliarda złotych" (Money.pl, 2024-04-19): https://www.money.pl/gospodarka/co-dalej-z-izera-koniec-projektu-to-spisanie-na-straty-pol-miliarda-zlotych-7018588366855072a.html
  - Przełom w sprawie Izery. Tajwański gigant wchodzi do gry o polski samochód (Bankier.pl, 2026-05-07): https://www.bankier.pl/wiadomosc/Przelom-w-sprawie-Izery-Tajwanski-gigant-wchodzi-do-gry-o-polski-samochod-9129083.html

## Blok energetyczny 910 MW w Elektrowni Jaworzno III
URL: https://projektometr.pl/projekt/jaworzno-iii-power-plant-unit-910-mw-hard-coal
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 4.5 mld zł | Inwestor: Nowe Jaworzno Grupa Tauron sp. z o.o. (grupa TAURON Polska Energia S.A.)
Kalendarium: start 2014-04-17, plan 2020-01-31, oddano 2020-11-13
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Blok energetyczny o mocy 910 MW brutto (843,53 MW netto) na parametry nadkrytyczne opalany węglem kamiennym, zbudowany w Elektrowni Jaworzno III przez grupę TAURON. Kontrakt na zaprojektowanie i budowę bloku pod klucz TAURON Wytwarzanie S.A. podpisał 17 kwietnia 2014 roku z konsorcjum RAFAKO S.A. i Mostostal Warszawa S.A.; pierwotna wartość kontraktu wynosiła ponad 5,4 mld zł brutto (ok. 4,4 mld zł netto). W wyniku aneksu z 17 października 2019 roku cena netto kontraktu wzrosła o 52,3 mln zł do 4 537,8 mln zł, a termin przekazania bloku do eksploatacji przesunięto do 31 stycznia 2020 roku; zakładany łączny poziom nakładów na inwestycję określono na ok. 6,2 mld zł. Blok został ostatecznie oddany do eksploatacji 13 listopada 2020 roku i jest opisywany jako ostatni duży blok na węgiel kamienny uruchomiony w Polsce. Jednostka ma wytwarzać ok. 6,5 TWh energii elektrycznej rocznie przy sprawności netto ok. 45,9%. Właścicielem i operatorem bloku jest spółka Nowe Jaworzno Grupa Tauron sp. z o.o. z grupy TAURON Polska Energia S.A.
Znaczenie: Blok 910 MW w Elektrowni Jaworzno III był największą inwestycją wytwórczą grupy TAURON i jednym z ostatnich dużych bloków węglowych budowanych w Polsce. Nowoczesna jednostka na parametry nadkrytyczne zastąpiła wyeksploatowane bloki klasy 120–200 MW, znacząco redukując emisje (SO2 i NOx niższe o ponad 80%, CO2 o ok. 31% w porównaniu ze starymi blokami) i podnosząc sprawność netto do ok. 45,9%. Ma pełnić rolę stabilnego źródła energii bilansującego rosnący udział źródeł odnawialnych, zasilając odbiorców w południowej Polsce. Realizacja była opóźniona względem pierwotnego harmonogramu, a po oddaniu do eksploatacji stała się przedmiotem sporów rozliczeniowych między TAURON a generalnym wykonawcą.
Źródła:
  - Elektrownia Jaworzno — Inwestycje Energetyczne (Politechnika Warszawska) (Politechnika Warszawska): https://inwestycjeenergetyczne.pw.edu.pl/inwestycja/elektrownia-jaworzno/
  - Nowy blok energetyczny w Jaworznie oddany do eksploatacji (WNP.pl, 2020-11): https://www.wnp.pl/energetyka/nowy-blok-energetyczny-w-jaworznie-oddany-do-eksploatacji,431512.html
  - Tauron: Koszt bloku 910 MW w Jaworznie wzrósł o 52,3 mln zł, oddanie do 31 I 2020 (Forsal.pl / ISBnews, 2019-10-17): https://forsal.pl/artykuly/1435496,tauron-koszt-bloku-910-mw-w-jaworznie-wzrosl-o-523-mln-zl-oddanie-do-31-i-2020.html
  - Blok 910MW Jaworzno — Centrum prasowe RAFAKO (RAFAKO S.A.): https://www.rafako.com.pl/pl/o-nas/centrum-prasowe/kontakty-realizacje/-/16841

## Kampus Atman Data Center Warsaw-3 (WAW-3) w Duchnicach
URL: https://projektometr.pl/projekt/kampus-atman-data-center-warsaw-3-waw-3-w-duchnicach
Status: w budowie | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.5 mld zł | Inwestor: Atman
Kalendarium: start 2023-10-12
Opis: Kampus centrów danych budowany przez firmę Atman w Duchnicach w gminie Ożarów Mazowiecki (województwo mazowieckie), pod Warszawą. Docelowo ma się składać z trzech budynków o łącznej powierzchni kolokacyjnej blisko 19 000 m² w 36 salach danych i mocy IT 43 MW, z miejscem na ponad 50 000 serwerów. Pierwszy budynek, o mocy 14,4 MW i powierzchni 6 324 m², został oficjalnie otwarty 18 września 2025 r., po rozpoczęciu budowy 12 października 2023 r. Docelowa wartość inwestycji to 2,5 mld zł; obiekt zasilany jest energią ze źródeł odnawialnych. Projekt uzyskał kredyt konsorcjalny 1,35 mld zł od sześciu instytucji finansowych.
Znaczenie: Po pełnej realizacji WAW-3 ma być największym kampusem centrów danych polskiego operatora i jednym z kluczowych węzłów cyfrowych w Europie Środkowo-Wschodniej, z 43 MW mocy IT i miejscem na ponad 50 000 serwerów. Inwestycja zwiększa krajowe zasoby kolokacyjne dla usług chmurowych i AI, a zasilanie energią odnawialną oraz chłodzenie w obiegu zamkniętym mają ograniczać jej ślad środowiskowy.
Źródła:
  - Atman Opens Flagship Data Center WAW-3 (Atman, 2025-09-18): https://atman.pl/en/atman-opens-flagship-data-center-waw-3/
  - Atman uruchomił pod Warszawą centrum danych WAW-3 za 2,5 mld zł (Magazyn Przemysłowy, 2025-09): https://magazynprzemyslowy.pl/artykuly/atman-uruchomil-pod-warszawa-centrum-danych-waw-3-za-2-5-mld-zl
  - Atman pozyskał 1,35 mld zł na rozbudowę centrów danych (ITwiz): https://itwiz.pl/atman-pozyskal-135-mld-zl-na-rozbudowe-centrow-danych/
  - Construction of Atman Data Center Warsaw-3 started (Atman, 2023-10-16): https://atman.pl/en/construction-of-atman-data-center-warsaw-3-started/
  - Poland's Atman launches first phase of new Warsaw data center campus (DatacenterDynamics, 2025-09): https://www.datacenterdynamics.com/en/news/polands-atman-launches-first-phase-of-new-warsaw-data-center-campus/

## Kampus centrum danych Data4 w Jawczycach pod Warszawą
URL: https://projektometr.pl/projekt/kampus-centrum-danych-data4-w-jawczycach-pod-warszawa
Status: w budowie | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.6 mld zł | Inwestor: Data4
Kalendarium: start 2023
Opis: Kampus centrów danych francuskiej grupy Data4 budowany etapami na czterohektarowym terenie w Jawczycach w gminie Ożarów Mazowiecki pod Warszawą. Pierwszy budynek oddano do użytku w 2023 roku, a drugi obiekt o mocy IT 10 MW uruchomiono w kwietniu 2026 roku. Docelowo kampus ma osiągnąć łączną moc do 60 MW. Data4 zainwestowało dotychczas w Polsce blisko 200 mln euro i zapowiada zwiększenie nakładów do około 600 mln euro do 2030 roku.
Znaczenie: Rozbudowa kampusu zwiększa dostępną w rejonie Warszawy moc obliczeniową dla usług kolokacji i chmury, wspierając rosnący rynek centrów danych w Polsce. Inwestycja opiera się na współpracy z polskimi dostawcami i lokalnymi partnerami oraz ma przyczynić się do powstania około 400 bezpośrednich i pośrednich miejsc pracy.
Źródła:
  - Data4 expands in Poland with second data center near Warsaw (Data4, 2026-04-09): https://www.data4group.com/en/news-data4/data4-expands-in-poland-with-second-data-center-near-warsaw/
  - Data4 wzmacnia swoją obecność w Polsce, uruchamiając drugie centrum danych pod Warszawą (Data4, 2026-04-09): https://www.data4group.com/pl/aktualnosci-data4/data4-wzmacnia-swoja-obecnosc-w-polsce-uruchamiajac-drugie-centrum-danych-pod-warszawa/
  - Data4 uruchamia drugie centrum danych pod Warszawą (WNP.PL, 2026-04-09): https://www.wnp.pl/tech/data4-uruchamia-drugie-centrum-danych-pod-warszawa,1050766.html

## Kampus centrum danych Vantage WAW1 w Warszawie
URL: https://projektometr.pl/projekt/kampus-centrum-danych-vantage-waw1-w-warszawie
Status: w budowie | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Vantage Data Centers
Kalendarium: ogł. 2021-07-08, start 2021-07-08
Opis: Vantage Data Centers, amerykański operator hiperskalowych kampusów centrów danych, buduje na warszawskich Bielanach kampus WAW1 na działce o powierzchni ok. 5 ha (12 akrów). Docelowo kampus mają tworzyć dwa czterokondygnacyjne budynki data center o łącznej powierzchni ok. 36 tys. m2 i mocy IT 48 MW (pierwszy obiekt 16 MW, drugi 32 MW). Budowę rozpoczęto w lipcu 2021 roku, a pierwszy z budynków został ukończony i udostępniony klientom w czerwcu 2022 roku. Jest to pierwsze centrum danych tego operatora w Polsce.
Znaczenie: Kampus WAW1 jest pierwszym centrum danych Vantage Data Centers w Polsce i przykładem zagranicznej inwestycji w infrastrukturę cyfrową w rejonie Warszawy. Pierwszy z dwóch budynków został ukończony i udostępniony klientom w 2022 roku; po pełnej rozbudowie kampus ma oferować 48 MW mocy IT dla klientów hiperskalowych i chmurowych.
Źródła:
  - Warsaw, Poland Data Center Campus (Vantage Data Centers): https://vantage-dc.com/data-center-locations/emea/warsaw-poland/
  - Vantage Data Centers Breaks Ground on Berlin and Warsaw Campuses (Vantage Data Centers, 2021-07-08): https://vantage-dc.com/news/vantage-data-centers-breaks-ground-on-berlin-and-warsaw-campuses/
  - Vantage Data Centers Opens Berlin and Warsaw Campuses to Customers (Vantage Data Centers, 2022-06-14): https://vantage-dc.com/news/vantage-data-centers-opens-berlin-and-warsaw-campuses-to-customers/
  - Vantage Data Centers rusza z budowa data center w Warszawie (TELKO.in, 2021-07-09): https://www.telko.in/vantage-data-centers-rusza-z-budowa-data-center-w-warszawie
  - Warsaw Data Center Campus - Vantage Data Center (Greenfields): https://greenfields.pl/en/warsaw-data-center-campus-vantage-data-center/

## Kanał Śląski
URL: https://projektometr.pl/projekt/kanal-slaski
Status: planowane | Etap: ogłoszony | Koszt (wg etapu, nom.): 11.0 mld zł | Inwestor: b/d
Kalendarium: b/d
Opis: Kanał Śląski to planowana śródlądowa droga wodna o długości ok. 93 km, mająca połączyć Odrę (w rejonie Kędzierzyna-Koźla) z Wisłą (w okolicach Oświęcimia) i spiąć Górnośląski Okręg Przemysłowy oraz Rybnicki Okręg Węglowy z korytarzem odrzańskim i Krakowem. Trasa prowadziłaby przez Kuźnię Raciborską, Rybnik, Żory, Tychy i Bieruń. Koncepcja sięga XVIII wieku, a wariant południowy wybrano już w 1973 r.; mimo to przedsięwzięcie pozostaje na etapie koncepcyjno-planistycznym. Obowiązujący Krajowy Program Żeglugowy do 2030 r. ujmuje kanał jako połączenie planowane, z perspektywą realizacji dopiero po 2030 r. Szacunkowy koszt budowy określano na ok. 11 mld zł.
Znaczenie: Kanał miałby stworzyć żeglowne połączenie klasy IV między dorzeczami Odry i Wisły, obsługujące zestawy pchane o ładowności do 3500 t; planowano ok. 10 śluz o wymiarach 190×12×4 m. Dla regionu oznaczałby alternatywną, wodną trasę transportu ładunków masowych ze Śląska w stronę portów Szczecina i Świnoujścia oraz domknięcie fragmentu europejskiego korytarza wodnego. Skala kosztów (rzędu 11 mld zł) i wieloletni, przesuwany poza 2030 r. horyzont sprawiają, że realizacja pozostaje niepewna.
Źródła:
  - Kanał Śląski. Rząd połączy Wisłę z Odrą? (money.pl): https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/kanal-slaski-rzad-polaczy-wisle-z-odra,38,0,2044454.html
  - Kanał Śląski (Wikipedia): https://pl.wikipedia.org/wiki/Kana%C5%82_%C5%9Al%C4%85ski
  - Rzeczpospolita. Połączenie Odry i Wisły za 11 miliardów (naszraciborz.pl (za Rzeczpospolita), 2019-10-30): https://www.naszraciborz.pl/site/art/1-aktualnosci/0-/77182-rzeczpospolita-polaczenie-odry-i-wisly-za-11-miliardow
  - Kanał Śląski kluczowy dla transportu wodnego? (Seaoo.com, 2019-11-07): https://www.seaoo.com/blog/kanal-slaski-kluczowy-dla-transportu/
  - Kanał Śląski: Historia żeglugi stara i nowsza (zegluga-rzeczna.pl): https://www.zegluga-rzeczna.pl/articles/261/kanal-slaski
  - Kanał Śląski. Czy Polska odzyska szansę na połączenie Odry z Wisłą? (Radio Eska Śląskie, 2025-09-26): https://slaskie.eska.pl/kanal-slaski-polaczy-odre-z-wisla-gigantyczna-inwestycja-moze-odmienic-region-aa-AFhG-jnA5-ojn8.html

## Kolej Dużych Prędkości „Y”: Warszawa – CPK – Łódź – Wrocław/Poznań
URL: https://projektometr.pl/projekt/kdp-y
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 80.0 mld zł | Inwestor: Centralny Port Komunikacyjny sp. z o.o.
Kalendarium: ogł. 2008-12-09, start 2025-08, plan 2035
Efekt: opóźnione
Opis: Nowa linia kolei dużych prędkości w kształcie litery „Y”, łącząca Warszawę przez lotnisko CPK (Port Polska) i Łódź z Wrocławiem i Poznaniem — ok. 480 km nowej infrastruktury realizowanej przez spółkę Centralny Port Komunikacyjny. Koncepcja sięga 2008 r. (studium wykonalności zamówione przez PKP PLK), w 2011 r. prace nad KDP zamrożono, a projekt odżył jako kolejowy kręgosłup programu CPK. Dokumentację projektową 140-kilometrowego odcinka Warszawa–Łódź (linia nr 85), wartą blisko 350 mln zł, w 85% finansuje UE z instrumentu CEF (ponad 290 mln zł). W czerwcu 2025 r. podpisano z konsorcjum PORR umowę na drążenie tunelu KDP pod Łodzią (ok. 4,6 km, średnica ok. 14 m), a w sierpniu 2025 r. wykonawca przejął plac budowy komory startowej Retkinia; drążenie TBM ma ruszyć w drugiej połowie 2026 r. W 2026 r. ogłaszane są przetargi na budowę kolejnych odcinków (m.in. 14,3 km od węzła lotniskowego do węzła Bolimów) z prędkością projektową do 350 km/h. Odcinek Warszawa–Łódź ma być gotowy do końca 2032 r., a ramiona do Wrocławia i Poznania — do 2035 r.; koszt całej linii „Y” spółka CPK szacowała w 2024 r. na ok. 80 mld zł.
Znaczenie: Linia „Y” ma być pierwszą pełnowymiarową koleją dużych prędkości w Polsce, z prędkością eksploatacyjną do 350 km/h. Skróci przejazd z Warszawy do Łodzi z ok. 70–90 do ok. 40 minut, a z Warszawy do Wrocławia i Poznania do ok. 1 godziny 40 minut, włączając jednocześnie lotnisko CPK (dojazd z Warszawy poniżej 20 minut) do krajowej sieci kolejowej. Tunel KDP pod Łodzią (ok. 4,6 km, średnica ok. 14 m) ma być najdłuższym i o największej średnicy tunelem kolejowym drążonym w Polsce jednym odcinkiem. Komponent kolejowy programu CPK, którego linia „Y” jest rdzeniem, wyceniany jest na ponad 76 mld zł.
Źródła:
  - Linia kolei dużych prędkości Y (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Linia_kolei_du%C5%BCych_pr%C4%99dko%C5%9Bci_Y
  - Kolej dużych prędkości na odcinku Warszawa – Łódź bliżej realizacji. CPK podał szczegóły (Transinfo.pl, 2025-10-29): https://transinfo.pl/inforail/kolej-duzych-predkosci-na-odcinku-warszawa-lodz-blizej-realizacji-cpk-podal-szczegoly/
  - Ponad 290 mln zł na projekt linii kolejowej CPK między Warszawą i Łodzią. Umowa podpisana (NaKolei.pl, 2023-10-10): https://www.nakolei.pl/ponad-290-mln-zl-na-projekt-linii-kolejowej-cpk-miedzy-warszawa-i-lodzia-umowa-podpisana/
  - CPK: Linia "Y" powstanie do 2035 r. Takie będą polskie koleje dużych prędkości (Rynek Kolejowy, 2024-07-18): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/cpk-ygrek-powstanie-do-2035-roku-119786.html
  - Umowy, projekty, wykupy, budowa. Oto, co w tym roku dzieje się w Programie CPK (Ministerstwo Infrastruktury (gov.pl), 2024-11-22): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/umowy-projekty-wykupy-budowa-oto-co-w-tym-roku-dzieje-sie-w-programie-cpk
  - Pociągi pojadą tędy 350 km/h. Rozpoczyna się budowa ważnej linii kolejowej (PortalSamorzadowy.pl, 2026-05-03): https://www.portalsamorzadowy.pl/gospodarka-komunalna/pociagi-pojada-tedy-350-km-h-rozpoczyna-sie-budowa-waznej-linii-kolejowej,658204.html
  - Budowa tunelu dalekobieżnego CPK w Łodzi. Wykonawca przejął komorę startową Retkinia (Inżynier Budownictwa, 2025-08-25): https://inzynierbudownictwa.pl/budowa-tunelu-dalekobieznego-cpk-w-lodzi-wykonawca-przejal-komore-startowa-retkinia/

## Kompleks bioetanolu II generacji w Jedliczu (Orlen Południe)
URL: https://projektometr.pl/projekt/kompleks-bioetanolu-ii-generacji-w-jedliczu-orlen-poludnie
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 1.1 mld zł | Inwestor: ORLEN Południe S.A.
Kalendarium: ogł. 2022, plan 2027
Efekt: opóźnione
Opis: Kompleks instalacji do produkcji bioetanolu II generacji (B2G) budowany przez spółkę ORLEN Południe w zakładzie produkcyjnym w Jedliczu na Podkarpaciu. Główna instalacja o rocznej wydajności ok. 25 tys. ton ma wytwarzać zaawansowany biokomponent z niespożywczej biomasy, przede wszystkim ze słomy zbożowej, a towarzyszy jej elektrociepłownia biomasowa. Umowy w formule EPC podpisano w 2022 r. (generalnym wykonawcą instalacji głównej jest ZARMEN Sp. z o.o.), a całkowite nakłady inwestycyjne oszacowano na ok. 1,12 mld zł. Pierwotny termin zakończenia budowy do końca 2024 r. został przesunięty; według doniesień z listopada 2025 r. Orlen planuje oddanie instalacji do użytkowania w połowie 2027 r., tłumacząc opóźnienie m.in. zmianami w umowie z wykonawcą i modyfikacjami realizowanego projektu.
Znaczenie: Instalacja ma produkować zaawansowany biokomponent (bioetanol drugiej generacji) z surowców niespożywczych, co pozwala unikać konkurencji z produkcją żywności. Docelowo kompleks ma dostarczać do ok. 30 tys. ton zaawansowanego biokomponentu rocznie, zagospodarowując przy tym ok. 160 tys. ton słomy, i wspierać realizację unijnych wymogów dotyczących udziału biopaliw zaawansowanych w transporcie.
Źródła:
  - Umowy na budowę kompleksu instalacji do produkcji bioetanolu drugiej generacji w zakładzie produkcyjnym ORLEN Południe (PKN Orlen / ORLEN Południe, 2022-01): https://www.orlen.pl/pl/relacje-inwestorskie/raporty-i-publikacje/raporty-biezace/2022/01/Raport-biezacy-nr-8-2022
  - Inwestycje Orlenu w biznesie biopaliw mają poślizg (Parkiet, 2025-11-06): https://www.parkiet.com/surowce-i-paliwa/art43291311-inwestycje-orlenu-w-biznesie-biopaliw-maja-poslizg
  - ZARMEN Sp. z o.o. podpisał umowę z ORLEN Południe S.A. na budowę instalacji do produkcji bioetanolu II generacji (Grupa Zarmen, 2022-03): https://www.grupa-zarmen.pl/aktualnosci/news/zarmen-wykona-instalacje-w-jedliczu

## Kompleks Gubin-Brody (kopalnia i elektrownia na węglu brunatnym)
URL: https://projektometr.pl/projekt/kompleks-gubin-brody-kopalnia-i-elektrownia-na-weglu-brunatn
Status: anulowane | Etap: pozwolenia | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Grupa PGE
Kalendarium: b/d
Efekt: porzucone
Opis: Planowany kompleks energetyczny na złożu węgla brunatnego w rejonie gmin Gubin i Brody, obejmujący odkrywkową kopalnię oraz elektrownię o mocy co najmniej 2700 MW, rozwijany przez Grupę PGE. Inwestycja nie doszła do skutku: Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gorzowie Wielkopolskim umorzył postępowanie w sprawie decyzji środowiskowej dla odkrywki, co faktycznie zamknęło drogę do budowy.
Znaczenie: Realizacja odkrywki oznaczałaby wysiedlenie nawet 3 tys. osób oraz likwidację 15 miejscowości, a także wyburzenie cennych zabytków. Zaniechanie inwestycji jest przedstawiane przez mieszkańców i organizacje ekologiczne jako sukces, a region pozostał przy dotychczasowym użytkowaniu terenu.
Powód niepowodzenia: Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Gorzowie Wielkopolskim wydał w 2019 r. decyzję umarzającą postępowanie w sprawie decyzji środowiskowej dla odkrywkowej kopalni węgla brunatnego, po tym jak inwestor nie uzupełnił wymaganej dokumentacji w terminie. Oznaczało to faktyczne zakończenie projektu — odkrywka w Gubinie nie powstanie.
Źródła:
  - Sukces mieszkańców i ekologów: kopalnia odkrywkowa w Gubinie nie powstanie (Greenpeace Polska, 2019): https://www.greenpeace.org/poland/aktualnosci/3534/sukces-mieszkancow-i-ekologow-kopalnia-odkrywkowa-w-gubinie-nie-powstanie/
  - Po latach walki o środowisko Gubin może ogłosić zwycięstwo. Odkrywka nie powstanie (SmogLab, 2019-08-27): https://smoglab.pl/po-latach-walki-o-srodowisko-gubin-moze-oglosic-zwyciestwo-odkrywka-nie-powstanie/
  - Kopalnia odkrywkowa w gminie Gubin? Plany wstrzymane! (Sozosfera, 2016): https://sozosfera.pl/zielona-energia/kopalnia-odkrywkowa-w-gminie-gubin-plany-wstrzymane/
  - Kolejny krok w stronę kompleksu energetycznego Gubin-Brody (Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego (lubuskie.pl), 2014-02-06): https://lubuskie.pl/wiadomosci/2420/kolejny-krok-w-strone-kompleksu-energetycznego-gubin-brody
  - Decyzji środowiskowej dla złoża węgla brunatnego Gubin w PGE nie będzie - poinformował RDOŚ w Gorzowie Wielkopolskim (nettg.pl, 2019-08-27): https://nettg.pl/gornictwo/159890/decyzji-srodowiskowej-dla-zloza-wegla-brunatnego-gubin-w-pge-nie-bedzie-poinformowal-rdos-w-gorzowie-wielkopolskim

## Kompleksowa rewitalizacja i rozbudowa Narodowego Instytutu Onkologii w Warszawie
URL: https://projektometr.pl/projekt/kompleksowa-rewitalizacja-i-rozbudowa-narodowego-instytutu-o
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 872 mln zł | Inwestor: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy (program finansowany przez Ministra Zdrowia)
Kalendarium: ogł. 2019, start 2019, plan 2028
Efekt: opóźnione
Opis: Wieloletni rządowy program inwestycyjny (etap I) obejmujący rewitalizację i rozbudowę największego w Polsce ośrodka onkologicznego — Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie. Program, przyjęty w 2019 r. z budżetem rzędu 872 mln zł (z czego blisko 740 mln zł ze środków ministra zdrowia), zakłada m.in. budowę nowego budynku klinicznego oraz przeniesienie działalności medycznej z kompleksu przy ul. Wawelskiej do lecznicy przy ul. Roentgena. Pierwotny termin zakończenia (2024 r.) przesunięto — realizację wydłużono o trzy lata, do 2028 r., wskutek m.in. trudnej sytuacji na rynku budowlanym i przedłużających się procedur przetargowych. Równolegle w latach 2025–2026 Instytut pozyskał ponad 272 mln zł na kolejne inwestycje, w tym nową przychodnię oraz cyfryzację i wykorzystanie AI w diagnostyce obrazowej.
Znaczenie: Program ma zwiększyć potencjał leczniczy krajowej onkologii: powstaje nowy budynek kliniczny, a największa w Polsce placówka onkologiczna — hospitalizująca rocznie ponad 80 tys. pacjentów i udzielająca ponad 370 tys. porad ambulatoryjnych — zyskuje nowoczesną, skonsolidowaną infrastrukturę. Wydłużenie realizacji do 2028 r. opóźnia jednak dostęp pacjentów do zmodernizowanej bazy, a przesunięcie finansowania w czasie w warunkach inflacji realnie obniża wartość planowanych nakładów.
Źródła:
  - Ponad 800 mln zł dla Centrum Onkologii w Warszawie (Prawo.pl, 2019-09-10): https://www.prawo.pl/zdrowie/ponad-800-mln-zl-dla-centrum-onkologii-w-warszawie,470550.html
  - Pacjenci dłużej poczekają na nowoczesną onkologię. Rząd wydłużył realizację programów (Rzeczpospolita (rp.pl), 2023-01): https://www.rp.pl/leki-i-terapie/art37748791-pacjenci-dluzej-poczekaja-na-nowoczesna-onkologie-rzad-wydluzyl-realizacje-programow
  - Narodowy Instytut Onkologii w Warszawie pozyskał 272 mln zł na inwestycje (Forsal.pl, 2025): https://forsal.pl/lifestyle/zdrowie/artykuly/11257805,narodowy-instytut-onkologii-otrzymal-ponad-272-mln-zl-co-sie-zmieni-dla-pacjentow.html
  - Wieloletni Program Inwestycji — Narodowy Instytut Onkologii (Narodowy Instytut Onkologii (nio.gov.pl)): https://www.nio.gov.pl/o-instytucie/wieloletni-program-inwestycji/
  - Ministerstwo Zdrowia zapowiada wielkie zmiany w pięciu ważnych ośrodkach (Rynek Zdrowia, 2025): https://www.rynekzdrowia.pl/Inwestycje/Ministerstwo-Zdrowia-zapowiada-wielkie-zmiany-w-pieciu-waznych-osrodkach-Jeszcze-w-tym-roku,266169,3.html
  - Centrum Onkologii w Warszawie czeka rewitalizacja i rozbudowa; podpisano umowę (Polska Agencja Prasowa (PAP), 2019-09-24): https://www.pap.pl/aktualnosci/news,516553,minister-zdrowia-podpisal-umowe-na-rozbudowe-centrum-onkologii-w-warszawie
  - Wieloletni program inwestycji w zakresie rewitalizacji i rozbudowy Centrum Onkologii — etap I (Ministerstwo Zdrowia (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/zdrowie/wieloletni-program-inwestycji-w-zakresie-rewitalizacji-i-rozbudowy-centrum-onkologii--instytut-im-marii-sklodowskiej--curie-w-warszawie--etap-i

## Komputer kwantowy PIAST-Q (EuroQCS-Poland, PCSS Poznań)
URL: https://projektometr.pl/projekt/komputer-kwantowy-piast-q-euroqcs-poland
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 53 mln zł | Inwestor: Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe (PCSS, IChB PAN); współfinansowanie: Ministerstwo Cyfryzacji, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, EuroHPC JU
Kalendarium: oddano 2025-06-23
Efekt: dostarczone
Opis: Pierwszy komputer kwantowy w Polsce, uruchomiony w ramach europejskiego programu EuroHPC jako EuroQCS-Poland. Cyfrowa maszyna oparta na technologii spułapkowanych (uwięzionych) jonów, z ponad 20 fizycznymi kubitami, została zbudowana przez austriacką firmę Alpine Quantum Technologies (AQT) i zainstalowana w Poznańskim Centrum Superkomputerowo-Sieciowym (PCSS) afiliowanym przy Instytucie Chemii Bioorganicznej PAN, gdzie jest integrowana z infrastrukturą HPC. Uroczysta inauguracja pod nazwą PIAST-Q odbyła się 23 czerwca 2025 r., a udostępnienie zasobów użytkownikom zaplanowano do 31 grudnia 2025 r. Całkowity koszt instalacji to 12,28 mln euro, sfinansowany po połowie przez EuroHPC JU oraz stronę polską (Ministerstwo Cyfryzacji i Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego). Mimo relatywnie niskiego kosztu inwestycja ma charakter strategiczny — buduje pierwszą krajową zdolność w obszarze obliczeń kwantowych i włącza Polskę do europejskiej sieci EuroHPC.
Znaczenie: PIAST-Q jest pierwszym komputerem kwantowym zainstalowanym w Polsce i pierwszym tego typu urządzeniem uruchomionym w ramach programu EuroHPC dostępnym z Poznania. Zapewnia 20 fizycznych kubitów w technologii pułapek jonowych działających w temperaturze pokojowej i jest integrowany z infrastrukturą superkomputerową PCSS, co ma udostępnić moc obliczeniową naukowcom, przemysłowi i sektorowi publicznemu z całej Europy. Współfinansowanie przez EuroHPC JU oraz dwa polskie ministerstwa (Cyfryzacji oraz Nauki i Szkolnictwa Wyższego) czyni z inwestycji element krajowej i europejskiej polityki rozwoju technologii kwantowych — resort cyfryzacji wskazuje, że dzięki projektowi Polska dołącza do liderów rozwoju tych technologii w Europie.
Źródła:
  - Podpisanie umowy na instalację komputera kwantowego EuroQCS-Poland (Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe (PCSS), 2024-07): https://www.pcss.pl/rozwoj-europejskich-technologii-obliczen-kwantowych-podpisanie-umowy-na-instalacje-komputera-kwantowego-euroqcs-poland/
  - PIAST-Q: Ruszył pierwszy komputer kwantowy EuroHPC w Polsce (Academia PAN, 2025-06): https://academia.pan.pl/piast-q-ruszyl-pierwszy-komputer-kwantowy-eurohpc-w-polsce/
  - Otwarcie pierwszego europejskiego komputera kwantowego w Polsce (Ministerstwo Cyfryzacji (gov.pl), 2025-06-23): https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/otwarcie-pierwszego-europejskiego-komputera-kwantowego-w-polsce

## Kopalnia węgla koksowego Bzie-Dębina (JSW)
URL: https://projektometr.pl/projekt/kopalnia-wegla-koksowego-bzie-debina-jsw
Status: w budowie | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 3.0 mld zł | Inwestor: Jastrzębska Spółka Węglowa (JSW)
Kalendarium: b/d
Opis: Bzie-Dębina to kopalnia węgla koksowego należąca do Jastrzębskiej Spółki Węglowej (JSW), zlokalizowana w Jastrzębiu-Zdroju. Została oficjalnie otwarta 25 września 2019 roku jako pierwsza nowa kopalnia węgla uruchomiona w Polsce od 1994 roku. Docelowe roczne wydobycie planowano na około 2 mln ton strategicznego węgla koksowego, a łączne nakłady inwestycyjne do 2033 roku oszacowano na około 3 mld zł. Po rozpoznaniu złoża JSW przyznała, że pierwotnie zakładanego poziomu wydobycia 2,5 mln ton rocznie nie uda się osiągnąć, a ruch wydobywczy Bzie włączono do kopalni zespolonej Borynia-Zofiówka-Bzie.
Znaczenie: Kopalnia była pierwszym nowym zakładem wydobywczym węgla uruchomionym w Polsce od 1994 roku i miała zapewnić JSW dostęp do złóż strategicznego węgla koksowego. Po rozpoznaniu złoża JSW podała, że pierwotnie zakładanego poziomu wydobycia 2,5 mln ton rocznie nie da się osiągnąć. Ruch Bzie włączono do kopalni zespolonej Borynia-Zofiówka-Bzie, w której od czerwca 2023 roku prowadzone jest wydobycie węgla koksowego z uruchomionej ściany.
Źródła:
  - JSW chce zainwestować w kopalnię „Bzie-Dębina” 3 mld zł do 2033 r. (Bankier.pl): https://www.bankier.pl/wiadomosc/JSW-chce-zainwestowac-w-kopalnie-Bzie-Debina-3-mld-zl-do-2033-r-7744198.html
  - Kopalnia węgla koksowego Bzie-Dębina w Jastrzębiu Zdroju oficjalnie otwarta (Ministerstwo Aktywów Państwowych (gov.pl), 2019-09-25): https://www.gov.pl/web/aktywa-panstwowe/kopalnia-wegla-koksowego-bzie-debina-w-jastrzebiu-zdroju-oficjalnie-otwarta
  - JSW sygnalizuje problem z kopalnią. Niemożliwe wydobycie 2,5 mln ton (WNP.pl, 2023-11-24): https://www.wnp.pl/energia/jsw-sygnalizuje-problem-z-kopalnia-niemozliwe-wydobycie-2-5-mln-ton,778043.html
  - Kopalnia w Bziu nie osiągnie oczekiwanego poziomu wydobycia (JastrzebieOnline.pl, 2023-11-30): https://jastrzebieonline.pl/wiadomosci/225893-kopalnia-w-bziu-nie-osiagnie-oczekiwanego-poziomu-wydobycia.html
  - W końcu się udało. JSW po wielu problemach uruchamia nową ścianę wydobywczą (WNP.pl, 2023-06-28): https://www.wnp.pl/gornictwo/w-koncu-sie-udalo-jsw-po-wielu-problemach-uruchamia-nowa-sciane-wydobywcza,726001.html

## Niszczyciele min typu Kormoran II (proj. 258) — I etap (prototyp ORP Kormoran)
URL: https://projektometr.pl/projekt/kormoran-ii-mine-countermeasure-vessels-project-258-first-phase
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.2 mld zł | Inwestor: Marynarka Wojenna RP (zamawiający: Inspektorat Uzbrojenia MON)
Kalendarium: start 2013-09-23, oddano 2017-11-28
Efekt: dostarczone
Opis: Kormoran II (projekt 258) to seria polskich niszczycieli min budowanych dla Marynarki Wojennej RP — pierwszy nowy okręt przeciwminowy Marynarki Wojennej od lat 90. Umowa na budowę trzech okrętów typu Kormoran II, obejmująca prototypowy ORP Kormoran, została podpisana 23 września 2013 roku między Inspektoratem Uzbrojenia a polskim konsorcjum, na czele którego stanęła gdańska stocznia Remontowa Shipbuilding S.A. (lider) wraz ze Stocznią Marynarki Wojennej S.A. oraz Ośrodkiem Badawczo-Rozwojowym Centrum Techniki Morskiej; wartość zlecenia sięga ok. 1,2 mld zł. Kadłuby okrętów wykonano ze stali niemagnetycznej. Prototypowy ORP Kormoran zbudowano w stoczni Remontowa Shipbuilding w Gdańsku: stępkę położono 23 września 2014 roku, wodowanie odbyło się 4 września 2015 roku, a okręt wszedł do służby (podniesienie bandery) 28 listopada 2017 roku. Rekord opisuje I etap programu — pozyskanie prototypu na podstawie kontraktu z 2013 roku; kolejne jednostki seryjne zamawiano w następnych latach odrębnymi umowami.
Znaczenie: ORP Kormoran był pierwszym nowym niszczycielem min zbudowanym dla polskiej Marynarki Wojennej od lat 90. XX wieku i pierwszą jednostką nowej generacji okrętów przeciwminowych projektu 258. Program potwierdził krajowe kompetencje w budowie okrętów wojskowych o kadłubach ze stali niemagnetycznej i zapoczątkował odbudowę floty przeciwminowej; na bazie prototypu zamawiano kolejne jednostki seryjne typu Kormoran II.
Źródła:
  - Niszczyciel min projektu 258 Kormoran II (DziennikZbrojny.pl): https://dziennikzbrojny.pl/artykuly/art,7,33,9388,marynarka-wojenna,okrety-nawodne-po-1945-r,niszczyciel-min-projektu-258-kormoran-ii
  - Niszczyciele min projektu 258 (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Niszczyciele_min_projektu_258
  - Niszczyciele min projektu 258, czyli Kormoran II w Marynarce Wojennej RP (Historia.org.pl, 2022-10-08): https://historia.org.pl/2022/10/08/niszczyciele-min-projektu-258-czyli-kormoran-ii-w-marynarce-wojennej-rp/
  - Rusza budowa niszczycieli min Kormoran II (Rzeczpospolita, 2013): https://www.rp.pl/biznes/art12267231-rusza-budowa-niszczycieli-min-kormoran-ii-za-1-3-mld-zl

## Blok energetyczny B11 (1075 MW, węgiel kamienny) w Elektrowni Kozienice
URL: https://projektometr.pl/projekt/kozienice-power-plant-unit-b11-1075-mw-hard-coal
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 5.1 mld zł | Inwestor: Enea Wytwarzanie sp. z o.o. (Grupa Enea)
Kalendarium: start 2012-11-21, oddano 2017-12-19
Efekt: dostarczone
Opis: Blok energetyczny nr 11 (B11) o mocy 1 075 MW brutto na parametry nadkrytyczne, opalany węglem kamiennym, wybudowany w Elektrowni Kozienice w Świerżach Górnych (gmina Kozienice, woj. mazowieckie) należącej do Grupy Enea. W momencie oddania do eksploatacji był to największy i najnowocześniejszy blok tego typu w Polsce (i jeden z największych w Europie), zwiększając moc wytwórczą Grupy Enea do około 6,2 GW. Wykonawcą inwestycji było konsorcjum złożone z Mitsubishi Hitachi Power Systems Europe GmbH (MHPSE) oraz Polimeksu-Mostostalu. Budowa rozpoczęła się w 2012 roku (kamień węgielny wmurowano 21 listopada 2012 r.), a protokół przekazania inwestycji do eksploatacji podpisano 19 grudnia 2017 r. Blok osiąga sprawność na poziomie 45,6%, co pozwala ograniczyć emisję dwutlenku węgla o około 25% w stosunku do istniejących bloków węglowych. Według doniesień prasowych inwestycja kosztowała w sumie około 5,1 mld zł. W szczytowym momencie na placu budowy pracowało jednocześnie około 3,2 tys. specjalistów.
Znaczenie: Blok B11 w Elektrowni Kozienice o mocy 1 075 MW był w chwili oddania do eksploatacji największym i najnowocześniejszym blokiem węglowym w Polsce oraz jednym z największych w Europie, a jego uruchomienie zwiększyło moc wytwórczą Grupy Enea do około 6,2 GW. Zastosowanie parametrów nadkrytycznych pozwoliło osiągnąć sprawność 45,6% i ograniczyć emisję dwutlenku węgla o około 25% względem starszych bloków węglowych.
Źródła:
  - Nowy blok energetyczny Grupy Enea o mocy 1 075 MW oddany do eksploatacji (Biuro Prasowe Grupy Enea, 2017-12-19): https://media.enea.pl/pr/379526/nowy-blok-energetyczny-grupy-enea-o-mocy-1-075-mw-oddany-do-eksploatac
  - Blok energetyczny w Kozienicach za 5 mld zł oddany do użytku (portalkomunalny.pl, 2017-12-20): https://portalkomunalny.pl/blok-energetyczny-b11-elektrownia-kozienice-5-mld-zl-enea-367782/
  - Nowy blok energetyczny Grupy Enea o mocy 1075 MW oddany do eksploatacji (Polimex-Mostostal S.A., 2017-12-19): https://www.polimex-mostostal.pl/news/nowy-blok-energetyczny-grupy-enea-o-mocy-1075-mw-oddany-do-eksploatacji

## KPO C1.1.1 — szybki internet na obszarach białych plam
URL: https://projektometr.pl/projekt/kpo-c1-1-1-szybki-internet-na-obszarach-bialych-plam
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 2.5 mld zł | Inwestor: Centrum Projektów Polska Cyfrowa (CPPC)
Kalendarium: plan 2026-08-31
Opis: Program w ramach Krajowego Planu Odbudowy (inwestycja C1.1.1), w którym Centrum Projektów Polska Cyfrowa rozdziela dotacje dla operatorów telekomunikacyjnych na budowę sieci dostępowych o przepustowości co najmniej 300 Mb/s w tzw. białych plamach — miejscach bez dostępu do szybkiego internetu. Kwota alokacji czwartego naboru wyniosła ok. 2,46 mld zł, a dofinansowanie pokrywa 95% kosztów, w tym trzyletnie utrzymanie sieci. Inwestycje muszą zostać zakończone do 31 sierpnia 2026 r.
Znaczenie: Program ma zlikwidować terytorialne wykluczenie cyfrowe w Polsce. W dotychczasowych naborach KPO i FERC podpisano ponad 220 umów o wartości ok. 3,6 mld zł obejmujących ponad 800 tys. punktów adresowych, a czwarty nabór dołożył dostęp dla blisko 156 tys. kolejnych punktów adresowych. Sieci budują prywatni operatorzy telekomunikacyjni korzystający z publicznych dotacji.
Źródła:
  - Inwestycja C1.1.1 — Dostęp do sieci szerokopasmowej (czwarty nabór) (Centrum Projektów Polska Cyfrowa (gov.pl), 2025): https://www.gov.pl/web/cppc/inwestycja-c-111-zapewnienie-dostepu-do-bardzo-szybkiego-internetu-na-obszarach-bialych-plam-czwarty-nabor
  - Rozwój sieci szerokopasmowej przybliża Polskę do likwidacji białych plam (Ministerstwo Cyfryzacji (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/rozwoj-sieci-szerokopasmowej-przybliza-polske-do-likwidacji-bialych-plam
  - C1.1.1 Zapewnienie dostępu do bardzo szybkiego Internetu na obszarach białych plam — 004 nabór (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, 2025): https://funduszeunijne.gov.pl/nabory/c111-zapewnienie-dostepu-do-bardzo-szybkiego-internetu-na-obszarach-bialych-plam004-nabor/
  - Ponad 16 mld zł na rozwój sieci szerokopasmowych w Polsce (KPO (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej)): https://www.kpo.gov.pl/strony/aktualnosci/ponad-16-mld-zl-na-rozwoj-sieci-szerokopasmowych-w-polsce/

## Krajowe centrum serwisowe samolotów FA-50 w WZL Nr 2 (Bydgoszcz)
URL: https://projektometr.pl/projekt/krajowe-centrum-serwisowe-samolotow-fa-50-w-wzl-nr-2-bydgosz
Status: w budowie | Etap: ogłoszony | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Wojskowe Zakłady Lotnicze Nr 2 S.A.
Kalendarium: ogł. 2024-06-20
Opis: Budowa krajowego centrum serwisowego (MRO) dla samolotów bojowych KAI FA-50 w Wojskowych Zakładach Lotniczych Nr 2 S.A. w Bydgoszczy. 20 czerwca 2024 r. WZL Nr 2 i południowokoreańska firma Korea Aerospace Industries podpisały porozumienie o współpracy obejmujące wsparcie logistyczne, obsługę, naprawy, remonty i modernizację floty FA-50. Zakłady pomyślnie przeszły audyt KAI, który rekomenduje WZL Nr 2 jako głównego wykonawcę przyszłego kontraktu serwisowego dla wersji FA-50GF, z producentem w roli podwykonawcy. Centrum ma obsługiwać zamówione przez Polskę 48 samolotów (12 dostarczonych FA-50GF oraz kolejną partię w wersji FA-50PL).
Znaczenie: Utworzenie krajowego zaplecza serwisowego dla floty FA-50 buduje suwerenną zdolność utrzymania i modernizacji samolotów bojowych w kraju, ograniczając zależność od producenta w cyklu życia sprzętu po okresie gwarancji. Wskazanie WZL Nr 2 jako głównego wykonawcy wzmacnia pozycję bydgoskiego przedsiębiorstwa i polskiego przemysłu obronnego w programie eksploatacji 48 maszyn FA-50.
Źródła:
  - Krok w stronę budowy krajowego centrum serwisowego FA-50 (ZBiAM, 2024-06): https://zbiam.pl/krok-w-strone-budowy-krajowego-centrum-serwisowego-fa-50/
  - Centrum serwisowe FA-50 w Wojskowych Zakładach Lotniczych Nr 2 SA w Bydgoszczy (Przemysł Obronny, 2024): https://przemysl-obronny.pl/pl/centrum-serwisowe-ka-50-w-wojskowych-zakladach-lotniczych-nr-2-sa-w-bydgoszczy/
  - Bydgoszcz bierze FA-50 pod skrzydła. Koreańczycy dali zielone światło (Spider's Web, 2026-07): https://spidersweb.pl/2026/07/wzl-2-serwis-fa-50-kai-bydgoszcz.html
  - WZL Bydgoszcz będą serwisować FA-50 (Polska Zbrojna, 2023-12): https://polska-zbrojna.pl/home/articleshow/40869?t=WZL-Bydgoszcz-beda-serwisowac-FA-50

## Rozbudowa terminalu pasażerskiego Portu Lotniczego Kraków-Balice (2013–2016)
URL: https://projektometr.pl/projekt/krakow-balice-airport-new-passenger-terminal-mpl-expansion
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 412 mln zł | Inwestor: Międzynarodowy Port Lotniczy im. Jana Pawła II Kraków-Balice sp. z o.o. (Grupa Kapitałowa PPL)
Kalendarium: start 2013-04-11, oddano 2016-07
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Przebudowa i rozbudowa terminalu pasażerskiego Międzynarodowego Portu Lotniczego im. Jana Pawła II Kraków-Balice — drugiego pod względem ruchu portu lotniczego w Polsce — zrealizowana w latach 2013–2016. Prace, które rozpoczęły się 11 kwietnia 2013 roku od przekazania terenu generalnemu wykonawcy, włoskiej firmie Astaldi S.p.A., objęły budowę nowej części terminalu (ok. 33 tys. m² powierzchni użytkowej, tzw. T4) oraz przebudowę istniejącego obiektu, tak że łączna powierzchnia użytkowa terminalu wzrosła do ok. 55 tys. m², a przepustowość do ok. 8 mln pasażerów rocznie. Wartość kontraktu z Astaldi wyniosła 368,88 mln zł brutto, natomiast łączny koszt inwestycji — wraz z systemem transportu i kontroli bagażu oraz urządzeniami do kontroli bezpieczeństwa — szacowano na ok. 412–415 mln zł brutto. Nowo wybudowaną część terminalu oddano do użytku 28 września 2015 roku, a II etap (część łączącą stary i nowy budynek oraz remont dawnej hali bagażowej) ukończono w lipcu 2016 roku, tuż przed Światowymi Dniami Młodzieży. Pierwotnie zakończenie prac planowano na koniec marca 2015 roku, jednak inwestycja została oddana z opóźnieniem. Portem zarządza spółka Międzynarodowy Port Lotniczy im. Jana Pawła II Kraków-Balice sp. z o.o. z Grupy Kapitałowej PPL (Polskie Porty Lotnicze).
Znaczenie: Rozbudowa istotnie zwiększyła przepustowość drugiego co do wielkości portu lotniczego w Polsce i największego regionalnego, podnosząc łączną powierzchnię użytkową terminalu do ok. 55 tys. m² i przepustowość do ok. 8 mln pasażerów rocznie. Nowy terminal oddano m.in. na potrzeby obsługi zwiększonego ruchu przed Światowymi Dniami Młodzieży 2016 w Krakowie. Charakterystyczna szklana bryła nowej części terminalu (proj. APA Czech Duliński Wróbel) stała się nową wizytówką lotniska w Balicach.
Źródła:
  - Nowy terminal lotniska Kraków - Balice (Sztuka Architektury, 2015): https://sztuka-architektury.pl/article/4253/nowy-terminal-lotniska-krakow-balice
  - Kraków Airport kończy rozbudowę terminalu (Polskie Porty Lotnicze S.A. (PPL), 2016): https://www.polish-airports.com/pl/aktualnosci/0/313/szczegoly.html
  - Rozbudowa lotniska Balice. Ruszył nowy terminal i połączenie kolejowe (Money.pl, 2015): https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/rozbudowa-lotniska-balice-ruszyl-nowy,92,0,1914972.html
  - Port lotniczy Kraków-Balice (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Port_lotniczy_Krak%C3%B3w-Balice
  - Po 600 dniach opóźnienia zakończyła się rozbudowa terminalu lotniska Kraków Balice (Forsal.pl, 2016): https://forsal.pl/galeria/1004625,po-600-dniach-opoznienia-zakonczyla-sie-rozbudowa-terminalu-lotniska-krakow-balice-zdjecia.html

## Krakowski Szybki Tramwaj (KST) – program „krakowskiego premetra” (etap I z tunelem, etapy II)
URL: https://projektometr.pl/projekt/krakow-fast-tram-kst-premetro-program-stage-i-tunnel-stages-ii
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 212 mln zł | Inwestor: Gmina Miejska Kraków (inwestor zastępczy: Agencja Rozwoju Miasta S.A.)
Kalendarium: start 1999, oddano 2015
Opis: Program budowy Krakowskiego Szybkiego Tramwaju (KST), nazywanego „krakowskim premetrem” – bezkolizyjnej linii tramwajowej o docelowej długości ok. 11,8 km, łączącej południowe osiedla (Kurdwanów) przez centrum z osiedlem Górka Narodowa w północnej części miasta. Budowa realizowana była etapami od 1999 r. w ramach projektu „Krakowski Transport Miejski – Infrastruktura Szybkiego Tramwaju”; zamawiającym była Gmina Miejska Kraków, a funkcję inwestora zastępczego pełniła Agencja Rozwoju Miasta S.A. Przedsięwzięcie finansowano kredytami Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBOiR, największy kredytodawca) oraz Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI), a także z budżetu miasta. Rekord obejmuje zrealizowany przed 2020 r. rdzeń programu, czyli etapy I i II wykonane w latach 2000–2015: etap IA (odcinek Kurdwanów – Rondo Grzegórzeckie) o koszcie ok. 50 mln zł, oddany w latach 1999–2000; etap IB (Rondo Grzegórzeckie – Krowodrza Górka) z tunelem tramwajowym pod Dworcem Głównym o długości 1420 m (1538 m wraz z rampami), otwartym 11 grudnia 2008 r. – kontrakt na jego realizację konsorcjum Budimex Dromex S.A. i PeBeKa S.A. podpisało 3 lipca 2006 r. na kwotę ponad 212 mln zł netto; etap IIA (Rondo Grzegórzeckie – Mały Płaszów), oddany w listopadzie 2010 r.; oraz etap IIB (ul. Wielicka – ul. Lipska) z estakadą tramwajową nad stacją Kraków Płaszów, oddany 30 sierpnia 2015 r., którego całkowity koszt przekroczył 164 mln zł (blisko 68 mln zł dofinansowania z Unii Europejskiej). Kolejne etapy (III do Górki Narodowej, IV do Mistrzejowic, V) realizowane po 2020 r. stanowią odrębne rekordy.
Znaczenie: KST był największą inwestycją komunikacyjną Krakowa przełomu XX i XXI wieku i pierwszym w mieście przedsięwzięciem typu „premetro” – bezkolizyjnym tramwajem prowadzonym częściowo pod ziemią (tunel pod Dworcem Głównym) i po estakadach. Program połączył gęsto zaludnione osiedla południa i północy miasta z centrum, a jego realizacja oparta była na kredytach międzynarodowych instytucji finansowych (EBOiR, EBI). Etap I napotkał opóźnienia: pierwszy wykonawca dalszej części trasy, turecka firma Güriş, wygrał przetarg w 2003 r., a umowę z nim wypowiedziano w marcu 2005 r., po czym kontrakt na dokończenie tunelu i linii do Krowodrzy Górki przejęło konsorcjum Budimex Dromex – PeBeKa. Rdzeń programu (etapy I–II) domknięto w 2015 r. oddaniem estakady nad stacją Kraków Płaszów.
Źródła:
  - Krakowski Szybki Tramwaj — Najważniejszy projekt z zakresu transportu miejskiego w Krakowie (Nowoczesne Budownictwo Inżynieryjne (nr 2/11 2007), Anna Biedrzycka, 2007): https://nbi.com.pl/content/uploads/assets/NBI-pdf/2007/2_11_2007/pdf/4_krakowski_szybki_tramwaj.pdf
  - Krakowski Szybki Tramwaj (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Krakowski_Szybki_Tramwaj
  - Tunel Krakowskiego Szybkiego Tramwaju (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Tunel_Krakowskiego_Szybkiego_Tramwaju
  - Estakada tramwajowa Lipska – Wielicka w Krakowie (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Estakada_tramwajowa_Lipska_%E2%80%93_Wielicka_w_Krakowie

## Krakowski Szybki Tramwaj etap III: Krowodrza Górka - Górka Narodowa
URL: https://projektometr.pl/projekt/krakowski-szybki-tramwaj-etap-iii
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 595 mln zł | Inwestor: Zarząd Inwestycji Miejskich w Krakowie (Miasto Kraków)
Kalendarium: start 2017-05, oddano 2023-09
Opis: Budowa III etapu Krakowskiego Szybkiego Tramwaju – linii o długości ok. 5,5 km podwójnego torowiska (ok. 11 km torów) łączącej pętlę Krowodrza Górka z osiedlem Górka Narodowa w północnej części Krakowa. Trasę zaprojektowało i wybudowało konsorcjum Intercor i Tor-Krak na podstawie umowy podpisanej 22 maja 2017 r. Inwestycja objęła m.in. dwupoziomowy zintegrowany węzeł przesiadkowy z parkingiem P+R i terminalem autobusowym na Górce Narodowej, tunel drogowy w ciągu ul. Opolskiej oraz kolejne parkingi Park & Ride. Całkowita wartość projektu wyniosła ok. 595 mln zł, z czego ok. 184 mln zł stanowiło dofinansowanie z unijnego Funduszu Spójności (POIiŚ 2014–2020), a 38 mln zł pochodziło z rządowego programu wsparcia przygotowań III Igrzysk Europejskich. Tramwaje ruszyły na nowej trasie we wrześniu 2023 r.
Znaczenie: Nowa linia domknęła północny odcinek szybkiego tramwaju w Krakowie i skróciła czas dojazdu z gęsto zaludnionych osiedli na północ od ul. Opolskiej (Górka Narodowa, Prądnik Biały) do centrum miasta, wpinając je w sieć KST z parkingami Park & Ride zachęcającymi do przesiadki z samochodu. Skala korzystania okazała się wysoka od początku – w pierwszym miesiącu z nowego połączenia skorzystało ponad pół miliona pasażerów. Realizacja przeciągnęła się jednak znacznie: umowa z 2017 r. zakładała budowę w ciągu ok. 3,5 roku, a tramwaje ruszyły dopiero we wrześniu 2023 r.
Źródła:
  - Linia tramwajowa KST Krowodrza Górka – Górka Narodowa (Zarząd Inwestycji Miejskich w Krakowie): https://zim.krakow.pl/nasze-projekty/linii-tramwajowa-kst-krowodrza-gorka-gorka-narodowa/
  - Krakowski Szybki Tramwaj między Krowodrzą Górką a Górką Narodową (Ministerstwo Infrastruktury (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/krakowski-szybki-tramwaj-miedzy-krowodrza-gorka-a-gorka-narodowa
  - Ponad pół miliona pasażerów tramwaju do Górki Narodowej (Magiczny Kraków (krakow.pl), 2023-10-25): https://krakow.pl/aktualnosci/275943,26,komunikat,ponad_pol_miliona_pasazerow_tramwaju_do_gorki_narodowej.html
  - Kraków: Tramwaj do Górki Narodowej z wykonawcą (Rynek Kolejowy, 2017-03-10): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/krakow-tramwaj-do-gorki-narodowej-z-wykonawca-150306.html

## Program kołowego transportera opancerzonego KTO Rosomak (licencja Patria AMV)
URL: https://projektometr.pl/projekt/kto-rosomak-wheeled-apc-program-patria-amv-licence
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 4.9 mld zł | Inwestor: Wojskowe Zakłady Mechaniczne S.A. w Siemianowicach Śląskich (obecnie Rosomak S.A.)
Kalendarium: start 2003-04-15, oddano 2013
Efekt: dostarczone
Opis: Program licencyjnej produkcji w Polsce kołowego transportera opancerzonego (KTO) Rosomak — polskiej odmiany fińskiego pojazdu AMV (XC-360) firmy Patria Vehicles Oy. 15 kwietnia 2003 r. Ministerstwo Obrony Narodowej zawarło z Wojskowymi Zakładami Mechaniczymi S.A. w Siemianowicach Śląskich (obecnie Rosomak S.A.) umowę na dostawę 690 pojazdów w latach 2004–2013; dostawa wszystkich zaplanowanych wozów miała pochłonąć 4,925 mld zł brutto, przy deklarowanym wskaźniku polonizacji 32%. Umowy licencyjne z Patrią oraz z Oto Melarą (na wieże HITFIST-30) podpisano w czerwcu 2003 r. Decyzją szefa Sztabu Generalnego WP z 31 grudnia 2004 r. transporter Rosomak przyjęto formalnie do uzbrojenia Sił Zbrojnych RP. Produkcja seryjna prowadzona była w zakładach w Siemianowicach Śląskich i uczyniła z Rosomaka podstawowy kołowy transporter opancerzony Wojsk Lądowych.
Znaczenie: Program KTO Rosomak zbudował w Polsce krajowe zdolności licencyjnej produkcji nowoczesnego kołowego transportera opancerzonego i uczynił Rosomaka podstawowym KTO Wojsk Lądowych, stanowiąc trzon zmechanizowanych pododdziałów piechoty. Zakłady w Siemianowicach Śląskich (Rosomak S.A.) stały się na trwałe ośrodkiem produkcji i serwisu pojazdu, a rodzina Rosomaka posłużyła jako baza dla kolejnych wersji specjalistycznych.
Źródła:
  - 15 lat KTO Rosomak w Siemianowicach Śląskich Cz. 1 (ZBiAM, 2018): https://zbiam.pl/artykuly/15-lat-kto-rosomak-w-siemianowicach-slaskich/
  - KTO Rosomak (Wikipedia (en), 2026): https://en.wikipedia.org/wiki/KTO_Rosomak
  - Rosomak Armoured Modular Vehicles, Poland (Army Technology): https://www.army-technology.com/projects/rosomak-armoured-modular-vehicles-poland/

## Modernizacja czołgów Leopard 2A4 do standardu Leopard 2PL
URL: https://projektometr.pl/projekt/leopard-2a4-to-leopard-2pl-modernization-program
Status: w budowie | Etap: rozruch | Koszt (wg etapu, nom.): 2.4 mld zł | Inwestor: Konsorcjum Polskiej Grupy Zbrojeniowej S.A. i Zakładów Mechanicznych Bumar-Łabędy S.A. (partner zagraniczny: Rheinmetall Landsysteme)
Kalendarium: start 2015-12-28, plan 2027
Opis: Program modernizacji polskich czołgów podstawowych Leopard 2A4 do standardu Leopard 2PL — krajowe przedsięwzięcie przemysłowe realizowane przez konsorcjum Polskiej Grupy Zbrojeniowej S.A. i Zakładów Mechanicznych Bumar-Łabędy S.A. w Gliwicach, z niemieckim partnerem Rheinmetall Landsysteme jako dostawcą technologii. Umowę na modernizację 128 czołgów Leopard 2A4 podpisano 28 grudnia 2015 roku na kwotę 2,415 mld zł brutto (z opcją na kolejnych 14 sztuk). Zakres modernizacji obejmuje m.in. nowy pancerz dodatkowy, zmodernizowaną armatę i system kierowania ogniem oraz nowe systemy obserwacyjno-celownicze. Realizacja programu napotkała liczne opóźnienia: pierwotnie zakładano wykonanie w latach 2016–2020, a wartość umowy rosła przez kolejne aneksy (do 2,721 mld zł po aneksie z 2018 r., a według późniejszych szacunków dalej). Pierwsze egzemplarze przedseryjne Wojsko Polskie odebrało 28 maja 2020 roku; do kwietnia 2025 roku zmodernizowano 82 czołgi, a ostatnie zakontraktowane pojazdy mają trafić do armii do 2027 roku. Modernizacja odbywa się w zakładach Bumar-Łabędy w Gliwicach (woj. śląskie).
Znaczenie: Modernizacja Leopardów 2A4 do standardu 2PL to największy krajowy program modernizacji czołgów podstawowych po 1989 roku i kluczowe przedsięwzięcie dla odbudowy kompetencji polskiego przemysłu pancernego skupionego w Zakładach Mechanicznych Bumar-Łabędy w Gliwicach. Program miał utrzymać wartość bojową floty niemieckich Leopardów 2A4 na współczesnym polu walki i — poprzez transfer technologii od Rheinmetall — rozwinąć zdolności serwisowo-produkcyjne krajowego zaplecza. Realizacja obnażyła jednak trudności polskiego przemysłu zbrojeniowego: program, planowany pierwotnie na lata 2016–2020, napotkał wieloletnie opóźnienia, a jego zakończenie przesunięto do 2027 roku.
Źródła:
  - Leopard 2PL (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Leopard_2PL
  - Większy zakres i koszt modernizacji Leopardów (DziennikZbrojny.pl, 2018): https://dziennikzbrojny.pl/aktualnosci/news,1,10936,aktualnosci-z-polski,wiekszy-zakres-i-koszt-modernizacji-leopardow
  - Umowę podpisaliśmy w 2015 roku. Dotychczas powstały jedynie 82 czołgi Leopard 2PL (Forsal.pl, 2025-04-28): https://forsal.pl/kraj/bezpieczenstwo/artykuly/9786867,umowe-podpisalismy-w-2015-roku-dotychczas-powstaly-jedynie-82-czolgi.html
  - Polska modernizacja niemieckich maszyn. Oto czym jest Leopard 2PL (Money.pl, 2025-12-19): https://www.money.pl/gospodarka/polska-modernizacja-niemieckich-maszyn-oto-czym-jest-leopard-7234098175134688a.html

## Klaster LG w Kobierzycach/Biskupicach Podgórnych (LG.Philips LCD / LG Display, LG Electronics)
URL: https://projektometr.pl/projekt/lg-cluster-in-kobierzyce-biskupice-podgorne-lg-display-lcd-lg-electronics
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.7 mld zł | Inwestor: LG.Philips LCD (Polska) / LG Display Poland Sp. z o.o. (koncern LG)
Kalendarium: ogł. 2005, start 2006, oddano 2007
Efekt: dostarczone
Opis: Klaster elektroniczny koncernu LG powstały w podwrocławskiej gminie Kobierzyce (Biskupice Podgórne, Bielany Wrocławskie) na terenach specjalnej strefy ekonomicznej utworzonej w październiku 2005 roku w celu realizacji projektu europejskiego centrum produkcji telewizorów LCD koncernu LG. Rdzeniem klastra była fabryka modułów ciekłokrystalicznych LCD spółki LG.Philips LCD (później LG Display Poland). 9 września 2005 roku polski rząd i koncern LG.Philips LCD podpisali umowę ramową w sprawie budowy w Kobierzycach fabryki, której łączna wartość inwestycji wynosiła 429 mln euro (nakład planowany do końca 2011 roku), a która miała dać w regionie 12 tys. miejsc pracy. Budowę rozpoczęto w pierwszej połowie 2006 roku, a pierwsze moduły zeszły z taśmy produkcyjnej w 2007 roku; początkowa zdolność produkcyjna wynosiła 3 mln modułów rocznie, docelowo do 2011 roku 11 mln urządzeń. Obok zakładu LCD w klastrze ulokowały się zakłady LG Electronics (produkcja telewizorów i lodówek) oraz dostawcy komponentów; w listopadzie 2005 roku podpisano kontrakty o wartości ponad 290 mln euro na sześć kolejnych fabryk (m.in. Heesung Electronics Poland, LG Innotek Poland, Dong Yang Electronics, LG Chem Poland, Ohsung Display Poland, Lucky SMT Poland). Tereny inwestycyjne obejmowały ponad 260 hektarów. Klaster uczynił z Polski czołowego producenta telewizorów w Europie. W 2016 roku LG Electronics przeniosło produkcję telewizorów z Biskupic Podgórnych do Mławy, a na terenie podstrefy powstała później odrębna gigafabryka baterii LG Energy Solution (osobny rekord).
Znaczenie: Inwestycja LG w Kobierzycach była jedną z największych bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce po akcesji do Unii Europejskiej i pierwszym zakładem LG.Philips LCD w Europie. Wraz z zakładami LG Electronics oraz kilkunastoma dostawcami komponentów, ulokowanymi w tej samej podstrefie, klaster uczynił z Polski czołowego producenta telewizorów w Europie. Inwestycja wygenerowała tysiące miejsc pracy w regionie wrocławskim (planowano ok. 3 tys. bezpośrednio w fabryce LCD i do 12 tys. łącznie z inwestycją i jej otoczeniem) i stworzyła trwałe zaplecze przemysłu elektronicznego na Dolnym Śląsku, na bazie którego po 2016 roku rozwinęła się produkcja baterii do samochodów elektrycznych (LG Energy Solution).
Źródła:
  - Polska podpisała z LG Philips umowę o budowie fabryki monitorów LCD za 429 mln euro (Parkiet, 2005): https://www.parkiet.com/gospodarka/art24745721-polska-podpisala-z-lg-philips-umowe-o-budowie-fabryki-monitorow-lcd-za-429-mln-euro
  - LG Philips zrobił z Polski potentata w produkcji telewizorów w Europie (Rzeczpospolita (rp.pl)): https://www.rp.pl/finanse/art12569811-lg-philips-zrobil-z-polski-potentata-w-produkcji-telewizorow-w-europie
  - Kobierzyce — Klaster Technologiczny LCD, Podstrefa Wrocław-Kobierzyce (investmap.pl): https://investmap.pl/inwestycja/kobierzyce-klaster-technologiczny-lcd-podstrefa-wroclaw-kobierzyce,557.html
  - Koreański koncern LG.Philips LCD planuje inwestycje w Polsce (Wikinews (pl), 2005-08-20): https://pl.wikinews.org/wiki/2005-08-20:_Korea%C5%84ski_koncern_LG.Philips_LCD_planuje_inwestycje_w_Polsce
  - Dwie fabryki LCD w Polsce (Interia Biznes): https://biznes.interia.pl/gospodarka/news-dwie-fabryki-lcd-w-polsce,nId,3522948
  - Kurs euro 2005 — dane archiwalne, średnie (NBP) (eur-pln.pl): https://eur-pln.pl/2005/

## LitPol Link — most energetyczny (połączenie elektroenergetyczne 400 kV Polska–Litwa, Ełk–Olita/Alytus)
URL: https://projektometr.pl/projekt/litpol-link-poland-lithuania-400-kv-electricity-interconnector-elk-alytus
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.1 mld zł | Inwestor: Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. (PSE) oraz Litgrid AB — poprzez spółkę koordynującą LitPol Link
Kalendarium: start 2014-05-05, oddano 2015-12-09
Efekt: dostarczone
Opis: LitPol Link to transgraniczne połączenie elektroenergetyczne 400 kV pomiędzy Polską a Litwą (relacja Ełk–Olita/Alytus), pierwsze synchroniczne połączenie systemu litewskiego z systemem kontynentalnej Europy Zachodniej i element likwidacji tzw. wyspy energetycznej państw bałtyckich. Połączenie umożliwia przesył energii elektrycznej o mocy 500 MW; w stacji Alytus zbudowano wstawkę prądu stałego (przekształtnik back-to-back) łączącą systemy pracujące w różnych częstotliwościach. Międzynarodowym koordynatorem prac przygotowawczych i budowlanych była spółka LitPol Link, założona w 2008 roku przez operatorów systemów przesyłowych — Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) oraz litewski Litgrid. Budowę odcinka po stronie litewskiej (w rejonie Alytus) rozpoczęto 5 maja 2014 roku, a połączenie oddano do eksploatacji 9 grudnia 2015 roku. Po stronie polskiej w ramach projektu PSE zbudowała cztery linie elektroenergetyczne o łącznej długości torów prądowych 602,2 km oraz pięć stacji elektroenergetycznych i rozbudowała dwie kolejne. Według kontroli Najwyższej Izby Kontroli całkowity koszt przygotowania i realizacji projektu mostu elektroenergetycznego Polska–Litwa wyniósł 2 139 758,4 tys. zł (planowano 2 706 709 tys. zł), z czego dofinansowanie ze środków Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2007–2013 oraz Programu Transeuropejskie Sieci Energetyczne wyniosło 904 409,5 tys. zł.
Znaczenie: LitPol Link był pierwszym połączeniem elektroenergetycznym pomiędzy Polską a Litwą i kluczowym elementem likwidacji energetycznej izolacji państw bałtyckich (tzw. wyspy energetycznej) w ramach planu integracji rynku energii regionu Morza Bałtyckiego (BEMIP). Umożliwił przesył energii o mocy 500 MW, zwiększył bezpieczeństwo energetyczne północno-wschodniej Polski i stworzył infrastrukturalną podstawę późniejszej synchronizacji systemów bałtyckich z systemem kontynentalnej Europy. Najwyższa Izba Kontroli oceniła, że pierwszy etap projektu zrealizowano w przewidzianym terminie i w ramach zakładanych kosztów, osiągając zaplanowane cele.
Źródła:
  - LitPol Link (Wikipedia (en)): https://en.wikipedia.org/wiki/LitPol_Link
  - NIK o realizacji projektu budowy mostu energetycznego Polska-Litwa (Najwyższa Izba Kontroli (NIK), 2016): https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/nik-o-realizacji-projektu-budowy-mostu-energetycznego-polska-litwa.html
  - LitPol Link — the power link between Lithuania and Poland (Litgrid / EPSO-G): https://www.epsog.lt/en/projects/litpol-link-the-power-link-between-lithuania-and-poland
  - Budowa mostu energetycznego Polska-Litwa. NIK: zawyżone dofinansowanie (Money.pl, 2016): https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/budowa-mostu-energetycznego-polska-litwa,228,0,2337508.html

## Łódzki Tramwaj Regionalny (ŁTR)
URL: https://projektometr.pl/projekt/lodz-regional-tram-ltr
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 281 mln zł | Inwestor: Miasto Łódź (beneficjent) / MPK-Łódź Sp. z o.o. (operator)
Kalendarium: start 2007-07-07, oddano 2008-07-01
Efekt: dostarczone, przeskalowane
Opis: Łódzki Tramwaj Regionalny (ŁTR) to zrealizowany w latach 2007–2008 projekt modernizacji północno-południowej magistrali szybkiego tramwaju w Łodzi, w założeniu mający połączyć Łódź ze Zgierzem (od północy) oraz z Ksawerowem i Pabianicami (od południa). Realizacja I etapu rozpoczęła się 7 lipca 2007 r., zakończyła 30 czerwca 2008 r., a trasę oddano do użytkowania 1 lipca 2008 roku. Wykonano wówczas odcinek w granicach administracyjnych Łodzi — z zajezdni Helenówek do Chocianowic (ok. 28,9 km), z nowymi przystankami, torowiskiem, podstacjami trakcyjnymi i systemem sterowania ruchem oraz zakupem nowego taboru. Etap I (łódzki) kosztował 281 mln zł, w tym 103 mln zł dotacji z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego; całkowity zakładany koszt całego projektu (wraz z odcinkami do Zgierza i Pabianic) wynosił 442 018 200 zł. Beneficjentem i operatorem było MPK-Łódź przy wsparciu miasta Łodzi. Łódzki Tramwaj Regionalny został wykonany tylko między Helenówkiem a Chocianowicami — nowe tramwaje nie kursowały do Pabianic, a 2 listopada 2009 r. miasto Zgierz ze względu na zbyt niską dotację zrezygnowało z budowy zgierskiego odcinka; wyremontowaną trasę do Zgierza otwarto dopiero w grudniu 2021 roku.
Znaczenie: Łódzki Tramwaj Regionalny był największym projektem tramwajowym w aglomeracji łódzkiej i jednym z pierwszych w Polsce przedsięwzięć budowy szybkiego tramwaju o charakterze regionalnym, współfinansowanym ze środków Unii Europejskiej. Zmodernizował północno-południową magistralę tramwajową Łodzi (Helenówek–Chocianowice) wraz z torowiskiem, przystankami, podstacjami i nowym taborem. Docelowy, regionalny zakres projektu nie został jednak w pełni zrealizowany — połączenie do Pabianic nie powstało, a odcinek do Zgierza uruchomiono jako odrębne przedsięwzięcie dopiero w grudniu 2021 roku.
Źródła:
  - Łódzki Tramwaj Regionalny (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81%C3%B3dzki_Tramwaj_Regionalny
  - Łódzki Tramwaj Regionalny rusza (Rynek Kolejowy, 2006-08-18): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/lodzki-tramwaj-regionalny-rusza-68917.html
  - Tramwaje w Łodzi (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Tramwaje_w_%C5%81odzi

## Trasa W-Z w Łodzi (linia tramwajowa Retkinia–Widzew z przedłużeniem na Olechów)
URL: https://projektometr.pl/projekt/lodz-w-z-tram-route-retkinia-widzew
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 747 mln zł | Inwestor: Zarząd Dróg i Transportu w Łodzi (jednostka miejska Urzędu Miasta Łodzi)
Kalendarium: start 2013-10-01, oddano 2015-10-31
Efekt: dostarczone
Opis: Trasa W-Z to jedna z najważniejszych łódzkich arterii komunikacyjnych, łącząca dwa duże osiedla mieszkaniowe: Retkinię na zachodzie i Olechów (Widzew) na wschodzie. W latach 2013–2015 przeprowadzono dwuletnią przebudowę, rozbudowę i modernizację ciągu tramwajowego wraz z towarzyszącym układem drogowym. 1 października 2013 r. rozpoczęła się przebudowa, a ruch na trasie przywrócono 31 października 2015 r. Zakres robót objął 13,2 km trasy, budowę ponad 17 km nowych torowisk tramwajowych, siedem zintegrowanych przystanków komunikacji miejskiej oraz cztery punkty przesiadkowe; połączenie tramwajowe zyskało m.in. osiedle Olechów, gdzie linię przedłużono o ok. 4 km. Według dyrektora Zarządu Dróg i Transportu w Łodzi Grzegorza Nity wartość podstawowa inwestycji wyniosła 747 mln zł, z czego dofinansowanie z Unii Europejskiej (Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko) osiągnęło 532 mln zł; prace dodatkowe przy przebudowie kosztowały ok. 25 mln zł i zostały sfinansowane przez miasto. Inwestorem był Zarząd Dróg i Transportu w Łodzi, jednostka miejska Urzędu Miasta Łodzi.
Znaczenie: Przebudowa trasy W-Z była jedną z flagowych łódzkich inwestycji komunikacyjnych perspektywy 2007–2013, zrealizowaną w dużej mierze ze środków unijnych (Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko). Zmodernizowany ciąg wschód–zachód wraz z ponad 17 km nowych torowisk połączył dwa największe osiedla mieszkaniowe Łodzi – Retkinię i Olechów – oraz doprowadził tramwaj na osiedle Olechów, tworząc siedem zintegrowanych przystanków i cztery punkty przesiadkowe usprawniające komunikację miejską w mieście.
Źródła:
  - Trasa W-Z w Łodzi otwarta dla ruchu od 31 października (PortalSamorzadowy.pl, 2015-10-30): https://www.portalsamorzadowy.pl/inwestycje/trasa-w-z-w-lodzi-otwarta-dla-ruchu-od-31-pazdziernika,74675.html
  - Trasa W-Z w Łodzi (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Trasa_W-Z_w_%C5%81odzi
  - Łódź: Dofinansowanie Trasy W-Z oficjalnie zwiększone (Rynek Kolejowy, 2014-06-11): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/lodz-dofinansowanie-trasy-wz-oficjalnie-zwiekszone-26424.html
  - Najważniejsze inwestycje w łódzkiem w 2015 r. (PortalSamorzadowy.pl, 2015): https://www.portalsamorzadowy.pl/inwestycje/najwazniejsze-inwestycje-w-lodzkiem-w-2015-r,66635.html

## Lotnisko Warszawa-Radom (rozbudowa portu Radom-Sadków)
URL: https://projektometr.pl/projekt/lotnisko-warszawa-radom
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 800 mln zł | Inwestor: Polskie Porty Lotnicze S.A.
Kalendarium: ogł. 2018, start 2019-05, plan 2023-04, oddano 2023-04-27
Efekt: dostarczone, opóźnione, przekroczony budżet, niewykorzystane, spisane na straty
Opis: Polskie Porty Lotnicze przejęły w 2018 r. upadające lotnisko Radom-Sadków (za 12,7 mln zł) i przebudowały je na port lotniczy Warszawa-Radom. Budowę rozpoczęto w maju 2019 r.; nowy terminal o przepustowości 3 mln pasażerów rocznie oddano do użytku 27 sierpnia 2022 r., a pierwsza operacja pasażerska odbyła się 27 kwietnia 2023 r. Koszt inwestycji wzrósł z planowanych ok. 425 mln zł do blisko 800 mln zł, choć pierwotnie port miał być gotowy już w 2020 r. Ruch pozostaje wielokrotnie niższy od przepustowości — w całym 2025 r. lotnisko odprawiło 95 tys. pasażerów — a od 28 listopada 2025 r. Prokuratura Regionalna w Lublinie prowadzi śledztwo w sprawie wydatkowania na rozbudowę kwoty wskazanej przez PPL jako szkoda nie mniejsza niż 812,5 mln zł.
Znaczenie: Terminal przygotowano na przyjęcie 3 mln pasażerów rocznie, ale rzeczywisty ruch jest wielokrotnie niższy: 95 tys. pasażerów w całym 2025 r., a rekordowy czerwiec 2026 r. przyniósł 16,1 tys. podróżnych (ok. 22 proc. więcej rok do roku). PPL dokładają do portu dziesiątki milionów złotych rocznie, a obecny prezes PPL Andrzej Ilków ocenił, że ta infrastruktura powinna była powstać w Modlinie, i uznał decyzję o budowie w Radomiu za błąd. Spółka złożyła zawiadomienie do prokuratury wobec byłych zarządów, wskazując szkodę nie mniejszą niż 812,5 mln zł; publicznie rozważane są scenariusze zmiany roli portu, w tym przejęcie przez wojsko. Projekt funkcjonuje w debacie publicznej jako sztandarowy przykład nietrafionej publicznej megainwestycji.
Źródła:
  - Za 800 mln zł zbudowali nowe lotnisko w Radomiu. Będzie potrzebować dekad, żeby stać się rentownym portem (Money.pl, 2022-09-04): https://www.money.pl/gospodarka/za-800-mln-zl-zbudowali-nowe-lotnisko-w-radomiu-bedzie-potrzebowac-dekad-zeby-stac-sie-rentownym-portem-6807337738340864a.html
  - Powrót do Radomia. Analiza inwestycji PPL (Pasazer.com, 2022-09-30): https://www.pasazer.com/news/462044/powrot,do,radomia,analiza,inwestycji,ppl.html
  - Lotnisko w Radomiu (OKO.press, 2023-04-27): https://oko.press/lotnisko-w-radomiu
  - Lotnisko w Radomiu nie powinno powstać. Prezes PPL mówi wprost: to był błąd (Money.pl, 2024-09-12): https://www.money.pl/gospodarka/lotnisko-w-radomiu-nie-powinno-powstac-prezes-ppl-mowi-wprost-to-byl-blad-7070222728764320a.html
  - Klęska polskiego lotniska. "Każdy, kto umie liczyć, zadawał pytanie" (Money.pl, 2025-11-05): https://www.money.pl/gospodarka/kleska-lotniska-w-radomiu-analizy-rozminely-sie-z-rzeczywistoscia-7218192439470752a.html
  - Ponad 800 milionów miało zostać zmarnowane. Rozbudowę lotniska bada prokuratura (Forsal.pl, 2026-05-05): https://forsal.pl/gospodarka/prawo/artykuly/11242668,ponad-800-milionow-mialo-zostac-zmarnowane-rozbudowe-lotniska-bada-prokuratura.html
  - Port lotniczy Warszawa-Radom (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Port_lotniczy_Warszawa-Radom
  - Lotnisko Warszawa-Radom (Polskie Porty Lotnicze S.A.): https://www.polish-airports.com/pl/lotnisko-warszawa-radom.html
  - Lotnisko Warszawa-Radom z rekordowym czerwcem. Ponad 16,1 tys. pasażerów (TransInfo.pl, 2026-07-02): https://transinfo.pl/infoair/lotnisko-warszawa-radom-z-rekordowym-czerwcem-ponad-161-tys-pasazerow/
  - Lotnisko w Radomiu może zostać sprzedane wojsku. Rok 2026 będzie rozstrzygający (XYZ.pl, 2025-03-21): https://xyz.pl/lotnisko-w-radomiu-moze-zostac-sprzedane-wojsku-rok-2026-bedzie-rozstrzygajacy/
  - Lotnisko Warszawa-Radom: 95,6 tys. pasażerów w 2025 r. (Rynek Lotniczy, 2026-01-09): https://www.rynek-lotniczy.pl/wiadomosci/lotnisko-warszawaradom-956-tys-pasazerow-w-2025-r-26345.html
  - Ogromna szkoda majątkowa. Prokuratura wszczęła śledztwo ws. lotniska w Radomiu (WNP.pl, 2025-12-12): https://www.wnp.pl/bezpieczenstwo/ogromna-szkoda-majatkowa-prokuratura-wszczela-sledztwo-ws-lotniska-w-radomiu,1013298.html

## Kopalnia ropy naftowej i gazu ziemnego Lubiatów–Międzychód–Grotów (LMG), PGNiG
URL: https://projektometr.pl/projekt/lubiatow-miedzychod-grotow-lmg-oil-and-gas-field-mine-pgnig
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.7 mld zł | Inwestor: Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo SA (PGNiG)
Kalendarium: ogł. 2008-08-11, start 2009, oddano 2013-03-22
Efekt: dostarczone
Opis: Kopalnia ropy naftowej i gazu ziemnego Lubiatów–Międzychód–Grotów (LMG) to największa w Polsce kopalnia ropy i gazu, wybudowana przez Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo SA (PGNiG) na złożach Lubiatów, Międzychód i Grotów, położonych na pograniczu województw lubuskiego (gmina Drezdenko) i wielkopolskiego (gmina Międzychód). Zagospodarowanie obejmowało 14 odwiertów wraz z instalacjami przyodwiertowymi, rurociągami kopalnianymi, Ośrodkiem Centralnym LMG oraz rurociągami produktowymi ropy naftowej i gazu ziemnego. Kontrakt na budowę kopalni PGNiG podpisało 11 sierpnia 2008 roku z konsorcjum, którego liderem było PBG SA (wraz z Technip KTI z Włoch oraz Thermo Design Engineering z Kanady), o wartości ponad 1,7 mld zł brutto (ok. 1,4 mld zł netto). Budowa ruszyła na początku 2009 roku, a 22 marca 2013 roku strony podpisały Protokół Odbioru Końcowego. Udokumentowane zasoby wydobywalne złóż wynoszą ok. 7,25 mln ton ropy naftowej i ok. 7,3 mld m³ gazu ziemnego; docelowe średnie roczne wydobycie to ponad 300 tys. ton ropy oraz ponad 100 mln m³ gazu ziemnego. Uruchomienie kopalni pozwoliło mniej więcej podwoić krajowe wydobycie ropy naftowej PGNiG.
Znaczenie: LMG jest największą w Polsce kopalnią ropy naftowej i gazu ziemnego. Jej uruchomienie istotnie zwiększyło krajowe wydobycie węglowodorów PGNiG — mniej więcej podwajając produkcję ropy naftowej w kraju — i wzmocniło bezpieczeństwo surowcowe w segmencie upstream. Kopalnia zagospodarowała jedne z największych krajowych złóż o zasobach wydobywalnych rzędu 7,25 mln ton ropy i 7,3 mld m³ gazu, z docelowym rocznym wydobyciem ponad 300 tys. ton ropy i ponad 100 mln m³ gazu ziemnego.
Źródła:
  - PGNiG: Kopalnia Lubiatów-Międzychód-Grotów rozpoczyna wydobycie (Forsal.pl, 2013): https://forsal.pl/artykuly/692558,pgnig-kopalnia-lubiatow-miedzychod-grotow-rozpoczyna-wydobycie.html
  - Otwarto największą w Polsce kopalnię ropy i gazu (chemiaibiznes.com.pl, 2013): https://www.chemiaibiznes.com.pl/artykuly/otwarto-najwieksza-w-polsce-kopalnie-ropy-i-gazu
  - PBG kończy kontrakt na budowę kopalni LMG za 1,4 mld zł (WNP.pl, 2013-03-20): https://www.wnp.pl/budownictwo/pbg-konczy-kontrakt-na-budowe-kopalni-lmg-za-1-4-mld-zl,193226.html
  - PBG wraz z konsorcjum podpisało megakontrakt (Rzeczpospolita (rp.pl), 2008): https://www.rp.pl/biznes/art8081001-pbg-wraz-z-konsorcjum-podpisalo-megakontrakt

## Port Lotniczy Lublin (Świdnik) – budowa nowego lotniska regionalnego
URL: https://projektometr.pl/projekt/lublin-airport-swidnik-greenfield-airport-construction
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 475 mln zł | Inwestor: Port Lotniczy Lublin S.A.
Kalendarium: ogł. 2007-12-21, start 2010, oddano 2012-12-17
Efekt: dostarczone, niewykorzystane
Opis: Port Lotniczy Lublin w Świdniku pod Lublinem był pierwszym w Polsce od dziesięcioleci w pełni nowym (greenfield) cywilnym lotniskiem regionalnym, zbudowanym od podstaw dla niedoinwestowanej komunikacyjnie Lubelszczyzny i wschodniej Polski. Starania o lotnisko sfinalizowano 21 grudnia 2007, gdy prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego podpisał promesę zezwolenia na utworzenie lotniska komunikacyjnego w Świdniku. Inwestycję zrealizowano na podstawie tzw. specustawy lotniskowej, która ułatwiła pozyskanie i wylesienie gruntów. W czerwcu 2008 Komisja Europejska zgodziła się na przeznaczenie 296,6 mln zł ze środków publicznych na budowę lotniska; udział własny portu wynosił 24% kosztów inwestycji, a pozostałe środki pochodziły z budżetu państwa i samorządów. Prace budowlane rozpoczęły się jesienią 2010 i zostały ukończone pod koniec 2012 – pierwszy lot odbył się 17 grudnia 2012. Powstał pas startowy o długości 2520 m oraz terminal pasażerski, którego powierzchnię na wniosek ekspertów unijnych zmniejszono z 24 tys. do 11 tys. m². Całkowity koszt inwestycji wyniósł ok. 475 mln zł, z czego niecałe 20 mln zł pochodziło z budżetu państwa, a około 160 mln zł z dotacji Unii Europejskiej (Regionalny Program Operacyjny 2007–2013); pierwotnie zakładano, że lotnisko z infrastrukturą będzie kosztować pół miliarda złotych. Właścicielem i operatorem jest spółka Port Lotniczy Lublin S.A., której akcjonariuszami są jednostki samorządu terytorialnego: miasto Lublin (większościowy udziałowiec, ok. 60% akcji), województwo lubelskie, miasto Świdnik i powiat świdnicki. Lotnisko konsekwentnie notuje straty finansowe – skumulowana strata od początku działalności przekroczyła 350 mln zł, a ruch pasażerski (471 101 pasażerów w 2024) pozostaje poniżej pierwotnych prognoz.
Znaczenie: Budowa Portu Lotniczego Lublin była największą inwestycją lotniczą w regionie i pierwszym w pełni nowym cywilnym lotniskiem regionalnym powstałym w Polsce od podstaw w tym okresie, dając Lubelszczyźnie i wschodniej Polsce własne połączenia lotnicze. Na potrzeby lotniska wybudowano m.in. nową, zelektryfikowaną linię kolejową nr 581 łączącą stację Świdnik Miasto z przystankiem Lublin Airport przy terminalu oraz nowy układ drogowy. Mimo wagi dla regionu lotnisko od początku działalności przynosi straty (skumulowana strata przekroczyła 350 mln zł), a osiągany ruch pasażerski pozostaje poniżej pierwotnych prognoz zakładanych we wniosku o dofinansowanie.
Źródła:
  - Port lotniczy Lublin (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Port_lotniczy_Lublin
  - Lotnisko w Lublinie przynosi gigantyczne straty. Uratuje je wojsko? (Forsal.pl, 2026-02-26): https://forsal.pl/gospodarka/aktualnosci/artykuly/10649513,lotnisko-w-lublinie-przynosi-gigantyczne-starty-uratuje-je-wojsko.html
  - Lotnisko Lublin – historia powstania (Loty z Lublina): https://lotyzlublina.pl/dojazd-na-lotnisko-2/lotnisko-lublin-historia-powstania/
  - Lubelskie: Budowa lotniska w Świdniku dofinansowana z funduszy unijnych (money.pl / PAP): https://www.money.pl/archiwum/wiadomosci_agencyjne/pap/artykul/lubelskie;budowa;lotniska;w;swidniku;dofinansowana;z;funduszy;unijnych,129,0,995457.html

## Zakup samolotów szkolno-treningowych M-346 Master (Bielik) — kontrakt 2014
URL: https://projektometr.pl/projekt/m-346-master-bielik-advanced-jet-trainers-2014-contract
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Ministerstwo Obrony Narodowej (MON); użytkownik: Siły Powietrzne RP (41. Baza Lotnictwa Szkolnego, Dęblin)
Kalendarium: ogł. 2014-02, start 2014-02-27, oddano 2017
Opis: Kontrakt podpisany 27 lutego 2014 r. pomiędzy Ministerstwem Obrony Narodowej a włoską spółką Alenia Aermacchi S.p.A. (obecnie Leonardo) na dostawę ośmiu zaawansowanych odrzutowych samolotów szkolno-treningowych M-346 Master, którym w Polsce nadano imię „Bielik”, wraz z pakietem szkoleniowym, logistycznym i systemem szkolenia naziemnego. Wartość umowy wyniosła 1 167 754 500 zł (ok. 280 mln EUR), a kontrakt zawierał opcję na cztery kolejne maszyny (zrealizowaną odrębną umową w 2018 r.). Samoloty zastąpiły w roli zaawansowanego szkolenia lotniczego wysłużone TS-11 Iskra. Pierwsze dwa egzemplarze przyleciały do 41. Bazy Lotnictwa Szkolnego w Dęblinie 16 listopada 2016 r., a ostatni z ośmiu samolotów objętych kontraktem z 2014 r. dostarczono w październiku 2017 r. Zgodnie z regułą projektu dla programów obronnych zdominowanych zakupem uzbrojenia za granicą rekord pełni funkcję strategicznej widoczności filaru szkolenia lotniczego Sił Powietrznych, a nie kwotowego zapisu wartości (koszt = null, brak izolowalnego polskiego nakładu inwestycyjnego), i nie wchodzi do zagregowanej wartości inwestycji.
Znaczenie: Pozyskanie samolotów M-346 Master (Bielik) było przełomem w zaawansowanym szkoleniu polskich pilotów wojskowych — wprowadziło do służby nowoczesny, dwusilnikowy odrzutowy samolot szkolno-treningowy zdolny do przygotowania pilotów na samoloty bojowe czwartej i piątej generacji (F-16, a docelowo F-35), zastępując pochodzące z lat 60. TS-11 Iskra. Kontrakt z 2014 r. na osiem maszyn wraz z zaawansowanym systemem szkolenia naziemnego (symulatory FTD i FMS) uruchomił w 41. Bazie Lotnictwa Szkolnego w Dęblinie zintegrowany system szkolenia lotniczego, który stał się trzonem kształcenia pilotów Sił Powietrznych RP.
Źródła:
  - M-346 Bielik (Ministerstwo Obrony Narodowej): https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/m-346-bielik
  - M-346 Master – nowy samolot szkolno-treningowy dla Sił Powietrznych (ZBiAM): https://zbiam.pl/artykuly/m-346-master-nowy-samolot-szkolno-treningowy-dla-sil-powietrznych/
  - Nowy Bielik wylądował w Dęblinie. Ostatni czeka na odbiory (Defence24, 2020-11-16): https://defence24.pl/sily-zbrojne/bielik-wyladowal-w-deblinie
  - Bieliki na dęblińskim niebie – M-346 polskich Sił Powietrznych (Magnum-X): https://www.magnum-x.pl/artykul/bieliki-na-deblinskim-niebie-m-346-polskich-sil-powietrznych

## Magazyn energii Nowa Wieś Ełcka (BESS Ełk, 200 MW / 800 MWh)
URL: https://projektometr.pl/projekt/magazyn-energii-nowa-wies-elcka-bess-elk-200-mw-800-mwh
Status: w budowie | Etap: rozruch | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Greenvolt
Kalendarium: b/d
Opis: Wielkoskalowy bateryjny magazyn energii (BESS) o mocy 200 MW i pojemności 800 MWh zlokalizowany w Nowej Wsi Ełckiej w województwie warmińsko-mazurskim. Inwestycję realizuje portugalska spółka Greenvolt, a komponenty instalacji dostarczyło BYD Energy Storage. Magazyn został przyłączony do sieci przesyłowej 220 kV Polskich Sieci Elektroenergetycznych i w połowie 2026 r. przechodził etap energetyzacji, stając się jedną z największych instalacji tego typu w Europie. Projekt zabezpieczył kontrakty na rynku mocy z okresem obowiązywania od 2028 r.
Znaczenie: Instalacja o mocy 200 MW i pojemności 800 MWh należy do największych bateryjnych magazynów energii w Polsce i Europie, wspierając stabilizację krajowego systemu elektroenergetycznego przy rosnącym udziale źródeł odnawialnych. Przyłączenie do sieci przesyłowej 220 kV PSE oraz kontrakty na rynku mocy od 2028 r. wpisują magazyn w rozbudowę wielkoskalowego magazynowania energii w Polsce.
Źródła:
  - Polska ma największy magazyn energii w Europie. BESS Ełk podłączony do sieci (Gramwzielone.pl, 2026-06): https://www.gramwzielone.pl/magazynowanie-energii/20363672/polska-ma-najwiekszy-magazyn-energii-w-europie-bess-elk-podlaczony-do-sieci
  - W Polsce powstaje rekordowy magazyn energii. Inwestor wskazał dostawcę technologii (Gramwzielone.pl, 2026-07-02): https://www.gramwzielone.pl/magazynowanie-energii/20365600/powstanie-najwiekszy-magazyn-energii-w-polsce-greenvolt-wybral-dostawce-technologii
  - Greenvolt signs agreement with BYD Energy Storage for one of Europe's largest BESS projects (Greenvolt, 2026-07): https://greenvolt.com/greenvolt-signs-agreement-with-byd-energy-storage-for-one-of-europes-largest-bess-projects/

## Stopień wodny Malczyce na Odrze
URL: https://projektometr.pl/projekt/malczyce-barrage-weir-on-the-oder
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.1 mld zł | Inwestor: Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu
Kalendarium: start 1997, oddano 2018
Efekt: dostarczone, opóźnione, przekroczony budżet
Opis: Stopień wodny na Odrze zlokalizowany we wsi Rzeczyca w gminie Środa Śląska (województwo dolnośląskie), na ok. 300. kilometrze drogi wodnej. Budowę rozpoczęto w 1997 r., bezpośrednio po powodzi tysiąclecia, a zakończenie inwestycji planowano pierwotnie na 2009 r. Podstawowym obiektem piętrzącym jest trzyprzęsłowy jaz klapowy o świetle 75 m; obiekt uzupełnia elektrownia wodna o mocy zainstalowanej 9 MW wyposażona w trzy turbiny Kaplana. Pierwsze śluzowanie odbyło się 4 czerwca 2018 r., gdy minister gospodarki morskiej i żeglugi śródlądowej Marek Gróbarczyk oficjalnie oddał stopień do eksploatacji, po ponad dwudziestu latach budowy. Koszty inwestycji wzrosły z planowanych początkowo 350 mln zł do ponad 1,1 mld zł. Inwestorem był Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu (od 2018 r. w strukturze Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie).
Znaczenie: Zadaniem stopnia wodnego Malczyce jest przywrócenie pierwotnego poziomu wód gruntowych, powstrzymanie procesów erozyjnych w korycie Odry poniżej istniejącego stopnia w Brzegu Dolnym oraz odnowienie szlaku żeglugowego. Inwestycja stała się przykładem przewlekłego procesu budowlanego w polskiej gospodarce wodnej: prace prowadzone od 1997 r. zakończono dopiero w 2018 r., a koszt wielokrotnie przekroczył pierwotne założenia (z 350 mln zł do ponad 1,1 mld zł).
Źródła:
  - Stopień wodny Malczyce (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Stopie%C5%84_wodny_Malczyce
  - Stopień wodny Malczyce - początek końca budowy (Inżynier Budownictwa, 2018-09-19): https://inzynierbudownictwa.pl/stopien-wodny-malczyce-poczatek-konca-budowy/
  - Stopień wodny Malczyce - płonne nadzieje (Żegluga śródlądowa (zegluga-rzeczna.pl), 2009-12-30): https://www.zegluga-rzeczna.pl/articles/318/stopien-wodny-malczyce-plonne-nadzieje

## Fabryka ciężarówek MAN Truck & Bus w Niepołomicach
URL: https://projektometr.pl/projekt/man-truck-bus-heavy-truck-factory-in-niepoomice
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 378 mln zł | Inwestor: MAN Truck & Bus (fabryka MAN Trucks w Niepołomicach, należąca do koncernu MAN)
Kalendarium: ogł. 2005, oddano 2007-10
Efekt: dostarczone
Opis: Fabryka ciężarówek MAN w Niepołomicach powstała jako inwestycja typu greenfield na terenie Niepołomickiej Strefy Inwestycyjnej. Współpraca koncernu MAN z Krakowskim Parkiem Technologicznym i gminą Niepołomice rozpoczęła się w 2005 roku, a zakład wybudowano od podstaw w ciągu niecałych dwóch lat kosztem ok. 100 mln euro. Fabryka została oddana do użytku w październiku 2007 roku i była największym przedsięwzięciem sektora motoryzacyjnego w województwie małopolskim. W zakładzie prowadzony jest montaż końcowy ciężkich samochodów ciężarowych serii TGS i TGX o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 18 ton, przeznaczonych na rynki europejskie; podzespoły (osie, kabiny, silniki) dostarczane są z zakładów MAN w Niemczech i Austrii oraz od zewnętrznych dostawców. Fabryka należy do koncernu MAN i działa nieprzerwanie od 2007 roku.
Znaczenie: Fabryka MAN w Niepołomicach była największym przedsięwzięciem sektora motoryzacyjnego w województwie małopolskim i stała się motorem rozwoju Niepołomickiej Strefy Inwestycyjnej. Zakład prowadzi montaż końcowy ciężkich ciężarówek serii TGS i TGX przeznaczonych na rynki europejskie, a wokół niego ulokowali się dostawcy koncernu, co przełożyło się na rozwój gospodarczy gminy Niepołomice i regionu.
Źródła:
  - 40 tysięcy ciężarówek z fabryki MAN w Niepołomicach (WP Finanse, 2012-09-25): https://finanse.wp.pl/40-tysiecy-ciezarowek-z-fabryki-man-w-niepolomicach-6116220383520385a
  - MAN zainwestuje 1,2 mld euro w Niepołomicach – fabryka niemal się podwoi (Głos24, 2026-07-24): https://glos24.pl/man-zainwestuje-1-2-mld-euro-w-niepolomicach-fabryka-niemal-sie-podwoi
  - 200 tys. ciężarówek MAN z fabryki w Niepołomicach (Rzeczpospolita (logistyka.rp.pl), 2022-10-07): https://logistyka.rp.pl/drogowy/art37198171-200-tys-ciezarowek-man-z-fabryki-w-niepolomicach

## Most Marii Skłodowskiej-Curie (Most Północny) w Warszawie wraz z Trasą Mostu Północnego
URL: https://projektometr.pl/projekt/maria-skodowska-curie-bridge-north-bridge-warsaw
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.2 mld zł | Inwestor: Miasto stołeczne Warszawa (inwestor; realizacja: Stołeczny Zarząd Rozbudowy Miasta)
Kalendarium: start 2009-05, oddano 2012-03-25
Efekt: dostarczone
Opis: Most Marii Skłodowskiej-Curie (pierwotnie nazywany Mostem Północnym) to most drogowo-tramwajowo-pieszo-rowerowy na Wiśle w północnej części Warszawy, o długości całkowitej 795 m, łączący dzielnice Bielany i Białołęka. Powstał wraz z Trasą Mostu Północnego (obecnie Trasa Mostu Marii Skłodowskiej-Curie) — nową arterią prowadzącą od węzła z ulicą Modlińską na wschodnim brzegu do węzła przesiadkowego Młociny na zachodnim brzegu. Budowę rozpoczęto pod koniec maja 2009 roku, a część drogową mostu oddano do użytku 25 marca 2012 roku; pierwszą linię tramwajową uruchomiono 21 stycznia 2013 roku. Inwestorem było miasto stołeczne Warszawa, a realizację prowadził Stołeczny Zarząd Rozbudowy Miasta (SZRM). Zakres inwestycji obejmował m.in. budowę odcinka trasy o długości 4,3 km od węzła z ulicą Modlińską do węzła przesiadkowego Młociny; roboty etapu I (2009–2013) wyceniono na 976 618 384 zł, a etapu II (2010–2012, wykonawca Skanska) na 51,5 mln zł. Całkowity koszt projektu wyniósł 1 150 581 207 zł, z czego unijne dofinansowanie (Fundusz Spójności / Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko) wyniosło 374 599 231 zł na podstawie umowy pomiędzy miastem stołecznym Warszawa a Centrum Unijnych Projektów Transportowych.
Znaczenie: Most Marii Skłodowskiej-Curie wraz z Trasą Mostu Północnego stworzył nowe drogowo-tramwajowe połączenie przez Wisłę w północnej części Warszawy, spinając lewobrzeżne Bielany (węzeł przesiadkowy Młociny) z prawobrzeżną Białołęką (węzeł z ulicą Modlińską). Inwestycja o wartości ponad 1,15 mld zł, współfinansowana ze środków Unii Europejskiej, poprawiła powiązania komunikacyjne dynamicznie rozwijających się dzielnic północnej Warszawy i domknęła kolejny fragment obwodnicowego układu drogowego miasta.
Źródła:
  - Most Marii Skłodowskiej-Curie – budowa trasy (Stołeczny Zarząd Rozbudowy Miasta): https://szrm.pl/inwestycjebrdrogowe/zakonczone/most-marii-sklodowskiej-curie-budowa-trasy-924/
  - Trasa Mostu Marii Skłodowskiej-Curie (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Trasa_Mostu_Marii_Sk%C5%82odowskiej-Curie
  - Most Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Most_Marii_Sk%C5%82odowskiej-Curie_w_Warszawie

## Dokończenie i rozbudowa II linii metra w Warszawie (odcinki wschodni-północny i zachodni)
URL: https://projektometr.pl/projekt/metro-m2-warszawa
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 10.0 mld zł | Inwestor: Miasto Stołeczne Warszawa
Kalendarium: start 2015-10, plan 2026-11-09
Efekt: opóźnione
Opis: Program dokończenia i rozbudowy II linii metra w Warszawie prowadzony przez m.st. Warszawę i Metro Warszawskie. Po otwarciu odcinka centralnego w 2015 r. linię M2 przedłużano etapami na wschód (Trocka 2019, Zacisze–Bródno 2022) i na zachód (2020, Bemowo 2022). Ostatni, ok. 4-kilometrowy odcinek zachodni ze stacjami Lazurowa, Chrzanów i Karolin oraz stacją techniczno-postojową Karolin buduje Gülermak; po aneksie z 2023 r. wartość tego kontraktu wzrosła z 1,3 do 1,95 mld zł netto, a termin zakończenia całej inwestycji przesunięto na 9 listopada 2026 r. Docelowo linia ma liczyć 21 stacji, a koszt budowy wszystkich odcinków wraz z taborem szacowany jest na ok. 10 mld zł; etap II rozbudowy współfinansował unijny Fundusz Spójności (432,3 mln EUR).
Znaczenie: Linia M2 tworzy drugą, wschodnio-zachodnią oś warszawskiego metra; po oddaniu wszystkich 21 stacji połączy Bemowo z Bródnem. Kolejne odcinki uzyskały dofinansowanie unijne (m.in. 432 mln EUR z Funduszu Spójności na etap rozbudowy oraz 1,125 mld zł na odcinek zachodni), a ostatni, ok. 4-kilometrowy fragment na Bemowie zaliczył ok. czteroletnie opóźnienie względem pierwotnego terminu.
Źródła:
  - Kończy się budowa metra w Warszawie. Co dalej? Co najmniej rok przestoju (Forsal.pl): https://forsal.pl/gospodarka/inwestycje/artykuly/11200426,konczy-sie-budowa-metra-w-warszawie-co-dalej-co-najmniej-rok-przestoju.html
  - Znamy wygląd nowych stacji 2. linii metra na Bemowie. Trwają już testy torów (Architektura-murator / Muratorplus.pl, 2026-06-13): https://architektura.muratorplus.pl/realizacje/znamy-wyglad-nowych-stacji-2-linii-metra-na-bemowie-trwaja-juz-testy-torow-aa-mnjZ-FMet-hWSM.html
  - Metro na Karolin. Jest aneks – nowe kwoty, nowe terminy (Rynek Kolejowy): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/metro-na-karolin-jest-aneks--nowe-kwoty-nowe-terminy-144771.html
  - Metro na Bemowie – trwa budowa nowych stacji (Urząd m.st. Warszawy (um.warszawa.pl)): https://um.warszawa.pl/-/metro-na-bemowie-trwa-budowa-nowych-stacji
  - Przedłużenie 2. linii metra w Warszawie w celu zwiększenia wykorzystania transportu publicznego i zmniejszenia zanieczyszczenia (Komisja Europejska – Dyrekcja Generalna ds. Polityki Regionalnej): https://ec.europa.eu/regional_policy/projects/projects-database/warsaws-metro-line-2-extended-to-increase-public-transport-use-and-reduce-pollution_pl
  - Linia M2 metra w Warszawie (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Linia_M2_metra_w_Warszawie

## Metro w Krakowie – I linia (M1)
URL: https://projektometr.pl/projekt/metro-w-krakowie-linia-1
Status: planowane | Etap: pozwolenia | Koszt (wg etapu, nom.): 13.0 mld zł | Inwestor: Gmina Miejska Kraków
Kalendarium: b/d
Opis: Pierwsza linia planowanego ciężkiego metra w Krakowie – największej inwestycji transportowej w historii miasta. Po prezentacji planu przez prezydenta Aleksandra Miszalskiego (2024) i wyborze przebiegu tras M1 i M2 (24 września 2025) miasto przystąpiło do fazy przygotowawczej: w lipcu 2026 r. ogłoszono przetarg na opracowanie dokumentacji przedprojektowej (studia wykonalności, koncepcja techniczna, badania gruntu i dokumenty środowiskowe), na który w budżecie i Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2026–2031 zabezpieczono 188 mln zł. Docelowo sieć ma liczyć dwie linie o łącznej długości ok. 29 km i 29 stacji; linia M1 ma połączyć Nową Hutę z Opatkowicami. Szacunkowy koszt pierwszej linii to ok. 13 mld zł, a całej inwestycji 13–15 mld zł. Wybór wykonawcy dokumentacji i podpisanie umowy planowane są na I kwartał 2027 r., a ogłoszenie przetargu na budowę – najpóźniej do 2030 r.
Znaczenie: Pierwsza linia metra ma stworzyć w Krakowie szynowy transport szybki niezależny od ruchu ulicznego i odciążyć przeciążoną sieć tramwajowo-autobusową w mieście od lat zmagającym się z zanieczyszczeniem powietrza i korkami. Docelowa sieć dwóch linii ma – według deklaracji miasta – obsługiwać ok. 280 tys. pasażerów dziennie i połączyć wschodnią Nową Hutę z południowymi (Opatkowice, Kurdwanów) i zachodnimi dzielnicami. Byłby to drugi po Warszawie system ciężkiego metra w Polsce.
Źródła:
  - Prezydent przedstawił plan budowy metra w Krakowie (Magiczny Kraków (krakow.pl), 2024): https://www.krakow.pl/aktualnosci/286101,29,komunikat,prezydent_przedstawil_plan_budowy_metra_w_krakowie.html
  - Prawie 200 milionów na projektowanie metra. Kraków ogłasza przetarg (Magiczny Kraków (krakow.pl), 2026-07): https://krakow.pl/aktualnosci/330759,2379,komunikat,prawie_200_milionow_na_projektowanie_metra__krakow_oglasza_przetarg.html
  - Metro w Krakowie (Wikipedia): https://pl.wikipedia.org/wiki/Metro_w_Krakowie
  - Metro w Krakowie. Co wiadomo do tej pory? Terminy, trasa, koszty (Rzeczpospolita): https://www.rp.pl/transport/art41156651-metro-w-krakowie-co-wiadomo-do-tej-pory-terminy-trasa-koszty
  - Nie tylko Warszawa. Polskie miasto bliżej budowy metra (Telepolis.pl): https://www.telepolis.pl/wiadomosci/krakow-metro-koszt-trasa-termin
  - Metro w Krakowie. Pierwsza linia ma powstać za 10 lat (Izba Gospodarcza Komunikacji Miejskiej): https://igkm.pl/metro-w-krakowie-pierwsza-linia-ma-powstac-za-10-lat/

## Metro Warszawskie — I linia (M1) Kabaty–Młociny
URL: https://projektometr.pl/projekt/metro-warszawskie-linia-m1
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Metro Warszawskie Sp. z o.o. (właściciel: Miasto Stołeczne Warszawa)
Kalendarium: start 1983-04-15, oddano 2008-10-25
Efekt: dostarczone
Opis: Pierwsza linia metra w Warszawie (M1), biegnąca z osiedla Kabaty w dzielnicy Ursynów na północ do węzła przesiadkowego Młociny na Bielanach. Budowę rozpoczęto 15 kwietnia 1983 roku wbiciem na Ursynowie pierwszego stalowego pala ścianki berlińskiej. Pierwszy odcinek (Kabaty–Politechnika) uruchomiono 7 kwietnia 1995 roku, a kolejne fragmenty trasy oddawano do użytku etapami przez następne lata. Całą linię — od Kabat do Młocin — domknięto 25 października 2008 roku, po 25 latach budowy. Trasa liczy 21 stacji i ma długość 23,1 km. Infrastrukturą zarządza miejska spółka Metro Warszawskie Sp. z o.o., której 100% udziałów należy do Miasta Stołecznego Warszawy.
Znaczenie: Linia M1 była pierwszym i przez lata jedynym odcinkiem metra w Polsce oraz jedną z największych powojennych inwestycji transportowych w Warszawie, realizowaną etapami przez ćwierć wieku. Utworzyła szkielet komunikacyjny łączący gęsto zaludnione osiedla Ursynowa i Bielan z centrum miasta. Po ukończeniu linia stała się jedną z najintensywniej wykorzystywanych tras komunikacji miejskiej w kraju — według danych eksploatacyjnych korzysta z niej rzędu 216–609 tys. pasażerów dziennie. Budowa i eksploatacja M1 stały się podstawą doświadczeń przy realizacji kolejnych linii warszawskiego metra.
Źródła:
  - Linia M1 metra w Warszawie (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Linia_M1_metra_w_Warszawie
  - Metro kursuje od 25 lat (Miasto Stołeczne Warszawa (um.warszawa.pl), 2020-04-07): https://um.warszawa.pl/-/metro-kursuje-od-25-lat
  - Metro Warszawskie (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Metro_Warszawskie
  - Metro M1 w Warszawie, czyli 1. linia metra – stacje, historia, ciekawostki (Murator Plus, 2025-04-07): https://www.muratorplus.pl/inwestycje/inwestycje-publiczne/metro-m1-w-warszawie-czyli-1-linia-metra-stacje-historia-ciekawostki-aa-aRMW-CXG1-Tk9R.html
  - Metro w Warszawie (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Metro_w_Warszawie

## Morska farma wiatrowa Baltic Power
URL: https://projektometr.pl/projekt/mfw-baltic-power
Status: w budowie | Etap: rozruch | Koszt (wg etapu, nom.): 20.3 mld zł | Inwestor: Baltic Power (ORLEN 51% / Northland Power 49%)
Kalendarium: start 2023-10, plan 2026
Opis: Pierwsza polska morska farma wiatrowa, budowana na Bałtyku około 23 km od brzegu na wysokości Choczewa i Łeby przez spółkę joint venture, w której Grupa ORLEN ma 51%, a kanadyjski Northland Power 49% udziałów. Projekt o mocy około 1,1-1,2 GW obejmuje 76 turbin Vestas o mocy jednostkowej 15 MW, a jego łączny budżet oszacowano na około 4,73 mld EUR, z finansowaniem typu project finance od 25 instytucji. Budowę rozpoczęto w październiku 2023 r.; 10 lipca 2026 r. farma po raz pierwszy dostarczyła energię elektryczną do polskiej sieci, przy 54 z 76 zainstalowanych turbin, a pełna komercyjna eksploatacja planowana jest na drugą połowę 2026 r.
Znaczenie: Po pełnym uruchomieniu farma ma dostarczać czystą energię elektryczną dla ponad 1,5 mln gospodarstw domowych w Polsce. Jako pierwsza morska farma wiatrowa w polskiej części Bałtyku otwiera nowy sektor krajowej energetyki i jest największym tego typu projektem zrealizowanym dotąd w Europie Środkowej.
Źródła:
  - Northland's Baltic Power Reaches First Power Delivering First Offshore Wind Electricity to Poland's Grid (Northland Power, 2026-07-10): https://northlandpower.com/northlands-baltic-power-reaches-first-power-delivering-first-offshore-wind-electricity-to-polands-grid/
  - Baltic Power - Offshore Wind Energy Explained (Baltic Power): https://balticpower.pl/en/
  - Baltic Power embarks on construction of Central Europe's largest green energy project (Baltic Power, 2023-10-11): https://balticpower.pl/news/baltic-power-embarks-on-construction-of-central-europe-s-largest-green-energy-project/
  - SSW doradzalo Baltic Power przy finansowaniu i rozwoju pierwszego w Polsce projektu morskiej energetyki wiatrowej o wartosci 4,7 mld euro (SSW Pragmatic Solutions, 2023-09-22): https://ssw.solutions/ssw-doradzalo-baltic-power-przy-finansowaniu-i-rozwoju-pierwszego-w-polsce-projektu-morskiej-energetyki-wiatrowej-o-wartosci-47-mld-euro/

## Morska farma wiatrowa Baltica 2
URL: https://projektometr.pl/projekt/mfw-baltica-2
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 30.0 mld zł | Inwestor: PGE Polska Grupa Energetyczna / Ørsted (50/50)
Kalendarium: start 2025-01, plan 2027
Opis: Morska farma wiatrowa o mocy 1,5 GW budowana w polskiej części Bałtyku, około 40 km od brzegu na wysokości Ustki, w partnerstwie 50/50 pomiędzy PGE Polską Grupą Energetyczną a duńskim Ørstedem. Projekt obejmuje 107 turbin Siemens Gamesa o mocy 14 MW każda, posadowionych na monopalach (łącznie 111 monopali, w tym 4 pod morskie stacje elektroenergetyczne). Ostateczną decyzję inwestycyjną podjęto 30 stycznia 2025 r., pierwsze fundamenty zainstalowano na morzu w maju 2026 r., a pełne uruchomienie planowane jest do końca 2027 r. Koszt inwestycji szacowany jest w mediach na około 30 mld zł; PGE finansuje swoją połowę w formule project finance, m.in. kredytami 11,1 mld zł od 24 instytucji oraz około 6 mld zł z BGK (w tym 5,5 mld zł z KPO), a projekt ma 25-letni kontrakt różnicowy z państwem polskim.
Znaczenie: Po pełnym uruchomieniu Baltica 2 ma być największą morską farmą wiatrową w Polsce, zdolną dostarczać zieloną energię elektryczną dla około 2,5 mln polskich gospodarstw domowych. Projekt jest jednym z największych realizowanych obecnie przedsięwzięć energetycznych w kraju i kluczowym elementem rozwoju morskiej energetyki wiatrowej na polskim Bałtyku.
Źródła:
  - Ørsted, PGE Take Final Investment Decision on 1.5 GW Baltica 2 Offshore Wind Farm (offshoreWIND.biz, 2025-01-30): https://www.offshorewind.biz/2025/01/30/orsted-pge-take-final-investment-decision-on-1-5-gw-baltica-2-offshore-wind-farm/
  - PGE and Ørsted take a final investment decision on Baltica 2 (BalticWind.EU, 2025-01-30): https://balticwind.eu/pge-and-orsted-take-a-final-investment-decision-on-baltica-2/
  - Ørsted, PGE kick off offshore installation of Baltica 2 project (Evertiq, 2026-05-20): https://evertiq.com/news/2026-05-20-orsted-pge-kick-off-offshore-installation-of-baltica-2-project
  - Ważne wydarzenie na budowie morskiej farmy wiatrowej za 30 mld zł (WNP.pl, 2026-06-17): https://www.wnp.pl/energia/wazne-wydarzenie-na-budowie-morskiej-farmy-wiatrowej-za-30-mld-zl,1072658.html
  - PGE Baltica: New contracts, onshore construction and O&M base (BalticWind.EU, 2025-01-09): https://balticwind.eu/pge-baltica-charter-of-vessels-onshore-construction-and-om-base/
  - Ørsted and PGE take final investment decision on Baltica 2 Offshore Wind Farm (Windtech International, 2025-01-30): https://www.windtech-international.com/projects-and-contracts/orsted-and-pge-take-final-investment-decision-on-baltica-2-offshore-wind-farm

## Inwestycje Grupy Michelin w fabrykę opon w Olsztynie (dawny Stomil Olsztyn)
URL: https://projektometr.pl/projekt/michelin-tyre-plant-investments-in-olsztyn-former-stomil
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 407 mln zł | Inwestor: Michelin Polska S.A. (dawniej Olsztyńskie Zakłady Opon Samochodowych Stomil / Stomil Olsztyn S.A.)
Kalendarium: ogł. 1995-12, start 1996, oddano 1999
Efekt: dostarczone
Opis: Fabryka opon w Olsztynie, dawne Olsztyńskie Zakłady Opon Samochodowych Stomil, została przejęta przez Grupę Michelin w procesie prywatyzacji. 2 grudnia 1995 roku ówczesny dyrektor zarządzający Grupy Michelin François Michelin podpisał z Ministerstwem Przekształceń Własnościowych w Warszawie umowę prywatyzacyjną, a koncern objął pakiet większościowy (52%) akcji olsztyńskiej fabryki. Kupując zakład, inwestor zobowiązał się do utrzymania zatrudnienia i zainwestowania co najmniej 150 mln dolarów. W 1996 roku firma rozpoczęła realizację 3-letniego programu inwestycyjnego o wartości 151 mln dolarów, modernizując i rozbudowując zakład. W kolejnych latach uruchamiano nowe hale (m.in. produkcję opon rolniczych oraz form), a w 2005 roku rozpoczęto kolejny plan inwestycyjny na lata 2005–2009 o wartości 253 mln euro. Łączne nakłady koncernu w Olsztynie w ciągu pierwszych 20 lat (1995–2015) przekroczyły 700 mln euro, a według danych z 2025 roku Michelin zainwestował w olsztyńską fabrykę ok. 1,5 mld euro. Zakład zatrudnia ok. 4,5 tys. osób, jest największą fabryką opon w Polsce i jednym z największych zakładów Grupy Michelin na świecie; w 2010 roku wyprodukowano w nim stumilionową oponę. Właścicielem jest Michelin Polska S.A.
Znaczenie: Przejęcie Stomilu Olsztyn przez Michelin było jedną z największych zagranicznych inwestycji przemysłowych w Polsce lat 90. i przekształciło postpaństwowy zakład z okresu PRL w największą fabrykę opon w kraju oraz jeden z największych zakładów Grupy Michelin na świecie. Michelin pozostaje największym pracodawcą w regionie olsztyńskim (ok. 4,5 tys. miejsc pracy), a kolejne programy inwestycyjne trwale związały przemysł oponiarski z Warmią i Mazurami.
Źródła:
  - Michelin Polska S.A. — Encyklopedia Warmii i Mazur (Encyklopedia Warmii i Mazur): https://encyklopedia.warmia.mazury.pl/index.php/Michelin_Polska_S.A.
  - Stomil Olsztyn już od 20 lat jest fabryką Michelin (Super Express, 2015): https://www.se.pl/auto/nowosci/stomil-olsztyn-juz-od-20-lat-jest-fabryka-michelin-aa-9pR2-qPeq-edSv.html
  - 20 lat temu Stomil Olsztyn stał się Michelinem (Interia Motoryzacja, 2015): https://motoryzacja.interia.pl/wiadomosci/news-20-lat-temu-stomil-olsztyn-stal-sie-michelinem,nId,1931116
  - 30 lat temu Michelin kupił Stomil Olsztyn (WNP.pl, 2025): https://www.wnp.pl/przemysl/30-lat-temu-michelin-kupil-stomil-olsztyn,935958.html
  - Dwie dekady obecności spółki Michelin w Olsztynie (Plastech, 2015): https://www.plastech.pl/wiadomosci/Dwie-dekady-obecnosci-spolki-Michelin-w-Olsztynie-10160

## MikroGlob – system satelitarnej obserwacji Ziemi dla SZ RP
URL: https://projektometr.pl/projekt/mikroglob-system-satelitarnej-obserwacji-ziemi-dla-sz-rp
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 557 mln zł | Inwestor: MON / Agencja Uzbrojenia (wykonawca: Creotech Instruments S.A.)
Kalendarium: ogł. 2024-12-20, start 2024-12-20, plan 2027
Opis: Program budowy systemu satelitarnej obserwacji Ziemi dla Sił Zbrojnych RP. Umowę o wartości ok. 556,7 mln zł brutto podpisała 20 grudnia 2024 r. Agencja Uzbrojenia z Creotech Instruments S.A. Obejmuje ona cztery mikrosatelity optoelektroniczne oparte o platformę HyperSat, obrazujące teren w świetle widzialnym i bliskiej podczerwieni, wraz z naziemnym segmentem kierowania misją i przetwarzania danych. Zasobami ma zarządzać Agencja Rozpoznania Geoprzestrzennego i Usług Satelitarnych (ARGUS). Pierwszy satelita programu, PIRX-1 (Mikroglob-1), trafił na orbitę 7 lipca 2026 r. rakietą Falcon 9 w ramach misji Transporter-17. Wyniesienie wszystkich czterech satelitów na niską orbitę heliosynchroniczną planowane jest do 2027 r.
Znaczenie: Program ma dać Wojsku Polskiemu suwerenną zdolność optoelektronicznej obserwacji Ziemi z kosmosu, uzupełniając radarowe rozpoznanie satelitarne o obrazowanie w świetle widzialnym i bliskiej podczerwieni. Cztery mikrosatelity oparte na krajowej platformie HyperSat wraz z segmentem naziemnym mają ograniczyć zależność armii od zagranicznych źródeł danych rozpoznawczych, a realizacja kontraktu przez Creotech Instruments wzmacnia krajowy przemysł kosmiczny. Wyniesienie pierwszego satelity PIRX-1 w lipcu 2026 r. wprowadziło Siły Zbrojne RP w erę własnych systemów satelitarnej obserwacji Ziemi.
Źródła:
  - Rusza satelitarny program MikroGlob (DziennikZbrojny.pl, 2024-12): https://dziennikzbrojny.pl/aktualnosci/news,1,12109,aktualnosci-z-polski,rusza-satelitarny-program-mikroglob
  - Polskie satelity dla Wojska Polskiego (ZBiAM, 2024-12): https://zbiam.pl/polskie-satelity-dla-wojska-polskiego/
  - Satelity obserwacyjne dla Sił Zbrojnych RP (Urania - Postępy Astronomii, 2024-12-22): https://www.urania.edu.pl/wiadomosci/satelity-obserwacyjne-dla-sil-zbrojnych-rp
  - Pierwszy satelita programu MikroGlob trafił na orbitę (Space24, 2026-07-08): https://space24.pl/satelity/obserwacja-ziemi/pierwszy-satelita-programu-mikroglob-trafil-na-orbite
  - Program MikroGlob wprowadza Siły Zbrojne RP w erę satelitarną (Agencja Rozpoznania Geoprzestrzennego i Usług Satelitarnych (ARGUS), 2026): https://www.argus.gov.pl/aktualnosci/program-mikroglob-wprowadza-sily-zbrojne-rp-w-ere-satelitarna/

## MikroSAR – satelity radarowe SAR dla Wojska Polskiego
URL: https://projektometr.pl/projekt/mikrosar
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 860 mln zł | Inwestor: MON / Agencja Uzbrojenia (konsorcjum wykonawcze: ICEYE Polska i Wojskowe Zakłady Łączności Nr 1 S.A.)
Kalendarium: start 2025-05-14, plan 2026, oddano 2026-05-15
Efekt: dostarczone
Opis: Zakup przez Agencję Uzbrojenia satelitarnego systemu rozpoznania radarowego dla Wojska Polskiego. Umowa o wartości ok. 860 mln zł brutto, podpisana 14 maja 2025 r. z konsorcjum ICEYE Polska i Wojskowych Zakładów Łączności Nr 1, objęła trzy satelity SAR z opcją na kolejne trzy oraz mobilny segment naziemny. Pierwszy satelita trafił na orbitę 28 listopada 2025 r. (misja Transporter-15), dwa kolejne 30 marca 2026 r. (Transporter-16), a czwarty — pierwszy z uruchomionych opcji kontraktowych — 3 maja 2026 r. (Falcon 9 z bazy Vandenberg). Łącznie na orbicie znalazły się cztery satelity, a 15 maja 2026 r. system został oficjalnie przekazany Siłom Zbrojnym RP.
Znaczenie: Pierwszy suwerenny system satelitarnego rozpoznania radarowego Wojska Polskiego, obsługiwany przez Agencję Rozpoznania Geoprzestrzennego i Usług Satelitarnych (ARGUS). Radary SAR obrazują teren z dokładnością sięgającą ok. 25 cm na piksel i pracują zarówno w dzień, jak i w nocy oraz mimo zachmurzenia, co zmniejsza zależność armii od zagranicznych źródeł danych rozpoznawczych. Program zrealizowano w ok. rok od podpisania umowy — z czterema satelitami wyniesionymi na orbitę — co resort obrony przedstawia jako jeden z najszybciej zrealizowanych zakupów w historii polskiej armii.
Źródła:
  - Historyczne tempo budowy polskiego rozpoznania satelitarnego - system MikroSAR przekazany Wojsku Polskiemu (Ministerstwo Obrony Narodowej (gov.pl), 2026-05-15): https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/historyczne-tempo-budowy-polskiego-rozpoznania-satelitarnego---system-mikrosar-przekazany-wojsku-polskiemu
  - ICEYE oficjalnie przekazuje system MikroSAR Siłom Zbrojnym RP (ICEYE, 2026-05-15): https://www.iceye.com/pl-pl/press/press-releases/iceye-oficjalnie-przekazuje-system-mikrosar
  - ICEYE dostarczy satelity SAR Siłom Zbrojnym RP w ramach programu MikroSAR (ICEYE, 2025-05-14): https://www.iceye.com/pl-pl/press/press-releases/iceye-dostarczy-satelity-sar-si%C5%82om-zbrojnym-rp-w-ramach-programu-mikrosar
  - ICEYE dostarczy satelity dla Wojska Polskiego. Znamy szczegóły umowy (Space24, 2025-05-14): https://space24.pl/satelity/obserwacja-ziemi/iceye-dostarczy-satelity-dla-wojska-polskiego-znamy-szczegoly-umowy
  - Polskie satelity wystrzelone. Wojsko zyska nowe zdolności (Space24, 2025-11-28): https://space24.pl/satelity/obserwacja-ziemi/polskie-satelity-wystrzelone-wojsko-zyska-nowe-zdolnosci
  - Kolejne satelity Sił Zbrojnych RP trafiają na orbitę - ICEYE realizuje program MikroSAR (ICEYE, 2026-03-30): https://www.iceye.com/pl-pl/press/press-releases/kolejne-satelity-si%C5%82-zbrojnych-rp-trafiaj%C4%85-na-orbit%C4%99-iceye-realizuje-program-mikrosar
  - Polskie wojsko otrzyma satelity rozpoznawcze. Dostarczą wysokiej jakości obrazów (PAP, 2025-05-13): https://www.pap.pl/aktualnosci/polskie-wojsko-otrzyma-satelity-rozpoznawcze-dostarcza-wysokiej-jakosci-obrazow
  - Czwarty satelita SAR dla Wojska Polskiego trafił na orbitę (Space24, 2026-05-03): https://space24.pl/satelity/obserwacja-ziemi/czwarty-satelita-sar-wojska-polskiego-trafil-na-orbite

## Modernizacja (pogłębienie) toru wodnego Świnoujście–Szczecin do 12,5 m
URL: https://projektometr.pl/projekt/modernisation-deepening-of-the-swinoujscie-szczecin-fairway-to-12-5-m
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.0 mld zł | Inwestor: Urząd Morski w Szczecinie
Kalendarium: start 2018-09, oddano 2022-05-09
Efekt: dostarczone
Opis: Modernizacja polegająca na pogłębieniu toru wodnego Świnoujście–Szczecin do 12,5 m na odcinku ok. 62 km, z jednoczesnym jego poszerzeniem do 100 m, przebudową skarp brzegowych, pogłębieniem i poszerzeniem obrotnic dla statków oraz budową dwóch sztucznych wysp na Zalewie Szczecińskim z urobku pochodzącego z pogłębiania. Beneficjentem i inwestorem był Urząd Morski w Szczecinie, a projekt zrealizowano w ramach unijnego Programu Operacyjnego „Infrastruktura i Środowisko” na lata 2014–2020. Kontrakt na roboty podpisano we wrześniu 2018 roku; wykonawcą było belgijsko-holenderskie konsorcjum firm Dredging International nv i Van Oord. Zmodernizowany tor wodny oddano do użytku 9 maja 2022 roku. Całkowita wartość projektu wyniosła 1 963 749 434,16 zł, z czego dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej wyniosło 1 557 322 494,14 zł. Dzięki pogłębieniu toru do 12,5 m maksymalne dopuszczalne zanurzenie statków zawijających do Szczecina wzrosło z 9,15 m do ok. 11,0 m.
Znaczenie: Pogłębienie toru wodnego Świnoujście–Szczecin do 12,5 m i poszerzenie do 100 m otworzyło port w Szczecinie na większe statki: maksymalne dopuszczalne zanurzenie jednostek zawijających do portu wzrosło z 9,15 m do ok. 11,0 m, co niemal podwoiło możliwości ładunkowe wchodzących statków. Inwestycja stanowiła kluczowy element poprawy dostępu od strony morza do zespołu portowego Szczecin–Świnoujście i jedną z największych inwestycji hydrotechnicznych zrealizowanych w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014–2020.
Źródła:
  - Zakończenie modernizacji toru wodnego Świnoujście-Szczecin (Urząd Morski w Szczecinie, 2022-05-09): https://www.ums.gov.pl/600-zakonczenie-modernizacji-toru-wodnego-swinoujscie-szczecin
  - Zakończyły się prace związane z modernizacją toru wodnego Świnoujście–Szczecin (Ministerstwo Infrastruktury (gov.pl), 2022-05-09): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/zakonczyly-sie-prace-zwiazane-z-modernizacja-toru-wodnego-swinoujscie--szczecin
  - Modernizacja toru wodnego Świnoujście-Szczecin do głębokości 12,5 m (mapadotacji.gov.pl (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej)): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/746798/
  - Modernizacja toru wodnego Świnoujście - Szczecin dofinansowana przez UE (PortalMorski.pl): https://www.portalmorski.pl/zegluga/41521-modernizacja-toru-wodnego-swinoujscie-szczecin-dofinansowana-przez-ue

## Modernizacja i rozbudowa Lotniska Chopina w Warszawie
URL: https://projektometr.pl/projekt/modernizacja-i-rozbudowa-lotniska-chopina-w-warszawie
Status: w budowie | Etap: przetarg | Koszt (wg etapu, nom.): 940 mln zł | Inwestor: Polskie Porty Lotnicze S.A.
Kalendarium: plan 2029
Opis: Polskie Porty Lotnicze, spółka Skarbu Państwa, prowadzą program modernizacji i rozbudowy Lotniska Chopina w Warszawie (Okęcie) - największego portu lotniczego w Polsce - aby zwiększyć jego przepustowość na okres przejściowy, zanim otwarty zostanie Centralny Port Komunikacyjny. W ramach inwestycji liczba stanowisk postojowych dla samolotów wąskokadłubowych ma wzrosnąć z 62 do 83, dla samolotów szerokokadłubowych z 15 do 24, a powierzchnia terminala pasażerskiego z 165 000 do 189 115 m2; docelowa przepustowość to ok. 30 mln pasażerów rocznie. Pierwotny szacunek kosztu (1,6 mld zł) obniżono - według PPL prace mają kosztować 940 mln zł plus 40 proc. rezerwy na nieprzewidziane wydatki. W grudniu 2025 r. PPL ogłosiły przetarg na przebudowę terminala i pirsu południowego (termin składania wniosków do 2 lutego 2026 r.), a w lutym 2026 r. podpisano umowę kredytową na 3,3 mld zł z konsorcjum banków Pekao, PKO BP i BGK, obejmującą zarówno modernizację Chopina, jak i budowę Portu Polska. Podpisanie umowy z wykonawcą planowane jest na kwiecień 2027 r., a oddanie zmodernizowanej infrastruktury - na 2029 r.
Znaczenie: Modernizacja ma zabezpieczyć przepustowość największego polskiego lotniska w okresie do otwarcia Centralnego Portu Komunikacyjnego, tak aby - jak argumentuje PPL - nie stracić milionów pasażerów, którzy w innym razie szukaliby innych lotnisk. Rozbudowa zwiększa terminal o ok. 15 proc. powierzchni (do 189 115 m2), liczbę stanowisk dla samolotów szerokokadłubowych o ponad 60 proc. (z 15 do 24), a dla wąskokadłubowych o ponad 30 proc. (z 62 do 83), podnosząc docelową przepustowość portu do ok. 30 mln pasażerów rocznie. Inwestycja jest strategicznie powiązana z harmonogramem CPK i budową Portu Polska - finansowana wspólnie z kredytu 3,3 mld zł - a jej stosunkowo niski koszt (940 mln zł plus rezerwa) prezentowany jest jako oszczędne, pomostowe rozwiązanie utrzymujące ruch lotniczy w Warszawie przez najbliższe lata.
Źródła:
  - Lotnisko Chopina ogłosiło przetarg na rozbudowę. Kiedy skorzystają pierwsi pasażerowie? (Rzeczpospolita (turystyka.rp.pl), 2025-12-29): https://turystyka.rp.pl/lotniska/art43568011-lotnisko-chopina-oglosilo-przetarg-na-rozbudowe-kiedy-skorzystaja-pierwsi-pasazerowie
  - Rusza modernizacja Okęcia. Przebudowa lotniska będzie kosztowała mniej niż planowano (Rzeczpospolita (rp.pl), 2025-07-01): https://www.rp.pl/transport/art42636711-rusza-modernizacja-okecia-przebudowa-lotniska-bedzie-kosztowala-mniej-niz-planowano
  - PPL ma 3,3 mld zł na modernizację Chopina i budowę Port Polska (Rynek Lotniczy, 2026-02-20): https://www.rynek-lotniczy.pl/wiadomosci/ppl-ma-33-mld-zl-na-modernizacje-chopina-i-budowe-port-polska--26812.html
  - Rozbudowa Lotniska Chopina zaklepana. 3 wielkie banki wyłożą fortunę na modernizację portu (Bankier.pl, 2026-02-20): https://www.bankier.pl/wiadomosc/Rozbudowa-Lotniska-Chopina-zaklepana-3-wielkie-banki-wyloza-fortune-na-modernizacje-portu-9086761.html
  - PPL szykuje przetarg na modernizację Lotniska Chopina. Prace ruszą w 2026 roku (TransInfo, 2025-05-05): https://transinfo.pl/infoair/ppl-szykuje-przetarg-na-modernizacje-lotniska-chopina-prace-rusza-w-2026-roku/
  - 1,4 mld zł na modernizację największego polskiego lotniska. Uda się zdążyć przed CPK (WNP.pl): https://www.wnp.pl/logistyka/1-4-mld-zl-na-modernizacje-najwiekszego-polskiego-lotniska-uda-sie-zdazyc-przed-cpk,924650.html

## Modernizacja linii kolejowej E30 Katowice – Kraków
URL: https://projektometr.pl/projekt/modernizacja-linii-e30-katowice-krakow
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 2.0 mld zł | Inwestor: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Kalendarium: b/d
Opis: Etapowa modernizacja międzynarodowej linii kolejowej E30 na odcinku Katowice – Kraków (ponad 58 km), prowadzona przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. i współfinansowana z unijnego instrumentu CEF „Łącząc Europę”. Inwestycja o wartości przekraczającej 2 mld zł objęła przebudowę torów, stacji i przystanków oraz dziesiątek obiektów inżynieryjnych – łącznie na trasie realizowanych jest 34 wiadukty kolejowe i drogowe, z czego 10 w nowych lokalizacjach, a 24 gruntownie przebudowywane. Prace pierwotnie planowano zakończyć w 2014 r., jednak realizowana odcinkami inwestycja zmagała się z wieloletnimi opóźnieniami, a roboty budowlane i wdrażanie systemu sterowania ruchem przeciągnęły się na kolejne lata.
Znaczenie: Modernizacja skróciła czas przejazdu między Katowicami a Krakowem o około 42 minuty („trzy kwadranse”), umożliwiając pociągom pasażerskim jazdę z prędkością do 160 km/h, a towarowym do 120 km/h. Przebudowa dziesiątek wiaduktów i budowa bezkolizyjnych skrzyżowań podniosły bezpieczeństwo na trasie. Linia jest strategicznym połączeniem Śląska z Małopolską i elementem korytarza kolejowego łączącego Polskę z Europą Zachodnią.
Źródła:
  - Trzy kwadranse szybciej koleją z Katowic do Krakowa (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., 2012-03-19): https://www.plk-sa.pl/o-spolce/biuro-prasowe/informacje-prasowe/szczegoly/trzy-kwadranse-szybciej-koleja-z-katowic-do-krakowa-1615
  - PLK modernizują linię Katowice – Kraków. Wartość? 2 miliardy (Śląski Biznes, 2019-01-25): https://www.slaskibiznes.pl/wiadomosci,plk-modernizuja-linie-katowice-krakow-wartosc-2-miliardy,wia5-2-745.html
  - Nowe wiadukty i przejście na linii Kraków – Katowice zwiększą bezpieczeństwo (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., 2021-11-10): https://www.plk-sa.pl/o-spolce/biuro-prasowe/informacje-prasowe/szczegoly/nowe-wiadukty-i-przejscie-na-linii-krakow-katowice-zwieksza-bezpieczenstwo-6359
  - Modernizacja linii kolejowej E30 w Krakowie dobiega końca (Inżynieria.com, 2020-06-16): https://inzynieria.com/drogi/modernizacja_kolei/wiadomosci/58819,modernizacja-linii-kolejowej-e30-w-krakowie-dobiega-konca
  - Linia Kraków – Katowice: Wszystkie odcinki z co najmniej półrocznym opóźnieniem (Rynek Kolejowy, 2019-02-19): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/linia-krakow--katowice-opoznienia-realizacji-prac-na-kolejnych-odcinkach-90630.html

## Modernizacja linii E59 Poznań Główny - Szczecin Dąbie
URL: https://projektometr.pl/projekt/modernizacja-linii-e59-poznan-glowny-szczecin-dabie
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 4.0 mld zł | Inwestor: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Kalendarium: ogł. 2006, plan 2025-09
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Wieloletnia modernizacja kolejowej linii E59 (nr 351) na ok. 190-kilometrowej trasie Poznań Główny - Szczecin, realizowana przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. i współfinansowana z unijnego instrumentu "Łącząc Europę" (CEF). Zakres objął przebudowę dwóch torów wraz z siecią trakcyjną, mostami, wiaduktami, przejazdami i peronami na stacjach oraz nowoczesne systemy sterowania ruchem, umożliwiając jazdę pociągów pasażerskich z prędkością do 160 km/h. Większość zasadniczych prac ukończono do końca 2023 r., a od nowego rozkładu z grudnia 2024 r. najszybsze pociągi pokonują trasę w czasie poniżej 2 godzin; prace wykończeniowe prowadzono jeszcze m.in. na stacji Stargard. Według doniesień ze stycznia 2026 r. zasadnicze roboty modernizacyjne między Poznaniem a Szczecinem zostały zakończone, a na linii nr 351 nie obowiązują już zamknięcia torowe. Wartość inwestycji przekroczyła 4 mld zł.
Znaczenie: Modernizacja linii E59 skraca czas i podnosi komfort podróży między dwoma dużymi ośrodkami zachodniej Polski: od rozkładu z grudnia 2024 r. najszybsze pociągi jadą między Poznaniem a Szczecinem w czasie poniżej 2 godzin z prędkością do 160 km/h, a docelowo zapowiadano skrócenie przejazdu do 1 godz. 45 min. Nowe perony na kilkudziesięciu stacjach i przystankach oraz zwiększona przepustowość linii pozwalają uruchamiać dodatkowe połączenia dalekobieżne i regionalne. Linia stanowi część transeuropejskiego korytarza Bałtyk-Adriatyk.
Źródła:
  - Koniec prac na linii Poznań - Szczecin w 3. kwartale (Rynek Kolejowy, 2025-03-06): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/koniec-prac-na-linii-poznan--szczecin-w-3-kwartale-122397.html
  - PLK: Koniec prac na torach między Poznaniem a Szczecinem w 2024 roku (Rynek Kolejowy, 2024-02-08): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/plk-koniec-prac-na-torach-miedzy-poznaniem-a-szczecinem-w-2024-roku-117319.html
  - Modernizacja linii kolejowej E 59 na odcinku Poznań-Szczecin-Świnoujście - informacja prasowa (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., 2006-02-28): https://www.plk-sa.pl/o-spolce/biuro-prasowe/informacje-prasowe/szczegoly/modernizacja-linii-kolejowej-e-59-na-odcinku-poznan-szczecin-swinoujscie-informacja-prasowa-106
  - Modernizacja Linii PKP Poznań-Szczecin - Aktualności i Informacje (poznan-szczecin.pl): https://poznan-szczecin.pl/
  - Pociągi Szczecin - Warszawa przyspieszyły. Już po raz ostatni? (Rynek Kolejowy, 2026-01-23): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/pociagi-szczecin--warszawa-przyspieszyly-juz-po-raz-ostatni-126396.html
  - Linia kolejowa Nr 351 Poznań Główny - Szczecin Główny. 2025r. (Polrails, 2025-05-22): https://www.polrails.net/linia-kolejowa-nr-351-poznan-glowny-szczecin-glowny-2025r/6472

## Modernizacja linii nr 201 Maksymilianowo - Gdynia (magistrala węglowa, dostęp do portu Gdynia)
URL: https://projektometr.pl/projekt/modernizacja-linii-nr-201-maksymilianowo-gdynia-magistrala-w
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Kalendarium: plan 2032
Efekt: opóźnione
Opis: Kompleksowa modernizacja, rozbudowa i elektryfikacja linii kolejowej nr 201 na odcinku Maksymilianowo - Kościerzyna - Gdynia (historyczna magistrala węglowa). Program obejmuje budowę drugiego toru na większości szlaku, elektryfikację, przebudowę stacji Maksymilianowo oraz budowę trzeciego toru na odcinku Gdańsk Osowa - Gdynia Główna w celu zwiększenia przepustowości korytarza towarowego do portu w Gdyni. Prace prowadzone są etapowo - kontrakty na kolejne odcinki są podpisywane i ogłaszane, m.in. odcinek Wierzchucin - Lipowa Tucholska (kontrakt ok. 915 mln zł) oraz odcinek C Gdańsk Osowa - Gdynia Główna (szacowana wartość ponad 1,3 mld zł). Inwestor: PKP Polskie Linie Kolejowe.
Znaczenie: Modernizacja i elektryfikacja magistrali węglowej ma zwiększyć przepustowość i prędkość ruchu towarowego w kierunku portu w Gdyni oraz skrócić czasy przejazdu pociągów pasażerskich. Po zakończeniu prac linia będzie dwutorowa i zelektryfikowana na całym szlaku Maksymilianowo - Gdynia, a na odcinku Gdańsk Osowa - Gdynia Główna trzytorowa, co usprawni połączenia Trójmiasta z regionem oraz obsługę ładunków w porcie.
Źródła:
  - Z Gdańska do Gdyni po trzech torach - ogłaszamy kolejny przetarg na modernizację trasy Bydgoszcz - Trójmiasto (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., 2025-10-02): https://www.plk-sa.pl/o-spolce/biuro-prasowe/informacje-prasowe/szczegoly/z-gdanska-do-gdyni-po-trzech-torach-oglaszamy-kolejny-przetarg-na-modernizacje-trasy-bydgoszcz-trojmiasto-11217
  - Kolejne 27 km linii 201 do przebudowy. Kontrakt za 915 mln zł podpisany (inzynieria.com): https://inzynieria.com/drogi/wiadomosci/100740,kolejne-27-km-linii-201-do-przebudowy-kontrakt-za-915-mln-zl-podpisany
  - Modernizacja linii kolejowej nr 201 do roku 2032? (Rynek Kolejowy, 2025-04-16): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/modernizacja-linii-kolejowej-nr-201-do-roku-2032-122894.html

## Modernizacja toru wodnego i rozbudowa nabrzeży w Porcie Wewnętrznym w Gdańsku (etap 1)
URL: https://projektometr.pl/projekt/modernizacja-toru-wodnego-i-rozbudowa-nabrzezy-w-porcie-wewn
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 595 mln zł | Inwestor: Zarząd Morskiego Portu Gdańsk S.A.
Kalendarium: start 2016, oddano 2022-06
Efekt: dostarczone
Opis: Program "Modernizacja toru wodnego, rozbudowa nabrzeży oraz poprawa warunków żeglugi w Porcie Wewnętrznym" realizowany przez Zarząd Morskiego Portu Gdańsk objął przebudowę blisko 5 km nabrzeży (m.in. Oliwskie, Ziółkowskiego, Obrońców Poczty Polskiej, Mew, Zbożowe, Wisłoujście, Dworzec Drzewny oraz odcinki nabrzeży Wiślanego, Szczecińskiego i BON) oraz ponad 7 km toru wodnego Portu Wewnętrznego. Realizację rozpoczęto w 2016 r., a jej podsumowanie odbyło się 27 czerwca 2022 r. Całkowity koszt przekroczył 595 mln zł, z czego 85 proc. sfinansowała Unia Europejska z instrumentu CEF (Connecting Europe Facility).
Znaczenie: Modernizacja poprawiła parametry nawigacyjne toru wodnego i podniosła dopuszczalne zanurzenie statków wchodzących do Portu Wewnętrznego. W Kanale Portowym mogą być obsługiwane jednostki o długości do 250 m, szerokości 35 m i zanurzeniu 10,6 m, co zwiększyło bezpieczeństwo żeglugi i dostępność nabrzeży dla większych statków.
Źródła:
  - Blisko 5 km nabrzeży, ponad 7 km zmodernizowanego toru wodnego - finał kluczowej inwestycji Portu Gdańsk (Zarząd Morskiego Portu Gdańsk, 2022-06-27): https://www.portgdansk.pl/biuro-prasowe/blisko-5-km-nabrzezy-ponad-7-km-zmodernizowanego-toru-wodnego-final-kluczowej-inwestycji-portu-gdansk/
  - Modernizacja blisko 5 km nabrzeży i 7 km toru wodnego - Port Gdańsk ogłasza finał inwestycji za 595 mln (Gdansk.pl, 2022-06-28): https://www.gdansk.pl/wiadomosci/Port-Gdansk-oglasza-final-inwestycji-za-595-mln,a,222892
  - Port Gdańsk kończy inwestycję za ponad pół miliarda złotych (WNP.pl, 2022-06-27): https://www.wnp.pl/logistyka/port-gdansk-konczy-inwestycje-za-ponad-pol-miliarda-zlotych,596342.html
  - Port Gdańsk - zakończenie modernizacji toru wodnego i nabrzeży (Pomorski Urząd Wojewódzki w Gdańsku, 2022-06): https://www.gdansk.uw.gov.pl/5990-port-gdansk-zakonczenie-modernizacji-toru-wodnego-i-nabrzezy
  - Rekordowe przeładunki 2023 w Porcie Gdańsk. W I półroczu o 36 proc. większe niż w tym samym okresie roku 2022 (Gdansk.pl, 2023-07): https://www.gdansk.pl/wiadomosci/Rekordowe-przeladunki-2023-w-Porcie-Gdansk,a,248020

## Modernizacja toru wodnego Świnoujście–Szczecin do 12,5 m
URL: https://projektometr.pl/projekt/modernizacja-toru-wodnego-swinoujscie-szczecin-do-12-5-m
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.9 mld zł | Inwestor: Urząd Morski w Szczecinie
Kalendarium: start 2016, oddano 2022-05-09
Efekt: dostarczone
Opis: Pogłębienie i poszerzenie morskiego toru wodnego łączącego port w Świnoujściu z portem w Szczecinie na odcinku ok. 62 km do głębokości 12,5 m i szerokości 100 m. W ramach prac czerpalnych wydobyto ok. 24 mln m³ urobku, z którego na Zalewie Szczecińskim usypano dwie sztuczne wyspy. Inwestorem był Urząd Morski w Szczecinie, a przedsięwzięcie współfinansowano ze środków unijnego Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014–2020.
Znaczenie: Podniesienie maksymalnego dopuszczalnego zanurzenia statków zawijających do Szczecina z nieco ponad 9 m do ok. 11 m, co umożliwia obsługę większych jednostek i zwiększa konkurencyjność zespołu portów Szczecin–Świnoujście. Efektem prac są także dwie nowe sztuczne wyspy na Zalewie Szczecińskim, uformowane z ok. 24 mln m³ urobku czerpalnego.
Źródła:
  - Zakończyły się prace związane z modernizacją toru wodnego Świnoujście–Szczecin (Ministerstwo Infrastruktury (gov.pl), 2022-05): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/zakonczyly-sie-prace-zwiazane-z-modernizacja-toru-wodnego-swinoujscie--szczecin
  - Zakończenie modernizacji toru wodnego Świnoujście-Szczecin (Urząd Morski w Szczecinie, 2022-05): https://www.ums.gov.pl/600-zakonczenie-modernizacji-toru-wodnego-swinoujscie-szczecin
  - Modernizacja toru wodnego Świnoujście – Szczecin do głębokości 12,5 m (Mapa Dotacji UE (gov.pl)): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/746798/
  - Modernizacja toru wodnego Świnoujście-Szczecin zakończona. Pogłębili do 12,5 m, zbudowali dwie wyspy (24Kurier, 2022-05-09): https://24kurier.pl/aktualnosci/wiadomosci/modernizacja-toru-wodnego-swinoujscie-szczecin-zakonczona-poglebili-do-12-5-m-zbudowali-dwie-wyspy/
  - Szczecin: Do portu zacumował statek z ładunkiem 50 tysięcy ton. To absolutny rekord (RMF24, 2025-08-28): https://www.rmf24.pl/regiony/szczecin/news-statek-z-rekordowym-ladunkiem-zacumowal-w-szczecinskim-porci,nId,8014836
  - Rekord tonażowy w Porcie Szczecin (GospodarkaMorska.pl, 2025-08): https://www.gospodarkamorska.pl/rekord-tonazowy-w-porcie-szczecin-87110

## Modernizacja zabudowy regulacyjnej Odry granicznej
URL: https://projektometr.pl/projekt/modernizacja-zabudowy-regulacyjnej-odry-granicznej
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 470 mln zł | Inwestor: Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie
Kalendarium: ogł. 2020-12-03, oddano 2024-02-21
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Projekt Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie polegający na przebudowie zabudowy regulacyjnej granicznego odcinka Odry: remoncie 171 ostróg (tam poprzecznych), budowie 21 nowych oraz wykonaniu umocnień brzegowych. Celem była poprawa warunków żeglugowych i lodołamania oraz uzyskanie głębokości tranzytowej pozwalającej na osiągnięcie III klasy drogi wodnej. Umowę o dofinansowanie podpisano 3 grudnia 2020 r., a zasadnicze prace zakończono 21 lutego 2024 r. Inwestycję współfinansowano ze środków POIiŚ i Banku Światowego.
Znaczenie: Przebudowa zabudowy regulacyjnej granicznej Odry miała poprawić żeglowność i skuteczność zimowego lodołamania na kluczowym transgranicznym odcinku rzeki. Zakres (remont 171 ostróg, budowa 21 nowych oraz umocnienia brzegowe) wykonano zgodnie z planem, a zasadnicze prace zakończono 21 lutego 2024 r. Realizacja stała się jednak przedmiotem sporu na tle praworządności i ochrony środowiska: po katastrofie ekologicznej na Odrze w 2022 r. WSA w Warszawie (grudzień 2022) i NSA (marzec 2023) nakazały wstrzymanie prac wskutek skarg Brandenburgii i organizacji ekologicznych, mimo to prace kontynuowano i doprowadzono do końca. Już po ukończeniu inwestycji, 27 stycznia 2025 r. WSA w Warszawie uchylił decyzje środowiskowe RDOŚ i GDOŚ, na podstawie których prowadzono roboty - co zdaniem sądu oznacza, że prace wykonano nielegalnie; Brandenburgia pozwała Polskę, a organizacje ekologiczne domagają się renaturyzacji rzeki. Docelowa głębokość tranzytowa 1,80 m dla III klasy drogi wodnej na granicznym odcinku Odry nie została po zakończeniu prac potwierdzona niezależnym pomiarem.
Źródła:
  - Umowa na prace modernizacyjne na Odrze granicznej podpisana (Ministerstwo Infrastruktury, 2020-12-03): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/umowa-na-prace-modernizacyjne-na-odrze-granicznej-podpisana
  - Finał prac gwarancyjnych na Odrze granicznej (PGW Wody Polskie - RZGW w Szczecinie, 2024-08-08): https://www.gov.pl/web/wody-polskie-szczecin/final-prac-gwarancyjnych-na-odrze-granicznej
  - Prace regulacyjne na Odrze muszą zostać wstrzymane. Jest decyzja NSA, ale... (Teraz Środowisko, 2023-03): https://www.teraz-srodowisko.pl/aktualnosci/katastrofa-ekologiczna-odra-wyrok-nsa-zasolenie-zlote-algi-13142.html
  - Sąd nakazał wstrzymanie prac regulacyjnych na Odrze (OKO.press, 2022-12-22): https://oko.press/odra-wyrok-sadu
  - 1B.2 Prace modernizacyjne na Odrze granicznej w celu zapewnienia zimowego lodołamania (Biuro Koordynacji Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej Dorzecza Odry i Wisły, 2024): https://odrapcu.pl/inwestycja/1b-2%E2%80%8B-prace-modernizacyjne-na-odrze-granicznej-w-celu-zapewnienia-zimowego-lodolamania/
  - Zapadł wyrok w sprawie Odry. Rząd wykonał prace regulacyjne nielegalnie (OKO.press, 2025-01-28): https://oko.press/odra-wyrok-rzad-wykonal-prace-nielegalnie
  - Informacja Żeglugowa na rzece Odrze wg stanu na dzień 03.10.2025 r. (PGW Wody Polskie - RZGW we Wrocławiu / RZGW w Szczecinie, 2025-10-03): https://www.gov.pl/attachment/d1cbaaac-bb2f-4984-baf6-bccc4b9f537b
  - Wody Polskie analizują konsekwencje uchylenia przez sąd decyzji środowiskowych dla prac na Odrze (PortalMorski.pl, 2025-01-29): https://www.portalmorski.pl/prawo-polityka/57438-wody-polskie-analizuja-konsekwencje-uchylenia-przez-sa-decyzji-srodowiskowych-dla-prac-na-odrze

## Modernizacja linii kolejowej nr 8, odcinek Warszawa Okęcie – Radom (LOT A–F)
URL: https://projektometr.pl/projekt/modernization-of-railway-line-8-warszawa-okecie-radom
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.9 mld zł | Inwestor: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Kalendarium: start 2014, oddano 2023-06-11
Efekt: dostarczone
Opis: Kompleksowa modernizacja ok. 100-kilometrowego odcinka linii kolejowej nr 8 od Warszawy Okęcia do Radomia, przeprowadzona przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. i współfinansowana z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014–2020. Zakres podzielono na sześć zadań (LOT A–F) i rozliczono w dwóch głównych projektach unijnych: „Modernizacja linii kolejowej nr 8, odcinek Warszawa Okęcie – Radom (LOT A, B, F) – Faza II” o wartości całkowitej 1 102 303 466,10 zł oraz „Prace na linii kolejowej nr 8, odcinek Warka – Radom (Lot C, D, E)” o wartości całkowitej 843 229 447,19 zł. Prace na odcinku Warka – Radom objęły budowę drugiego toru oraz przebudowę mostu na rzece Pilicy, a na całej trasie wymianę nawierzchni, przebudowę stacji i przystanków, sieci trakcyjnej oraz urządzeń sterowania ruchem kolejowym w celu podniesienia prędkości do 160 km/h dla pociągów pasażerskich i 120 km/h dla towarowych. Przebudowę rozpoczęto w 2014 r. od modernizacji stacji w Radomiu, a w 2015 r. ruszyły prace na odcinku Warszawa Okęcie – Czachówek. Od 11 czerwca 2023 r. pociągi na całym odcinku Warszawa Okęcie – Radom mogą jeździć z maksymalną prędkością 160 km/h, co skróciło czas przejazdu Radom – Warszawa do ok. 54 minut. Łączna wartość obu projektów wyniosła ok. 1,9 mld zł, przy czym publiczne komunikaty wskazywały wartość współfinansowania z POIiŚ na poziomie ok. 1,7 mld zł.
Znaczenie: Modernizacja skróciła czas przejazdu na trasie Warszawa – Radom (ok. 54 minuty po zakończeniu prac) dzięki podniesieniu prędkości maksymalnej do 160 km/h. Budowa drugiego toru na odcinku Warka – Radom oraz przebudowa mostu na Pilicy zwiększyły przepustowość i niezawodność linii nr 8, stanowiącej element korytarza kolejowego Warszawa – Radom – Kielce – Kraków.
Źródła:
  - POIiŚ 5.1-3 Modernizacja linii kolejowej nr 8, odcinek Warszawa Okęcie – Radom (LOT A, B, F) - Faza II (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. (Mapa inwestycyjna)): https://www.plk-inwestycje.pl/projekty/program-operacyjny-infrastruktura-i-srodowisko-2014-2020/poiis-51-3-modernizacja-linii-kolejowej-nr-8-odcinek-warszawa-okecie-radom-lot-a-b-f-faza-ii/
  - Modernizacja linii kolejowej nr 8, odcinek Warszawa Okęcie - Radom (LOT A, B, F) - FAZA II (mapadotacji.gov.pl): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/746850/?lang=en
  - Prace na linii kolejowej nr 8, odcinek Warka – Radom (Lot C, D, E) (mapadotacji.gov.pl): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/778155/?lang=en
  - Po 9 latach modernizacji linii Warszawa - Radom pojedziemy po niej 160 km/h (Rynek Kolejowy, 2023): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/po-9-latach-modernizacji-linii-warszawa--radom-pojedziemy-po-niej-160-kmh-113532.html
  - Na trasie kolejowej nr 8 Warszawa – Radom pociągi mogą jeździć z prędkością do 160 km/h (Mazowiecki Urząd Wojewódzki (gov.pl), 2023-06-12): https://www.gov.pl/web/uw-mazowiecki/na-trasie-kolejowej-nr-8-warszawa--radom-pociagi-moga-jezdzic-z-predkoscia-do-160-kmh

## Modernizacja linii kolejowej E20 na odcinku Siedlce – Terespol
URL: https://projektometr.pl/projekt/modernization-of-railway-line-e20-siedlce-terespol
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.1 mld zł | Inwestor: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Kalendarium: start 2004, plan 2015
Efekt: dostarczone
Opis: Modernizacja linii kolejowej E20 na odcinku Siedlce – Terespol o długości 121 km, będącym częścią II paneuropejskiego korytarza transportowego Zachód – Wschód łączącego Berlin z Moskwą i prowadzącym do przejścia granicznego z Białorusią w Terespolu. Celem było dostosowanie linii do prędkości 160 km/h w ruchu pasażerskim oraz 120 km/h przy nacisku 221 kN na oś w ruchu towarowym. Inwestycja, prowadzona przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., realizowana była etapami: etap I (zaplanowany na lata 2004–2007), współfinansowany z funduszy unijnych ISPA/Funduszu Spójności (projekt nr 2001/PL/16/P/PT/012, źródła finansowania: grant ISPA – 75%, budżet państwa – 25%), objął przebudowę torów, sieci trakcyjnej, przejazdów oraz obiektów inżynieryjnych; 17 września 2009 r. odbyła się uroczystość otwarcia zmodernizowanego odcinka. Etap II, współfinansowany ze środków UE, prowadzony był z zakończeniem prac zaplanowanym na lipiec 2015 r. i objął m.in. przebudowę 52 elementów infrastruktury (przejazdy, kładki, wiadukty, perony, nastawnie) oraz modernizację stacji Biała Podlaska, Małaszewicze i Terespol; wartość umowy na roboty II etapu przekraczała 0,5 mld zł brutto. Zgodnie z rejestrem dotacji UE wartość projektu „Modernizacja linii kolejowej E20 na odc. Siedlce – Terespol, Faza I” wyniosła 1 115 154 534,62 zł, z czego dofinansowanie UE z Funduszu Spójności stanowiło 675 912 480,50 zł; beneficjentem było PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Kwota kosztu w tym rekordzie odnosi się do zarejestrowanej w rejestrze dotacji UE wartości projektu (Faza I), a nie do zsumowanej wartości wszystkich etapów z lat 2004–2015.
Znaczenie: Zmodernizowany odcinek Siedlce – Terespol stanowi wschodni fragment linii E20 (LK2) Warszawa – Terespol, prowadzącej do przejścia granicznego z Białorusią i dalej na wschód – element II paneuropejskiego korytarza transportowego oraz transeuropejskiej sieci transportowej TEN-T. Podniesienie parametrów linii do 160 km/h w ruchu pasażerskim i 120 km/h w ruchu towarowym poprawiło przepustowość i czas przejazdu na jednym z głównych szlaków tranzytowych wschód–zachód w Polsce.
Źródła:
  - Modernizacja linii kolejowej E20 na odc. Siedlce - Terespol, Faza I (Mapa Dotacji UE (mapadotacji.gov.pl)): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/544426/?lang=pl
  - Modernizacja linii kolejowej E 20 na odcinku Siedlce - Terespol (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.): https://www.plk-sa.pl/o-spolce/biuro-prasowe/informacje-prasowe/szczegoly/modernizacja-linii-kolejowej-e-20-na-odcinku-siedlce-terespol-625
  - Modernizacja linii kolejowej E20 na odcinku Siedlce – Terespol (Zielone Mazowsze): https://zm.org.pl/koalicja-siedlce_terespol/
  - Nowe perony na trasie Siedlce – Terespol (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., 2014-11-28): https://www.plk-sa.pl/o-spolce/biuro-prasowe/informacje-prasowe/szczegoly/nowe-perony-na-trasie-siedlce-terespol-2678
  - Linia kolejowa E20: Rozpoczął się drugi etap modernizacji (Rynek Kolejowy): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/linia-kolejowa-e20-rozpoczal-sie-drugi-etap-modernizacji--26807.html

## Modernizacja linii kolejowej E30/C-E30 Kraków – Rzeszów (odcinek Podłęże – Rzeszów, etap III)
URL: https://projektometr.pl/projekt/modernization-of-railway-line-e30-ce30-krakow-rzeszow-podleze-rzeszow
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 4.7 mld zł | Inwestor: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Kalendarium: oddano 2017-12
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Modernizacja międzynarodowej linii kolejowej E30/C-E30 na odcinku Kraków (Podłęże) – Rzeszów (blisko 140 km torów), realizowana przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. jako etap III w dwóch fazach: Faza I w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2007–2013 (projekt POIiŚ 7.1-30) oraz Faza II w ramach POIiŚ 2014–2020 (projekt POIiŚ 5.1-7). Orientacyjny koszt całkowity całego projektu oszacowano (2012 r.) na 4672,08 mln zł, z czego szacunkowa kwota dofinansowania z funduszy Unii Europejskiej miała wynieść 2181,02 mln zł; większość finansowania stanowiły fundusze UE w ramach POIiŚ. Zakres inwestycji objął modernizację blisko 140 km torów wraz z nowym typem sieci trakcyjnej, komputerowymi urządzeniami sterowania ruchem kolejowym i telekomunikacją oraz przebudowę i budowę 139 wiaduktów, mostów i estakad, a linię dostosowano do prędkości 160 km/h dla pociągów pasażerskich i 120 km/h dla towarowych. Prace pierwotnie planowano zakończyć na koniec 2014 roku; zasadnicze prace na odcinku Podłęże – Rzeszów zakończono w grudniu 2017 roku i od 10 grudnia 2017 roku najszybsze pociągi pasażerskie pojechały tą trasą z prędkością do 160 km/h. Faza II (POIiŚ 5.1-7, wartość 711,9 mln zł) obejmowała prace uzupełniające realizowane w kolejnych latach. Rynek Kolejowy określił przedsięwzięcie jako jedną z największych inwestycji PKP PLK na południu kraju.
Znaczenie: Modernizacja podniosła prędkość maksymalną na trasie Kraków – Rzeszów do 160 km/h dla pociągów pasażerskich i 120 km/h dla towarowych oraz skróciła czas przejazdu na tym ciągu. Przebudowa 139 wiaduktów, mostów i estakad oraz budowa skrzyżowań bezkolizyjnych poprawiły bezpieczeństwo ruchu. Linia stanowi część międzynarodowego korytarza kolejowego E30/C-E30 w sieci TEN-T, łączącego Polskę z Europą Zachodnią oraz — przez Rzeszów i Medykę — ze wschodnią granicą kraju, i była jedną z największych inwestycji kolejowych PKP PLK realizowanych na południu Polski.
Źródła:
  - Modernizacja linii E30/C-E 30 na odcinku Kraków – Rzeszów (Inżynier Budownictwa, 2012-05-25): https://inzynierbudownictwa.pl/modernizacja-linii-e30-c-e-30-na-odcinku-krakow-rzeszow/
  - W nowym rozkładzie od Podłęża do Rzeszowa 160 km/h (Rynek Kolejowy, 2017-12-03): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/w-nowym-rozkladzie-od-podleza-do-rzeszowa-160-kmh-84689.html
  - POIiŚ 7.1-30 Modernizacja linii kolejowej E30/C-E30, odcinek Kraków – Rzeszów, etap III – Faza I (PKP PLK S.A. – Mapa inwestycyjna): https://www.plk-inwestycje.pl/projekty/program-operacyjny-infrastruktura-i-srodowisko-2007-2013/poiis-71-30-modernizacja-linii-kolejowej-e30/c-e30-odcinek-krakow-rzeszow-etap-iii-faza-i/
  - POIiŚ 5.1-7 Modernizacja linii kolejowej E30/C-E30, odcinek Kraków – Rzeszów, etap III – Faza II (PKP PLK S.A. – Mapa inwestycyjna): https://www.plk-inwestycje.pl/projekty/program-operacyjny-infrastruktura-i-srodowisko-2014-2020/poiis-51-7-modernizacja-linii-kolejowej-e30/c-e30-odcinek-krakow-rzeszow-etap-iii-faza-ii/
  - PKP PLK: kończy się modernizacja linii Kraków-Rzeszów; od grudnia 160 km/h (Bankier.pl / PAP, 2016-03-08): https://www.bankier.pl/wiadomosc/PKP-PLK-konczy-sie-modernizacja-linii-Krakow-Rzeszow-od-grudnia-160-km-h-3496316.html
  - Linia E30. Na co PLK wydała trzy i pół miliarda? (Rynek Kolejowy, 2016-03-08): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/w-bochni-zmodernizowano-infrastrukture-dworca-pkp-75720.html

## Modernizacja linii kolejowej E59 na odcinku Wrocław – Poznań (linia nr 271)
URL: https://projektometr.pl/projekt/modernization-of-railway-line-e59-wroclaw-poznan
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.7 mld zł | Inwestor: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Kalendarium: oddano 2023
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Wieloetapowa modernizacja magistralnej linii kolejowej nr 271 Wrocław – Poznań (fragment międzynarodowego korytarza E59), realizowana przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. i współfinansowana ze środków Unii Europejskiej (Fundusz Spójności / instrument "Łącząc Europę" CEF, Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko). Trasa liczy ponad 160 km. Celem prac było dostosowanie linii do prędkości 160 km/h w ruchu pasażerskim i 120 km/h w ruchu towarowym, z przygotowaniem części infrastruktury pod docelowe 200 km/h. Modernizację prowadzono w kolejnych etapach: Wrocław – granica województwa dolnośląskiego, granica woj. dolnośląskiego – Czempiń (z odcinkami Rawicz – Leszno i Czempiń – Rawicz) oraz Czempiń – Poznań (etap III, odcinek nr 271 km 131–163). Według PKP PLK nakłady na modernizację linii nr 271 od początku 2016 r. do końca 2021 r. wyniosły 1 704,9 mln zł. Sztandarowy etap granica woj. dolnośląskiego – Czempiń miał koszt całkowity ok. 1,5 mld zł (w tym ok. 1,2 mld zł ze środków UE), a kontrakt na odcinek Rawicz – Leszno podpisano w 2017 r. za 355 mln zł netto. Zakończenie całości pierwotnie zapowiadano na 2012, potem 2014 i 2020 rok; prace opóźniło m.in. wycofanie się wykonawcy Astaldi w 2018 r. Zasadnicze roboty na ostatnim, problematycznym odcinku granica Dolnego Śląska – Czempiń ukończono na przełomie 2022 i 2023 r., dzięki czemu najszybszy pociąg (IC Heweliusz) pokonuje trasę Wrocław – Poznań w 1 godzinę i 23 minuty (wcześniej ok. 2 godzin i 20 minut). Krótszy odcinek Czempiń – Poznań (etap III) domykano jeszcze w 2023 r.
Znaczenie: Modernizacja linii nr 271 skróciła czas przejazdu najszybszych pociągów między Wrocławiem a Poznaniem z ok. 2 godzin i 20 minut do 1 godziny i 23 minut i podniosła prędkość maksymalną do 160 km/h w ruchu pasażerskim. Linia stanowi polski fragment międzynarodowego korytarza kolejowego E59, łączącego Skandynawię z Europą Środkową, i jest częścią transeuropejskiej sieci transportowej TEN-T. Inwestycja poprawiła również parametry dla ruchu towarowego (do 120 km/h) oraz bezpieczeństwo dzięki nowym systemom sterowania ruchem i przebudowie stacji.
Źródła:
  - Wciąż nie jeździmy z prędkością 160 km/h na całej magistrali Poznań – Wrocław (ponad 1,7 mld zł na linię 271) (Rynek Kolejowy, 2022-04-06): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/ponad-17-miliarda-zlotych-na-linie-271-pociagi-nadal-nie-wszedzie-jezdza-160-kmh--107507.html
  - 355 mln zł na ostatni etap modernizacji linii Poznań–Wrocław (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., 2017-06-23): https://www.plk-sa.pl/o-spolce/biuro-prasowe/informacje-prasowe/szczegoly/355-mln-zl-na-ostatni-etap-modernizacji-linii-poznan-wroclaw-3410
  - Koniec modernizacji linii Wrocław – Poznań. Czy Intercity wykorzystuje jej efekty? (Rynek Kolejowy, 2023-01-10): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/koniec-modernizacji-linii-wroclaw--poznan-czy-intercity-wykorzystuje-jej-efekty-111479.html
  - POIiŚ 5.1-2 Modernizacja linii kolejowej E59 na odcinku Wrocław–Poznań, etap III, odcinek Czempiń–Poznań, Faza II (PKP PLK S.A. – Mapa inwestycyjna): https://www.plk-inwestycje.pl/projekty/program-operacyjny-infrastruktura-i-srodowisko-2014-2020/poiis-51-2-modernizacja-linii-kolejowej-e59-na-odcinku-wroclaw-poznan-etap-iii-odcinek-czempin-poznan-faza-ii/

## Modernizacja linii kolejowej E 65 (C-E 65), odcinek Warszawa – Gdynia (LK9)
URL: https://projektometr.pl/projekt/modernization-of-railway-line-e65-warsaw-gdynia-line-9
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 3.2 mld zł | Inwestor: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Kalendarium: ogł. 2006, start 2011, oddano 2015
Efekt: dostarczone
Opis: Kompleksowa modernizacja magistrali kolejowej E 65 / C-E 65 na odcinku Warszawa – Gdynia (linia kolejowa nr 9 wraz z liniami towarzyszącymi), stanowiącej część transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T). Celem inwestycji było dostosowanie trasy do prędkości 160 km/h dla pociągów pasażerskich z klasycznym taborem (do 200 km/h dla taboru z wychylnym pudłem) oraz 120 km/h dla pociągów towarowych o nacisku 225 kN/oś, wraz z budową nowoczesnych lokalnych centrów sterowania ruchem kolejowym (LCS). Trzon modernizacji zrealizowano w perspektywie unijnej 2007–2013 (Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, Fundusz Spójności) w podziale na cztery projekty obszarowe: LCS Ciechanów, LCS Działdowo, LCS Iława / LCS Malbork oraz LCS Gdańsk / LCS Gdynia. Zasadnicza i najczęściej przywoływana część modernizacji — odcinki objęte projektami LCS Działdowo oraz LCS Iława / LCS Malbork, łącznie ok. 157 km trasy z Warszawy do Gdyni — kosztowała 3,2 mld zł, z dofinansowaniem UE ok. 1,8 mld zł z Funduszu Spójności, i była jedną z największych inwestycji kolejowych w Polsce. Beneficjentem i inwestorem jest PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Zasadnicza część robót przypadła na lata 2011–2015; modernizację odcinków objętych POIiŚ 2007–2013 ukończono w 2015 roku. Wcześniejsze i uzupełniające zakresy (Etap I/II finansowane m.in. z ISPA / Funduszu Spójności perspektywy 2000–2006, projekt Nr 2005/PL/16/C/PT/001, oraz zabudowa systemu ERTMS/ETCS) realizowano odrębnie.
Znaczenie: Modernizacja magistrali E 65 Warszawa – Gdynia (linia nr 9) skróciła czas przejazdu na jednym z najważniejszych ciągów pasażerskich w Polsce, łączącym stolicę z aglomeracją trójmiejską i portami Gdańska oraz Gdyni w ramach transeuropejskiej sieci transportowej. Po modernizacji najszybszy pociąg pokonywał trasę Warszawa – Gdynia w ok. 184 minuty (stan na 2015 r.), a infrastruktura uzyskała parametry umożliwiające jazdę pociągów pasażerskich z prędkością 160 km/h. Uruchomiono nowoczesne lokalne centra sterowania ruchem kolejowym (m.in. w Malborku, Iławie i Działdowie), poprawiające płynność i bezpieczeństwo ruchu.
Źródła:
  - PKP PLK: Modernizacja trasy Warszawa – Gdynia (BiznesAlert.pl, 2015-12-21): https://biznesalert.pl/pkp-plk-modernizacja-trasy-warszawa-gdynia/
  - Nowoczesne sterowanie ruchem kolejowym na linii z Warszawy do Gdyni (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., 2015-12-18): https://www.plk-sa.pl/o-spolce/biuro-prasowe/informacje-prasowe/szczegoly/nowoczesne-sterowanie-ruchem-kolejowym-na-linii-z-warszawy-do-gdyni-2963
  - POIiŚ 7.1-1.1 Modernizacja linii kolejowej E65/CE65 Warszawa–Gdynia – obszar LCS Ciechanów (PKP PLK S.A. — Mapa inwestycyjna): https://www.plk-inwestycje.pl/projekty/program-operacyjny-infrastruktura-i-srodowisko-2007-2013/poiis-71-11-modernizacja-linii-kolejowej-e65-ce65-warszawa-gdynia-obszar-lcs-ciechanow/
  - POIiŚ 7.1-1.2 Modernizacja linii kolejowej E65/CE65 Warszawa–Gdynia – obszar LCS Gdańsk, LCS Gdynia (PKP PLK S.A. — Mapa inwestycyjna): https://www.plk-inwestycje.pl/projekty/program-operacyjny-infrastruktura-i-srodowisko-2007-2013/poiis-71-12-modernizacja-linii-kolejowej-e-65-ce-65-na-odcinku-warszawa-gdynia-obszar-lcs-gdansk-lcs-gdynia/
  - POIiŚ 7.1-1.3 Modernizacja linii kolejowej E65/CE65 Warszawa–Gdynia – obszar LCS Iława, LCS Malbork (PKP PLK S.A. — Mapa inwestycyjna): https://www.plk-inwestycje.pl/projekty/program-operacyjny-infrastruktura-i-srodowisko-2007-2013/poiis-71-13-modernizacja-linii-kolejowej-e-65-ce-65-odcinek-warszawa-gdynia-obszar-lcs-ilawa-lcs-malbork/
  - Modernizacja linii kolejowej E65/CE65 Warszawa–Gdynia – obszar LCS Działdowo (Mapa Dotacji UE (gov.pl)): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/728225/
  - Modernizacja linii kolejowej E 65, odcinek Warszawa – Gdynia, Etap II (PKP PLK S.A. / SISKOM (archiwum)): https://www.siskom.waw.pl/komunikacja/kolej/LK9/Modernizacja_linii_kolejowej_E_65_odcinek_Warszawa-Gdynia_Etap_II.pdf

## Modernizacja linii kolejowej Warszawa – Łódź (linie nr 1 i 17), etap I i II
URL: https://projektometr.pl/projekt/modernization-of-railway-line-warsaw-lodz-lines-1-17-stages-i-and-ii
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 870 mln zł | Inwestor: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Kalendarium: start 2006, oddano 2018
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Wieloetapowa modernizacja magistrali kolejowej łączącej Warszawę z Łodzią (linia kolejowa nr 1 Warszawa Zachodnia – Koluszki oraz nr 17 Łódź Widzew – Koluszki), prowadzona przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z dofinansowaniem funduszy Unii Europejskiej. Podstawowym założeniem było przystosowanie trasy do prędkości 160 km/h dla pociągów pasażerskich oraz 120 km/h dla pociągów towarowych. Modernizację prowadzono w dwóch etapach. Etap I objął odcinek Skierniewice – Łódź Widzew; według Mapy Dotacji Unii Europejskiej wartość projektu „Modernizacja linii kolejowej Warszawa-Łódź, I etap odcinek Skierniewice Łódź Widzew” wyniosła 1 112 471 766,00 zł, w tym dofinansowanie UE 676 890 729,10 zł, a beneficjentem było PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Etap II objął odcinek Warszawa Zachodnia – Skierniewice (Miedniewice), ok. 58 km linii nr 1 od km 3,900 do km 61,350. 26 maja 2010 roku PKP PLK zawarły umowę na roboty w ramach etapu II o wartości 870 000 000 zł netto (1 061 400 000 zł brutto). Roboty etapu II realizowano w podziale na loty (m.in. Lot A – odcinek Warszawa Zachodnia – Miedniewice, Lot C – pozostałe roboty) oraz na fazy w perspektywach finansowych UE 2007–2013 i 2014–2020; pozostałe roboty rozliczano w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Zakres prac obejmował przebudowę geometrii toru, wymianę sieci trakcyjnej, przebudowę peronów, likwidację przejazdów w poziomie szyn, budowę przejść i przejazdów bezkolizyjnych, lokalne centra sterowania (m.in. LCS Skierniewice na odcinku linii nr 1 Żyrardów – Koluszki) oraz zabudowę systemu ERTMS/ETCS poziomu 2 i GSM-R. Zasadnicze prace modernizacyjne zakończono w 2018 roku, a rozliczeniowe fazy w ramach POIiŚ 2014–2020 kontynuowano w kolejnych latach. Inwestycja nie obejmuje odrębnego megaprojektu dworca i tunelu Łódź Fabryczna (ujętego jako osobny rekord).
Znaczenie: Modernizacja jednej z najważniejszych i najbardziej obciążonych magistrali kolejowych w Polsce skróciła czas przejazdu między Warszawą a Łodzią i podniosła prędkość maksymalną do 160 km/h dla pociągów pasażerskich. Trasa Warszawa – Łódź jest kluczowym połączeniem między dwiema największymi aglomeracjami centralnej Polski, a jej modernizacja wraz z zabudową ERTMS/ETCS i GSM-R poprawiła bezpieczeństwo, punktualność i przepustowość linii oraz jej interoperacyjność w sieci europejskiej.
Źródła:
  - Łódź – Warszawa: Ostateczny koniec modernizacji w 2018 r. (Rynek Kolejowy, 2016): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/lodz--warszawa-ostateczny-koniec-modernizacji-w-2018-76964.html
  - Prawie miliard złotych na modernizację linii kolejowej Warszawa – Łódź (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., 2010): https://www.plk-sa.pl/o-spolce/biuro-prasowe/informacje-prasowe/szczegoly/prawie-miliard-zlotych-na-modernizacje-linii-kolejowej-warszawa-lodz-84
  - Modernizacja linii kolejowej Warszawa-Łódź, I etap odcinek Skierniewice Łódź Widzew (Mapa Dotacji Unii Europejskiej): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/545329/
  - Modernizacja linii kolejowej nr 1 Warszawa – Łódź (SISKOM – Stowarzyszenie Integracji Stołecznej Komunikacji): https://www.siskom.waw.pl/kp-kolej-wawa-lodz.htm
  - POIiŚ 5.1-5 Modernizacja linii kolejowej Warszawa – Łódź, etap II, Lot A – Faza II (PKP PLK S.A. – Mapa inwestycyjna): https://www.plk-inwestycje.pl/projekty/program-operacyjny-infrastruktura-i-srodowisko-2014-2020/poiis-51-5-modernizacja-linii-kolejowej-warszawa-lodz-etap-ii-lot-a-odcinek-warszawa-zachodnia-miedniewice-skierniewice-faza-ii/

## Modernizacja Wrocławskiego Węzła Wodnego (przebudowa systemu ochrony przeciwpowodziowej Wrocławia)
URL: https://projektometr.pl/projekt/modernization-of-the-wrocaw-water-node-flood-protection-system-rebuild-for-wroca
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.4 mld zł | Inwestor: Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu (od 1 stycznia 2018 Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie – RZGW we Wrocławiu); jednostki wdrażania projektu: RZGW we Wrocławiu oraz Dolnośląski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych
Kalendarium: start 2012, oddano 2018
Efekt: dostarczone
Opis: Modernizacja Wrocławskiego Węzła Wodnego (WWW) była kluczowym komponentem (Komponent B) Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej Dorzecza Odry (OPDO/POPDO), finansowanego m.in. z pożyczki Banku Światowego oraz kredytu Banku Rozwoju Rady Europy. Celem przedsięwzięcia była przebudowa systemu ochrony przeciwpowodziowej Wrocławia — odpowiedź na katastrofalną powódź z 1997 roku. Prace prowadzono w latach 2012–2018: w latach 2012–2014 realizowano 4 kontrakty na roboty budowlane, a w latach 2014–2018 kolejne 2 kontrakty. Zakres obejmował m.in. zwiększenie przepustowości koryta Odry, poprawę stanu technicznego wałów oraz budowę kanału ulgi Odra–Widawa. Modernizacja zwiększyła przepustowość węzła z ok. 2200 m³/s do wielkości Qk nieco ponad 3100 m³/s, umożliwiając bezpieczne przeprowadzenie przez miasto wód wielkich zbliżonych do powodzi z 1997 roku. Za realizację odpowiadały do 31 grudnia 2017 r. dwie jednostki wdrażania projektu: Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu oraz Dolnośląski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych, a od 1 stycznia 2018 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie – Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu. Całkowity koszt przedsięwzięcia wyniósł 1 mld 411 mln zł: 703,72 mln zł (połowę) pokrył budżet państwa, 260,74 mln zł stanowił wkład Banku Rozwoju Rady Europy, 81,94 mln zł – Banku Światowego, a 364,94 mln zł – Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Znaczenie: Przebudowa Wrocławskiego Węzła Wodnego istotnie podniosła poziom bezpieczeństwa przeciwpowodziowego Wrocławia i okolic. Zwiększenie przepustowości węzła z ok. 2200 m³/s do ponad 3100 m³/s pozwala na bezpieczne przeprowadzenie przez miasto przepływów zbliżonych do katastrofalnej powodzi tysiąclecia z 1997 roku, gdy rzeczywisty przepływ znacząco przekroczył ówczesną przepustowość węzła. Inwestycja była jednym z największych przedsięwzięć hydrotechnicznych w dorzeczu Odry i elementem systemowej odpowiedzi państwa na powódź z 1997 roku.
Źródła:
  - Modernizacja Wrocławskiego Węzła Wodnego (Biuro Koordynacji Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej Dorzecza Odry i Wisły): https://odrapcu.pl/projekt-opdo/o-projekcie-popdo/modernizacja-wroclawskiego-wezla-wodnego/
  - Przebudowa Wrocławskiego Węzła Wodnego (Portal Komunalny, 2012-01-09): https://portalkomunalny.pl/przebudowa-wroclawskiego-wezla-wodnego-10199/
  - Modernizacja Wrocławskiego Węzła Wodnego – Przebudowa systemu ochrony przeciwpowodziowej m. Wrocławia – etap I (Mapa Dotacji UE (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej)): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/734479/?lang=en

## Mondi Świecie – maszyna papiernicza MP7 i nowy ciąg produkcji tektury i opakowań
URL: https://projektometr.pl/projekt/mondi-swiecie-new-mp7-paper-machine-and-packaging-line
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.5 mld zł | Inwestor: Mondi Świecie S.A. (grupa Mondi)
Kalendarium: start 2008, oddano 2009
Efekt: dostarczone
Opis: Budowa siódmej maszyny papierniczej (MP7) w zakładzie Mondi Świecie S.A. w Świeciu (województwo kujawsko-pomorskie) wraz z nowym ciągiem technologicznym produkcji papierów na tekturę falistą była największą inwestycją w historii zakładu. Koszt inwestycji wyniósł ok. 350 mln euro. MP7 to linia do produkcji niskogramaturowego papieru makulaturowego (fluting i testliner w gramaturze od 75 do 140 g/m2) o docelowej wielkości produkcji 470 000 ton rocznie, z prędkością konstrukcyjną 1800 m/min – jedna z najszybszych maszyn produkujących papiery opakowaniowe na świecie. Budowa trwała ok. 16 miesięcy; w pracach uczestniczyło ponad 1500 osób, a rozruch nowej maszyny nastąpił w 2009 roku. Nowa technologia pozwoliła obniżyć zużycie pary o ok. 20%, energii elektrycznej o ok. 30% i wody o ok. 40% w przeliczeniu na tonę papieru. Właścicielem 100% kapitału zakładowego spółki Mondi Świecie S.A. jest grupa Mondi.
Znaczenie: MP7 była największą inwestycją w historii zakładu Mondi Świecie i jedną z najnowocześniejszych linii do produkcji papierów opakowaniowych na świecie. Nowa maszyna, o docelowej produkcji 470 000 ton papieru na tekturę falistą rocznie, istotnie zwiększyła potencjał produkcyjny zakładu w Świeciu i umocniła jego pozycję jako jednego z największych producentów papierów opakowaniowych w tej części Europy, przy jednocześnie niższym jednostkowym zużyciu pary, energii i wody.
Źródła:
  - Mondi Świecie (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Mondi_%C5%9Awiecie
  - Inwestycja Mondi Świecie wyróżniona (drewno.pl, 2010-11-03): https://www.drewno.pl/artykuly/7330,inwestycja-mondi-swiecie-wyrozniona.html
  - Mondi uruchomiło nową linię produkcji papieru (drewno.pl, 2009-09-08): https://www.drewno.pl/artykuly/6506,mondi-uruchomilo-nowa-linie-produkcji-papieru.html
  - MP7 - nowa, szybkobieżna maszyna papiernicza w Świeciu (Przegląd Papierniczy, R. 64, nr 10, 2008) (Przegląd Papierniczy / BazTech, 2008): http://yadda.icm.edu.pl/baztech/element/bwmeta1.element.baztech-article-LOD7-0010-0009

## Morska farma wiatrowa Baltica 1
URL: https://projektometr.pl/projekt/morska-farma-wiatrowa-baltica-1
Status: planowane | Etap: pozwolenia | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: PGE Polska Grupa Energetyczna (PGE Baltica)
Kalendarium: b/d
Opis: Planowana morska farma wiatrowa o mocy około 900 MW (0,9 GW), zlokalizowana w polskiej części Bałtyku około 80 km od brzegu, na wysokości Łeby w województwie pomorskim, rozwijana przez PGE Baltica ze spółki PGE Polska Grupa Energetyczna. Projekt należy do drugiej, aukcyjnej fazy polskiej morskiej energetyki wiatrowej. Do 2025 r. uzyskał decyzję środowiskową, pozwolenie lokalizacyjne oraz umowę przyłączeniową i przystąpił do pierwszej polskiej aukcji offshore (kontrakty różnicowe), rozstrzygniętej 17 grudnia 2025 r. W aukcji tej oferta Baltica 1 o mocy 896 MW nie uzyskała wsparcia — kontrakty różnicowe przyznano trzem innym projektom (Baltica 9, Baltic East i Bałtyk I) o łącznej mocy 3,435 GW. Uruchomienie farmy planowano do końca 2032 r. pod warunkiem wygrania aukcji; po nieudanej aukcji dalsza ścieżka realizacji pozostaje otwarta.
Znaczenie: Baltica 1 to jeden z trzech projektów morskiej energetyki wiatrowej rozwijanych przez grupę PGE na polskim Bałtyku; po pełnej realizacji farma o mocy około 900 MW zwiększyłaby krajowe moce wytwórcze z odnawialnych źródeł energii. Nieprzyznanie kontraktu różnicowego w pierwszej aukcji offshore z grudnia 2025 r. opóźnia jednak model finansowania i uruchomienie projektu, którego dalsza realizacja zależy od kolejnych rozstrzygnięć rynkowych.
Źródła:
  - PGE's Baltica 1 Offshore Wind Project Ready for 2025 Polish Auction (offshoreWIND.biz, 2025-11-04): https://www.offshorewind.biz/2025/11/04/pges-baltica-1-offshore-wind-project-ready-for-2025-polish-auction/
  - Morska farma wiatrowa Baltica 1 z decyzją środowiskową (Gramwzielone.pl, 2025-11-04): https://www.gramwzielone.pl/energia-wiatrowa/20339815/morska-farma-wiatrowa-baltica-1-z-decyzja-srodowiskowa
  - Historic Offshore Wind Auction Outcome in Poland. Three Projects Secure Guaranteed Support (BalticWind.EU, 2025-12-18): https://balticwind.eu/historic-offshore-wind-auction-outcome-in-poland-three-projects-secure-guaranteed-support/
  - Offshore: First auction for offshore wind farms concluded (Energy Regulatory Office (URE), 2025-12-18): https://www.ure.gov.pl/en/communication/news/486,Offshore-First-auction-for-offshore-wind-farms-concluded.html
  - Poland completes first offshore wind power auction, allocating 3.4 GW of capacity (Notes From Poland, 2025-12-19): https://notesfrompoland.com/2025/12/19/poland-completes-first-offshore-wind-power-auction-allocating-3-4-gw-of-capacity/

## Morska farma wiatrowa Baltica 3
URL: https://projektometr.pl/projekt/morska-farma-wiatrowa-baltica-3
Status: planowane | Etap: pozwolenia | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Joint venture PGE Baltica (PGE Polska Grupa Energetyczna) i Orsted
Kalendarium: plan 2030
Efekt: opóźnione
Opis: Baltica 3 to druga faza morskiej farmy wiatrowej Baltica na polskim Bałtyku, o planowanej mocy ok. 1045 MW, realizowana przez spolke PGE Baltica w ramach joint venture PGE i Orsted (po 50 proc.). Farma ma powstac w czesci Baltyku miedzy Leba a Ustka, w odleglosci co najmniej 25 km od brzegu. Projekt dysponuje decyzja lokalizacyjna, srodowiskowa oraz pozwoleniami dla infrastruktury przylaczeniowej, lecz nie zapadla dla niego jeszcze ostateczna decyzja inwestycyjna (FID). Pierwotnie uruchomienie planowano na 2026 r.; obecnie pelne oddanie do eksploatacji przewidywane jest do konca dekady, ok. 2030 r.
Znaczenie: Baltica 3, jako druga faza zespolu Baltica (lacznie z Baltica 2 ok. 2,5 GW), ma dodac ok. 1045 MW mocy zainstalowanej w morskiej energetyce wiatrowej, wspierajac transformacje energetyczna Polski i dywersyfikacje zrodel wytworczych na Baltyku. Rozdzielenie decyzji inwestycyjnej od Baltica 2 sprawia, ze realizacja tej fazy jest przesunieta w czasie wzgledem pierwotnych planow.
Źródła:
  - PGE na Baltyku (Pulsarowy.pl): https://pulsarowy.pl/pge-na-baltyku/
  - Orsted, PGE Take Final Investment Decision on 1.5 GW Baltica 2 Offshore Wind Farm (offshoreWIND.biz, 2025-01-30): https://www.offshorewind.biz/2025/01/30/orsted-pge-take-final-investment-decision-on-1-5-gw-baltica-2-offshore-wind-farm/
  - Pomorskie: farmy wiatrowe na Baltyku - wojewoda wydal juz 18 decyzji (Wizja Lokalna): https://www.wizjalokalna.pl/b-pomorskie-farmy-wiatrowe-na-baltyku-wojewoda-wydal-juz-18-decyzji-22-i-25-km-od-brzegu---na-wysokosci-leby-i-ustki-b-art65161
  - Baltica 2 and 3 - Baltica Offshore Wind Farm (Baltica (PGE / Orsted)): https://baltica.energy/en/baltica-two-and-three
  - Key information about our projects (PGE Baltica): https://pgebaltica.pl/en/about-us/key-information-about-our-projects

## Morska farma wiatrowa Bałtyk 1 (MFW Bałtyk I)
URL: https://projektometr.pl/projekt/morska-farma-wiatrowa-baltyk-1-mfw-baltyk-i
Status: planowane | Etap: pozwolenia | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: MFW Bałtyk I S.A. (Polenergia S.A. i Equinor Wind Power AS, po 50%)
Kalendarium: ogł. 2019, plan 2032
Opis: MFW Bałtyk 1 to projekt morskiej farmy wiatrowej o mocy zainstalowanej do 1560 MW, rozwijany wspólnie przez Polenergię i Equinor (po 50% udziałów pośrednich w spółce MFW Bałtyk I S.A.). Farma ma powstać na Ławicy Środkowej, około 80 km od linii brzegowej, z maksymalnie 104 turbinami. Projekt uzyskał pozwolenie lokalizacyjne (2019), umowę o przyłączenie do sieci przesyłowej oraz prawomocną decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaną przez RDOŚ w Gdańsku (28 kwietnia 2025). W grudniu 2025 oferta projektu wygrała pierwszą w historii Polski aukcję dla morskiej energetyki wiatrowej, uzyskując wsparcie w formule kontraktu różnicowego (CfD) z ceną 492,32 zł/MWh i okresem wsparcia do 25 lat. Rozpoczęcie komercyjnej eksploatacji planowane jest na 2032 r.; projekt nie osiągnął jeszcze ostatecznej decyzji inwestycyjnej (FID).
Znaczenie: Po realizacji Bałtyk 1 o mocy do 1560 MW będzie jedną z największych morskich farm wiatrowych w polskiej części Bałtyku, zdolną dostarczyć zieloną energię dla około dwóch milionów gospodarstw domowych. Projekt jest częścią portfela Polenergii i Equinora (Bałtyk 1, 2 i 3) o łącznej mocy do 3000 MW i wspiera transformację energetyczną Polski oraz rozwój krajowego łańcucha dostaw dla morskiej energetyki wiatrowej. Zwycięstwo w pierwszej polskiej aukcji offshore zabezpiecza długoterminowe wsparcie przychodowe (CfD do 25 lat) dla tej inwestycji.
Źródła:
  - Equinor i Polenergia z prawomocną decyzją środowiskową dla Bałtyk 1 (OffshoreWindPoland.pl, 2025-04-28): https://offshorewindpoland.pl/equinor-i-polenergia-z-prawomocna-decyzja-srodowiskowa-dla-baltyk-1/
  - Offshore wind farms - Polenergia (Polenergia S.A.): https://www.polenergia.pl/en/our-assets/production/offshore-wind-farms/
  - Polenergia and Equinor to jointly implement Bałtyk I Offshore Wind Farm project (Polenergia S.A., 2019-12): https://www.polenergia.pl/en/polenergia-and-equinor-to-jointly-implement-baltyk-i-offshore-wind-farm-project/
  - Projekt MFW Bałtyk 1 wybrany w aukcji offshore URE z ceną 492,32 zł/MWh (Inwestycje.pl, 2025-12-18): https://inwestycje.pl/biznes/projekt-mfw-baltyk-1-wybrany-w-aukcji-offshore-ure-z-cena-49232-zl-mwh/
  - Polenergia and Equinor's Bałtyk 1 offshore wind farm secures CfD in Poland (Windtech International, 2025-12-19): https://www.windtech-international.com/projects-and-contracts/polenergia-and-equinors-baltyk-1-offshore-wind-farm-secures-cfd-in-poland

## Morska farma wiatrowa Bałtyk 2 (MFW Bałtyk II)
URL: https://projektometr.pl/projekt/morska-farma-wiatrowa-baltyk-2-mfw-baltyk-ii
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 12.9 mld zł | Inwestor: Equinor / Polenergia (50/50)
Kalendarium: start 2025-05, plan 2028
Opis: Morska farma wiatrowa o mocy około 720 MW budowana w polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej Morza Bałtyckiego, kilkadziesiąt kilometrów od brzegu na wysokości Łeby, realizowana wspólnie przez norweski koncern Equinor i polską grupę Polenergia w partnerstwie 50/50. Bałtyk 2 stanowi jeden z dwóch bliźniaczych projektów (obok Bałtyku 3) o łącznej mocy 1440 MW i łącznej wartości około 27 mld zł, dla których 19 maja 2025 r. podjęto ostateczne decyzje inwestycyjne (FID), a 23 maja 2025 r. osiągnięto zamknięcie finansowe. Farmy złożą się łącznie ze 100 turbin Siemens Gamesa SG 14-236 DD (po 50 turbin na projekt). Inwestycja objęta jest 25-letnim kontraktem różnicowym (CfD) przyznanym w 2021 r. Pełne uruchomienie komercyjne planowane jest na 2028 rok.
Znaczenie: Bałtyk 2 wraz z bliźniaczym Bałtykiem 3 należą do pierwszej fali komercyjnych morskich farm wiatrowych na polskim Bałtyku i mają istotnie zwiększyć krajowe moce w odnawialnych źródłach energii. Według inwestorów energia z obu farm ma po uruchomieniu wystarczyć na zasilenie około 2 mln polskich gospodarstw domowych, wspierając transformację energetyczną i dywersyfikację źródeł wytwarzania.
Źródła:
  - Financial close for Bałtyk 2 and Bałtyk 3 (Equinor, 2025-05-22): https://www.equinor.com/news/20250522-financial-close-for-baltyk-2-and-baltyk-3
  - Equinor i Polenergia podjęły finalne decyzje inwestycyjne (FID) dla morskich farm wiatrowych Bałtyk 2 i Bałtyk 3 (Polenergia, 2025-05-19): https://www.polenergia.pl/equinor-i-polenergia-podjely-finalne-decyzje-inwestycyjne-fid-dla-morskich-farm-wiatrowych-baltyk-2-i-baltyk-3/
  - Jest FID dla MFW Bałtyk 2 i 3 - Equinor i Polenergia rozpoczynają budowę morskich farm wiatrowych o wartości 27 mld zł (OffshoreWindPoland.pl, 2025-05-19): https://offshorewindpoland.pl/jest-fid-dla-mfw-baltyk-2-i-3-equinor-i-polenergia-rozpoczynaja-budowe-morskich-farm-wiatrowych-o-wartosci-27-mld-zl/
  - Equinor i Polenergia wybrały dostawcę turbin dla MFW Bałtyk II i MFW Bałtyk III (Equinor Polska, 2023-06-14): https://www.equinor.pl/aktualnosci/equinor-i-polenergia-wybraly-dostawce-turbin-dla-mfw-baltyk-ii-i-mfw-baltyk-iii

## Morska farma wiatrowa Bałtyk 3 (MFW Bałtyk III)
URL: https://projektometr.pl/projekt/morska-farma-wiatrowa-baltyk-3-mfw-baltyk-iii
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 12.9 mld zł | Inwestor: Equinor ASA / Polenergia S.A. (JV 50/50)
Kalendarium: start 2025, plan 2028
Opis: Morska farma wiatrowa o mocy 720 MW budowana przez spółkę joint venture Equinor i Polenergii (po 50% udziałów) w polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej Morza Bałtyckiego, w odległości ok. 22-37 km od brzegu w pobliżu Ustki. Projekt realizowany jest równolegle z sąsiednią farmą Bałtyk 2 (razem 1 440 MW, 100 turbin); łączna wartość obu inwestycji to ok. 27 mld zł bez kosztów finansowania. Finalną decyzję inwestycyjną (FID) i zamknięcie finansowe ogłoszono w maju 2025 r., po czym ruszyła budowa. Bazę operacyjno-serwisową farm zlokalizowano w Łebie. Zgodnie z harmonogramem pierwszy prąd ma popłynąć do sieci w 2027 r., a pełne komercyjne uruchomienie planowane jest na 2028 r.
Znaczenie: Jedna z pierwszych realizowanych morskich farm wiatrowych w polskiej części Bałtyku i istotny element budowy krajowego sektora offshore. Moc 720 MW (a wraz z równolegle budowaną farmą Bałtyk 2 łącznie 1 440 MW) ma zasilić polski system elektroenergetyczny czystą energią oraz przyczynić się do dekarbonizacji miksu energetycznego. Inwestycja tworzy zaplecze przemysłowo-serwisowe na wybrzeżu, m.in. bazę operacyjno-serwisową w Łebie, oraz wzmacnia infrastrukturę przyłączeniową (stacje i linie 220 kV oraz 400 kV).
Źródła:
  - Financial close for Bałtyk 2 and Bałtyk 3 (Equinor ASA, 2025-05-22): https://www.equinor.com/news/20250522-financial-close-for-baltyk-2-and-baltyk-3
  - Equinor i Polenergia podjęły finalne decyzje inwestycyjne (FID) dla morskich farm wiatrowych Bałtyk 2 i Bałtyk 3 (Polenergia S.A., 2025-05-19): https://www.polenergia.pl/equinor-i-polenergia-podjely-finalne-decyzje-inwestycyjne-fid-dla-morskich-farm-wiatrowych-baltyk-2-i-baltyk-3/
  - Morskie farmy wiatrowe Bałtyk 2 i 3 nabierają tempa na lądzie i pod wodą (Polenergia S.A., 2026-04-29): https://www.polenergia.pl/morskie-farmy-wiatrowe-baltyk-2-i-3-nabieraja-tempa-na-ladzie-i-pod-woda/

## Morska farma wiatrowa BC-Wind
URL: https://projektometr.pl/projekt/morska-farma-wiatrowa-bc-wind
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 8.6 mld zł | Inwestor: Ocean Winds (EDP Renewables 50% / ENGIE 50%)
Kalendarium: start 2026, plan 2028
Opis: Morska farma wiatrowa o mocy do 390 MW budowana w polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej Bałtyku około 23 km na północ od brzegu, na wysokości gmin Krokowa i Choczewo w województwie pomorskim. Inwestorem jest Ocean Winds, spółka joint venture w równych udziałach należąca do EDP Renewables i ENGIE. Projekt obejmuje 26 turbin o mocy 14 MW każda z funkcją Power Boost zwiększającą moc do 15 MW. W grudniu 2025 r. inwestor osiągnął zamknięcie finansowe, zabezpieczając około 2 mld EUR finansowania i przechodząc z fazy rozwoju do fazy budowy. Prace lądowe mają ruszyć w 2026 r., a pierwsza energia jest spodziewana w 2028 r.
Znaczenie: BC-Wind to pierwszy projekt morskiej energetyki wiatrowej Ocean Winds w Polsce i jeden z projektów tzw. pierwszej fazy polskiego offshore. Docelowa moc do 390 MW zwiększy udział odnawialnych źródeł w krajowym miksie energetycznym i wzmocni transformację energetyczną Polski. Realizacja wykorzystuje polskie porty (Świnoujście jako port montażowy dla fundamentów, Gdańsk dla turbin) oraz bazę serwisową we Władysławowie, angażując krajowych wykonawców.
Źródła:
  - Ocean Winds has reached Financial Close for its BC-Wind project in Poland (Ocean Winds, 2025-12-01): https://www.oceanwinds.com/news/uncategorized/ocean-winds-has-reached-financial-close-for-its-bc-wind-project-in-poland/
  - Ocean Winds' First Offshore Wind Project in Poland Enters Construction Phase (Offshore Wind (offshorewind.biz), 2025-12-01): https://www.offshorewind.biz/2025/12/01/ocean-winds-first-offshore-wind-project-in-poland-enters-construction-phase/
  - BC-Wind - About the project (BC-Wind / Ocean Winds): https://bc-wind.pl/en/about-the-project/
  - BC-Wind in Poland enters implementation phase - Ocean Winds closes financing (Baltic Wind, 2025-12-02): https://balticwind.eu/bc-wind-in-poland-enters-implementation-phase-ocean-winds-closes-financing/

## Morska farma wiatrowa F.E.W. Baltic II (obecnie PGE)
URL: https://projektometr.pl/projekt/morska-farma-wiatrowa-f-e-w-baltic-ii-obecnie-pge
Status: planowane | Etap: pozwolenia | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: PGE Polska Grupa Energetyczna
Kalendarium: plan 2032
Opis: Projekt morskiej farmy wiatrowej o mocy około 350 MW, planowany w polskiej części Morza Bałtyckiego, około 50 km na północ od Ustki, w zachodniej części Ławicy Słupskiej. Projekt był rozwijany przez niemiecki koncern RWE (przez spółkę RWE Offshore Wind Poland), a następnie sprzedany Polskiej Grupie Energetycznej: umowę warunkową ogłoszono w grudniu 2025 r., a finalizacja transakcji nastąpiła 10 marca 2026 r., czyniąc PGE jedynym właścicielem. PGE zamierza połączyć F.E.W. Baltic II z sąsiednim projektem Baltica 9 (975 MW), tworząc wspólny kompleks Baltica 9+ o łącznej mocy około 1,3 GW (ok. 1325 MW), planowany do realizacji do 2032 roku i obsługiwany z bazy serwisowej PGE w Ustce. RWE wycofało się z tego projektu, uznając, że PGE jest lepiej przygotowana do jego realizacji.
Znaczenie: Po połączeniu z sąsiednim projektem Baltica 9 F.E.W. Baltic II ma współtworzyć kompleks morskich farm wiatrowych Baltica 9+ o mocy około 1,3 GW, będący jednym z największych planowanych przedsięwzięć offshore na polskim Bałtyku. Przejęcie projektu od RWE wzmacnia pozycję PGE w rozwoju morskiej energetyki wiatrowej i realizację celów transformacji energetycznej Polski.
Źródła:
  - RWE sold its Polish offshore wind development project to PGE (RWE, 2026-03-10): https://www.rwe.com/en/press/rwe-offshore-wind-gmbh/2026-03-10-rwe-sold-its-polish-offshore-wind-development-project-to-pge/
  - RWE Sells 350 MW Polish Offshore Wind Project to PGE (offshoreWIND.biz, 2026-03-13): https://www.offshorewind.biz/2026/03/13/rwe-sells-350-mw-polish-offshore-wind-project-to-pge/
  - PGE wins offshore auction and acquires RWE project. Baltica 9+ giant to be established in the Baltic Sea (BalticWind.EU, 2026-03-13): https://balticwind.eu/pge-baltica-the-baltica-9-offshore-wind-farm-of-1-3-gw-to-be-developed-by-2032/
  - PGE przejmuje farmę wiatrową od RWE. Powstanie Baltica 9+ (Gramwzielone.pl, 2026-03-11): https://www.gramwzielone.pl/energia-wiatrowa/20353267/pge-przejmuje-farme-wiatrowa-od-rwe-powstanie-baltica-9
  - RWE receives building permits for F.E.W. Baltic II offshore wind farm (RWE, 2024-12-03): https://pl.rwe.com/en/press-and-news/2024-12-03-rwe-receives-building-permits-for-few-baltic-2-offshore-wind-farm/

## Zakład Termicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych (ZTPOK/ITPOK) w Bydgoszczy
URL: https://projektometr.pl/projekt/municipal-waste-thermal-treatment-plant-itpok-in-bydgoszcz
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 523 mln zł | Inwestor: Międzygminny Kompleks Unieszkodliwiania Odpadów ProNatura sp. z o.o. (większościowy udział miasta Bydgoszczy)
Kalendarium: start 2013-09-30, oddano 2016
Opis: Instalacja termicznego przekształcania odpadów komunalnych w Bydgoszczy, zbudowana w dzielnicy przemysłowej na wschodzie miasta i eksploatowana przez miejską spółkę ProNatura. Zakład był jedną z pierwszych dużych spalarni odpadów w Polsce współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko z Funduszu Spójności. Budowę rozpoczęto 30 września 2013 roku, uroczyste oddanie do użytku nastąpiło 26 listopada 2015 roku, a 29 lutego 2016 roku spółka ProNatura przejęła zakład do eksploatacji. Instalacja o wydajności nominalnej ok. 180 tys. ton (Mg) odpadów rocznie spala frakcję resztkową odpadów komunalnych, produkując energię elektryczną i ciepło systemowe. Całkowity koszt projektu zgodnie z umową o dofinansowanie unijne wyniósł ok. 522,6 mln zł, z czego kwota unijnego wsparcia stanowiła ok. 255,8 mln zł.
Znaczenie: Zakład domyka bydgoski system gospodarki odpadami, zapewniając termiczne unieszkodliwianie frakcji odpadów komunalnych niepodlegającej recyklingowi zamiast jej składowania, i produkuje energię elektryczną oraz ciepło systemowe dla miasta. Był jedną z pierwszych dużych spalarni odpadów w Polsce zrealizowanych z dofinansowaniem UE (POIiŚ, Fundusz Spójności) i przetwarza rocznie ok. 180 tys. ton odpadów.
Źródła:
  - Zakład Termicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych w Bydgoszczy (Wikipedia (pl), 2025): https://pl.wikipedia.org/wiki/Zak%C5%82ad_Termicznego_Przekszta%C5%82cania_Odpad%C3%B3w_Komunalnych_w_Bydgoszczy
  - Spalarnia odpadów w Bydgoszczy oddana do użytku (Teraz Środowisko, 2015-11-27): https://www.teraz-srodowisko.pl/aktualnosci/Spalarnia-odpadow-w-Bydgoszczy-oddana-do-uzytku-1604.html
  - Pięć lat Zakładu Termicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych w Bydgoszczy (ProNatura Bydgoszcz, 2021-02-26): https://www.pronatura.bydgoszcz.pl/aktualnosci/1372-piec-lat-zakladu-termicznego-przeksztalcania-odpadow-komunalnych-w-bydgoszczy

## Instalacja Termicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych (ITPOK) w Poznaniu
URL: https://projektometr.pl/projekt/municipal-waste-thermal-treatment-plant-itpok-in-poznan
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 832 mln zł | Inwestor: PreZero Zielona Energia sp. z o.o. (dawniej SUEZ / SITA Zielona Energia; partner prywatny w PPP z Miastem Poznań jako partnerem publicznym)
Kalendarium: ogł. 2013-04-08, start 2014-04-16, oddano 2016-12-30
Efekt: dostarczone
Opis: Instalacja Termicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych (ITPOK) przy ul. Gdyńskiej w Poznaniu, wybudowana i eksploatowana w formule partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP), w której partnerem publicznym jest Miasto Poznań, a partnerem prywatnym spółka PreZero Zielona Energia sp. z o.o. (dawniej SUEZ, wcześniej SITA Zielona Energia). Umowa o partnerstwie publiczno-prywatnym została zawarta 8 kwietnia 2013 r. Prace budowlane rozpoczęły się 16 kwietnia 2014 r. i zakończyły 15 stycznia 2016 r., a od 30 grudnia 2016 r. rozpoczęła się eksploatacja instalacji. Łączny koszt inwestycji wyniósł ok. 832 mln zł. Zastosowano tzw. finansowanie hybrydowe łączące środki prywatne partnera (kredyt konsorcjum banków, w skład którego wszedł PKO Bank Polski) z dotacją Unii Europejskiej w wysokości 330 mln zł, pozyskaną przez Miasto Poznań w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2007–2013. Instalacja termicznie przekształca zmieszane odpady komunalne, produkując energię elektryczną i ciepło. Przedsięwzięcie opisywane jest jako największa w historii Polski inwestycja realizowana w formule PPP.
Znaczenie: ITPOK domyka poznański system gospodarki odpadami, zapewniając termiczne przekształcanie zmieszanych odpadów komunalnych zamiast ich składowania, z jednoczesnym odzyskiem energii elektrycznej i ciepła. Inwestycja jest przywoływana jako największe w historii Polski przedsięwzięcie zrealizowane w formule partnerstwa publiczno-prywatnego oraz jako pionierski przykład finansowania hybrydowego, łączącego kapitał partnera prywatnego z dotacją Unii Europejskiej (330 mln zł z POIiŚ 2007–2013). Model ten stał się punktem odniesienia dla kolejnych miejskich instalacji termicznego przekształcania odpadów w Polsce.
Źródła:
  - Instalacja Termicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych - ITPOK (Miasto Poznań (poznan.pl)): https://www.poznan.pl/mim/wortals/gk/-,p,51601,51602,51614.html
  - Zakończenie budowy spalarni odpadów komunalnych w Poznaniu (Bankomania (PKO Bank Polski), 2017-03-30): https://bankomania.pkobp.pl/z-banku/zakonczenie-budowy-spalarni-odpadow-komunalnych-w-poznaniu/
  - W Poznaniu uruchomiono spalarnię odpadów (Gramwzielone.pl, 2017-03-30): https://www.gramwzielone.pl/trendy/26089/w-poznaniu-uruchomiono-spalarnie-odpadow

## Muzeum Historii Polski na Cytadeli Warszawskiej
URL: https://projektometr.pl/projekt/muzeum-historii-polski-na-cytadeli-warszawskiej
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 1.2 mld zł | Inwestor: Muzeum Historii Polski w Warszawie (państwowa instytucja kultury Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego)
Kalendarium: start 2018-07-06, plan 2027-06-04
Efekt: opóźnione
Opis: Nowa siedziba Muzeum Historii Polski wznoszona na terenie Cytadeli Warszawskiej przy ul. Gwardii 1 w Warszawie. Gmach o powierzchni ponad 44 000 m2 zaprojektowała warszawska pracownia WXCA, a generalnym wykonawcą był Budimex. Prace budowlane ruszyły 6 lipca 2018 r., budynek ukończono w 2023 r., a od 29 września 2023 r. udostępniono go zwiedzającym z wystawami czasowymi. Wystawa stała prezentująca dzieje Polski powstaje na przestrzeni ośmiu tysięcy metrów kwadratowych i ma zgromadzić ponad trzy tysiące eksponatów; dyrekcja muzeum planuje jej otwarcie 4 czerwca 2027 r. Według ustaleń Najwyższej Izby Kontroli łączny koszt realizacji projektu wraz z wystawą stałą przekroczy 1,2 mld zł, wielokrotnie więcej niż pierwotnie zakładany termin i budżet z 2015 r.
Znaczenie: Inwestycja jest jednym z największych i najkosztowniejszych przedsięwzięć w obszarze polskiej kultury: według NIK łączny koszt wraz z wystawą stałą przekroczy 1,2 mld zł, wielokrotnie więcej niż zakładano, gdy w 2015 r. rząd uchwalił program z terminem realizacji na listopad 2019 r. Kontrola państwowa wskazała na trzykrotne przesunięcie terminu zakończenia inwestycji oraz kolejne zmiany programu wieloletniego. Nowa siedziba na Cytadeli daje Muzeum Historii Polski własną, docelową przestrzeń ekspozycyjną i czyni je kluczową instytucją narracji historycznej państwa.
Źródła:
  - Władza planuje, podatnik zapłaci - ponad miliard za Muzeum Historii Polski (Najwyższa Izba Kontroli (NIK), 2023): https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/budowa-muzeum-historii-polski.html
  - Budowa Muzeum Historii Polski - najdroższa inwestycja w obszarze kultury w historii (Najwyższa Izba Kontroli (NIK), 2023): https://www.nik.gov.pl/kontrola-panstwowa-2023/04/budowa-muzeum-historii-polski-najdrozsza-inwestycja-w-obszarze-kultury-w-historii.html
  - Budowa siedziby Muzeum Historii Polski na warszawskiej Cytadeli (Muzeum Historii Polski, 2018): https://muzhp.pl/aktualnosci/budowa-siedziby-muzeum-historii-polski-na-warszawskiej-cytadeli-1
  - Muzeum Historii Polski w Warszawie (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Historii_Polski_w_Warszawie
  - Trzy tysiące eksponatów w sześciu galeriach. Powstaje wystawa stała Muzeum Historii Polski (TVN24 Warszawa, 2026-05-14): https://tvn24.pl/tvnwarszawa/zoliborz/trzy-tysiace-eksponatow-w-szesciu-galeriach-powstaje-wystawa-stala-muzeum-historii-polski-st9048316
  - Muzeum Historii Polski w Warszawie otwarte dla zwiedzających (Murator Plus, 2023-09): https://www.muratorplus.pl/inwestycje/inwestycje-publiczne/muzeum-historii-polski-w-warszawie-otwarte-dla-zwiedzajacych-godziny-otwarcia-aa-awNj-XHC7-KcbG.html

## Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku
URL: https://projektometr.pl/projekt/muzeum-ii-wojny-swiatowej-gdansk
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 449 mln zł | Inwestor: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Kalendarium: ogł. 2008-09-01, oddano 2017-03-23
Efekt: dostarczone, opóźnione, przekroczony budżet
Opis: Państwowe muzeum historyczne w Gdańsku przy pl. Władysława Bartoszewskiego 1, poświęcone dziejom II wojny światowej. Instytucja została powołana 1 września 2008 roku zarządzeniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i jest przez ten resort nadzorowana. Nowoczesny gmach zaprojektowało gdyńskie studio architektoniczne „Kwadrat”, a budynek wzniosło konsorcjum firm Warbud i Hochtief (kontrakt na sam obiekt opiewał na 249,9 mln zł). W kwietniu 2015 roku Rada Ministrów zwiększyła łączne środki na budowę do 448,9 mln zł. Muzeum zostało otwarte dla zwiedzających 23 marca 2017 roku; na ekspozycji udostępniono około 2,5 tysiąca eksponatów i około 240 stanowisk multimedialnych.
Znaczenie: Budowa Muzeum II Wojny Światowej była jedną z największych inwestycji muzealnych w Polsce — środki na nią (zwiększone w 2015 roku do 448,9 mln zł) pochodziły z budżetu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Od otwarcia obiekt cieszył się dużą frekwencją: od 23 marca do 27 grudnia 2017 roku muzeum odwiedziło 413 812 osób, a 24 listopada 2018 roku łączna liczba zwiedzających przekroczyła milion. Realizacji towarzyszyły opóźnienia i wzrost kosztów z pierwotnych około 360 mln zł do niemal 450 mln zł.
Źródła:
  - Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_II_Wojny_%C5%9Awiatowej_w_Gda%C5%84sku
  - 240 stanowisk multimedialnych, 2,5 tysiąca eksponatów. Muzeum II Wojny Światowej otwarte (TVN24, 2017-03-23): https://tvn24.pl/pomorze/gdansk-muzeum-ii-wojny-swiatowej-otwarte-ra725769-2452247
  - W czwartek otwarcie Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku (dzieje.pl (PAP), 2017-03): https://dzieje.pl/aktualnosci/w-czwartek-otwarcie-muzeum-ii-wojny-swiatowej-w-gdansku

## Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie
URL: https://projektometr.pl/projekt/muzeum-polin
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 320 mln zł | Inwestor: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, m.st. Warszawa oraz Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny (partnerstwo publiczno-prywatne)
Kalendarium: ogł. 2005-01-25, start 2009, oddano 2014-10-28
Efekt: dostarczone
Opis: Muzeum historyczne na warszawskim Muranowie, przy ul. Mordechaja Anielewicza 6, poświęcone tysiącletniej historii Żydów polskich. Instytucja powstała na mocy umowy podpisanej 25 stycznia 2005 roku przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, m.st. Warszawę oraz Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny — jako jedno z pierwszych w Polsce partnerstw publiczno-prywatnych w kulturze. Gmach, zaprojektowany przez zespół fińskich architektów pod kierownictwem Rainera Mahlamäkiego, wzniesiono w latach 2009–2013; budynek udostępniono publiczności 19 kwietnia 2013 roku, a wystawę stałą „1000 lat historii Żydów polskich” otwarto uroczyście 28 października 2014 roku. Łączny koszt budowy gmachu, wyposażenia i stworzenia wystawy stałej wyniósł ok. 320 mln zł: po 90 mln zł na budynek przekazały m.st. Warszawa i MKiDN, a Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny — dzięki ponad 500 darczyńcom z całego świata — sfinansowało wystawę stałą.
Znaczenie: Muzeum POLIN było jedną z pierwszych w Polsce dużych instytucji kultury zbudowanych w modelu partnerstwa publiczno-prywatnego: budynek sfinansowano ze środków publicznych (po 90 mln zł od m.st. Warszawy i MKiDN), a wystawę stałą — z darowizn Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny wsparte przez ponad 500 darczyńców z całego świata. Otwarta 28 października 2014 roku przez prezydentów Polski Bronisława Komorowskiego i Izraela Re'uwena Riwlina wystawa stała „1000 lat historii Żydów polskich” uczyniła z muzeum główną instytucję dokumentującą historię społeczności żydowskiej w Polsce. W 2016 roku POLIN otrzymało tytuł Europejskiego Muzeum Roku (EMYA).
Źródła:
  - Muzeum Historii Żydów Polskich Polin (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Historii_%C5%BByd%C3%B3w_Polskich_Polin
  - Darczyńcy Muzeum Historii Żydów Polskich spotkali się w Warszawie (dzieje.pl (PAP), 2014-10-27): https://dzieje.pl/aktualnosci/darczyncy-muzeum-historii-zydow-polskich-spotkali-sie-w-warszawie
  - Emya 2016 goes to Warsaw's Polin Museum (Museums Association (Museums Journal), 2016-04-13): https://www.museumsassociation.org/museums-journal/news/2016/04/13042016-emya-goes-to-warsaw-polin-museum/

## Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie — nowa siedziba
URL: https://projektometr.pl/projekt/muzeum-sztuki-nowoczesnej-w-warszawie-nowa-siedziba
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 652 mln zł | Inwestor: Miasto stołeczne Warszawa
Kalendarium: start 2019, plan 2024, oddano 2024-10-25
Efekt: dostarczone, opóźnione, przekroczony budżet
Opis: Nowa, wolnostojąca siedziba Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie przy ul. Marszałkowskiej 103, po północnej stronie placu Defilad, obok Pałacu Kultury i Nauki. Budynek o powierzchni ok. 20 000 m² (w tym ponad 4 500 m² przestrzeni wystawienniczej), z czterema kondygnacjami nadziemnymi i dwiema podziemnymi, zaprojektowała nowojorska pracownia Thomas Phifer and Partners; charakterystyczna elewacja z białego betonu architektonicznego barwionego w masie. Budowę realizowaną od 2019 roku sfinansowano w całości ze środków m.st. Warszawy, a obiekt otwarto publicznie 25 października 2024 roku. Najwyższa Izba Kontroli negatywnie oceniła nadzór miasta nad inwestycją, wskazując na wieloletnie opóźnienia i wzrost kosztów — z pierwotnie zakładanych ok. 270 mln zł do ponad 652 mln zł.
Znaczenie: Inwestycja dała Muzeum Sztuki Nowoczesnej pierwszą własną, docelową siedzibę po latach działania w tymczasowych lokalizacjach i stała się elementem nowego centrum Warszawy wokół placu Defilad. Jednocześnie stała się przykładem trudnego, wieloletniego procesu inwestycyjnego: budowa ciągnęła się przez kilkanaście lat przygotowań, a końcowy koszt ponad 652 mln zł przekroczył pierwotne szacunki o ponad 382 mln zł, co Najwyższa Izba Kontroli powiązała z brakiem należytego nadzoru miasta, m.in. zawieraniem umów bez pełnego prawa do gruntów. NIK wskazała też, że z powodu niekorzystnych zapisów umowy z architektem Christianem Kerezem nie udało się wyegzekwować kar umownych z odsetkami na ponad 8 mln zł. Sam obiekt cieszy się jednak dużą frekwencją: nową siedzibę w niespełna 10 miesięcy od otwarcia (do sierpnia 2025) odwiedziło blisko 600 tys. gości.
Źródła:
  - Kontrola NIK w Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Koszt budowy był prawie 2 razy większy niż planowano (Bankier.pl, 2026-01): https://www.bankier.pl/wiadomosc/Kontrola-NIK-w-Muzeum-Sztuki-Nowoczesnej-Koszt-budowy-byl-prawie-2-razy-wiekszy-niz-planowano-8890682.html
  - Wielkie otwarcie Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (Architektura-Murator, 2024-10-24): https://architektura.muratorplus.pl/realizacje/wielkie-otwarcie-muzeum-sztuki-nowoczesnej-w-warszawie-thomas-phifer-rafal-trzaskowski-i-joanna-mytkowska-zapraszaja-do-korzystania-z-obiektu-aa-eQ79-sYij-o7Rj.html
  - Budowa Muzeum Sztuki Nowoczesnej (Urząd m.st. Warszawy): https://um.warszawa.pl/-/budowa-muzeum-sztuki-nowoczesnej
  - Kontrolerzy NIK prześwietlili budowę Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Negatywna ocena dla ratusza (TVN Warszawa (tvn24.pl), 2026-01-27): https://tvn24.pl/tvnwarszawa/srodmiescie/warszawa-kontrolerzy-nik-przeswietlili-budowe-muzeum-sztuki-nowoczesnej-negatywna-ocena-dla-ratusza-st8870641
  - Nowy budynek — Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie): https://artmuseum.pl/pl/muzeum/nowy-budynek
  - Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie: ile kosztowało? Jedna liczba, dwie definicje i skąd biorą się rozbieżności (muzeabezbarier.pl): https://muzeabezbarier.pl/muzeum-sztuki-nowoczesnej-w-warszawie-ile-kosztowalo-i-dlaczego-ludzie-podaja-rozne-kwoty/
  - Muzeum Sztuki Nowoczesnej — Nowe Centrum Warszawy (Urząd m.st. Warszawy): https://um.warszawa.pl/waw/nowe-centrum-warszawy/muzeum-sztuki-nowoczesnej
  - Rekordowa popularność Muzeum Sztuki Nowoczesnej (Urząd m.st. Warszawy, 2025-08-22): https://um.warszawa.pl/-/rekordowa-popularnosc-muzeum-sztuki-nowoczesnej
  - Muzeum Sztuki Nowoczesnej ujawnia plany na 2026 rok (PropertyDesign.pl, 2026-01-12): https://www.propertydesign.pl/design/185/muzeum_sztuki_nowoczesnej_ujawnia_plany_na_2026_rok,53073.html

## Naftoport — morski terminal przeładunku ropy naftowej i paliw w Porcie Północnym w Gdańsku
URL: https://projektometr.pl/projekt/naftoport-marine-crude-oil-and-fuels-transhipment-terminal-port-ponocny-gdansk
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Naftoport Sp. z o.o. (Grupa PERN; PERN większościowy udziałowiec — ok. 66,67% udziałów)
Kalendarium: start 1975-07-23, oddano 1991
Efekt: dostarczone
Opis: Naftoport to morski terminal przeładunku ropy naftowej i produktów naftowych zlokalizowany w Porcie Północnym w Gdańsku. Operacyjna historia terminalu sięga 23 lipca 1975 roku, gdy w Porcie Północnym odebrano pierwszy ładunek ropy naftowej (Baza Paliw Płynnych) — była to jedna z najważniejszych inwestycji w powojennej historii polskiej gospodarki. Od 1991 roku obiekt działa jako samodzielna spółka Naftoport, stanowiąc morski koniec trasy dywersyfikacji dostaw ropy do Polski. Terminal jest istotnym elementem logistyki dostaw ropy dla polskich i niemieckich rafinerii oraz ich tranzytu, a także lądowo-morskiego przeładunku produktów naftowych; po wstrzymaniu importu ropy z Rosji stał się najważniejszym punktem przyjmowania dostaw drogą morską i odpowiada za ponad 50% przeładunków ogółem w Porcie Gdańsk. Większościowym udziałowcem spółki jest PERN (ok. 66,67% udziałów); pozostałymi udziałowcami są m.in. Orlen, Port Północny, J&S Service & Investment oraz Skarb Państwa. Administracja rządowa określa Naftoport jako jeden z kluczowych obiektów zapewniających Polsce bezpieczeństwo energetyczne.
Znaczenie: Naftoport jest morskim końcem trasy dywersyfikacji dostaw ropy naftowej do Polski — alternatywą dla dostaw rurociągowych ze wschodu — i przez długi czas był głównym (a często jedynym) morskim punktem importu i eksportu ropy naftowej oraz paliw w kraju. Poprzez połączenie z systemem rurociągów PERN zasila rafinerie w Polsce oraz umożliwia tranzyt ropy do rafinerii niemieckich, co czyni go jednym z kluczowych elementów bezpieczeństwa energetycznego Polski. Po wstrzymaniu importu ropy z Rosji stał się najważniejszym punktem przyjmowania dostaw ropy drogą morską, odpowiadając za ponad połowę przeładunków w Porcie Gdańsk.
Źródła:
  - Naftoport świętuje 34. urodziny — i 50 lat od pierwszego przeładunku w Porcie Północnym (Naftoport Sp. z o.o., 2025): https://naftoport.pl/inwestycja-naftoportu-i-portu-gdansk-z-pozwoleniem-na-budowe-2/
  - Rozpoczyna się rozbudowa gdańskiego Naftoportu. To kluczowy obiekt dla bezpieczeństwa energetycznego Polski (Ministerstwo Energii (gov.pl), 2025-11-13): https://www.gov.pl/web/energia/rozpoczyna-sie-rozbudowa-gdanskiego-naftoportu-to-kluczowy-obiekt-dla-bezpieczenstwa-energetycznego-polski
  - Naftoport (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Naftoport
  - Naftoport (Wikipedia (en)): https://en.wikipedia.org/wiki/Naftoport
  - PERN: Naftoport — struktura właścicielska (PERN 66,67% udziałów) (Money.pl): https://www.money.pl/gielda/pern-naftoport-zwiekszy-w-tym-roku-inwestycje-o-67-do-20-mln-zl-6347273764350081a.html

## Narodowa Rezerwa Amunicyjna (rządowy program wieloletni)
URL: https://projektometr.pl/projekt/narodowa-rezerwa-amunicyjna
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 14.0 mld zł | Inwestor: Agencja Uzbrojenia (Ministerstwo Obrony Narodowej)
Kalendarium: ogł. 2023-03-29, plan 2029
Opis: Narodowa Rezerwa Amunicyjna to rządowy program wieloletni ustanowiony uchwałą nr 43 Rady Ministrów z 29 marca 2023 r., którego celem jest rozbudowa i dywersyfikacja krajowej bazy produkcji amunicji wielokalibrowej (przede wszystkim artyleryjskiej kal. 155 mm) oraz odbudowa rezerw amunicyjnych. Program łączy zakupy amunicji z inwestycjami w zdolności wytwórcze polskiego przemysłu zbrojeniowego; według doniesień prasowych na zakupy przewidziano ok. 12 mld zł, a na inwestycje kolejne ok. 2 mld zł. Za wdrożenie po stronie resortu odpowiada Agencja Uzbrojenia, a realizację prowadzi konsorcjum PGZ-Amunicja (m.in. Dezamet w Nowej Dębie, Mesko, Nitro-Chem). Umowa ramowa obejmuje okres do 2029 r. W maju 2026 r. w Nowej Dębie podpisano kolejny kontrakt na amunicję 155 mm o wartości przekraczającej 13,5 mld zł netto, finansowany ze środków unijnego instrumentu SAFE.
Znaczenie: Program ma zwiększyć niezależność amunicyjną Polski i odbudować strategiczne rezerwy pocisków, w szczególności artyleryjskich kal. 155 mm dla haubic Krab i K9. Zakłada wielokrotne zwiększenie krajowych mocy produkcyjnych — z kilkudziesięciu tysięcy sztuk rocznie do docelowo ponad 150 tys. sztuk rocznie w drugiej połowie dekady — oraz dywersyfikację dostaw poprzez zaangażowanie kilku zakładów polskiego przemysłu obronnego skupionych w konsorcjum PGZ-Amunicja. Realizacja ma wzmocnić zdolności obronne kraju oraz zaplecze przemysłowe w warunkach podwyższonego zagrożenia po agresji Rosji na Ukrainę.
Źródła:
  - Więcej amunicji dla polskich haubic finansowanych z programu SAFE (Ministerstwo Obrony Narodowej (gov.pl), 2026-05-30): https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/wiecej-amunicji-dla-polskich-haubic-finansowanych-z-programu-safe
  - Pierwsze posiedzenie Komitetu sterującego programu wieloletniego „Narodowa Rezerwa Amunicyjna” (Kancelaria Prezesa Rady Ministrów (gov.pl), 2023-04-20): https://www.gov.pl/web/premier/pierwsze-posiedzenie-komitetu-sterujacego-programu-wieloletniego-narodowa-rezerwa-amunicyjna
  - Narodowa Rezerwa Amunicyjna to początek drogi [OPINIA] (Defence24): https://defence24.pl/sily-zbrojne/narodowa-rezerwa-amunicyjna-to-poczatek-drogi-opinia
  - MON wyjaśnia wątpliwości narodowego programu amunicyjnego (ZBiAM): https://zbiam.pl/mon-wyjasnia-watpliwosci-narodowego-programu-amunicyjnego/
  - To może być strategiczny przełom w budowie amunicyjnej niezależności Polski (WNP.pl): https://www.wnp.pl/bezpieczenstwo/to-moze-byc-strategiczny-przelom-w-budowie-amunicyjnej-niezaleznosci-polski,961725.html

## Ogólnopolska Sieć Edukacyjna (OSE)
URL: https://projektometr.pl/projekt/national-educational-network
Status: w budowie | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 320 mln zł | Inwestor: NASK Państwowy Instytut Badawczy (operator OSE)
Kalendarium: ogł. 2017-10-27, start 2018-09-01
Efekt: dostarczone
Opis: Ogólnopolska Sieć Edukacyjna (OSE) to rządowy program publicznej sieci telekomunikacyjnej dający szkołom w całej Polsce możliwość podłączenia do szybkiego, bezpłatnego i bezpiecznego internetu. Podstawą prawną jest ustawa z dnia 27 października 2017 r. o Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej (Dz.U. 2017 poz. 2184). Na operatora OSE wyznaczono NASK Państwowy Instytut Badawczy. Program zakłada podłączenie około 30 tys. szkół w 19 500 lokalizacjach. Model wdrożenia zakłada umożliwienie korzystania z usług OSE pierwszym szkołom od 1 września 2018 r., a docelowo przyłączenie wszystkich 19 500 lokalizacji do 2020 r. Koszty wdrożenia OSE oszacowano na 320 mln zł (finansowane z Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa), natomiast koszty funkcjonowania — zakupu usług telekomunikacyjnych zapewniających szkołom bezpłatny dostęp do internetu — na ponad 1,3 mld zł w perspektywie 10 lat, finansowane z budżetu państwa.
Znaczenie: OSE jest jednym z największych krajowych projektów cyfryzacyjnych: publiczną siecią telekomunikacyjną budowaną w celu zapewnienia niemal wszystkim szkołom w Polsce (ok. 30 tys. placówek w 19 500 lokalizacjach) szybkiego, bezpłatnego i bezpiecznego dostępu do internetu o przepustowości 100 Mb/s. Program, prowadzony przez NASK na podstawie odrębnej ustawy, zniwelował różnice w dostępie do szerokopasmowego internetu między szkołami miejskimi i wiejskimi oraz stworzył ogólnokrajową infrastrukturę wspierającą edukację cyfrową.
Źródła:
  - Ogólnopolska Sieć Edukacyjna — strona programu (NASK / OSE): https://ose.gov.pl/
  - Ogólnopolska Sieć Edukacyjna (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Og%C3%B3lnopolska_Sie%C4%87_Edukacyjna
  - Ogólnopolska Sieć Edukacyjna — Ministerstwo Cyfryzacji (gov.pl / Ministerstwo Cyfryzacji): https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/ogolnopolska-siec-edukacyjna1
  - Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej (Dz.U. 2017 poz. 2184) (ISAP — Internetowy System Aktów Prawnych, 2017-10-27): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20170002184
  - Ogólnopolska Sieć Edukacyjna — FAQ (NASK / OSE): https://ose.gov.pl/faq

## Narodowe Forum Muzyki im. Witolda Lutosławskiego we Wrocławiu
URL: https://projektometr.pl/projekt/national-forum-of-music-in-wrocaw
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 460 mln zł | Inwestor: Miasto (gmina) Wrocław
Kalendarium: start 2010-03, oddano 2015-09
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Narodowe Forum Muzyki im. Witolda Lutosławskiego to sala koncertowa z zespołem czterech mniejszych sal, wzniesiona przez Miasto Wrocław przy placu Wolności 1 w centrum miasta, zaprojektowana przez pracownię Kuryłowicz & Associates. Pozwolenie na budowę wydano 8 lutego 2008 roku, a 22 grudnia 2009 roku Miasto Wrocław podpisało umowę na budowę z konsorcjum z Mostostalem Warszawa jako liderem; roboty budowlane rozpoczęto w marcu 2010 roku. 5 października 2012 roku główny wykonawca (Mostostal Warszawa) przerwał budowę, zostawiając budynek w stanie surowym otwartym, a 15 lipca 2013 roku podpisano umowę na dokończenie obiektu z nowym konsorcjum (PB Inter-System S.A. i Elektromontaż Rzeszów). Obiekt ukończono w 2015 roku i oficjalnie otwarto 4 września 2015 roku. Sama budowa gmachu z salą główną kosztowała ok. 360 mln zł, z czego ok. 143 mln zł stanowiło dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, RPO Województwa Dolnośląskiego 2007–2013), a wkład Miasta wynosił ok. 217 mln zł; wraz z podziemnym parkingiem (ok. 90 mln zł) i zagospodarowaniem placu (ok. 10 mln zł) łączny koszt inwestycji szacowany jest na ok. 460 mln zł. Inwestorem było Miasto (gmina) Wrocław. Sala główna mieści ok. 1800 miejsc, a NFM jest jedną z największych sal koncertowych w Europie i pełni m.in. funkcję siedziby wrocławskiej filharmonii.
Znaczenie: Narodowe Forum Muzyki jest jedną z największych i najnowocześniejszych sal koncertowych w Polsce i w Europie — sala główna mieści ok. 1800 słuchaczy, a cały gmach obejmuje ponad 48 tys. m² powierzchni. Obiekt stał się nową wizytówką Wrocławia i jedną z głównych scen obchodów Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016. NFM pełni funkcję siedziby wrocławskiej filharmonii oraz organizatora życia koncertowego miasta. Budowa była opóźniona: po przerwaniu robót przez pierwszego wykonawcę (Mostostal Warszawa) w październiku 2012 roku obiekt, którego pierwotny termin ukończenia przypadał na wiosnę 2013 roku, oddano do użytku dopiero we wrześniu 2015 roku.
Źródła:
  - Narodowe Forum Muzyki (MuratorPlus.pl): https://www.muratorplus.pl/inwestycje/inwestycje-publiczne/narodowe-forum-muzyki-aa-Pz1a-GgUh-RQTB.html
  - Narodowe Forum Muzyki (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Narodowe_Forum_Muzyki
  - Uroczyste otwarcie Narodowego Forum Muzyki we Wrocławiu (dzieje.pl (PAP), 2015-09-04): https://dzieje.pl/kultura-i-sztuka/uroczyste-otwarcie-narodowego-forum-muzyki-we-wroclawiu
  - Narodowe Forum Muzyki, Wrocław, Wolności 1 (Urbanity.pl): https://www.urbanity.pl/dolnoslaskie/wroclaw/narodowe-forum-muzyki,b1893
  - Budowa Narodowego Forum Muzyki we Wrocławiu (Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego Wrocławia): https://bip.um.wroc.pl/artykul/340/5676/budowa-narodowego-forum-muzyki-we-wroclawiu
  - Wrocław wciąż dopłaca miliony do Narodowego Forum Muzyki (Gazeta Wrocławska): https://gazetawroclawska.pl/wroclaw-wciaz-doplaca-miliony-do-narodowego-forum-muzyki/ar/c3-12804590

## Krajowy Program Oczyszczania Ścieków Komunalnych (KPOŚK)
URL: https://projektometr.pl/projekt/national-municipal-wastewater-treatment-programme-kposk
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 27.9 mld zł | Inwestor: Program rządowy przyjęty przez Radę Ministrów; koordynacja i sprawozdawczość: Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (KZGW)
Kalendarium: ogł. 2003-12-16, start 2003-12-16, plan 2021
Efekt: opóźnione
Opis: Krajowy Program Oczyszczania Ścieków Komunalnych (KPOŚK) to strategiczny program rządowy zatwierdzony przez Radę Ministrów 16 grudnia 2003 r., którego celem jest wypełnienie przez Polskę wymogów dyrektywy Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych. Program określa potrzeby i przedsięwzięcia w zakresie wyposażenia aglomeracji w systemy kanalizacji zbiorczej oraz oczyszczalnie ścieków komunalnych. Pierwotny KPOŚK z 2003 r. obejmował 1378 aglomeracji o RLM ≥ 2000, z terminem realizacji do końca 2015 r. Program był wielokrotnie aktualizowany — przeprowadzono sześć aktualizacji w latach 2005, 2009, 2010, 2015, 2017 i 2022. Piąta aktualizacja (AKPOŚK 2017), przyjęta przez Radę Ministrów 31 lipca 2017 r., dotyczyła 1587 aglomeracji o łącznym RLM 38,8 mln, w których zlokalizowanych było 1769 oczyszczalni ścieków komunalnych. Zaplanowano w niej m.in. budowę 14 661,2 km nowej sieci kanalizacyjnej, modernizację 3506,4 km istniejącej sieci oraz budowę 116 nowych oczyszczalni ścieków. Potrzeby finansowe na realizację inwestycji ujętych w AKPOŚK 2017 oszacowano łącznie na 27,85 mld zł (w tym 16,67 mld zł na budowę i modernizację sieci kanalizacyjnej). Program jest wdrażany etapowo przez samorządy, a jego realizację koordynuje i sprawozdaje Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie.
Znaczenie: KPOŚK jest głównym instrumentem wdrażania w Polsce dyrektywy 91/271/EWG i porządkowania gospodarki ściekowej w skali kraju — obejmuje ponad 1500 aglomeracji i blisko 1800 oczyszczalni ścieków komunalnych. Program ukierunkował wieloletnie, wielomiliardowe inwestycje samorządów w budowę i modernizację sieci kanalizacyjnej oraz oczyszczalni ścieków, finansowane m.in. ze środków unijnych, krajowych funduszy ekologicznych i budżetów gmin, ograniczając zrzut niedostatecznie oczyszczonych ścieków do środowiska wodnego. Pierwotny termin pełnej zgodności z dyrektywą (koniec 2015 r.) nie został dotrzymany i był przesuwany w kolejnych aktualizacjach programu.
Źródła:
  - Aktualizacja Krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych 2017 (AKPOŚK 2017), Monitor Polski 2017 poz. 1183 (Monitor Polski / Rada Ministrów, 2017): https://www.monitorpolski.gov.pl/M2017000118302.pdf
  - Krajowy program oczyszczania ścieków komunalnych — Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (gov.pl / Wody Polskie): https://www.gov.pl/web/wody-polskie/krajowy-program-oczyszczania-sciekow-komunalnych

## Narodowe Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS w Krakowie
URL: https://projektometr.pl/projekt/national-synchrotron-radiation-centre-solaris-in-krakow
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 200 mln zł | Inwestor: Uniwersytet Jagielloński (Narodowe Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS)
Kalendarium: start 2010, oddano 2015-09-21
Efekt: dostarczone
Opis: Narodowe Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS to pierwszy w Polsce i jedyny w Europie Środkowo-Wschodniej synchrotron — akcelerator wytwarzający promieniowanie synchrotronowe wykorzystywane w badaniach z zakresu fizyki, chemii, biologii, medycyny, materiałoznawstwa i innych dziedzin. Ośrodek jest jednostką badawczą Uniwersytetu Jagiellońskiego, zlokalizowaną na III Kampusie UJ (Kampus 600-lecia Odnowienia UJ) w Krakowie przy ul. Czerwone Maki 98. Projekt zrealizowano w latach 2010–2015 ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka (POIG). Koszt pięcioletniej budowy — obejmującej budynek, synchrotron oraz dwie pierwsze linie badawcze — wyniósł ok. 200 mln zł. Uroczysta inauguracja działalności Centrum odbyła się 21 września 2015 roku. Inwestycja figuruje jako wyróżniające się przedsięwzięcie na Polskiej Mapie Drogowej Infrastruktury Badawczej.
Znaczenie: SOLARIS był pierwszym w Polsce i jedynym w tej części Europy synchrotronem oraz — według dyrekcji ośrodka — największą infrastrukturą badawczą wybudowaną w Polsce od 1974 roku, kiedy uruchomiono reaktor Maria w Świerku. Centrum udostępnia promieniowanie synchrotronowe (od podczerwieni po promieniowanie rentgenowskie) naukowcom z polskich i zagranicznych uczelni oraz instytutów, umożliwiając badania struktury materii z rozdzielczością atomową w fizyce, chemii, biologii, medycynie i materiałoznawstwie. Ośrodek stanowi wyróżniające się przedsięwzięcie na Polskiej Mapie Drogowej Infrastruktury Badawczej.
Źródła:
  - Inauguracja Narodowego Centrum Promieniowania Synchrotronowego Solaris w Krakowie (Nauka w Polsce (PAP), 2015-09-21): https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news,406568,inauguracja-narodowego-centrum-promieniowania-synchrotronowego-solaris-w-krakowie.html
  - Narodowe Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS — Uniwersytet Jagielloński (Uniwersytet Jagielloński): https://synchrotron.uj.edu.pl/
  - Jedyny taki SYNCHROTRON SOLARIS (Express Przemysłowy, 2019-01-25): https://www.ex-p.pl/2019/01/25/jedyny-taki-synchrotron-solaris/
  - W Krakowie powstaje Narodowe Centrum Promieniowania Synchrotronowego Solaris (Nauka w Polsce (PAP), 2012): https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news,390016,w-krakowie-powstaje-narodowe-centrum-promieniowania-synchrotronowego-solaris.html

## Ogólnopolska Sieć Teleinformatyczna na potrzeby obsługi numeru alarmowego 112 (OST 112)
URL: https://projektometr.pl/projekt/national-teleinformatics-network-for-emergency-number-112-ost-112
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 149 mln zł | Inwestor: Centrum Projektów Informatycznych MSWiA (beneficjent i inwestor projektu)
Kalendarium: ogł. 2009, oddano 2012-05-09
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: OST 112 to dedykowana, ogólnopolska sieć teleinformatyczna zbudowana dla potrzeb obsługi numeru alarmowego 112, niezależna od komercyjnych operatorów. Beneficjentem i inwestorem projektu było Centrum Projektów Informatycznych MSWiA, a sieć powstała ze współfinansowaniem z Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka (7. oś priorytetowa „Społeczeństwo informacyjne – budowa elektronicznej administracji”). Całkowity planowany budżet projektu wynosił 165 mln zł, z czego 85% (140 250 000 zł) stanowiło dofinansowanie z POIG, a 15% (24 750 000 zł) wkład własny beneficjenta. W postępowaniu przetargowym na budowę i wdrożenie sieci, rozstrzygniętym 28 grudnia 2009 roku, jako najkorzystniejszą wybrano ofertę spółki ATM SA, która zaprojektowała i zbudowała sieć w oparciu o łącza teletransmisyjne Telekomunikacji Polskiej i Exatela. Prace wdrożeniowe, trwające blisko dwadzieścia siedem miesięcy, zakończono w 2012 roku (publikacja o gotowości sieci: 9 maja 2012). Sumaryczna wartość zakontraktowanych prac związanych z budową sieci — bez świadczenia usług telekomunikacyjnych — wyniosła ok. 149 mln zł brutto. OST 112 objęła infrastrukturę ponad 900 lokalizacji istotnych z punktu widzenia funkcjonowania Systemu Powiadamiania Ratunkowego, w tym komendy Policji, jednostki Państwowej Straży Pożarnej oraz wojewódzkie centra powiadamiania ratunkowego. W kolejnych latach operatorem i wykonawcą rozbudowy sieci został Exatel (umowa z 2017 r. o wartości blisko 200 mln zł, budowa ponad 1000 km nowych światłowodów); sieć — opisywana jako największa światłowodowa sieć państwa — obsługuje dziś także System Rejestrów Państwowych oraz Centralną Ewidencję Pojazdów i Kierowców (CEPiK). Ten rekord dotyczy pierwotnej budowy z lat 2009–2012 (beneficjent CPI MSWiA, wykonawca ATM, finansowanie POIG), nie zaś późniejszego kontraktu operatorskiego Exatela.
Znaczenie: OST 112 była pierwszą dedykowaną, ogólnopolską siecią teleinformatyczną państwa zbudowaną specjalnie dla obsługi numeru alarmowego 112, niezależną od sieci operatorów komercyjnych i łączącą ponad 900 kluczowych lokalizacji Systemu Powiadamiania Ratunkowego (Policja, Państwowa Straż Pożarna, wojewódzkie centra powiadamiania ratunkowego). Stworzyła bezpieczny, państwowy szkielet transmisyjny, który w kolejnych latach stał się podstawą działania kolejnych krytycznych systemów administracji — Systemu Rejestrów Państwowych oraz Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) — i jest opisywany jako największa światłowodowa sieć państwa oraz jedno z największych przedsięwzięć telekomunikacyjnych realizowanych na potrzeby bezpieczeństwa i administracji publicznej w Polsce.
Źródła:
  - Sieć OST 112 już gotowa (Rzeczpospolita (rp.pl), 2012-05-09): https://www.rp.pl/ekonomia/art13745521-siec-ost-112-juz-gotowa
  - Ogólnopolska sieć teleinformatyczna na potrzeby numeru alarmowego 112 otrzyma dofinansowanie (Powiat Goleniowski): https://www.powiat-goleniowski.pl/aktualnosci,ogolnopolska-siec-teleinformatyczna-na-potrzeby-numeru-alarmowego-112--otrzyma-dofinansowanie,3181.html
  - Wybrano ofertę na budowę sieci obsługującej numer 112 (Rynek Zdrowia): https://www.rynekzdrowia.pl/E-zdrowie/Wybrano-oferte-na-budowe-sieci-obslugujacej-numer-112,14250,7.html
  - EXATEL rozwinie OST 112 – największą sieć światłowodową państwa (Exatel S.A., 2017): https://exatel.pl/o-nas/aktualnosci/exatel-rozwinie-ost-112-najwieksza-siec-swiatlowodowa-panstwa/
  - Exatel rozwinie państwową sieć OST 112 (BiznesAlert, 2017-10-05): https://biznesalert.pl/exatel-siec-ost-112/

## Nowa siedziba Muzeum Wojska Polskiego na Cytadeli Warszawskiej
URL: https://projektometr.pl/projekt/new-seat-of-the-polish-army-museum-at-the-warsaw-citadel
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 256 mln zł | Inwestor: Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie (państwowa instytucja kultury; budowa finansowana z dotacji Ministerstwa Obrony Narodowej)
Kalendarium: start 2018-03, oddano 2023
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Nowa, docelowa siedziba Muzeum Wojska Polskiego wznoszona na terenie Cytadeli Warszawskiej, zaprojektowana przez warszawską pracownię WXCA. Budowa gmachu (budynku południowego) rozpoczęła się w marcu 2018 r., a 13 sierpnia 2023 r. uroczyście otwarto pierwszą zrealizowaną część nowej siedziby, dając Muzeum Wojska Polskiego — instytucji istniejącej od 1920 r. — po raz pierwszy własny, docelowy gmach. Generalnym wykonawcą budynku było konsorcjum IDS-BUD S.A. oraz MAR-BUD Budownictwo, którego oferta w przetargu wyniosła niespełna 256 mln zł (zamawiający przeznaczył na to zadanie do 320 mln zł brutto); budowa finansowana była z dotacji Ministerstwa Obrony Narodowej, a koszt wystawy stałej szacowano dodatkowo na ok. 45 mln zł. Nowa siedziba MWP wraz z sąsiednim gmachem Muzeum Historii Polski tworzy powstający na Cytadeli kompleks Cytadeli Muzeów; łączny koszt budowy obu muzeów podawano na 821 mln zł. Według ustaleń Najwyższej Izby Kontroli w programie wieloletnim na lata 2009–2018 na realizację budowy MWP wskazano 485,5 mln zł, a termin zakończenia był wielokrotnie przesuwany (pierwotnie 2012 r., następnie 2021 r.). Docelowo kompleks MWP ma zostać uzupełniony o budynek północny realizowany w drugim etapie.
Znaczenie: Otwarcie nowej siedziby na Cytadeli Warszawskiej dało Muzeum Wojska Polskiego — istniejącemu od 1920 r. — pierwszą w jego historii własną, docelową przestrzeń ekspozycyjną, po ponad stu latach funkcjonowania bez samodzielnego gmachu. Nowa siedziba wraz z sąsiednim Muzeum Historii Polski tworzy Cytadelę Muzeów — jeden z największych kompleksów muzealnych powstających w Polsce. Inwestycja była elementem finansowanego z dotacji Ministerstwa Obrony Narodowej programu wieloletniego, w którym na budowę MWP zaplanowano 485,5 mln zł (ustalenia NIK); realizacja przebiegała z wieloletnim opóźnieniem względem pierwotnie zakładanych terminów.
Źródła:
  - Nowa siedziba Muzeum Wojska Polskiego na Cytadeli Warszawskiej otwarta (Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego (gov.pl), 2023-08): https://www.gov.pl/web/kultura/nowa-siedziba-muzeum-wojska-polskiego-na-cytadeli-warszawskiej-otwarta
  - Muzeum Wojska Polskiego oficjalnie otwarte. Po 100 latach ma własną siedzibę (PropertyDesign.pl, 2023-08): https://www.propertydesign.pl/architektura/104/muzeum_wojska_polskiego_oficjalnie_otwarte_po_100_latach_ma_wlasna_siedzibe,44459.html
  - Rusza budowa Muzeum Wojska Polskiego w Cytadeli Warszawskiej (dzieje.pl (PAP), 2018-03-22): https://dzieje.pl/aktualnosci/rusza-budowa-muzeum-wojska-polskiego-w-cytadeli-warszawskiej
  - Powstaje gmach Muzeum Wojska Polskiego (Polska Zbrojna, 2019-11): https://www.polska-zbrojna.pl/home/articleshow/29586?t=Powstaje-gmach-Muzeum-Wojska-Polskiego
  - NIK o budowie Muzeum Wojska Polskiego (Najwyższa Izba Kontroli (NIK), 2021-04): https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/budowa-muzeum-wojska-polskiego.html
  - Otwarto oferty na budowę Muzeum Wojska Polskiego w Cytadeli Warszawskiej (dzieje.pl (PAP), 2018-01-18): https://dzieje.pl/aktualnosci/otwarto-oferty-na-budowe-muzeum-wojska-polskiego-w-cytadeli-warszawskiej

## Nowa siedziba Muzeum Śląskiego w Katowicach (tereny po KWK „Katowice”)
URL: https://projektometr.pl/projekt/new-seat-of-the-silesian-museum-in-katowice
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 274 mln zł | Inwestor: Muzeum Śląskie w Katowicach (instytucja kultury współprowadzona przez Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego)
Kalendarium: start 2011, oddano 2015
Efekt: dostarczone
Opis: Nowa siedziba Muzeum Śląskiego powstała na terenie dawnej Kopalni Węgla Kamiennego „Katowice”, w tzw. Strefie Kultury w centrum Katowic, w sąsiedztwie Spodka oraz siedziby NOSPR. Autorem projektu jest austriackie biuro Riegler Riewe Architekten (Florian Riegler, Roger Riewe), które główną, wystawienniczą część muzeum ukryło pod ziemią, pozostawiając na powierzchni zrewitalizowane, zabytkowe obiekty pokopalniane. Budowa nowego gmachu trwała od 2011 roku (pierwsze prace — marzec 2011, budowa właściwa od lipca 2011), a jej zakończenie nastąpiło w czerwcu 2013 roku; nową siedzibę uroczyście otwarto dla publiczności 26 czerwca 2015 roku. Koszt inwestycji wyniósł 273 719 885 zł (w części źródeł zaokrąglany do „ok. 274 mln zł”, a wartość całego przedsięwzięcia szacowano na ponad 324 mln zł), z czego ok. 85 proc. pokryły środki unijne z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego 2007–2013. Muzeum Śląskie stanowi instytucję kultury współprowadzoną przez Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego i było opisywane jako jedno z największych przedsięwzięć muzealnych w kraju.
Znaczenie: Nowa siedziba Muzeum Śląskiego stała się jednym z najważniejszych elementów katowickiej Strefy Kultury — kompleksu instytucji kultury (obok NOSPR i Międzynarodowego Centrum Kongresowego) utworzonego na zrewitalizowanych terenach po dawnej Kopalni Węgla Kamiennego „Katowice”. Inwestycja jest przywoływana jako modelowy przykład transformacji terenów poprzemysłowych i, przy udziale środków unijnych oraz współprowadzeniu przez resort kultury, jako jedno z największych przedsięwzięć muzealnych w Polsce.
Źródła:
  - Nowe Muzeum Śląskie w Katowicach (Murator Plus): https://www.muratorplus.pl/inwestycje/inwestycje-publiczne/nowe-muzeum-slaskie-w-katowicach-aa-L841-a8c4-KE2w.html
  - Otwarcie Muzeum Śląskiego – 26 czerwca 2015 r. (dzieje.pl (PAP), 2014-10-21): https://dzieje.pl/aktualnosci/otwarcie-muzeum-slaskiego-26-czerwca-2015-r
  - Muzeum Śląskie: ponad 50 tys. zwiedzających od otwarcia nowej siedziby (dzieje.pl (PAP), 2015-07-24): https://dzieje.pl/kultura-i-sztuka/muzeum-slaskie-ponad-50-tys-zwiedzajacych-od-otwarcia-nowej-siedziby
  - Muzeum Śląskie w Katowicach (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_%C5%9Al%C4%85skie_w_Katowicach

## Nowa siedziba Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie (Prokocim)
URL: https://projektometr.pl/projekt/nowa-siedziba-szpitala-uniwersyteckiego-w-krakowie-prokocim
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.2 mld zł | Inwestor: Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum
Kalendarium: start 2015, plan 2019-05, oddano 2019
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Nowa siedziba Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie to zrealizowany w dzielnicy Prokocim kompleks szpitalny, zaliczany do największych tego typu w Polsce. Na terenie blisko 15 hektarów powstał zespół budynków medycznych mieszczący około 925 łóżek, oddziały kliniczne, poradnie specjalistyczne oraz zintegrowany blok operacyjny z 24 salami. Inwestorem był Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum; umowę na budowę podpisano w styczniu 2015 r., a uroczyste otwarcie nastąpiło 29 października 2019 r. Łączny koszt przekroczył 1,2 mld zł, z czego 800 mln zł pochodziło z budżetu państwa.
Znaczenie: Przeniesienie i centralizacja klinik w nowoczesnym kampusie w Prokocimiu zastąpiły rozproszone, w części zabytkowe budynki w centrum Krakowa, zwiększając bazę łóżkową oraz możliwości diagnostyczno-zabiegowe regionu. Placówka stała się jedną z największych i najnowocześniejszych inwestycji szpitalnych w Polsce i punktem odniesienia dla kolejnych dużych projektów w ochronie zdrowia.
Źródła:
  - Kraków: otwarcie siedziby Szpitala Uniwersyteckiego (inzynieria.com, 2019-10-29): https://inzynieria.com/budownictwo/wiadomosci/56951,krakow-otwarcie-siedziby-szpitala-uniwersyteckiego
  - Nowa siedziba Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie. "To najnowocześniejszy szpital" (RMF24, 2019-10-29): https://www.rmf24.pl/zdrowie/news-nowa-siedziba-szpitala-uniwersyteckiego-w-krakowie-to-najnow,nId,3306234
  - Otwarcie nowej siedziby Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie (Magiczny Kraków (krakow.pl), 2019-10-29): https://krakow.pl/aktualnosci/234426,202,komunikat,otwarcie_nowej_siedziby_szpitala_uniwersyteckiego_w_krakowie.html
  - Szpital Uniwersytecki Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie-Prokocimiu (Warbud) (Przegląd Budowlany, 2018-10): https://www.przegladbudowlany.pl/2018/10/2018-10-PB-11-SPONS-Warbud.pdf
  - Nowa Siedziba Szpitala Uniwersyteckiego Kraków-Prokocim (Ministerstwo Zdrowia (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/zdrowie/nowa-siedziba-szpitala-uniwersyteckiego-krakow-prokocim
  - Nowa siedziba Szpitala Uniwersyteckiego Kraków-Prokocim (Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum): https://nssu.cm-uj.krakow.pl/typ/historia/
  - O nas – Szpital Uniwersytecki w Krakowie (Szpital Uniwersytecki w Krakowie, 2026): https://www.su.krakow.pl/nasz-szpital/o-nas

## Nowy dworzec Łódź Fabryczna (z węzłem multimodalnym)
URL: https://projektometr.pl/projekt/nowy-dworzec-lodz-fabryczna-z-wezlem-multimodalnym
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.8 mld zł | Inwestor: Polskie Koleje Państwowe S.A.
Kalendarium: oddano 2016-12-11
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Przebudowa dworca Łódź Fabryczna na podziemny, wielopoziomowy dworzec kolejowy zintegrowany z węzłem multimodalnym łączącym kolej aglomeracyjną i dalekobieżną, komunikację autobusową, miejską oraz ruch samochodowy. Cztery perony umieszczono pod ziemią, a obiekt zaprojektowano jako stację przelotową dla przyszłego tunelu średnicowego i planowanej sieci kolei dużych prędkości. Dworzec dopuszczono do eksploatacji w grudniu 2016 roku.
Znaczenie: Największy tego typu podziemny dworzec multimodalny w Polsce, integrujący w jednym obiekcie kolej, komunikację autobusową dalekobieżną, transport miejski i ruch samochodowy w centrum Łodzi. Obiekt pozostaje stacją końcową do czasu ukończenia tunelu średnicowego łączącego Łódź Fabryczną z dworcami Łódź Kaliska i Łódź Żabieniec, którego otwarcie jest wielokrotnie opóźniane; dopiero po jego uruchomieniu dworzec zacznie pełnić rolę stacji przelotowej i w pełni wykorzysta zaprojektowaną infrastrukturę.
Źródła:
  - Dworzec Łódź Fabryczna oficjalnie otwarty. Inwestycja kosztowała 1,75 mld zł (Gazeta Prawna, 2016-12-11): https://www.gazetaprawna.pl/biznes/transport/wideo/11100930,dworzec-lodz-fabryczna-oficjalnie-otwarty-inwestycja-kosztowala-175-mld-zl.html
  - Łódź Fabryczna railway station (Wikipedia): https://en.wikipedia.org/wiki/%C5%81%C3%B3d%C5%BA_Fabryczna_railway_station
  - Pierwszy pociąg wjechał na Łódź Fabryczną. Wielkie otwarcie dworca (TVN24, 2016-12-11): https://tvn24.pl/polska/pierwszy-pociag-wjechal-na-lodz-fabryczna-wielkie-otwarcie-dworca-ra698826-ls3197939
  - Łódzki tunel średnicowy. Jest opóźnienie, bez pociągów w 2026 roku (Rynek Kolejowy): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/lodzki-tunel-srednicowy-121087.html
  - Łódź Fabryczna: Inwestycja wielkich nadziei i problemów (Rynek Kolejowy): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/lodz-fabryczna-inwestycja-wielkich-nadziei-i-problemow-78673.html
  - O Dworcu Łódź Fabryczna (Urząd Miasta Łodzi): https://uml.lodz.pl/komunikacja-i-transport/dworzec-autobusowy-lodz-fabryczna/o-dworcu-lodz-fabryczna/
  - ŁKA: Trzy łódzkie dworce na podium wg liczby pasażerów (Rynek Kolejowy): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/lka-trzy-lodzkie-dworce-na-podium-wg-liczby-pasazerow-117172.html
  - Łódź Fabryczna najpopularniejszą stacją w 2024 roku! Statystyki ŁKA nie pozostawiają złudzeń (ŁÓDŹ.PL): https://lodz.pl/artykul/lodz-fabryczna-najpopularniejsza-stacja-w-2024-roku-statystki-lka-nie-pozostawiaja-zludzen-65591/
  - Łódzki tunel średnicowy. Kiedy koniec prac? Za nieco ponad rok (Rynek Kolejowy, 2025-05-30): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/lodzki-tunel-srednicowy-kiedy-koniec-prac-123429.html

## Nowy szpital powiatowy w Nysie (poza strefą zalewową)
URL: https://projektometr.pl/projekt/nowy-szpital-powiatowy-nysa
Status: planowane | Etap: — | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Powiat Nyski (Zespół Opieki Zdrowotnej w Nysie); dofinansowanie: Ministerstwo Zdrowia
Kalendarium: ogł. 2025-05, plan 2028
Opis: Nowy szpital powiatowy w Nysie ma zastąpić dotychczasową placówkę Zespołu Opieki Zdrowotnej, którą we wrześniu 2024 r. całkowicie zniszczyła powódź. Nowoczesny obiekt powstanie na bezpiecznym, niezagrożonym zalaniem terenie w Jędrzychowie przy ul. Otmuchowskiej i pomieści ok. 380 łóżek na 12 oddziałach, z lądowiskiem dla śmigłowców, blokami operacyjnymi oraz schronem. Ministerstwo Zdrowia zabezpieczyło na inwestycję 500 mln zł z budżetu państwa; według władz powiatu całkowity koszt przedsięwzięcia ma być wyższy niż zapewnione dofinansowanie. Uruchomienie placówki i przyjęcie pierwszych pacjentów zaplanowano na drugie półrocze 2028 r. Uwaga metodyczna: koszt rekordu pozostaje niepodany w agregacie, ponieważ 500 mln zł to zabezpieczona pula MZ (dolny pułap), a pełna wartość inwestycji nie została jeszcze oficjalnie podana.
Znaczenie: Inwestycja odtwarza kluczową infrastrukturę ochrony zdrowia powiatu nyskiego po powodzi z 2024 r., przenosząc szpital poza strefę zalewową. Nowa lecznica z 12 oddziałami, ok. 380 łóżkami, blokami operacyjnymi, schronem i lądowiskiem dla Lotniczego Pogotowia Ratunkowego ma zapewnić mieszkańcom regionu ciągłość opieki oraz odporność placówki na przyszłe powodzie.
Źródła:
  - Nowy szpital w dotkniętym powodzią powiecie nyskim (Ministerstwo Zdrowia (gov.pl), 2025-05): https://www.gov.pl/web/zdrowie/nowy-szpital-w-dotknietym-powodzia-powiecie-nyskim
  - 500 milionów złotych na nowy szpital w Nysie (Starostwo Powiatowe w Nysie, 2025-05): https://powiat.nysa.pl/aktualnosc-10060-500_milionow_zlotych_na_nowy_szpital_w.html
  - Nysa. Rząd sfinansuje nowy szpital. W budżecie zagwarantowano pół miliarda złotych (TVN24, 2025-05): https://tvn24.pl/opole/nysa-rzad-sfinansuje-nowy-szpital-w-budzecie-zagwarantowano-pol-miliarda-zlotych-st8454207
  - Nysa będzie mieć nowy szpital powiatowy. Stanie na terenach niezagrożonych powodzią (Rynek Zdrowia, 2025-05): https://www.rynekzdrowia.pl/Finanse-i-zarzadzanie/Nysa-bedzie-miec-nowy-szpital-powiatowy-Stanie-na-terenach-niezagrozonych-powodzia,271341,1.html
  - Nysa zbuduje szpital na miarę XXI wieku. Co wiadomo o inwestycji? (Alert Medyczny, 2025): https://alertmedyczny.pl/nysa-zbuduje-szpital-na-miare-xxi-wieku-co-wiadomo-o-inwestycji/

## Obwodnica Aglomeracji Warszawskiej (A50/S50)
URL: https://projektometr.pl/projekt/obwodnica-aglomeracji-warszawskiej-a50-s50
Status: planowane | Etap: ogłoszony | Koszt (wg etapu, nom.): 18.4 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: ogł. 2021-01-26, plan 2035
Opis: Planowany zewnętrzny ring drogowy wokół całej aglomeracji warszawskiej, złożony z dwóch ciągów: autostrady A50 (część południowa, ok. 98 km) oraz drogi ekspresowej S50 (część północna, ok. 165 km), o łącznej długości preferowanego wariantu ok. 263 km. Inwestycję przygotowuje GDDKiA; w 2021 r. została ona wpisana jako inwestycja towarzysząca Centralnemu Portowi Komunikacyjnemu i ma wyprowadzać ruch tranzytowy poza Warszawę. Trasa jest na wczesnym etapie przygotowań — po studium korytarzowym trwa zamawianie dokumentacji projektowej (STEŚ) dla kolejnych odcinków. Szacunkowy koszt oszacowano na ok. 7,5 mld zł dla A50 i ok. 10,9 mld zł dla S50 (razem ok. 18,4 mld zł). Docelowo cała trasa miałaby być dostępna do 2035 r., a pierwsze fragmenty na przełomie 2027 i 2028 r.
Znaczenie: Obwodnica Aglomeracji Warszawskiej byłaby najdłuższym ringiem drogowym w Polsce (ok. 263 km) i drugą, zewnętrzną obwodnicą stolicy — odrębną od istniejącej, wewnętrznej Południowej Obwodnicy Warszawy (S2). Jej zadaniem jest przejęcie ruchu tranzytowego omijającego Warszawę oraz skomunikowanie planowanego Centralnego Portu Komunikacyjnego z siecią dróg krajowych. Ze względu na skalę (ok. 18 mld zł tylko dla ciągów A50 i S50), wczesny etap przygotowań i zmienne uwarunkowania polityczne realizacja pozostaje niepewna; pierwsze fragmenty mogłyby powstać najwcześniej na przełomie 2027 i 2028 r.
Źródła:
  - Obwodnica Aglomeracji Warszawskiej na mapie drogowej w 2035 r. Mapy z wariantami jej przebiegu (conadrogach.pl): https://conadrogach.pl/informacje/obwodnica-aglomeracji-warszawskiej-na-mapie-drogowej-w-2035-r-mapy-z-wariantami-jej-przebiegu.html
  - S10 i Obwodnica Aglomeracji Warszawskiej – podsumowanie spotkań z samorządami (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), 2021-01): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/40773/S10-i-Obwodnica-Aglomeracji-Warszawskiej-podsumowanie-spotkan-z-samorzadami
  - Studium korytarzowe – Obwodnica Aglomeracji Warszawskiej (Droga S50/A50) (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), 2021-01-26): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/frontend/web/userfiles/articles/s/s10-i-obwodnica-aglomeracji-wars_40773/SK%20Droga%20S50_OAW.pdf
  - 11 ofert na projekt kolejnego odcinka Obwodnicy Aglomeracji Warszawskiej (Inzynieria.com, 2026-02-26): https://inzynieria.com/drogi/drogi_ekspresowe_w_polsce/wiadomosci/99840,11-ofert-na-projekt-kolejnego-odcinka-obwodnicy-aglomeracji-warszawskiej

## Obwodnica Metropolitalna Trójmiasta (S6)
URL: https://projektometr.pl/projekt/obwodnica-metropolitalna-trojmiasta-s6
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.9 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: plan 2025, oddano 2025-12-23
Efekt: dostarczone, opóźnione, przekroczony budżet
Opis: Nowa dwujezdniowa droga ekspresowa o długości ok. 32 km, tworząca zewnętrzną obwodnicę aglomeracji trójmiejskiej na trasie Chwaszczyno–Żukowo–węzeł Gdańsk Południe. Łączy Trasę Kaszubską (S6) z Południową Obwodnicą Gdańska (S7). Inwestycję prowadziła GDDKiA; pierwszy, 16-kilometrowy odcinek Chwaszczyno–Żukowo udostępniono kierowcom w czerwcu 2025 r., a całą trasę oddano do ruchu w grudniu 2025 r.
Znaczenie: Trasa odciąża istniejącą Obwodnicę Trójmiasta, przejmując część ruchu tranzytowego i usprawniając połączenia w obszarze metropolitalnym oraz z regionem kaszubskim. Docelowo ma przejąć ok. 30 proc. ruchu dotychczasowej obwodnicy, łącząc S6 (Trasa Kaszubska) z S7 (Południowa Obwodnica Gdańska).
Źródła:
  - Budujemy S6 i Obwodnicę Metropolii Trójmiejskiej (GDDKiA Oddział Gdańsk, 2024-06-12): https://www.gov.pl/web/gddkia-gdansk/budujemy-s6-i-obwodnice-metropolii-trojmiejskiej
  - Otwarcie Obwodnicy Metropolitalnej. Ma być luźniej na starej obwodnicy (Trojmiasto.pl, 2025-06-16): https://www.trojmiasto.pl/wiadomosci/Otwarcie-Obwodnicy-Metropolitalnej-Ma-byc-luzniej-na-starej-obwodnicy-n204578.html
  - Obwodnica Metropolii Trójmiejskiej - coraz bliżej otwarcia (GDDKiA Oddział Gdańsk, 2025-05): https://www.gov.pl/web/gddkia-gdansk/obwodnica-metropolii-trojmiejskiej---coraz-blizej-otwarcia
  - Obwodnica Metropolitalna Trójmiasta już w pełni przejezdna. "Bezpieczniej, szybciej i punktualnie" (Radio Gdańsk, 2025-12-23): https://radiogdansk.pl/wiadomosci/2025/12/23/obwodnica-metropolitalna-trojmiasta-juz-w-pelni-przejezdna-bezpieczniej-szybciej-i-punktualnie/
  - Trasa Gdańsk Południe - Żukowo już otwarta. Wszystkim ułatwia życie (Gdansk.pl, 2025-12-23): https://www.gdansk.pl/wiadomosci/Otwarcie-OMT-na-odcinku-Gdansk-Poludnie-Zukowo,a,302353
  - Ile pojazdów korzysta z nowej obwodnicy? Są pierwsze pomiary ruchu (Trojmiasto.pl, 2026-03-11): https://www.trojmiasto.pl/wiadomosci/Ile-pojazdow-korzysta-z-nowej-obwodnicy-Sa-pierwsze-pomiary-ruchu-n215968.html
  - Czy Obwodnica Metropolitalna odkorkuje S6? (Trojmiasto.pl, 2025-12-01): https://www.trojmiasto.pl/wiadomosci/Czy-Obwodnica-Metropolitalna-odkorkuje-S6-n211216.html
  - Obwodnica Metropolitalna - kiedy otwarcie? Będzie duży poślizg. Wykonawca chce więcej czasu (Trojmiasto.pl, 2025-07-31): https://www.trojmiasto.pl/moto/Obwodnica-Metropolitalna-kiedy-otwarcie-Bedzie-duzy-poslizg-n206399.html
  - Budowa Obwodnicy Metropolitalnej droższa o ponad 300 mln zł przez wojnę na Ukrainie (Trojmiasto.pl, 2025-05-05): https://www.trojmiasto.pl/wiadomosci/Budowa-Obwodnicy-Metropolitalnej-drozsza-o-ponad-300-mln-zl-przez-wojne-na-Ukrainie-n202450.html

## Odkrywka Złoczew (węgiel brunatny dla Bełchatowa)
URL: https://projektometr.pl/projekt/odkrywka-zloczew-wegiel-brunatny-dla-belchatowa
Status: anulowane | Etap: pozwolenia | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna
Kalendarium: b/d
Efekt: porzucone
Opis: Planowana odkrywkowa kopalnia węgla brunatnego na złożu Złoczew w województwie łódzkim miała dostarczać surowiec do oddalonej o ok. 50 km elektrowni Bełchatów po wyczerpaniu tamtejszych zasobów. Projekt PGE, budzący od lat sprzeciw mieszkańców i organizacji ekologicznych, nie doczekał się realizacji: 7 stycznia 2025 r. minister klimatu i środowiska odmówił udzielenia koncesji na wydobycie, uznając przedsięwzięcie za trwale nierentowne.
Znaczenie: Rezygnacja z odkrywki oznacza pozostawienie w ziemi udokumentowanych zasobów węgla brunatnego szacowanych na kilkaset milionów ton oraz zakończenie ponaddekadowego okresu niepewności dla mieszkańców gmin Złoczew, Burzenin, Ostrówek i Lututów, gdzie inwestycja groziła wysiedleniami. Decyzja wpisuje się w postępujące wygaszanie energetyki na węgiel brunatny w rejonie Bełchatowa.
Powód niepowodzenia: 7 stycznia 2025 r. minister klimatu i środowiska, działając jako organ koncesyjny, odmówił PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna koncesji na wydobycie węgla brunatnego ze złoża Złoczew, uznając eksploatację za trwale nierentowną. Decyzja zakończyła wieloletnie starania o uruchomienie odkrywki, która miała zasilać elektrownię Bełchatów.
Źródła:
  - Minister klimatu odmówił koncesji na wydobycie węgla brunatnego ze złoża Złoczew (Bankier.pl, 2025-01-16): https://www.bankier.pl/wiadomosc/Minister-klimatu-odmowil-koncesji-na-wydobycie-wegla-brunatnego-ze-zloza-Zloczew-8877195.html
  - Kopalnia Złoczew bez koncesji na wydobycie węgla! „To już przeszłość, której nie zmienimy” (Kulisy.net, 2025-01-20): https://kulisy.net/artykul/kopalnia-zloczew-bez-n1480501
  - Kapitulacja PGE: kopalnia Złoczew nie powstanie (Greenpeace Polska): https://www.greenpeace.org/poland/aktualnosci/30130/kapitulacja-pge-kopalnia-zloczew-nie-powstanie-wielkie-zwyciestwo-mieszkancow-i-organizacji-ekologicznych/
  - Kopalnia Złoczew nie powstanie, ale region zostaje jej zakładnikiem (Farmer.pl, 2021-03-24): https://www.farmer.pl/energia/energia-konwencjonalna/kopalnia-zloczew-nie-powstanie-ale-region-zostaje-jej-zakladnikiem,105373.html
  - Kopalnia Złoczew nie powstanie. GDOŚ nie pozostawił suchej nitki na raporcie PGE (Greenpeace Polska): https://www.greenpeace.org/poland/aktualnosci/30558/kopalnia-zloczew-nie-powstanie-gdos-nie-pozostawil-suchej-nitki-na-raporcie-pge/
  - Górnicy z PGE chcieli nowej odkrywki. Ministerstwo podjęło decyzję (DDBełchatów, 2024-09-25): https://ddbelchatow.pl/wydarzenia/gornicy-z-pge-chcieli-nowej-odkrywki-ministerstwo-podjelo-decyzje/tKXQflZVNygHqAAD9SmS

## Projekt ochrony przeciwpowodziowej w dorzeczu rzeki Odry (POPDO; Bank Światowy, pożyczka 7436-PL, oraz CEB)
URL: https://projektometr.pl/projekt/odra-river-basin-flood-protection-project-world-bank-ceb-financing
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.2 mld zł | Inwestor: Skarb Państwa – Ministerstwo Środowiska (Republic of Poland, Ministry of Environment); jednostki wdrażające: RZGW w Gliwicach i we Wrocławiu
Kalendarium: ogł. 2007-03-21, start 2007-05-11, plan 2020-06-30, oddano 2020
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Projekt ochrony przeciwpowodziowej w dorzeczu rzeki Odry (POPDO), przygotowany i finansowany we współpracy z Bankiem Światowym, był pierwszym dużym programem ochrony przeciwpowodziowej Odry realizowanym z udziałem międzynarodowych instytucji finansowych i poprzednikiem późniejszego, rozszerzonego Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej w Dorzeczu Odry i Wisły (POPDOW). Umowę pożyczki nr 7436-PL z Międzynarodowym Bankiem Odbudowy i Rozwoju (IBRD) na kwotę 140,1 mln euro podpisano 11 maja 2007 r., po zatwierdzeniu projektu przez Radę Wykonawczą Banku Światowego 21 marca 2007 r.; równolegle podpisano umowę ramową z Bankiem Rozwoju Rady Europy (CEB) na 204,9 mln euro. Całkowity koszt projektu oszacowano w 2007 r. na ok. 505 mln euro, finansowany także z Funduszu Spójności UE oraz budżetu państwa. Program obejmował głównie budowę suchego zbiornika (polderu) przeciwpowodziowego Racibórz Dolny na Odrze oraz modernizację Wrocławskiego Węzła Wodnego (zwiększenie zdolności przeprowadzenia wód powodziowych przez Wrocław do ok. 3100 m3/s), a także wzmocnienie systemu zarządzania powodziowego i zarządzanie projektem. Pierwotny termin zamknięcia pożyczki Banku Światowego (30 listopada 2014 r.) był kilkukrotnie przedłużany; ostatecznie datę zamknięcia ustalono na 30 czerwca 2020 r., a projekt Bank Światowy uznał za zamknięty. Elementem obu projektów (POPDO i POPDOW) był zbiornik Racibórz Dolny oraz Wrocławski Węzeł Wodny, ujęte w zbiorze także jako odrębne rekordy — POPDO figuruje tu jako strategiczny wehikuł finansowy tych inwestycji.
Znaczenie: POPDO był pierwszym dużym projektem ochrony przeciwpowodziowej Odry współfinansowanym przez Bank Światowy i CEB i uruchomił budowę największej budowli przeciwpowodziowej w Polsce — suchego zbiornika Racibórz Dolny — oraz modernizację Wrocławskiego Węzła Wodnego. Zgodnie z celem projektu jego efekty miały chronić przed powodzią ponad 2,5 mln mieszkańców miast w dorzeczu Odry (m.in. Racibórz, Kędzierzyn-Koźle, Krapkowice, Opole, Brzeg, Oława i Wrocław). POPDO stworzył też ramy instytucjonalne i finansowe kontynuowane następnie w rozszerzonym projekcie POPDOW (dorzecze Odry i Wisły).
Źródła:
  - Odra River Basin Flood Protection (P086768) — World Bank Projects API (JSON) (World Bank): https://search.worldbank.org/api/v2/projects?format=json&id=P086768
  - About project ORFPP (Odra-Vistula Flood Management Project Coordination Unit (PGW Wody Polskie)): https://odrapcu.pl/en/project-orfpp/about-project-orfpp/
  - Poland and World Bank sign lending agreement to protect against floods in Odra River Basin (WaterWorld): https://www.waterworld.com/home/article/16223293/poland-and-world-bank-sign-lending-agreement-to-protect-against-floods-in-odra-river-basin
  - Disclosable Version of the ISR — Odra River Basin Flood Protection (P086768), Sequence No. 21 (World Bank, 2018): https://documents1.worldbank.org/curated/en/316751528575806817/txt/Disclosable-Version-of-the-ISR-ODRA-RIVER-BASIN-FLOOD-PROTECTION-P086768-Sequence-No-21.txt
  - Odra River Basin Flood Protection (P086768) — Restructuring Paper RES29007 (World Bank, 2017-10): https://documents1.worldbank.org/curated/en/660751508519154897/pdf/IL-FRESDATA-EXT-P086768-10-20-2017-1508519132450.pdf
  - Bank Światowy — realizowane projekty (PGW Wody Polskie – RZGW w Krakowie): https://krakow.wody.gov.pl/nasze-dzialania/realizowane-projekty/bank-swiatowy

## Olefiny III / Nowa Chemia (kompleks petrochemiczny w Płocku)
URL: https://projektometr.pl/projekt/olefiny-iii-nowa-chemia
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 35.8 mld zł | Inwestor: ORLEN S.A.
Kalendarium: start 2021-06, plan 2030
Efekt: opóźnione, zrestrukturyzowane
Opis: Rozbudowa kompleksu petrochemicznego na terenie Zakładu Produkcyjnego ORLEN w Płocku. Pierwotny projekt Olefiny III (umowa na budowę podpisana w czerwcu 2021 r., budżet 13,5 mld zł, zakończenie wyznaczone na I kwartał 2024 r.) został zatrzymany w grudniu 2024 r., gdy spółka oszacowała rzeczywisty koszt pełnego zakresu na ok. 45-51 mld zł; do tego momentu poniesiono 12,6 mld zł nakładów. Prace są kontynuowane w przeprojektowanej formule pod nazwą Nowa Chemia: w kwietniu 2026 r. zatwierdzono budżet 35,8 mld zł (w tym 4,6 mld zł kosztów finansowania), dokończenie budowy instalacji olefin o docelowej mocy 740 tys. ton etylenu rocznie w 2029 r. i pełne uruchomienie w 2030 r.
Znaczenie: Jedna z największych inwestycji petrochemicznych w Europie ogłaszanych w momencie startu i największy projekt petrochemiczny ORLEN. Docelowa produkcja 740 tys. ton etylenu rocznie ma od ok. 2030 r. przejąć funkcje instalacji działającej obecnie w ramach Olefin II i wzmocnić potencjał produkcyjny zakładu w Płocku. Projekt jest zarazem głównym polskim przykładem eskalacji kosztów megaprojektu: od 13,5 mld zł przy umowie z 2021 r., przez 25 mld zł w 2023 r., po szacunki 45-51 mld zł dla pełnego pierwotnego zakresu, które doprowadziły do zatrzymania Olefin III i redukcji zakresu do budżetu 35,8 mld zł.
Powód niepowodzenia: Pierwotny projekt Olefiny III został zatrzymany w grudniu 2024 r. za zgodą rady nadzorczej ORLEN, po tym jak spółka oszacowała, że rzeczywisty koszt realizacji w dotychczasowym zakresie wyniósłby do ok. 51 mld zł; do momentu zatrzymania poniesiono 12,6 mld zł nakładów inwestycyjnych. Powstała infrastruktura została włączona do przeprojektowanego projektu Nowa Chemia, którego budżet i harmonogram zatwierdzono w kwietniu 2026 r.
Źródła:
  - Zaktualizowany budżet projektu Nowa Chemia (raport bieżący nr 13/2026) (ORLEN S.A., 2026-04-15): https://www.orlen.pl/pl/relacje-inwestorskie/raporty-i-publikacje/raporty-biezace/2026/02/Raport-biezacy-nr-13-2026
  - Nowa Chemia szybciej, sprawniej i taniej. Inwestycja po raz pierwszy z realnym harmonogramem (ORLEN S.A., 2026-04-15): https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/media/komunikaty-prasowe/biezace/2026/kwieciec-2026/nowa-chemia-szybciej-sprawniej-i-taniej-inwestycja-po-raz-pierwszy-z-realnym-harmonogramem
  - Nowa Chemia — kluczowe projekty ORLEN (ORLEN S.A.): https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/kluczowe-projekty/nowa-chemia
  - Orlen zatrzymał inwestycję Olefiny III (Polska Agencja Prasowa, 2024-12-11): https://www.pap.pl/aktualnosci/orlen-zatrzymal-inwestycje-olefiny-iii-2
  - Dwa scenariusze inwestycji petrochemicznej ORLEN w Płocku (ORLEN S.A., 2024-11-06): https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/media/komunikaty-prasowe/biezace/2024/Pazdziernik-2024/Dwa-scenariusze-inwestycji-petrochemicznej-ORLEN-w-Plocku
  - Orlen dopłaci miliardy i ma kilkuletnie opóźnienia (Parkiet, 2023-06-29): https://www.parkiet.com/surowce-i-paliwa/art38678261-orlen-doplaci-miliardy-i-ma-kilkuletnie-opoznienia
  - Orlen wstrzymuje flagową inwestycję Obajtka. Czym miały być Olefiny III? (money.pl, 2024-12-11): https://www.money.pl/gospodarka/orlen-wstrzymuje-flagowa-inwestycje-obajtka-czym-mialy-byc-olefiny-iii-7102084258089632a.html

## Fabryka samochodów Opel / General Motors Manufacturing Poland w Gliwicach
URL: https://projektometr.pl/projekt/opel-general-motors-manufacturing-poland-car-plant-in-gliwice
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 971 mln zł | Inwestor: General Motors (spółka General Motors Manufacturing Poland, dawniej Opel Polska; obecnie Stellantis Gliwice)
Kalendarium: ogł. 1996-05-06, start 1996-10-02, oddano 1998-08-31
Efekt: dostarczone
Opis: Fabryka samochodów osobowych zbudowana przez General Motors w Gliwicach, w gliwickiej podstrefie Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Starania Gliwic o budowę zakładu produkującego samochody marki Opel sfinalizowano 6 maja 1996 roku, a uroczyste rozpoczęcie budowy z udziałem prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego odbyło się 2 października 1996 roku. Była to jedna z największych ówczesnych inwestycji zagranicznych w Polsce — General Motors zadeklarował nakłady rzędu 360 mln USD, około 2000 miejsc pracy i pierwotną zdolność produkcyjną 150 tys. samochodów rocznie. Od symbolicznego wbicia łopaty do uruchomienia produkcji minęły 22 miesiące: 31 sierpnia 1998 roku z taśmy zjechał pierwszy Opel Astra Classic I, produkowany do 27 czerwca 2002 roku. Łącznie General Motors zainwestował w Gliwicach około 700 mln EUR (kwota skumulowana z kolejnych faz rozbudowy). Zakład, prowadzony przez spółkę General Motors Manufacturing Poland (dawniej Opel Polska), po przejęciu Opla przez Groupe PSA (2017) i połączeniu FCA z Groupe PSA w 2021 roku wszedł w skład koncernu Stellantis i działa jako Stellantis Gliwice.
Znaczenie: Fabryka Opla w Gliwicach była jedną z największych zagranicznych inwestycji przemysłowych w Polsce lat 90. i flagowym projektem Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, której gliwicka podstrefa stała się największą w całej KSSE. Zakład wybudowany w rekordowe 22 miesiące zapoczątkował wieloletnią produkcję kolejnych generacji Opla Astry (a także modelu Agila), tworząc tysiące miejsc pracy w regionie oraz sieć poddostawców. Po przejęciu Opla przez Groupe PSA (2017) i utworzeniu koncernu Stellantis (2021) zakład kontynuuje działalność jako Stellantis Gliwice.
Źródła:
  - Stellantis Gliwice (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Stellantis_Gliwice
  - Na początku był… Opel (gliwice.eu (Urząd Miejski w Gliwicach)): https://gliwice.eu/aktualnosci/miasto-gospodarka/na-poczatku-byl-opel?language=en
  - GM inks $360 million Polish investment (UPI Archives, 1996-05-06): https://www.upi.com/Archives/1996/05/06/GM-inks-360-million-Polish-investment/8838831355200/
  - The Polish GEM of GM (Manufacturing Journal): https://manufacturing-journal.net/automotive/1922-general-motors

## Elektrownia Opole — bloki 5 i 6 (2×900 MW, węgiel kamienny)
URL: https://projektometr.pl/projekt/opole-power-plant-units-5-6-2x900-mw-hard-coal
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 9.4 mld zł | Inwestor: PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. Oddział Elektrownia Opole
Kalendarium: start 2014-02-15, oddano 2019
Efekt: dostarczone
Opis: Rozbudowa systemowej Elektrowni Opole w Brzeziu koło Dobrzenia Wielkiego o dwa nowe nadkrytyczne bloki energetyczne na węgiel kamienny o mocy znamionowej 2×900 MWe (łącznie ok. 1800 MW). Umowę na budowę bloków 5 i 6 Zarząd PGE Elektrowni Opole SA podpisał 15 lutego 2012 roku z konsorcjum firm RAFAKO SA, POLIMEX-MOSTOSTAL SA i MOSTOSTAL WARSZAWA SA (generalnym projektantem i dostawcą kluczowych urządzeń było GE Power, dawny Alstom Power); wartość netto umowy wyniosła 9.397.000.000 zł (11.558.310.000 zł brutto). Polecenie rozpoczęcia prac wydano 31 stycznia 2014 roku, a roboty ruszyły 15 lutego 2014 roku. Blok nr 5 o mocy 900 MW przekazano do eksploatacji 31 maja 2019 roku, a blok nr 6 — 30 września 2019 roku; oficjalne zakończenie budowy ogłoszono 10 października 2019 roku. Inwestorem była PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. (PGE GiEK), a bloki funkcjonują w ramach Oddziału Elektrownia Opole. Była to największa inwestycja tego typu w Polsce po 1989 roku.
Znaczenie: Budowa bloków 5 i 6 Elektrowni Opole (2×900 MW, łącznie ok. 1800 MW) była największą inwestycją tego typu w Polsce po 1989 roku i największą inwestycją w polskiej energetyce w tym okresie. Po oddaniu nowych jednostek Elektrownia Opole mogła pokrywać ok. 8 proc. krajowego zapotrzebowania na energię elektryczną, istotnie wzmacniając bezpieczeństwo dostaw mocy w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym. Inwestycja była realizowana przez polskie konsorcjum wykonawcze (RAFAKO, Polimex-Mostostal, Mostostal Warszawa) i miała duże znaczenie dla krajowego przemysłu energetycznego oraz regionu opolskiego.
Źródła:
  - Budowa bloków energetycznych 5 i 6 Elektrowni Opole zakończona (Ministerstwo Aktywów Państwowych (gov.pl), 2019-10-10): https://www.gov.pl/web/aktywa-panstwowe/budowa-blokow-energetycznych-5-i-6-elektrowni-opole-zakonczona
  - Oficjalnie zakończono budowę nowych bloków w Elektrowni Opole (WNP.pl, 2019-10-10): https://www.wnp.pl/energia/oficjalnie-zakonczono-budowe-nowych-blokow-w-elektrowni-opole,354789.html
  - Elektrownia Opole — bloki 5 i 6 (Politechnika Warszawska — Inwestycje energetyczne w Polsce): https://inwestycjeenergetyczne.pw.edu.pl/inwestycja/elektrownia-opole-bloki-5-6/
  - Budowa bloków energetycznych 5 i 6 Elektrowni Opole zakończona (Główny Mechanik, 2019-10-14): https://glowny-mechanik.pl/2019/10/14/budowa-blokow-energetycznych-5-i-6-elektrowni-opole-zakonczona/

## Orlen Olefiny III (pierwotny zakres)
URL: https://projektometr.pl/projekt/orlen-olefiny-iii-pierwotny-zakres
Status: zastąpione | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 51.0 mld zł | Inwestor: ORLEN S.A.
Kalendarium: b/d
Efekt: przekroczony budżet, zrestrukturyzowane, porzucone, spisane na straty
Opis: Olefiny III to petrochemiczny megaprojekt ORLEN w Płocku, mający rozbudować krajowe zdolności produkcji olefin i tworzyw. Pierwotnie wyceniony na 8,3 mld zł, po kolejnych rewizjach kosztorys wzrósł wielokrotnie. W grudniu 2024 r. zarząd ORLEN zatrzymał inwestycję w dotychczasowym zakresie, wskazując, że rzeczywisty koszt jej realizacji, wraz z niezbędną infrastrukturą, sięgnąłby nawet 51 mld zł. Już powstałą infrastrukturę spółka planuje wykorzystać jako bazę pod przedefiniowany projekt Nowa Chemia.
Znaczenie: Zatrzymanie inwestycji w pierwotnym zakresie zamknęło jeden z największych i najdroższych projektów przemysłowych planowanych w Polsce w tej dekadzie. ORLEN uzasadniał decyzję ochroną spółki przed dalszymi stratami wynikającymi z niedoszacowania zakresu inwestycji, czasu realizacji oraz kosztów finansowania. Wybudowana dotychczas infrastruktura ma posłużyć jako baza dla następczego projektu Nowa Chemia, który ma około 2030 r. przejąć funkcje instalacji działającej dziś w ramach Olefin II.
Powód niepowodzenia: W grudniu 2024 r. ORLEN zatrzymał projekt Olefiny III w pierwotnym zakresie. Jako powód wskazano niedoszacowanie zakresu inwestycji, czasu potrzebnego na realizację oraz kosztów finansowania: szacowany rzeczywisty koszt realizacji wraz z niezbędną infrastrukturą wzrósł z pierwotnych 8,3 mld zł do nawet 51 mld zł. Wybudowaną dotąd infrastrukturę przeznaczono jako bazę pod przedefiniowany projekt Nowa Chemia.
Źródła:
  - ORLEN zatrzymuje nietrafioną inwestycję Olefiny III (ORLEN, 2024-12-11): https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/media/komunikaty-prasowe/biezace/2024/Grudzien-2024/orlen-zatrzymuje-nietrafiona-inwestycje-olefiny-iii
  - Orlen zatrzymuje inwestycję Olefiny III. Miało być 8 mld złotych, jest ponad 50 (Bankier.pl, 2024-12-11): https://www.bankier.pl/wiadomosc/Orlen-zatrzymuje-inwestycje-Olefiny-III-infrastruktura-baza-do-projektu-Nowa-Chemia-8859551.html
  - Gigaprojekt urósł do 51 mld zł. Orlen rozwiązuje spółkę (Money.pl, 2025-12-23): https://www.money.pl/gospodarka/orlen-rozwiazuje-spolke-olefiny-odpowiadala-za-gigaprojekt-7235621635754976a.html
  - Orlen uprzedza przed możliwym odpisem w kwocie 1,5 mld zł. Chodzi m.in. o Olefiny III (money.pl, 2025-10-28): https://www.money.pl/gospodarka/orlen-uprzedza-przed-mozliwym-odpisem-w-kwocie-1-5-mld-zl-chodzi-m-in-o-olefiny-iii-7215836770507360a.html
  - ORLEN SA (13/2026) Zaktualizowany budżet projektu Nowa Chemia (PAP Biznes, 2026-04-15): https://biznes.pap.pl/wiadomosci/firmy/orlen-sa-132026-zaktualizowany-budzet-projektu-nowa-chemia

## Odbudowa Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla i kamienic przy ul. Królewskiej
URL: https://projektometr.pl/projekt/palac-saski
Status: w budowie | Etap: pozwolenia | Koszt (wg etapu, nom.): 2.5 mld zł | Inwestor: Pałac Saski sp. z o.o.
Kalendarium: ogł. 2018, plan 2030
Efekt: opóźnione
Opis: Rządowy projekt odbudowy zachodniej pierzei placu Piłsudskiego w Warszawie (woj. mazowieckie): Pałacu Saskiego, sąsiedniego Pałacu Brühla oraz kamienic przy ul. Królewskiej, zniszczonych w czasie II wojny światowej. Inwestycję prowadzi powołana w grudniu 2021 r. spółka celowa Pałac Saski sp. z o.o., na podstawie specustawy z 2021 r. Całość wyceniono w uzasadnieniu ustawy na ok. 2,45 mld zł, a do 2025 r. wydano ok. 85 mln zł na prace przygotowawcze (badania archeologiczne, dokumentację, konkurs architektoniczny wygrany w 2023 r. przez pracownię WXCA). Mimo deklaracji budowa nie ruszyła: brakuje pozwolenia na budowę i podpisanej umowy projektowej z WXCA, a organ odwoławczy dopiero w lutym 2026 r. otworzył drogę do uzyskania decyzji środowiskowej. NIK wskazała na brak realnego kosztorysu i harmonogramu oraz ryzyko niedotrzymania terminu wyznaczonego na 31 grudnia 2030 r. Ministerstwo Kultury w 2026 r. potwierdziło kontynuację inwestycji i zdementowało doniesienia o jej zakończeniu.
Znaczenie: Odbudowa ma odtworzyć historyczną zabudowę zachodniej pierzei placu Piłsudskiego, zniszczoną w czasie II wojny światowej, i domknąć przestrzeń wokół Grobu Nieznanego Żołnierza; obiekty mają pełnić funkcje publiczne. Byłaby to najbardziej kosztowna rekonstrukcja w Warszawie od odbudowy Zamku Królewskiego. Projekt pozostaje politycznie kontestowany — spory dotyczą kosztów, celowości i tempa prac — a wieloletnie opóźnienia (brak decyzji środowiskowej, niepodpisana umowa z projektantem, uwagi NIK) czynią pierwotny termin 2030 r. mało realnym. Ministerstwo Kultury określiło inwestycję jako symboliczny koniec powojennej odbudowy Polski.
Źródła:
  - Gigantyczne pieniądze na odbudowę Pałacu Saskiego. Pierwsze pieniądze już w grudniu (Money.pl, 2021-12-01): https://www.money.pl/gospodarka/gigantyczna-pieniadze-na-odbudowe-palacu-saskiego-pierwsze-pieniadze-juz-w-grudniu-6710758071994976a.html
  - Co dalej z odbudową Pałacu Saskiego? Koszty rosną, termin się oddala (PropertyNews.pl, 2026-03-04): https://www.propertynews.pl/hotele/co-dalej-z-odbudowa-palacu-saskiego-koszty-rosna-termin-sie-oddala,196735.html
  - Kiedy odbudowa Pałacu Saskiego? 2030 rok coraz mniej realny (Forsal.pl, 2026-03-27): https://forsal.pl/gospodarka/inwestycje/artykuly/11222600,kiedy-odbudowa-palacu-saskiego-znamy-nowe-terminy.html
  - Odbudowa Pałacu Saskiego zagrożona? Tak mówi były minister. Rzecznik odpowiada (Architektura-Murator, 2026-06-24): https://architektura.muratorplus.pl/krytyka/palac-saski-pochlania-miliony-a-odbudowa-nie-rusza-co-sie-dzieje-rzecznik-odpowiada-aa-bQa5-TVY4-YGp3.html
  - Czy to koniec odbudowy Pałacu Saskiego? Resort kultury zabiera głos w sprawie wielkiej inwestycji (PropertyDesign.pl, 2026-06-24): https://www.propertydesign.pl/architektura/104/czy_to_koniec_odbudowy_palacu_saskiego_resort_kultury_zabiera_glos_w_sprawie_wielkiej_inwestycji,54895.html
  - Klamka zapadła, rusza odbudowa Pałacu Saskiego (Rzeczpospolita, 2026-07-15): https://www.rp.pl/spoleczenstwo/art42887871-klamka-zapadla-rusza-odbudowa-palacu-saskiego
  - O inwestycji (Pałac Saski sp. z o.o., 2026): https://palacsaski.pl/o-inwestycji

## Blok energetyczny 464 MW w Elektrowni Pątnów II (pierwszy blok na parametry nadkrytyczne w KSE)
URL: https://projektometr.pl/projekt/patnow-ii-power-plant-unit-464-mw-lignite
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.9 mld zł | Inwestor: Elektrownia Pątnów II Sp. z o.o. (spółka celowa w 100% zależna od ZE PAK SA; inwestor strategiczny Elektrim SA)
Kalendarium: start 2002-01-03, oddano 2008-02-29
Efekt: dostarczone
Opis: Blok energetyczny opalany węglem brunatnym o mocy 464 MW (moc znamionowa podawana także jako 474 MW), wybudowany w Elektrowni Pątnów pod Koninem jako Pątnów II. Był to pierwszy w krajowym systemie elektroenergetycznym blok na parametry nadkrytyczne. Inwestycję realizowała spółka celowa Elektrownia Pątnów II Sp. z o.o., w 100% zależna od Zespołu Elektrowni Pątnów-Adamów-Konin (ZE PAK) SA, powołana dla pozyskania długoterminowego finansowania kredytowego; inwestorem strategicznym grupy był Elektrim SA. Budowa trwała od 3 stycznia 2002 roku, a oficjalne uruchomienie i przekazanie bloku do eksploatacji nastąpiło 29 lutego 2008 roku. Kocioł dostarczyło konsorcjum Alstom-Rafako, a turbinę Alstom Power. Koszt budowy oceniano na ok. 550 mln euro (ok. 1,9 mld zł po średnim kursie NBP z 2008 r.). Planowana roczna produkcja energii elektrycznej brutto wynosiła 3,3 TWh, przy sprawności 44,0% brutto i 41,0% netto. Pod koniec 2020 roku spółkę Elektrownia Pątnów II zlikwidowano, a jej majątek przekazano bezpośrednio do ZE PAK; blok stał się blokiem nr 9 Elektrowni Pątnów.
Znaczenie: Pątnów II był pierwszym w krajowym systemie elektroenergetycznym blokiem na parametry nadkrytyczne i jednym z pierwszych dużych bloków węglowych oddanych do ruchu po latach stagnacji inwestycyjnej w polskiej energetyce. Blok o mocy 464 MW (474 MW mocy znamionowej), opalany lokalnym węglem brunatnym, istotnie wzmocnił stabilność systemu w środkowej i północnej części kraju i wyznaczył standard sprawności (44,0% brutto) dla kolejnych bloków nadkrytycznych budowanych w Polsce (Łagisza, Bełchatów).
Źródła:
  - Oficjalne uruchomienie bloku energetycznego Pątnów II (wnp.pl, 2008-02-28): https://www.wnp.pl/energia/oficjalne-uruchomienie-bloku-energetycznego-patnow-ii,43883.html
  - Pątnów II — ZE PAK (ZE PAK SA): https://zepak.com.pl/pl/o-firmie/grupa-kapitalowa/spolki-zalezne/patnow-ii.html
  - Elektrownia Pątnów II — ZE PAK (ZE PAK SA): https://www.zepak.com.pl/pl/o-firmie/elektrownie/elektrownia-patnow-ii.html
  - Pątnów II oddany do eksploatacji (Energetykacieplna.pl, 2008-03-05): https://www.energetykacieplna.pl/wiadomosci-i-komunikaty/patnow-ii-oddany-do-eksploatacji-44570-10
  - Elektrownia Pątnów (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Elektrownia_P%C4%85tn%C3%B3w
  - Długi finisz drugiego Pątnowa (cire.pl (Jacek Balcewicz)): https://www.cire.pl/pliki/2/Drugi_%20patnow.pdf
  - Kurs euro 2008 — dane archiwalne, średnie (NBP) (eur-pln.pl, 2008): https://eur-pln.pl/2008/

## Podkarpackie Centrum Medycyny Dziecięcej (PCMD) w Rzeszowie
URL: https://projektometr.pl/projekt/pcmd-rzeszow-podkarpackie-centrum-medycyny-dzieciecej
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 763 mln zł | Inwestor: Kliniczny Szpital Wojewódzki Nr 2 w Rzeszowie (Województwo Podkarpackie)
Kalendarium: start 2026-06, plan 2029-10
Opis: Podkarpackie Centrum Medycyny Dziecięcej (PCMD) to nowy, samodzielny szpital dziecięcy budowany przy Klinicznym Szpitalu Wojewódzkim Nr 2 przy ul. Lwowskiej w Rzeszowie. Pięciokondygnacyjny obiekt o powierzchni ponad 34 tys. m² ma pomieścić 195 łóżek (117 klinicznych, 63 opieki jednego dnia i 15 intensywnej terapii), a także oddziały kliniczne, poradnie specjalistyczne, bloki operacyjne i pediatryczny oddział ratunkowy. Umowę z wykonawcą — konsorcjum Adamietz S.A. oraz Wodpol Sp. z o.o. — podpisano 23 czerwca 2026 r., a pierwsze prace budowlane rozpoczęły się jeszcze w czerwcu 2026 r. Całkowita wartość inwestycji przekracza 763 mln zł, z czego 642,9 mln zł to kontrakt na roboty budowlane, a blisko 120 mln zł przeznaczono na wyposażenie medyczne. Inwestycja, finansowana ze środków samorządowych, unijnych i krajowych, jest największym przedsięwzięciem medycznym w historii województwa podkarpackiego. Zakończenie budowy zaplanowano na październik 2029 r.
Znaczenie: PCMD ma skonsolidować rozproszoną dotąd opiekę pediatryczną na Podkarpaciu w jednym nowoczesnym, samodzielnym szpitalu dziecięcym o powierzchni ponad 34 tys. m² i 195 łóżkach, w tym 15 łóżkach intensywnej terapii. W obiekcie zaplanowano oddziały kliniczne, poradnie specjalistyczne (w tym nowe: genetyki, otolaryngologii oraz położniczo-ginekologiczną), bloki operacyjne, pediatryczny oddział ratunkowy, bank krwi i pracownię endoskopii. Określana jako największa inwestycja medyczna w historii województwa podkarpackiego, placówka o wartości przekraczającej 763 mln zł ma docelowo zapewnić dzieciom z regionu leczenie na poziomie referencyjnym, dotychczas często wymagające wyjazdów do ośrodków w innych województwach. Zakończenie budowy przewidziano na październik 2029 r.
Źródła:
  - W Rzeszowie podpisano umowę na budowę Podkarpackiego Centrum Medycyny Dziecięcej (Rynek Zdrowia, 2026-06-23): https://www.rynekzdrowia.pl/Polityka-zdrowotna/W-Rzeszowie-podpisano-umowe-na-budowe-Podkarpackiego-Centrum-Medycyny-Dzieciecej,285787,14.html
  - Milowy krok dla zdrowia dzieci. Rusza budowa Podkarpackiego Centrum Medycyny Dziecięcej! Koszt - ponad 700 mln zł (Super Nowości 24, 2026-06-24): https://supernowosci24.pl/aktualnosci/milowy-krok-dla-zdrowia-dzieci-rusza-budowa-podkarpackiego-centrum-medycyny-dzieciecej-koszt-ponad-700-mln-zl/
  - Rusza największa inwestycja medyczna na Podkarpaciu. 760 mln zł na szpital dla dzieci w Rzeszowie (Carpatia Biznes, 2026-06-23): https://www.carpatiabiznes.pl/rusza-najwieksza-inwestycja-medyczna-na-podkarpaciu-760-mln-zl-na-szpital-dla-dzieci-w-rzeszowie/
  - Nowa inwestycja w Rzeszowie. Powstanie Podkarpackie Centrum Medycyny Dziecięcej (Polityka Zdrowotna, 2026-06-23): https://politykazdrowotna.com/artykul/nowa-inwestycja-w-rzeszowie-n2318582
  - Milowy krok do Podkarpackiego Centrum Medycyny Dziecięcej zrobiony (Województwo Podkarpackie (podkarpackie.pl), 2026-06): https://podkarpackie.pl/index.php/zdrowie/aktualnosci/milowy-krok-do-podkarpackiego-centrum-medycyny-dzieciecej-zrobiony

## pl.ID - polska ID karta (elektroniczny dowód osobisty)
URL: https://projektometr.pl/projekt/pl-id-electronic-identity-document-programme
Status: zastąpione | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 511 mln zł | Inwestor: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwo Rozwoju Regionalnego (kontynuacja: Ministerstwo Cyfryzacji)
Kalendarium: ogł. 2008, start 2009, oddano 2019
Efekt: opóźnione, zrestrukturyzowane
Opis: pl.ID był flagowym projektem e-administracji realizowanym w ramach 7. osi Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka (POIG) w perspektywie finansowej 2007-2013. W latach 2008-2009 ówczesne Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwo Rozwoju Regionalnego zawarły porozumienie o realizacji przedsięwzięcia, którego łączny budżet opiewał na 511 mln zł, z czego 370 mln zł miało pochłonąć wdrożenie wielofunkcyjnego elektronicznego dowodu tożsamości z funkcją uwierzytelniania. Projekt zakładał integrację rejestrów państwowych oraz wydanie dowodu osobistego z warstwą elektroniczną (chipem). Wdrożenie dowodu z warstwą elektroniczną wielokrotnie się opóźniało, a projekt uzyskał status niefunkcjonującego, co rodziło ryzyko zwrotu do Komisji Europejskiej ok. 148 mln zł (85 proc. poniesionych kosztów kwalifikowanych). Zakres przedsięwzięcia zmodyfikowano, koncentrując się na budowie Systemu Rejestrów Państwowych (SRP), który uruchomiono 1 marca 2015 r. Element dowodu elektronicznego kontynuowano jako e-Dowód, którego wydawanie na podstawie wniosków składanych od 4 marca 2019 r. rozpoczęło wprowadzanie dowodów osobistych z warstwą elektroniczną.
Znaczenie: pl.ID był jednym z kluczowych projektów informatyzacji państwa w perspektywie 2007-2013 i punktem wyjścia dla dwóch trwałych rezultatów: Systemu Rejestrów Państwowych (SRP), uruchomionego 1 marca 2015 r. i integrującego m.in. rejestry PESEL, dowodów osobistych i stanu cywilnego, oraz dowodu osobistego z warstwą elektroniczną (e-Dowód), którego wydawanie rozpoczęto 4 marca 2019 r. Historia projektu - z wieloletnimi opóźnieniami wdrożenia dowodu elektronicznego, statusem projektu niefunkcjonującego i ryzykiem zwrotu ok. 148 mln zł do Komisji Europejskiej - stała się jednym z najczęściej przywoływanych przykładów trudności dużych projektów e-administracji w Polsce.
Powód niepowodzenia: Wdrożenie wielofunkcyjnego elektronicznego dowodu tożsamości w ramach pl.ID wielokrotnie się opóźniało, a projekt uzyskał status niefunkcjonującego; pojawiła się realna groźba, że Polska będzie musiała oddać 85 proc. poniesionych kosztów kwalifikowanych, czyli ok. 148 mln zł. Zakres przedsięwzięcia zmodyfikowano, koncentrując się na Systemie Rejestrów Państwowych (uruchomionym 1 marca 2015 r.), którego eksploatacja - według kontroli NIK - wiązała się z licznymi problemami, głównie z brakami w funkcjonalnościach aplikacji Źródło. Dowód z warstwą elektroniczną ostatecznie kontynuowano jako e-Dowód (wydawanie od 4 marca 2019 r.).
Źródła:
  - Po ośmiu latach polski e-dowód znalazł się na ostatniej prostej. Potknięcie byłoby bardzo kosztowne (Spider's Web, 2018-03): https://spidersweb.pl/2018/03/polski-e-dowod-na-ostatniej-prostej.html
  - e-Dowody osobiste - już od 4 marca (Ministerstwo Cyfryzacji (gov.pl), 2019): https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/e-dowody-osobiste-juz-od-4-marca
  - NIK o Systemie Rejestrów Państwowych (Najwyższa Izba Kontroli, 2017-03-22): https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/nik-o-systemie-rejestrow-panstwowych.html
  - Koncepcja e-Dowodu - kontynuacja projektu pl.ID i realizacja powiązanych projektów (Ministerstwo Cyfryzacji (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/koncepcja-e-dowodu-kontynuacja-projektu-pl.id-i-realizacja-powiazanych-projektow

## Kawernowy Podziemny Magazyn Gazu Kosakowo
URL: https://projektometr.pl/projekt/pmg-kosakowo-kawernowy-magazyn-gazu
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 514 mln zł | Inwestor: PGNiG S.A. (operator: Gas Storage Poland)
Kalendarium: start 2007, plan 2021
Opis: Kawernowy Podziemny Magazyn Gazu (KPMG) Kosakowo to podziemny magazyn gazu ziemnego zlokalizowany nad Zatoką Gdańską, w województwie pomorskim (powiat pucki, gmina Kosakowo). Gaz przechowywany jest w komorach ługowanych w permskim pokładowym złożu soli kamiennej Mechelinki, na głębokości ok. 1000-1200 m. Inwestorem było PGNiG S.A., a magazyn eksploatuje spółka celowa Gas Storage Poland. Budowę realizowano etapami od 2007 r.; pierwszy etap współfinansowany z unijnego Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2007-2013 zamknął się kwotą całego projektu ok. 514 mln zł (w tym ponad 115 mln zł dofinansowania UE) i pojemnością czynną ok. 100 mln m sześc., a ostatnie komory tego etapu przekazano do próbnej eksploatacji 22 grudnia 2014 r. W kolejnych latach kompleks rozbudowano (klaster B), zwiększając pojemność czynną do ponad 239 mln m sześc.; docelowo projekt zakładał osiągnięcie ok. 250 mln m sześc. To jeden z dwóch kawernowych magazynów gazu w Polsce, o wysokiej elastyczności zatłaczania i odbioru.
Znaczenie: KPMG Kosakowo jest jednym z dwóch kawernowych podziemnych magazynów gazu w Polsce i istotnym elementem systemu bezpieczeństwa energetycznego na północy kraju, w sąsiedztwie gdańskiego korytarza dostaw LNG/FSRU. Magazynowanie gazu w komorach solnych zapewnia wyższą - w porównaniu z magazynami złożowymi - elastyczność szybkiego zatłaczania i odbioru paliwa, co pozwala reagować na szczyty zapotrzebowania i wahania rynku. Rozbudowa kompleksu zwiększyła pojemność czynną z ok. 100 mln m sześc. w etapie współfinansowanym z UE do ponad 239 mln m sześc., podnosząc krajowe zdolności magazynowe gazu ziemnego.
Źródła:
  - Magazyn gazu w Kosakowie przekazany do eksploatacji (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej): https://www.funduszeunijne.gov.pl/strony/wiadomosci/magazyn-gazu-w-kosakowie-przekazany-do-eksploatacji/
  - Projekty budowy i rozbudowy magazynów gazu PGNiG wsparte z POIiŚ (Polska Izba Przemysłu Chemicznego (paliwa.pl)): http://www.paliwa.pl/strona-startowa/archiwum/projekty-budowy-i-rozbudowy-magazynow-gazu-pgnig-wsparte-z-poiis
  - Budowa Podziemnego Magazynu Gazu Kosakowo (Politechnika Warszawska - Inwestycje Energetyczne): https://inwestycjeenergetyczne.pw.edu.pl/inwestycja/budowa-podziemnego-magazynu-gazu-kosakowo/
  - URE: Koncesja magazynu gazu Kosakowo rozszerzona do pojemności 239 mln m3 (Money.pl, 2019-02-15): https://www.money.pl/gielda/ure-koncesja-magazynu-gazu-kosakowo-rozszerzona-do-pojemnosci-239-mln-m3-6349807549044354a.html

## Zielony Blok w Elektrowni Połaniec (blok energetyczny opalany w 100% biomasą, 205 MW)
URL: https://projektometr.pl/projekt/poaniec-power-plant-green-unit-205-mw-100-biomass
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.0 mld zł | Inwestor: GDF Suez Energia Polska (Elektrownia Połaniec; od kwietnia 2017 Enea Elektrownia Połaniec S.A.)
Kalendarium: start 2010-11, oddano 2012-12
Efekt: dostarczone
Opis: Zielony Blok to blok energetyczny o mocy 205 MW opalany w 100% biomasą (zrębki drzewne ok. 80% i odpady rolnicze ok. 20%), wybudowany na terenie Elektrowni Połaniec w województwie świętokrzyskim przez GDF Suez Energia Polska. W chwili uruchomienia był największym na świecie blokiem energetycznym opalanym wyłącznie biomasą. Prace budowlane przy konstrukcji kotła fluidalnego ruszyły w listopadzie 2010 roku; blok zsynchronizowano z krajową siecią jesienią 2012 roku i przekazano do użytkowania pod koniec grudnia 2012 roku, a jego oficjalne otwarcie odbyło się 5 czerwca 2013 roku. Wartość inwestycji szacowano na około 1 mld zł (ok. 240 mln euro). Jednostka może zasilić w energię elektryczną około 600 tys. gospodarstw domowych i odpowiada za ograniczenie emisji CO2 o ponad 1,2 mln ton rocznie w porównaniu z produkcją konwencjonalną. Właścicielem bloku był początkowo koncern GDF Suez (ENGIE); w kwietniu 2017 roku Elektrownia Połaniec wraz z Zielonym Blokiem przeszła na własność grupy Enea (Enea Elektrownia Połaniec S.A.).
Znaczenie: W chwili oddania do użytku Zielony Blok był największym na świecie blokiem energetycznym opalanym w 100% biomasą, a produkcja z niego stanowiła około 25% krajowej produkcji energii elektrycznej z biomasy. Inwestycja była jednym z największych pojedynczych projektów odnawialnych źródeł energii w Polsce tamtego okresu, wpisując się w zobowiązanie kraju do wytwarzania 15% energii ze źródeł odnawialnych do 2020 roku. Blok o mocy 205 MW jest w stanie zasilić około 600 tys. gospodarstw domowych i ogranicza emisję CO2 o ponad 1,2 mln ton rocznie względem produkcji konwencjonalnej.
Źródła:
  - Połaniec: Zielony Blok oficjalnie oddany do użytku (Rynek Infrastruktury, 2013): https://www.rynekinfrastruktury.pl/wiadomosci/intermodal-i-logistyka/polaniec-zielony-blok-oficjalnie-oddany-do-uzytku-17241.html
  - Enea Elektrownia Połaniec (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Enea_Elektrownia_Po%C5%82aniec
  - Połaniec: największy na świecie blok energetyczny na biomasę gotowy (Forsal.pl, 2012): https://forsal.pl/artykuly/653684,polaniec-najwiekszy-na-swiecie-blok-energetyczny-na-biomase-gotowy.html
  - W Połańcu ruszył największy na świecie Zielony Blok (wnp.pl, 2013): https://www.wnp.pl/energia/w-polancu-ruszyl-najwiekszy-na-swiecie-zielony-blok,199158.html
  - Zielony Blok w Połańcu w 100% opalany biomasą (Inżynieria.com, 2013): https://inzynieria.com/energetyka/odnawialne_zrodla_energii/wiadomosci/34015,zielony-blok-w-polancu-w-100-opalany-biomasa

## Blok gazowo-parowy CCGT w Płocku (PKN Orlen, ok. 600 MW)
URL: https://projektometr.pl/projekt/pock-ccgt-combined-cycle-block-pkn-orlen-600-mw
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.7 mld zł | Inwestor: PKN Orlen S.A.
Kalendarium: ogł. 2014-12-02, start 2015-09, oddano 2018-06
Efekt: dostarczone
Opis: Blok gazowo-parowy (CCGT) wybudowany przez PKN Orlen na terenie Zakładu Produkcyjnego w Płocku, oparty na turbinie gazowej klasy H (Siemens SGT5-8000H) w układzie jednowałowym z turbiną parową SST5-5000. Jednostka o mocy ok. 596 MWe brutto (podawanej też jako 600 MW) i ok. 520 MWt, pracująca w wysokosprawnej kogeneracji, o sprawności elektrycznej powyżej 61% i sprawności całkowitej ok. 93%. Kontrakt na wykonawstwo w formule „pod klucz” PKN Orlen zawarł z konsorcjum Siemens AG i Siemens sp. z o.o. na przełomie listopada i grudnia 2014 roku (rozstrzygnięcie przetargu — listopad 2014, ogłoszenie kontraktu — 2 grudnia 2014). Wartość kontraktów wyniosła 1,3 mld zł za budowę oraz ok. 0,3 mld zł za ok. 12-letnią umowę serwisową; szacowana łączna wartość inwestycji wynosiła ok. 1,65 mld zł. Budowę rozpoczęto we wrześniu 2015 roku, a blok przekazano do komercyjnej eksploatacji pod koniec czerwca 2018 roku. Łączne nakłady inwestycyjne poniesione na realizację projektu wyniosły ok. 1,7 mld zł. Był to wówczas największy i najnowocześniejszy blok gazowo-parowy w Polsce.
Znaczenie: Blok gazowo-parowy CCGT w Płocku był w chwili oddania największym i najnowocześniejszym blokiem gazowo-parowym w Polsce oraz jedną z pierwszych w kraju jednostek wykorzystujących turbinę gazową klasy H o sprawności elektrycznej powyżej 61%. Zwiększył moce wytwórcze PKN Orlen w wysokosprawnej kogeneracji przemysłowej (obok bloku we Włocławku), zapewniając produkcję energii elektrycznej i ciepła na potrzeby zakładu produkcyjnego w Płocku oraz oddając prąd do krajowej sieci elektroenergetycznej. Inwestycja była elementem budowy pozycji Orlenu jako lidera przemysłowej kogeneracji i wzmocnienia bezpieczeństwa energetycznego w oparciu o paliwo gazowe.
Źródła:
  - Z Orlenu płynie prąd. Elektrownia w Płocku za 1,7 mld zł już działa (money.pl, 2018-06-29): https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/orlen-elektrownia-plock-energetyka,48,0,2410032.html
  - PKN Orlen zakończył budowę elektrowni w Płocku (wGospodarce.pl, 2018-06-29): https://wgospodarce.pl/informacje/51197-pkn-orlen-zakonczyl-budowe-elektrowni-w-plocku
  - CCGT Płock — Inwestycje Energetyczne (Politechnika Warszawska) (Politechnika Warszawska): https://inwestycjeenergetyczne.pw.edu.pl/inwestycja/ccgt-plock/
  - Drugi blok gazowo-parowy PKN ORLEN wybuduje Siemens (PKN Orlen S.A., 2014-12-02): https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/media/komunikaty-prasowe/archiwum/2014/Grudzien-20140/drugi-blok-gazowo-parowy-pkn-orlen-wybuduje-siemens

## Podłęże – Piekiełko: nowa linia kolejowa 58 km + modernizacja linii 104 Chabówka – Nowy Sącz
URL: https://projektometr.pl/projekt/podleze-piekielko-nowa-linia-kolejowa-58-km-modernizacja-lin
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 17.0 mld zł | Inwestor: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Kalendarium: plan 2030
Opis: Kompleksowy program kolejowy w Małopolsce, obejmujący budowę ok. 58 km zupełnie nowej linii kolejowej łączącej Podłęże z Tymbarkiem i Mszaną Dolną oraz modernizację i elektryfikację ok. 75 km istniejącej linii nr 104 Chabówka – Nowy Sącz. Inwestorem jest PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., a realizacja podzielona została na wiele odcinków oddawanych etapowo. Na nowej linii zaprojektowano m.in. dwa tunele (ok. 3,8 km i ok. 1 km) na odcinku Szczyrzyc – Tymbark, gdzie roboty mają zakończyć się do połowy 2029 r. Pierwszy zmodernizowany odcinek Chabówka – Rabka Zaryte oddano do użytku w grudniu 2025 r., a kolejne fragmenty są w budowie i przetargach. Celem programu jest skrócenie czasu przejazdu z Krakowa w kierunku Podhala i Sądecczyzny. Łączną wartość inwestycji szacuje się na ok. 17 mld zł, z zakończeniem całości planowanym do końca 2030 r.
Znaczenie: Program Podłęże – Piekiełko jest jedną z największych obecnie realizowanych inwestycji kolejowych w Polsce i ma zasadniczo zmienić dostępność transportową południowej Małopolski. Nowa linia i zmodernizowana linia nr 104 mają skrócić czas przejazdu koleją z Krakowa w kierunku Nowego Sącza i Podhala oraz przywrócić po latach ruch pasażerski na części odcinków. Etapowe oddawanie fragmentów, począwszy od odcinka Chabówka – Rabka Zaryte w grudniu 2025 r., stopniowo udostępnia mieszkańcom szybsze i zelektryfikowane połączenia. Budowa najdłuższych w Polsce tuneli kolejowych na trasie Szczyrzyc – Tymbark stanowi jeden z najbardziej wymagających technicznie elementów całego przedsięwzięcia.
Źródła:
  - Budowa linii Podłęże – Piekiełko się rozpędza. To będzie rewolucja (Rynek Kolejowy, 2026): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/budowa-linii-podleze--piekielko-sie-rozpedza-to-bedzie-rewolucja-142299.html
  - Kolejna umowa dla projektu Podłęże – Piekiełko podpisana (Ministerstwo Infrastruktury (gov.pl), 2026-03-12): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/kolejna-umowa-dla-projektu-podleze---piekielko-podpisana
  - Powstanie pierwszy odcinek nowej linii kolejowej w ramach inwestycji „Podłęże-Piekiełko” (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.): https://www.plk-sa.pl/o-spolce/biuro-prasowe/informacje-prasowe/szczegoly/powstanie-pierwszy-odcinek-nowej-linii-kolejowej-w-ramach-inwestycji-podleze-piekielko-11238
  - Zbudują najdłuższy tunel kolejowy w Polsce. Umowa na 2 mld zł podpisana (money.pl): https://www.money.pl/gospodarka/zbuduja-najdluzszy-tunel-kolejowy-w-polsce-umowa-na-2-mld-zl-podpisana-7208011297459104a.html
  - O inwestycji – Linia 104 i „Podłęże – Piekiełko” (PKP PLK / podleze-piekielko.pl): https://podleze-piekielko.pl/o-inwestycji/

## Pogłębienie toru podejściowego i akwenów wewnętrznych Portu Gdynia do 16 m
URL: https://projektometr.pl/projekt/poglebienie-toru-podejsciowego-i-akwenow-wewnetrznych-portu
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.3 mld zł | Inwestor: Zarząd Morskiego Portu Gdynia S.A.
Kalendarium: start 2014, plan 2026, oddano 2026
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Zintegrowana inwestycja hydrotechniczna w Porcie Gdynia obejmująca pogłębienie toru podejściowego oraz akwenów wewnętrznych portu do rzędnej -16,00 m, poszerzenie wejścia wewnętrznego o 40 m (do 140 m) oraz przebudowę Obrotnicy nr 2 do średnicy 480 m w rejonie Basenu IX. Za pogłębienie akwenów wewnętrznych i przebudowę nabrzeży odpowiadał Zarząd Morskiego Portu Gdynia S.A., a za pogłębienie toru podejściowego (etap II) Urząd Morski w Gdyni. Przedsięwzięcie było współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014–2020. Realizacja inwestycji trwała w latach 2014–2026; ostatni kluczowy etap – przebudowane Nabrzeże Helskie – oddano do użytku w lutym 2026 r.
Znaczenie: Pogłębienie akwenów do rzędnej -16,00 m, poszerzenie wejścia wewnętrznego do 140 m oraz nowa Obrotnica nr 2 o średnicy 480 m umożliwiają obsługę największych jednostek operujących na Morzu Bałtyckim, w tym statków kontenerowych o długości do 400 m.
Źródła:
  - Port Gdynia gotowy na największe statki. Strategiczna inwestycja zakończona (Gazeta Prawna, 2026-06-26): https://www.gazetaprawna.pl/biznes/transport/artykuly/11268347,port-gdynia-gotowy-na-najwieksze-statki-strategiczna-inwestycja-zakonczona.html
  - Pogłębienie toru podejściowego i akwenów wewnętrznych Portu Gdynia. Etap II – Pogłębienie toru podejściowego (Urząd Morski w Gdyni): https://www.umgdy.gov.pl/fundusz_europejski/poglebienie-toru-podejsciowego-i-akwenow-wewnetrznych-portu-gdynia-etap-ii-poglebienie-toru-podejsciowego/
  - Zarząd Morskiego Portu Gdynia S.A. ogłosił przetarg na przebudowę Obrotnicy nr 2 (Port Gdynia): https://www.port.gdynia.pl/pl/wydarzenia/kontenerowce/532-zarzad-morskiego-portu-gdynia-s-a-oglosil-przetarg-na-przebudowe-obrotnicy-nr-2
  - Zmodernizowane Nabrzeże Helskie oddane do użytku. Port Gdynia wkracza na nowy poziom operacyjny (TransInfo, 2026-02-26): https://transinfo.pl/infoship/zmodernizowane-nabrzeze-helskie-oddane-do-uzytku-port-gdynia-wkracza-na-nowy-poziom-operacyjny/
  - Historyczny 1 milion TEU przeładunków w Porcie Gdynia (Polski Portal Morski, 2026-01-30): https://polskamorska.pl/2026/01/30/historyczny-1-milion-tue-przeladunkow-w-porcie-gdynia/
  - Pogłębienie akwenów wewnętrznych Portu Gdynia (umowa z Jan De Nul, termin 16 miesięcy) (PortalMorski.pl): https://www.portalmorski.pl/porty-logistyka/52455-poglebienie-akwenow-wewnetrznych-portu-gdynia
  - Pogłębianie toru podejściowego i akwenów wewnętrznych Portu Gdynia – etapy I i III oraz przebudowa nabrzeży – etapy II i III (Miasto Gdynia – Fundusze UE): https://www.gdynia.pl/ue/trwajace,8078/poglebianie-toru-podejsciowego-i-akwenow-wewnetrznych-portu-gdynia-etapy-i-i-iii-oraz-przebudowa-nabrzezy-w-porcie-gdynia-etapy-ii-i-iii,536299

## Połączenie stałoprądowe HVDC północ-południe (PSE)
URL: https://projektometr.pl/projekt/polaczenie-stalopradowe-hvdc-polnoc-poludnie-pse
Status: planowane | Etap: ogłoszony | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A.
Kalendarium: ogł. 2023, plan 2032
Opis: Planowana napowietrzna linia przesyłowa prądu stałego (HVDC) łącząca północ Polski z południem kraju, przewidziana jako jeden z kluczowych projektów w planie rozwoju sieci przesyłowej PSE. Ma umożliwić przesłanie nadwyżki mocy z nowych źródeł na północy (morskie i lądowe farmy wiatrowe oraz elektrownia jądrowa) do odbiorców przemysłowych na południu, w rejonie Śląska, gdzie ubywa mocy w związku z odstawianiem elektrowni węglowych. Technologia stałoprądowa pozwala na sterowany przesył z pominięciem sieci prądu przemiennego (AC). Projekt jest na wczesnym etapie: od 2023 r. trwają prace nad studium wykonalności, a w 2025 r. PSE ogłosiły przetarg na jego wykonanie. Rozważana długość linii to ok. 600 km.
Znaczenie: Projekt ma stać się „autostradą energetyczną" spinającą północ i południe kraju: umożliwiłby wyprowadzenie mocy z rozwijanej na północy energetyki wiatrowej (morskiej i lądowej) oraz jądrowej do przemysłowych centrów zapotrzebowania na południu, odciążając jednocześnie resztę sieci przesyłowej. Sterowany przesył prądem stałym ma ograniczyć straty na dużych odległościach i zwiększyć przepustowość względem linii prądu przemiennego. Byłaby to pierwsza lądowa linia HVDC w krajowym systemie elektroenergetycznym.
Źródła:
  - Projekt nowego planu rozwoju sieci przesyłowej na lata 2025-2034 uzgodniony (Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A., 2025): https://www.pse.pl/-/projekt-nowego-planu-rozwoju-sieci-przesylowej-na-lata-2025-2034-uzgodniony
  - PSE ogłosiły przetarg na studium wykonalności połączenia HVDC północ-południe (OffshoreWindPoland.pl, 2025-04-02): https://offshorewindpoland.pl/pse-oglosily-przetarg-na-studium-wykonalnosci-polaczenia-hvdc-polnoc-poludnie/
  - Autostrada energetyczna północ-południe Polski za 10 lat? (WysokieNapiecie.pl): https://wysokienapiecie.pl/67636-autostrada-energetyczna-polnoc-poludnie-polski-za-10-lat/
  - Sieć energetyczną w Polsce czeka rewolucja. Operator systemu szykuje dużo zmian (Green-news.pl): https://www.green-news.pl/2514-pse-plany-na-dekade-dla-polskiej-sieci-energetycznej-co-zakladaja
  - Operator polskiej sieci szykuje miliardowe inwestycje. Powstanie m.in. „energetyczna autostrada" (Energetyka24.com): https://energetyka24.com/elektroenergetyka/analizy-i-komentarze/operator-polskiej-sieci-szykuje-miliardowe-inwestycje-powstanie-min-energetyczna-autostrada

## Interkonektor gazowy Polska–Litwa (GIPL)
URL: https://projektometr.pl/projekt/poland-lithuania-gas-interconnector-gipl
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.3 mld zł | Inwestor: Operator Gazociągów Przesyłowych GAZ-SYSTEM S.A. (polski inwestor; wspólnie z AB Amber Grid po stronie litewskiej)
Kalendarium: ogł. 2015, start 2020-01, oddano 2022-05-01
Efekt: dostarczone
Opis: Gazowy interkonektor Polska–Litwa (GIPL) to transgraniczny gazociąg przesyłowy o łącznej długości ok. 508 km (ok. 343 km po stronie polskiej i ok. 165 km po stronie litewskiej), łączący systemy przesyłowe obu krajów i po raz pierwszy fizycznie spinający rynki gazu państw bałtyckich z resztą Unii Europejskiej. Inwestorami byli operatorzy przesyłowi: GAZ-SYSTEM S.A. po stronie polskiej i AB Amber Grid po stronie litewskiej. Projekt miał status projektu będącego przedmiotem wspólnego zainteresowania UE (PCI) i był współfinansowany z instrumentu „Łącząc Europę” (CEF) — dofinansowanie CEF dla całego projektu wyniosło 266,4 mln euro, a dla polskiego odcinka maksymalna kwota dofinansowania wyniosła ponad 176,5 mln euro. Decyzje uruchamiające inwestycję zapadły w dekadzie 2010: w październiku 2015 r. GAZ-SYSTEM i Amber Grid podpisały z agencją INEA umowę o dofinansowaniu budowy, a pozytywna decyzja inwestycyjna zapadła w maju 2018 r. Budowa ruszyła w styczniu 2020 r., a interkonektor został udostępniony do przesyłu gazu 1 maja 2022 r. Docelowa zdolność przesyłowa to rzędu 2,5 mld m³ rocznie w kierunku Litwy i 2 mld m³ rocznie w kierunku Polski. Rura ma średnicę 700 mm.
Znaczenie: GIPL po raz pierwszy fizycznie połączył systemy gazowe państw bałtyckich (Litwy, Łotwy, Estonii) z jednolitym rynkiem gazu Unii Europejskiej, kończąc energetyczną izolację regionu bałtyckiego w zakresie gazu ziemnego. Jako projekt będący przedmiotem wspólnego zainteresowania UE (PCI) wzmocnił dywersyfikację źródeł i kierunków dostaw oraz bezpieczeństwo energetyczne Polski i regionu, umożliwiając dwukierunkowy przesył gazu (do 2,5 mld m³ rocznie w kierunku Litwy i 2 mld m³ w kierunku Polski) oraz integrację z terminalem LNG w Świnoujściu i litewskim terminalem w Kłajpedzie.
Źródła:
  - Nowy interkonektor gazowy Polska-Litwa od 1 maja przesyła gaz do Polski (GAZ-SYSTEM S.A., 2022-05-05): https://www.gaz-system.pl/pl/dla-mediow/komunikaty-prasowe/2022/maj/05-05-2022-gaz-system-nowy-interkonektor-gazowy-polska-litwa-od-1-maja-przesyla-gaz-do-polski.html
  - Gaz-System przyspiesza przesył. Gazociąg Polska-Litwa udostępniony od 1 maja (Forsal.pl, 2022): https://forsal.pl/biznes/energetyka/artykuly/8368646,gaz-system-gazociag-polska-litwa-udostepniony-od-1-maja.html
  - Gas Interconnection Poland–Lithuania (Wikipedia (en)): https://en.wikipedia.org/wiki/Gas_Interconnection_Poland%E2%80%93Lithuania
  - Gas Interconnection Poland–Lithuania (GIPL) (Offshore Technology): https://www.offshore-technology.com/projects/gas-interconnection-polandlithuania/
  - Polska – Litwa (inwestycje zrealizowane ze środków UE) (GAZ-SYSTEM S.A.): https://www.gaz-system.pl/pl/system-przesylowy/wsparcie-ue/inwestycje-zrealizowane-ze-srodkow-ue/polska-litwa.html

## Zbiornik przeciwpowodziowy Racibórz Dolny
URL: https://projektometr.pl/projekt/polder-raciborz-dolny
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.0 mld zł | Inwestor: Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie – Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach
Kalendarium: ogł. 2001, start 2013-06-18, plan 2019, oddano 2020-06-30
Efekt: dostarczone, opóźnione, przekroczony budżet
Opis: Suchy zbiornik przeciwpowodziowy (polder) na Odrze w województwie śląskim, na terenach Raciborza oraz gmin Krzyżanowice, Kornowac, Lubomia i Gorzyce — największa budowla przeciwpowodziowa w Polsce, o pojemności 185 mln m3 przy maksymalnym piętrzeniu i powierzchni 2626 ha. Umowę na budowę zawarto 18 czerwca 2013 r. z hiszpańskim Dragadosem, z pierwotnym terminem zakończenia w styczniu 2017 r.; jesienią 2016 r. inwestor odstąpił od umowy przy ok. 43-procentowym zaawansowaniu prac. Dokończenie powierzono 30 listopada 2017 r. konsorcjum Budimex-Ferrovial Agroman (umowa ok. 903 mln zł, finalizacja planowana do 2019 r.). Zbiornik oddano oficjalnie do użytku 30 czerwca 2020 r. Wartość projektu wyniosła ok. 1,995 mld zł, w tym 667 mln zł dofinansowania UE z POIiŚ 2014-2020 oraz pożyczka Banku Światowego.
Znaczenie: Zbiornik zapewnia ochronę przeciwpowodziową ok. 2,5 mln mieszkańców trzech nadodrzańskich województw (śląskiego, opolskiego i dolnośląskiego) i jest zdolny redukować fale powodziowe porównywalne z katastrofalną falą z 1997 r. Podczas powodzi we wrześniu 2024 r. obiekt pracował w trybie piętrzenia powodziowego od 15 do 29 września, przechwytując w szczycie 147 mln m3 wody (ok. 80% pojemności) i spłaszczając falę powodziową na Odrze — pierwszy tak duży sprawdzian w jego historii.
Źródła:
  - Racibórz Dolny (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Racib%C3%B3rz_Dolny
  - "Zbiornik przeciwpowodziowy Racibórz Dolny na rzece Odrze w województwie śląskim (polder)" (PGW Wody Polskie – RZGW w Gliwicach (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/wody-polskie-gliwice/zbiornik-przeciwpowodziowy-raciborz-dolny-na-rzece-odrze-w-wojewodztwie-slaskim-polder
  - Powódź w Polsce. Zbiornik Racibórz Dolny "wybudowany przez PiS"? Jak było z tą inwestycją (Konkret24 / TVN24, 2024-09-16): https://konkret24.tvn24.pl/polska/powodz-w-polsce-zbiornik-raciborz-dolny-wybudowany-przez-pis-jak-bylo-z-ta-inwestycja-st8090903
  - Zbiornik Racibórz Dolny zdał egzamin. Dziś mija miesiąc od zakończenia pracy w trybie piętrzenia powodziowego (PGW Wody Polskie – RZGW w Gliwicach (gov.pl), 2024-10-29): https://www.gov.pl/web/wody-polskie-gliwice/zbiornik-raciborz-dolny-zdal-egzamin-dzis-mija-miesiac-od-zakonczenia-pracy-w-trybie-pietrzenia-powodziowego
  - Zbiornik przeciwpowodziowy Racibórz Dolny na rzece Odrze w województwie śląskim (polder) (Mapa Dotacji UE (gov.pl)): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/746237/
  - Jest umowa na dokończenie zbiornika Racibórz Dolny (Rynek Infrastruktury, 2017-11-30): https://www.rynekinfrastruktury.pl/wiadomosci/biznes-i-przemysl/jest-umowa-na-dokonczenie-zbiornika-raciborz-dolny--60846.html
  - Konsorcjum Budimeksu i Ferrovial Agroman dokończy budowę Zbiornika Racibórz Dolny (Budimex S.A., 2017-11-30): https://budimex.pl/informacje-prasowe/konsorcjum-budimeksu-i-ferrovial-agroman-dokonczy-budowe-zbiornika-rac-377659/

## Polimery Police (instalacja PDH i polipropylenu)
URL: https://projektometr.pl/projekt/polimery-police
Status: w budowie | Etap: rozruch | Koszt (wg etapu, nom.): 7.2 mld zł | Inwestor: Grupa Azoty Polyolefins S.A.
Kalendarium: ogł. 2015, start 2020-01-07, plan 2027
Efekt: opóźnione
Opis: Kompleks petrochemiczny w Policach budowany przez spółkę celową Grupa Azoty Polyolefins: instalacja odwodornienia propanu (PDH) o zdolności 429 tys. ton propylenu rocznie, instalacja polipropylenu o zdolności 437 tys. ton rocznie oraz własny morski terminal gazowy do importu propanu i etylenu drogą morską. Budżet projektu przekroczył 7,2 mld zł wobec pierwotnych szacunków z 2015 r. na poziomie ok. 1,7 mld zł. Produkcję polipropylenu uruchomiono w czerwcu 2023 r., ale instalacje nie osiągnęły pełnej, stabilnej eksploatacji, a zadłużona spółka trafiła w listopadzie 2025 r. do postępowania restrukturyzacyjnego. 31 marca 2026 r. Orlen podpisał przedwstępną umowę nabycia 100 proc. akcji spółki za 1,183 mld zł i zapowiada dokończenie projektu oraz start pełnej produkcji w 2027 r.
Znaczenie: Jedna z największych inwestycji w historii polskiego przemysłu chemicznego, mająca poszerzyć działalność Grupy Azoty o produkcję tworzyw sztucznych (437 tys. ton polipropylenu rocznie). Częścią kompleksu jest własny gazoport w Policach, umożliwiający morski import propanu i etylenu. Eskalacja kosztów z ok. 1,7 mld zł (2015) do ponad 7,2 mld zł oraz nieudane próby osiągnięcia pełnej eksploatacji doprowadziły spółkę celową do restrukturyzacji i przejęcia projektu przez Orlen — projekt stał się jednym z głównych polskich przykładów megaprojektu w tarapatach finansowych mimo technicznego ukończenia budowy.
Źródła:
  - Grupa Azoty uruchamia produkcję polipropylenu w Polimerach Police (Grupa Azoty, 2023-06-22): https://grupaazoty.com/aktualnosci/grupa-azoty-uruchamia-produkcje-polipropylenu-w-polimerach-police
  - Grupa Azoty: koncern Hyundai Engineering wykonawcą projektu Polimery Police (Grupa Azoty, 2019-04-18): https://grupaazoty.com/aktualnosci/grupa-azoty-koncern-hyundai-engineering-wykonawca-projektu-polimery-police
  - Grupa Azoty zawarła z Orlenem przedwstępną umowę sprzedaży akcji Grupy Azoty Polyolefins (Grupa Azoty, 2026-04-01): https://grupaazoty.com/aktualnosci/grupa-azoty-zawarla-z-orlenem-przedwstepna-umowe-sprzedazy-akcji-grupy-azoty-polyolefins
  - Koniec Polimerów w Grupie Azoty. Spółkę kupuje Orlen (WNP.PL, 2026-04-01): https://www.wnp.pl/przemysl/koniec-polimerow-w-grupie-azoty-spolke-kupuje-orlen,1048253.html
  - Orlen uratuje Azoty? 'Najbardziej skomplikowana restrukturyzacja w Polsce' (WNP.PL, 2026-04-01): https://www.wnp.pl/przemysl/orlen-uratuje-azoty-najbardziej-skomplikowana-restrukturyzacja-w-polsce,1048336.html
  - Hyundai Engineering pozywa Azoty. Chodzi o Polimery Police (Energetyka24, 2025-12-30): https://energetyka24.com/chemia/wiadomosci/hyundai-engineering-pozywa-azoty-chodzi-o-polimery-police
  - Cel i zakres — Grupa Azoty Polyolefins (Polimery Police) (Grupa Azoty Polyolefins): https://polyolefins.grupaazoty.com/projekt/cel-i-zakres

## Polonizacja produkcji czołgów K2PL w ZM Bumar-Łabędy (Gliwice)
URL: https://projektometr.pl/projekt/polonizacja-produkcji-czolgow-k2pl-w-zm-bumar-labedy-gliwice
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 850 mln zł | Inwestor: Zakłady Mechaniczne „Bumar-Łabędy” S.A. (Polska Grupa Zbrojeniowa)
Kalendarium: ogł. 2025-10, plan 2030
Opis: Program odbudowy w Polsce zdolności do produkcji czołgów w oparciu o polonizowaną wersję koreańskiego czołgu K2 — K2PL. Zgodnie z kontraktem Agencji Uzbrojenia z Hyundai Rotem o wartości ok. 6,5 mld dol. montaż końcowy 61 z 64 zamówionych czołgów w wersji K2PL ma być realizowany w Zakładach Mechanicznych „Bumar-Łabędy” w Gliwicach, spółce Polskiej Grupy Zbrojeniowej. Gliwicki zakład wskazano jako główną lokalizację po audycie (site survey) przeprowadzonym przez Hyundai Rotem, w którym oceniano m.in. Wojskowe Zakłady Motoryzacyjne w Poznaniu oraz OBRUM; ZM Bumar-Łabędy uzyskały najwyższą ocenę zdolności produkcyjnych. Aby przygotować infrastrukturę pod projekt, PGZ dokapitalizowuje spółkę środkami z Funduszu Inwestycji Kapitałowych o wartości 850 mln zł. W październiku 2025 r. podpisano umowę regulującą transfer technologii, budowę linii montażowej i serwisowanie czołgów w kraju. Pierwszy wykonany w Polsce czołg K2PL ma powstać w 2028 r. i trafić do wojska w 2029 r., a dostawy egzemplarzy w konfiguracji K2PL przewidziano na lata 2028–2030. Łańcuch dostaw obejmuje kilkadziesiąt polskich przedsiębiorstw.
Znaczenie: Powrót seryjnej produkcji czołgów do Polski po niemal dwóch dekadach przerwy i odbudowa krajowych zdolności produkcji nowoczesnych pojazdów pancernych w gliwickim zakładzie Bumar-Łabędy. Uruchomienie linii montażowej K2PL wraz z transferem technologii, dokumentacji i procesów serwisowych od Hyundai Rotem wzmacnia potencjał obronny Polski i uniezależnia utrzymanie floty czołgów od zagranicznych ośrodków. Projekt zabezpiecza i rozwija zaplecze przemysłowe oraz kompetencje kadrowe (doświadczenie w produkcji T-72 i PT-91) w województwie śląskim i angażuje szeroki łańcuch dostaw polskich przedsiębiorstw zbrojeniowych.
Źródła:
  - K2 będą produkowane w Polsce (Polska Zbrojna): https://polska-zbrojna.pl/home/articleshow/44354?t=K2-beda-produkowane-w-Polsce
  - Produkcja czołgów K2PL w Polsce. Dlaczego Gliwice, a nie Poznań? MAP odpowiada (Portal Obronny): https://portalobronny.se.pl/przemysl-zbrojeniowy/produkcja-czolgow-k2pl-w-polsce-dlaczego-gliwice-a-nie-poznan-map-odpowiada-aa-FYSP-pRiP-256m.html
  - Produkcja czołgów K2PL w Gliwicach. Bumar-Łabędy rozpoczyna nowy etap współpracy z Hyundai Rotem (Nowiny Gliwice, 2025-10-31): https://www.nowiny.gliwice.pl/produkcja-czolgow-k2pl-w-gliwicach-nowy-etap-wspolpracy-polsko-koreanskiej
  - Polska Grupa Zbrojeniowa dofinansuje Zakłady Mechaniczne „Bumar-Łabędy” (ZBiAM, 2025-10-06): https://zbiam.pl/polska-grupa-zbrojeniowa-dofinansuje-zaklady-mechaniczne-bumar-labedy/

## Południowa Obwodnica Warszawy S2 z tunelem pod Ursynowem
URL: https://projektometr.pl/projekt/poludniowa-obwodnica-warszawy-s2-z-tunelem-pod-ursynowem
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 4.6 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: oddano 2021-12-20
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Wschodnia część Południowej Obwodnicy Warszawy (POW) w ciągu drogi ekspresowej S2 na odcinku od węzła Puławska do węzła Lubelska, zrealizowana przez GDDKiA i podzielona na trzy odcinki realizacyjne (A, B, C) o łącznej długości ponad 18 km. Sercem inwestycji jest dwunawowy tunel pod dzielnicą Ursynów o długości ok. 2,3 km, w momencie oddania do użytku najdłuższy tunel drogowy w Polsce. Odcinki B (Przyczółkowa–Wał Miedzeszyński z mostem przez Wisłę) i C (Wał Miedzeszyński–Lubelska z estakadami nad Mazowieckim Parkiem Krajobrazowym) udostępniono kierowcom w grudniu 2020 r., a domykający całość odcinek A z tunelem pod Ursynowem otwarto 20 grudnia 2021 r. Łączny koszt trzech odcinków wyniósł ok. 4,6 mld zł, z czego blisko 1,7 mld zł stanowiło dofinansowanie ze środków UE w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.
Znaczenie: Inwestycja domknęła Południową Obwodnicę Warszawy w ciągu S2, wyprowadzając ruch tranzytowy (w tym w kierunku wschodnim w stronę węzła Lubelska i dalej A2) poza gęsto zabudowane dzielnice stolicy. Dwunawowy tunel pod Ursynowem o długości ok. 2,3 km był w chwili otwarcia najdłuższym tunelem drogowym w Polsce i pozwolił przeprowadzić trasę ekspresową pod zamieszkaną dzielnicą bez jej przecinania. Przy koszcie ok. 4,6 mld zł, z blisko 1,7 mld zł dofinansowania UE, była to jedna z największych miejskich inwestycji drogowych w Polsce.
Źródła:
  - Tunel Południowej Obwodnicy Warszawy otwarty (Ministerstwo Infrastruktury (gov.pl), 2021-12-20): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/tunel-poludniowej-obwodnicy-warszawy-otwarty
  - Premier: Południowa Obwodnica Warszawy zwiększy atrakcyjność inwestycyjną miasta i całego Mazowsza (Kancelaria Prezesa Rady Ministrów (gov.pl), 2020-12-22): https://www.gov.pl/web/premier/premier-poludniowa-obwodnica-warszawy-zwiekszy-atrakcyjnosc-inwestycyjna-miasta-i-calego-mazowsza
  - Ostatni odcinek Południowej Obwodnicy Warszawy oddany do ruchu (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (gov.pl), 2021-12-20): https://www.gov.pl/web/gddkia/ostatni-odcinek-poludniowej-obwodnicy-warszawy-oddany-do-ruchu
  - Tunel drogi ekspresowej S2 w Warszawie (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Tunel_drogi_ekspresowej_S2_w_Warszawie
  - Droga ekspresowa S2 Puławska – Lubelska. Południowa Obwodnica Warszawy (conadrogach.pl): https://conadrogach.pl/informacje/droga-ekspresowa-s2-pulawska-lubelska-poludniowa-obwodnica-warszawy.html
  - Lawina aut przejeżdża przez Ursynów. Są najnowsze wyniki pomiarów (GPR 2025) (haloursynow.pl, 2026-04-17): https://haloursynow.pl/pl/720_komunikacja/792_drogi/40971_lawina-aut-przejezdza-przez-ursynow-sa-najnowsze-wyniki-pomiarow.html
  - Terminy otwarcia S2 Południowej Obwodnicy Warszawy. Najdłużej poczekamy na tunel na Ursynowie (conadrogach.pl): https://conadrogach.pl/informacje/terminy-otwarcia-s2-poludniowej-obwodnicy-warszawy-najdluzej-poczekamy-na-tunel-na-ursynowie.html

## Pomorska Kolej Metropolitalna (nowa linia Gdańsk Wrzeszcz – Port Lotniczy – Kartuzy/Kościerzyna)
URL: https://projektometr.pl/projekt/pomeranian-metropolitan-railway-new-line-gdansk-wrzeszcz-airport-kartuzy-koscier
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 907 mln zł | Inwestor: Pomorska Kolej Metropolitalna S.A. (spółka powołana przez samorząd województwa pomorskiego)
Kalendarium: start 2013-07-01, oddano 2015-09-01
Efekt: dostarczone
Opis: Pomorska Kolej Metropolitalna to nowo wybudowana aglomeracyjna linia kolejowa łącząca Gdańsk Wrzeszcz z Portem Lotniczym im. Lecha Wałęsy oraz z linią kolejową nr 201 w kierunku Kartuz i Kościerzyny, częściowo w śladzie dawnej Kolei Kaszubskiej nieczynnej od 1945 roku. Inwestorem była spółka Pomorska Kolej Metropolitalna S.A., powołana przez samorząd województwa pomorskiego — była to pierwsza w kraju linia wybudowana nie przez PKP, lecz przez samorząd wojewódzki. Generalnym wykonawcą było polsko-hiszpańskie konsorcjum Budimex S.A. (lider) i FERROVIAL AGROMAN S.A. Oficjalne rozpoczęcie budowy i podpisanie aktu erekcyjnego nastąpiło 1 lipca 2013 roku, uroczysta inauguracja odbyła się 30 sierpnia 2015 roku, a oddanie linii do użytku nastąpiło 1 września 2015 roku. Długość linii wraz z łącznikiem w kierunku Kościerzyny wynosi ok. 19,5 km, a na trasie powstało osiem przystanków. Szacowany pierwotnie koszt budowy linii wynosił 769,9 mln zł netto; całkowita wartość projektu — po uwzględnieniu 186,5 mln zł wartości gruntów przekazanych pod inwestycję — wyniosła 907 mln zł netto, w tym 500,9 mln zł dofinansowania z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.
Znaczenie: Pomorska Kolej Metropolitalna była pierwszą w Polsce linią kolejową wybudowaną przez samorząd wojewódzki, a nie przez PKP, co uczyniło ją modelowym przykładem samorządowej inwestycji kolejowej. Nowa linia po raz pierwszy połączyła siecią kolejową Gdańsk z Portem Lotniczym im. Lecha Wałęsa oraz reaktywowała transport szynowy w korytarzu dawnej Kolei Kaszubskiej w kierunku Kartuz i Kościerzyny, nieczynnym od 1945 roku. Projekt był flagową inwestycją transportową samorządu województwa pomorskiego i istotnym elementem systemu transportu aglomeracji trójmiejskiej.
Źródła:
  - Pomorska Kolej Metropolitalna (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Pomorska_Kolej_Metropolitalna
  - O projekcie — Pomorska Kolej Metropolitalna S.A. (Pomorska Kolej Metropolitalna S.A.): https://www.pkm-sa.pl/projekty/o-projekcie/
  - Pomorska Kolej Metropolitalna (Inżynier Budownictwa): https://inzynierbudownictwa.pl/pomorska-kolej-metropolitalna/

## Poprawa dostępu do Portu Gdańsk — modernizacja toru wodnego 2 (4 nabrzeża)
URL: https://projektometr.pl/projekt/poprawa-dostepu-do-portu-gdansk-modernizacja-toru-wodnego-2
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 533 mln zł | Inwestor: Zarząd Morskiego Portu Gdańsk SA
Kalendarium: ogł. 2022-03, start 2024-03, plan 2028
Efekt: opóźnione
Opis: Program modernizacji czterech nabrzeży Portu Wewnętrznego w Gdańsku (Wiślanego, Bytomskiego, Rudowego III i Węglowego) o łącznej długości 1916 m, wraz z infrastrukturą podziemną i kolejową oraz pogłębieniem dna. Inwestorem jest Zarząd Morskiego Portu Gdańsk SA, a przedsięwzięcie o wartości ok. 533 mln zł jest w większości (ok. 453 mln zł, 85%) finansowane z unijnego instrumentu CEF. Roboty budowlane rozpoczęły się w 2024 r. od nabrzeży Rudowego i Bytomskiego (wykonawca PORR), a rozbudowę nabrzeża Wiślanego (DORACO) i Węglowego (Budimex) zaplanowano na kolejne lata; nabrzeże Bytomskie ukończono w grudniu 2025 r.
Znaczenie: Rozbudowa czterech nabrzeży Portu Wewnętrznego zwiększa zdolność przeładunkową i dostępność portu w Gdańsku dla większych jednostek, m.in. dzięki pogłębieniu dna przy nabrzeżu Wiślanym do 12 m technicznych oraz przystosowaniu nabrzeża Rudowego III do statków do 35 000 DWT. Inwestycja modernizuje 1916 m frontu przeładunkowego wraz z infrastrukturą kolejową i podziemną, wzmacniając rolę Gdańska w transeuropejskiej sieci transportowej TEN-T. Program jest w dużej części finansowany ze środków UE (ok. 453 mln zł, 85% kosztów w ramach instrumentu CEF).
Źródła:
  - Port Gdańsk przygotowuje się do modernizacji kolejnych nabrzeży (Ministerstwo Infrastruktury (gov.pl), 2022-03-15): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/port-gdansk-przygotowuje-sie-do-modernizacji-kolejnych-nabrzezy
  - W Morskim Porcie Gdańsk przygotowywana jest modernizacja 4 kolejnych nabrzeży (Netka.gda.pl, 2022-03-14): https://netka.gda.pl/w-morskim-porcie-gdansk-przygotowywana-jest-modernizacja-4-kolejnych-nabrzezy/
  - Podpisano umowy na modernizację Nabrzeży Rudowego i Bytomskiego w Porcie Gdańsk (PortalMorski.pl, 2024-03-21): https://www.portalmorski.pl/porty-logistyka/55324-podpisano-umowy-na-modernizacje-nabrzezy-rudowego-i-bytomskiego-w-porcie-gdansk
  - Port of Gdańsk and DORACO sign agreement to reconstruct Wiślane Quay (Zarząd Morskiego Portu Gdańsk SA (portgdansk.pl), 2025-07-09): https://www.portgdansk.pl/en/events/port-of-gdansk-and-doraco-sign-agreement-to-reconstruct-wislane-quay/
  - Pół kilometra nowego nabrzeża. Duża inwestycja w Porcie Gdańsk. Nabrzeże Węglowe / Budimex (Gdansk.pl, 2025-03-11): https://www.gdansk.pl/wiadomosci/Pol-kilometra-nowego-nabrzeza-Duza-inwestycja-w-Porcie-Gdansk-Nabrzeze-Weglowe-Budimex,a,282054
  - Kolejna ważna inwestycja w Porcie Gdańsk. Nabrzeże Bytomskie rozbudowane (Obserwator Logistyczny, 2025-12-18): https://obserwatorlogistyczny.pl/2025/12/18/kolejna-wazna-inwestycja-w-porcie-gdansk-nabrzeze-bytomskie-rozbudowane/

## Port Czystej Energii (ITPOK) w Gdańsku-Szadółkach
URL: https://projektometr.pl/projekt/port-czystej-energii-itpok-gdansk
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 661 mln zł | Inwestor: Port Czystej Energii sp. z o.o.
Kalendarium: ogł. 2018-05-07, start 2020-12-18, oddano 2025-03-24
Opis: Instalacja termicznego przekształcania odpadów komunalnych na Szadółkach w Gdańsku, wybudowana i eksploatowana w formule partnerstwa publiczno-prywatnego. Zakład o wydajności ok. 160 tys. ton odpadów rocznie spala frakcję resztkową (nienadającą się do recyklingu) z Gdańska i kilkudziesięciu okolicznych gmin, produkując energię elektryczną i ciepło systemowe. Uroczyste otwarcie nastąpiło 24 marca 2025 r. Właścicielem instalacji jest miejska spółka Port Czystej Energii sp. z o.o., a partnerem prywatnym odpowiedzialnym za projektowanie, budowę i 25-letnią eksploatację jest włosko-francuskie konsorcjum (Webuild/Astaldi, Termomeccanica Ecologia, TIRU Paprec Energies).
Znaczenie: Zakład domyka gdański system gospodarki odpadami, zapewniając ostateczne, termiczne unieszkodliwianie frakcji odpadów niepodlegającej recyklingowi zamiast jej składowania. Rocznie ma przetwarzać ok. 160 tys. ton odpadów, wytwarzając ok. 114 000 MWh energii elektrycznej oraz 509 000 GJ ciepła systemowego — zimą wystarczająco, by ogrzać ok. 19 tys. gospodarstw domowych, a latem nawet do 70 tys. Instalacja zastępuje paliwa kopalne odpadami jako paliwem i wpisuje się w politykę ograniczania składowania odpadów komunalnych.
Źródła:
  - Port Czystej Energii oficjalnie otwarty (Ministerstwo Klimatu i Środowiska (gov.pl), 2025-03-24): https://www.gov.pl/web/klimat/port-czystej-energii-oficjalnie-otwarty
  - Zakład Termicznego Przekształcania Odpadów w Gdańsku (Wikipedia (pl), 2025): https://pl.wikipedia.org/wiki/Zak%C5%82ad_Termicznego_Przekszta%C5%82cania_Odpad%C3%B3w_w_Gda%C5%84sku
  - Budowa Zakładu Termicznego Przekształcania Odpadów (Spalarnia) Port Czystej Energii (Urząd Miejski w Gdańsku (gdansk.pl)): https://www.gdansk.pl/partnerstwo-publiczno-prywatne-w-gdansku/budowa-zakladu-termicznego-przeksztalcania-odpadow-spalarnia-port-czystej-energii,a,126253
  - Pół roku i 50 tys. ton przekształconych termicznie odpadów. Tak działa Port Czystej Energii (Pomorskie.eu (Urząd Marszałkowski Woj. Pomorskiego), 2025): https://pomorskie.eu/pol-roku-i-50-tys-ton-przeksztalconych-termicznie-odpadow-tak-dziala-port-czystej-energii/

## Port Lotniczy Warszawa-Modlin
URL: https://projektometr.pl/projekt/port-lotniczy-warszawa-modlin
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 451 mln zł | Inwestor: Mazowiecki Port Lotniczy Warszawa-Modlin Sp. z o.o. (akcjonariusze: Agencja Mienia Wojskowego, Przedsiębiorstwo Państwowe Porty Lotnicze, Województwo mazowieckie, Miasto Nowy Dwór Mazowiecki)
Kalendarium: ogł. 2006-11-08, start 2010-10-08, oddano 2012-07-07
Efekt: dostarczone
Opis: Międzynarodowy port lotniczy w Nowym Dworze Mazowieckim, około 35 km na północny zachód od śródmieścia Warszawy, uruchomiony na bazie dawnego lotniska wojskowego jako baza dla tanich linii lotniczych (low-cost). 8 listopada 2006 współudziałowcy zawarli porozumienie tworzące spółkę Mazowiecki Port Lotniczy Warszawa-Modlin Sp. z o.o., której akcjonariuszami są Agencja Mienia Wojskowego, Przedsiębiorstwo Państwowe Porty Lotnicze, Województwo mazowieckie oraz Miasto Nowy Dwór Mazowiecki. Budowę oficjalnie rozpoczęto 8 października 2010, a otwarcie lotniska odbyło się 7 lipca 2012. Budowa portu lotniczego kosztowała 451 400 000 zł. Przepustowość terminalu określono na poziomie 3-3,5 mln pasażerów rocznie.
Znaczenie: Port Lotniczy Warszawa-Modlin stał się drugim portem obsługującym aglomerację warszawską i główną krajową bazą tanich linii lotniczych (m.in. Ryanair, Wizz Air), odciążając Lotnisko Chopina w segmencie low-cost. Otwarty 7 lipca 2012, przy przepustowości określonej na 3-3,5 mln pasażerów rocznie, port szybko zbliżył się do granicy przepustowości: w 2023 obsłużył 3 400 967 pasażerów, a w 2024 - 2 794 464 pasażerów. Wysoki poziom wykorzystania terminalu stał się podstawą planów jego rozbudowy do obsługi 7-8 mln pasażerów rocznie.
Źródła:
  - Port lotniczy Warszawa-Modlin (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Port_lotniczy_Warszawa-Modlin
  - Modlin już działa (Rzeczpospolita (rp.pl), 2012-07-15): https://turystyka.rp.pl/turystyka/art6025171-modlin-juz-dziala
  - Warsaw Modlin Airport (Wikipedia (en)): https://en.wikipedia.org/wiki/Warsaw_Modlin_Airport
  - Rozbudują lotnisko pod Warszawą. Wiadomo, ile to będzie kosztować (money.pl, 2024-12-19): https://www.money.pl/gospodarka/rozbuduja-lotnisko-pod-warszawa-wiadomo-ile-to-bedzie-kosztowac-7105044168862464a.html

## Port Zewnętrzny w Porcie Gdynia (głębokowodny terminal kontenerowy PPP)
URL: https://projektometr.pl/projekt/port-zewnetrzny-w-porcie-gdynia-glebokowodny-terminal-konten
Status: planowane | Etap: przetarg | Koszt (wg etapu, nom.): 5.0 mld zł | Inwestor: Zarząd Morskiego Portu Gdynia SA
Kalendarium: b/d
Opis: Planowany głębokowodny terminal kontenerowy w Porcie Gdynia, realizowany w formule partnerstwa publiczno-prywatnego przez Zarząd Morskiego Portu Gdynia. Terminal ma powstać na usypanym lądzie o powierzchni ok. 150 ha z nabrzeżem o długości ok. 2500 m i zdolnością przeładunkową rzędu 2,5 mln TEU rocznie, zdolny przyjmować oceaniczne kontenerowce o długości do 430 m. Partner prywatny ma zaprojektować, sfinansować, wybudować i eksploatować terminal na podstawie umowy PPP na 44 lata; szacowana wartość inwestycji przekracza 5 mld zł. Postępowanie na wybór partnera prywatnego znacznie się przeciąga — termin składania ofert był wielokrotnie przesuwany, ostatnio z 14 lipca na 30 września 2026 r.
Znaczenie: Inwestycja ma powiększyć potencjał przeładunkowy Portu Gdynia o ok. 2,5 mln TEU rocznie i umożliwić obsługę największych oceanicznych kontenerowców, wzmacniając pozycję polskich portów w bałtyckich łańcuchach dostaw. Jednocześnie wieloletnie opóźnienia procedury wyboru partnera prywatnego oraz obawy związane z udziałem w postępowaniu kapitału powiązanego z Chinami rzutują na harmonogram jednego z największych projektów PPP w Europie Środkowo-Wschodniej.
Źródła:
  - Port Zewnętrzny. Oferty do 30 września (Trojmiasto.pl, 2026-07): https://www.trojmiasto.pl/biznes/Port-Zewnetrzny-Oferty-do-30-wrzesnia-n222552.html
  - Port Zewnętrzny w Gdyni. Umowa z partnerem prywatnym na 44 lata (Rynek Infrastruktury): https://www.rynekinfrastruktury.pl/wiadomosci/intermodal-i-logistyka/port-zewnetrzny-w-gdyni-umowa-z-partnerem-prywatnym-na-44-lata-93884.html
  - Port Zewnętrzny w Gdyni znów opóźniony. W tle także Chińczycy (Rzeczpospolita): https://www.rp.pl/transport/art41198191-port-zewnetrzny-w-gdyni-znow-opozniony-w-tle-takze-chinczycy
  - Port Gdynia przesunął termin składania ofert na Port Zewnętrzny (IntermodalNews, 2026-07-10): https://intermodalnews.pl/2026/07/10/port-gdynia-przesunal-termin-skladania-ofert-na-port-zewnetrzny/

## Poznański Szybki Tramwaj (PST) – trasa północna ("Pestka")
URL: https://projektometr.pl/projekt/poznan-fast-tram-pst-northern-trunk
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Poznaniu (MPK Poznań)
Kalendarium: start 1982, oddano 1997-02-01
Efekt: dostarczone
Opis: Poznański Szybki Tramwaj (PST), potocznie "Pestka", to pierwsza w Polsce trasa szybkiego tramwaju typu premetro – bezkolizyjne, wydzielone torowisko poprowadzone z centrum (Most Teatralny) do północnych osiedli Piątkowa (os. Jana III Sobieskiego). Pierwotny korytarz trasy północnej miał ok. 6,1 km długości i 6 przystanków. Etap przygotowawczy rozpoczął się w 1980 roku, a właściwa budowa ruszyła w 1982 roku; z powodu braku środków finansowych roboty posuwały się bardzo wolno i trwały łącznie kilkanaście lat. Inauguracyjny tramwaj wyjechał na trasę 30 stycznia 1997 roku, a 1 lutego 1997 roku rozpoczęto regularne kursy trzech linii dziennych. Generalnym projektantem był zespół pod kierownictwem dr. inż. Zygmunta Nowaka (Poznańskie Biuro Projektów Dróg i Mostów – Transprojekt), a przy budowie pracowało łącznie 86 wykonawców. Trasę obsługuje Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Poznaniu (MPK Poznań). W 2013 roku trasę wydłużono o odcinek do Dworca Zachodniego (poza zakresem tego rekordu, który dotyczy trunku północnego z 1997 roku).
Znaczenie: Poznański Szybki Tramwaj był pierwszą tego typu (premetrową) trasą szybkiego tramwaju w Polsce – kompromisem między metrem a klasycznym tramwajem, z bezkolizyjnym, wydzielonym torowiskiem. Trasa ma kluczowe znaczenie dla komunikacji w centrum i północnej części Poznania, łącząc gęsto zaludnione osiedla Piątkowa z centrum miasta. Stała się modelowym w kraju przykładem miejskiego transportu szynowego o parametrach zbliżonych do metra lekkiego.
Źródła:
  - Poznański Szybki Tramwaj (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Pozna%C5%84ski_Szybki_Tramwaj
  - Poznań Fast Tram (PST) map (mapa-metro.com): https://mapa-metro.com/en/poland/poznan/poznan-fast-tram-map.htm
  - Poznański Szybki Tramwaj kończy 25 lat (Miasto Poznań, 2022): https://www.poznan.pl/mim/info/news/poznanski-szybki-tramwaj-konczy-25-lat,176002.html
  - Poznański Szybki Tramwaj (PST) kończy 20 lat (Portal Komunalny, 2017): https://portalkomunalny.pl/poznanski-szybki-tramwaj-pst-konczy-20-lat-353736/
  - 17 lat budowy i "dyplomatyczny kabel", czyli jak powstawała trasa PST (Codzienny Poznań, 2026-02-01): https://codziennypoznan.pl/artykul/2026-02-01/17-lat-budowy-i-dyplomatyczny-kabel/

## Produkcja i serwis armatohaubic K9PL w Hucie Stalowa Wola
URL: https://projektometr.pl/projekt/produkcja-i-serwis-armatohaubic-k9pl-w-hucie-stalowa-wola
Status: w budowie | Etap: ogłoszony | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Huta Stalowa Wola S.A.
Kalendarium: ogł. 2024-05-10
Opis: Program budowy w Hucie Stalowa Wola (HSW) krajowych zdolności serwisu (MRO), a docelowo produkcji armatohaubic samobieżnych K9/K9PL pozyskiwanych z Korei Południowej. 10 maja 2024 r. HSW i Hanwha Aerospace Europe podpisały list intencyjny rozszerzający współpracę o serwis, naprawy i remonty (MRO) armatohaubic K9A1/K9PL oraz wieloprowadnicowych systemów rakietowych K239 Chunmu/Homar-K wraz z transferem technologii. Seryjną produkcję K9PL w Polsce pierwotnie deklarowano od 2026 r., jednak jej pełne uruchomienie w HSW pozostaje przedmiotem kolejnych porozumień wykonawczych i dalszych etapów polonizacji. HSW ma pełnić rolę regionalnego centrum serwisowego rodziny K9.
Znaczenie: Uruchomienie serwisu i polonizacji K9 w Hucie Stalowa Wola ma dać Polsce własne zdolności utrzymania, napraw i modernizacji koreańskich armatohaubic, a w zamierzeniu resortu obrony uczynić z kraju hub remontowy koreańskiego sprzętu dla innych państw europejskich. Wspólne pochodzenie podwozi Kraba i K9 zwiększa synergię z krajową produkcją artylerii lufowej w HSW.
Źródła:
  - Haubice K9 beda remontowane przez PGZ. To pomoze Hucie Stalowa Wola (Polskie Radio 24, 2024-05): https://polskieradio24.pl/artykul/3376109,haubice-k9-beda-remontowane-przez-pgz-to-pomoze-hucie-stalowa-wola
  - Huta Stalowa Wola i Hanwha Aerospace zaciesniaja wspolprace (ZBiAM, 2024-05): https://zbiam.pl/huta-stalowa-wola-i-hanwha-aerospace-zaciesniaja-wspolprace/
  - Porozumienie w sprawie transferu technologii K9 i Chunmoo do HSW. Bejda: Polska moze stac sie hubem serwisowym dla Europy (Portal Obronny, 2024-06-03): https://portalobronny.se.pl/przemysl-zbrojeniowy/porozumie-w-sprawie-transferu-technologii-k9-i-chunmoo-do-hsw-polska-moze-stac-sie-hubem-serwisowym-dla-europy-aa-hJx9-tYMj-8vzj.html
  - HSW inwestuje w przyszlosc (Polska Zbrojna): https://www.polska-zbrojna.pl/home/ArticleShow/43568

## Program 10+ — rozbudowa rafinerii Grupy LOTOS w Gdańsku
URL: https://projektometr.pl/projekt/program-10-grupa-lotos-gdansk-refinery-expansion
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 5.5 mld zł | Inwestor: Grupa LOTOS S.A. (większościowy udział Skarbu Państwa)
Kalendarium: start 2007, oddano 2011-03-28
Efekt: dostarczone
Opis: Program 10+ był największym programem inwestycyjnym Grupy LOTOS S.A. i jednym z największych przedsięwzięć przemysłowych w Polsce po 1989 roku. Grupa LOTOS rozpoczęła realizację programu w 2007 roku, a jego finał nastąpił 28 marca 2011 roku, gdy w gdańskiej rafinerii uroczyście zakończono realizację przedsięwzięcia. Na cały Program 10+ złożyło się 50 różnych instalacji, które budowano lub modernizowano; prace budowlane trwały 43 miesiące (3,5 roku), a zaangażowanych w projekt było 3500 osób z ponad 90 firm. Celem było zwiększenie potencjału przerobu ropy naftowej w gdańskiej rafinerii do 10,5 mln ton rocznie — wzrost nominalnej zdolności przerobowej o 75%. Projektowanie, budowa oraz zakupy sprzętu warte były około 5,5 mld złotych (podawana wartość całości rozbudowy to około 1,43 mld euro). Właścicielem i inwestorem była Grupa LOTOS S.A., spółka z większościowym udziałem Skarbu Państwa.
Znaczenie: Program 10+ był jednym z największych przedsięwzięć przemysłowych polskiej gospodarki początku XXI wieku i największym programem inwestycyjnym Grupy LOTOS. Dzięki 50 nowym lub zmodernizowanym instalacjom zdolność przerobowa gdańskiej rafinerii wzrosła o 75%, do 10,5 mln ton ropy naftowej rocznie, co znacząco zwiększyło potencjał przetwórczy i pogłębienie przerobu (uzysk paliw) w krajowym sektorze rafineryjnym. Inwestycja umocniła pozycję Gdańska jako jednego z dwóch głównych ośrodków przerobu ropy w Polsce.
Źródła:
  - Sukces największej polskiej inwestycji przemysłowej XXI wieku (Grupa LOTOS S.A., 2011-03): https://www.lotos.pl/322/p,174,n,3350/grupa_kapitalowa/centrum_prasowe/aktualnosci/sukces_najwiekszej_polskiej_inwestycji_przemyslowej_xxi_wieku
  - Program 10+, czyli całkiem nowa rafineria (Trojmiasto.pl, 2011-03-23): https://www.trojmiasto.pl/biznes/Program-10-czyli-calkiem-nowa-rafineria-n46563.html
  - GRUPA LOTOS — Encyklopedia Gdańska (Gedanopedia) (Gedanopedia): https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=GRUPA_LOTOS
  - Grupa LOTOS Gdansk Oil Refinery Expansions — EPC (Fluor Corporation): https://www.fluor.com/projects/gdansk-oil-refinery-epc
  - Grupa Lotos (Wikipedia (en)): https://en.wikipedia.org/wiki/Grupa_Lotos

## Program budowy 100 obwodnic na lata 2020–2030
URL: https://projektometr.pl/projekt/program-budowy-100-obwodnic-na-lata-2020-2030
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 28.0 mld zł | Inwestor: Ministerstwo Infrastruktury
Kalendarium: ogł. 2021-04-13, plan 2030
Opis: Wieloletni rządowy program drogowy przyjęty uchwałą Rady Ministrów 13 kwietnia 2021 r., opracowany w Ministerstwie Infrastruktury i realizowany przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. Zakłada budowę 100 obwodnic na sieci dróg krajowych o łącznej długości ok. 820 km, z zadeklarowanym budżetem ok. 28 mld zł finansowanym ze środków Krajowego Funduszu Drogowego prowadzonego przez Bank Gospodarstwa Krajowego. Celem jest wyprowadzenie ruchu tranzytowego z miejscowości, poprawa bezpieczeństwa ruchu i przepustowości sieci. Do końca 2024 r. do ruchu oddano kilka pierwszych obwodnic (m.in. Smolajn, Brzezia, Grzymiszewa, Strykowa), a kilkadziesiąt kolejnych znajdowało się w realizacji, przetargu lub przygotowaniu. We wrześniu 2025 r. Najwyższa Izba Kontroli wskazała, że mimo zapewnionego finansowania program nie był prowadzony w pełni prawidłowo, wykazując nieprawidłowości na etapie planowania i realizacji inwestycji.
Znaczenie: Program jest sztandarową inicjatywą rozbudowy sieci obwodnic na drogach krajowych, mającą wyprowadzić ruch tranzytowy z ok. 100 miejscowości, ograniczyć hałas i zanieczyszczenie oraz zwiększyć bezpieczeństwo i przepustowość. Skala deklarowanego budżetu (ok. 28 mld zł) i długości (ok. 820 km) czyni go jednym z największych programów drogowych w Polsce w tej dekadzie. Tempo realizacji spotkało się z krytyką: do końca 2024 r. oddano jedynie kilka obwodnic wobec 100 planowanych do 2030 r. We wrześniu 2025 r. NIK oceniła, że proces inwestycyjny nie zawsze był prowadzony prawidłowo, a łączna kwota wydatkowana z naruszeniem prawa przekroczyła 84 mln zł, przy stwierdzonych uchybieniach w dokumentacji projektowej i w utrzymaniu części obiektów.
Źródła:
  - Program budowy 100 obwodnic z akceptacją rządu (Ministerstwo Infrastruktury (gov.pl), 2021-04-13): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/program-budowy-100-obwodnic-z-akceptacja-rzadu
  - Program budowy 100 obwodnic na lata 2020–2030 (Ministerstwo Infrastruktury (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/program-budowy-100-obwodnic-na-lata-2020---2031
  - Program Budowy 100 Obwodnic na lata 2020–2030 (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Program_Budowy_100_Obwodnic_na_lata_2020%E2%80%932030
  - Program budowy obwodnic może wymagać poprawy (Najwyższa Izba Kontroli (NIK), 2025-09-15): https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/program-budowy-obwodnic.html
  - Jak postępuje program budowy 100 obwodnic? GDDKiA podsumowuje prace (Rynek Infrastruktury, 2024-12-27): https://www.rynekinfrastruktury.pl/wiadomosci/drogi-i-autostrady/jak-postepuje-program-budowy-100-obwodnic-gddkia-podsumowuje-prace--93814.html
  - NIK przyjrzała się budowie obwodnic. Są zastrzeżenia i zawiadomienie do prokuratury (WNP.pl): https://www.wnp.pl/budownictwo/nik-przyjrzala-sie-budowie-obwodnic-sa-zastrzezenia-i-zawiadomienie-do-prokuratury,985189.html
  - Program budowy 100 obwodnic (Ministerstwo Infrastruktury (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/program-budowy-100-obwodnic

## Program budowy promów dla polskich armatorów (program „Batory” / Polskie Promy)
URL: https://projektometr.pl/projekt/program-budowy-promow-dla-polskich-armatorow-program-batory
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 1.3 mld zł | Inwestor: Polskie Promy
Kalendarium: plan 2028
Opis: Rządowy program budowy nowoczesnych promów pasażersko-samochodowych RO-PAX dla polskich armatorów. Pierwsza próba z 2017 roku okazała się nieudana: w Szczecinie położono stępkę bez zatwierdzonego projektu i pełnego kontraktu, a inwestycja utknęła i była krytykowana (nierozliczona zaliczka, ślad w kontroli NIK). Program wznowiono na podstawie kontraktu podpisanego 26 listopada 2021 roku ze spółką celową Polskie Promy (należącą do Skarbu Państwa) i Gdańską Stocznią Remontową, przewidującego budowę trzech promów z opcją czwartego. Pierwszy prom, M/F Jantar Unity, przekazano armatorowi 17 grudnia 2025 roku; kolejne jednostki mają wejść do służby w 2027 i 2028 roku.
Znaczenie: Program ma odbudować zdolność polskiego przemysłu stoczniowego do budowy dużych jednostek pasażerskich i wymienić wysłużoną flotę promów obsługujących połączenia bałtyckie. Pierwszy nowy prom po dekadach ma pływać w barwach POLSCA Baltic Ferries / Unity Line na trasie Świnoujście–Trelleborg, łączącej Polskę ze Szwecją. Jednostki napędzane LNG mają obniżyć emisje i podnieść standard przewozów pasażersko-towarowych.
Źródła:
  - Historyczny moment – prom Jantar Unity oficjalnie przekazany do Unity Line (Polski Portal Morski (polskamorska.pl), 2025-12-18): https://polskamorska.pl/2025/12/18/historyczny-moment-prom-jantar-unity-oficjalnie-przekazany-do-unity-line/
  - Polski prom, cypryjska bandera. Remontowa przekazała Jantar do floty Unity Line i PŻM (TransInfo, 2025-12-18): https://transinfo.pl/infoship/polski-prom-cypryjska-bandera-remontowa-przekazala-jantar-do-floty-unity-line-i-pzm/
  - Stępka bez kontraktu, 10 milionów nierozliczonej zaliczki, 4 miliony za konsultacje. Promu nie ma, są koszty (Konkret24 / TVN24, 2021-06-29): https://konkret24.tvn24.pl/polska/stepka-bez-kontraktu-10-milionow-nierozliczonej-zaliczki-4-miliony-za-konsultacje-promu-nie-ma-sa-koszty-ra1061840-ls5790566
  - Program Batory – ambitny projekt, który utknął w stoczniowej rzeczywistości (Portal Stoczniowy): https://portalstoczniowy.pl/program-batory-ambitny-projekt-ktory-utknal-w-stoczniowej-rzeczywistosci/
  - Historyczna chwila. Pierwszy z nowych promów budowanych w Polsce przekazany do Unity Line (GospodarkaMorska.pl, 2025-12-17): https://www.gospodarkamorska.pl/historyczna-chwila-pierwszy-z-nowych-promow-budowanych-w-polsce-przekazany-do-unity-line-89420

## Program Homar-K - artyleria rakietowa (K239 Chunmoo, produkcja CGR-080 w PL)
URL: https://projektometr.pl/projekt/program-homar-k-artyleria-rakietowa-chunmoo
Status: w budowie | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Ministerstwo Obrony Narodowej (Agencja Uzbrojenia)
Kalendarium: ogł. 2022-10-19, start 2023, plan 2029
Opis: Program Homar-K to pozyskanie dla Wojska Polskiego południowokoreańskich wieloprowadnicowych wyrzutni rakietowych K239 Chunmoo (w polskiej wersji na podwoziu Jelcz i z systemem kierowania ogniem i dowodzenia Topaz Grupy WB). Umowa ramowa z 19 października 2022 r. przewiduje dostawy łącznie 288 wyrzutni dla 16 dywizjonów artylerii rakietowej w latach 2023-2028 wraz z zapasem amunicji. Pierwszą umowę wykonawczą (3,55 mld USD netto) zawarto 4 listopada 2022 r., a pierwsze wyrzutnie trafiły do jednostek (m.in. 18. Pułku Artylerii) już w 2023 r. Kolejną, drugą umowę wykonawczą o wartości ok. 1,6 mld USD netto na 72 moduły wyrzutni z dostawą w latach 2026-2029 zawarto w kwietniu 2025 r. W grudniu 2025 r. Agencja Uzbrojenia zawarła umowę wykonawczą o wartości ok. 14 mld zł na dostawę tysięcy produkowanych w Polsce pocisków kierowanych CGR-080 (kaliber 239 mm, zasięg do 80 km); będą one wytwarzane przez spółkę joint venture Hanwha WB Advanced Systems (Hanwha Aerospace i Grupa WB) w nowym zakładzie w Gorzowie Wielkopolskim. Program jest zdominowany zakupem uzbrojenia w Korei Południowej, dlatego rekord pełni funkcję strategicznej widoczności, a zapisana kwota obejmuje wyłącznie izolowalny, polski komponent produkcji pocisków CGR-080, a nie pełną wartość programu (rzędu kilkudziesięciu mld zł). Rekord ma charakter wyłącznie strategiczny (widoczność programu obrony) — jego koszt NIE jest liczony do agregatu 'wartość wg etapu', ponieważ podawane kwoty to wartość kontraktów pozyskania uzbrojenia, a nie wyodrębniony nakład na polską produkcję.
Znaczenie: Homar-K buduje trzon polskiej artylerii rakietowej dalekiego zasięgu, wielokrotnie zwiększając liczbę i zasięg wyrzutni (pocisk CGR-080 sięga do 80 km) w porównaniu z wysłużonymi zestawami sowieckiej generacji. Kluczowym elementem programu jest - po raz pierwszy w historii - uruchomienie w Polsce produkcji precyzyjnej amunicji do artylerii rakietowej: pociski CGR-080 mają powstawać w zakładzie spółki joint venture Hanwha WB Advanced Systems w Gorzowie Wielkopolskim, wraz z transferem technologii do Grupy WB. Krajowa produkcja pocisków ogranicza uzależnienie od dostaw zagranicznych i tworzy trwałe zdolności przemysłowo-serwisowe w obszarze amunicji rakietowej.
Źródła:
  - Druga umowa wykonawcza i strzelanie systemu Homar-K (DziennikZbrojny.pl, 2025-04): https://dziennikzbrojny.pl/aktualnosci/news,1,12025,aktualnosci-z-polski,druga-umowa-wykonawcza-i-strzelanie-systemu-homar-k
  - Będą polskie rakiety dla systemu Homar. Gigantyczna umowa dla Grupy WB (Defence24, 2025-12): https://defence24.pl/przemysl/beda-polskie-rakiety-dla-systemu-homar-gigantyczna-umowa-dla-grupy-wb
  - Strategiczna inwestycja w Gorzowie: produkcja pocisków CGR-080 dla Homar-K rusza w Polsce (Portal Obronny, 2025-12): https://portalobronny.se.pl/przemysl-zbrojeniowy/strategiczna-inwestycja-w-gorzowie-produkcja-pociskow-cgr-080-dla-homar-k-rusza-w-polsce-aa-TzdA-Q5G6-C6HP.html
  - CGR-080 rockets for Homar-K to be produced in Poland (MILMAG, 2025-12): https://milmag.pl/en/cgr-080-rockets-for-homar-k-to-be-produced-in-poland/
  - Ile Homarów dostarczono do wojska? (Defence24, 2025-11): https://defence24.pl/sily-zbrojne/ile-homarow-dostarczono-do-wojska

## Program inwestycyjny Katowice Airport 2024–2032 (nowy terminal główny)
URL: https://projektometr.pl/projekt/program-inwestycyjny-katowice-airport-2024-2032-nowy-termina
Status: w budowie | Etap: przetarg | Koszt (wg etapu, nom.): 1.8 mld zł | Inwestor: Górnośląskie Towarzystwo Lotnicze SA (GTL SA)
Kalendarium: ogł. 2024, start 2024, plan 2032
Opis: Wieloletni program inwestycyjny Górnośląskiego Towarzystwa Lotniczego SA (GTL SA) dla portu lotniczego Katowice w Pyrzowicach na lata 2024–2032 o szacunkowym koszcie ok. 1,8 mld zł. Największym projektem jest budowa dwukondygnacyjnego głównego terminalu pasażerskiego o powierzchni ok. 49 tys. m2 (z możliwością rozbudowy do ok. 72 tys. m2); po zakończeniu pierwszej fazy łączna powierzchnia infrastruktury terminalowej lotniska ma sięgnąć 96 tys. m2, a docelowa przepustowość — ok. 10 mln pasażerów rocznie. Program obejmuje także drugi terminal towarowy w strefie cargo oraz tunel o długości ok. 270 m łączący nowy terminal ze stacją kolejową „Pyrzowice Lotnisko”. Wybór projektanta terminalu głównego prowadzony jest w trybie przetargu (do dalszych negocjacji zakwalifikowano sześć biur architektonicznych i konsorcjów).
Znaczenie: Program ma dostosować przepustowość drugiego co do wielkości regionalnego portu lotniczego w Polsce do rosnącego ruchu: w 2026 r. z siatki połączeń Katowice Airport ma skorzystać ok. 7,5 mln podróżnych, a docelowa infrastruktura terminalowa (96 tys. m2) ma pozwolić na obsługę ok. 10 mln pasażerów rocznie. Nowy główny terminal, drugi terminal cargo i integracja z koleją poprzez tunel do stacji „Pyrzowice Lotnisko” mają wzmocnić rolę lotniska jako multimodalnego węzła pasażersko-towarowego południowej Polski.
Źródła:
  - Program inwestycyjny Katowice Airport 2024–2032 (Katowice Airport (blog GTL SA), 2024): https://blog.katowice-airport.com/program-inwestycyjny-katowice-airport-2024-2032/
  - Co zakłada najnowszy program inwestycyjny Katowice Airport do 2032 roku? (PropertyNews.pl, 2024): https://www.propertynews.pl/tereny-inwestycyjne/co-zaklada-najnowszy-program-inwestycyjny-katowice-airport-do-2032-roku,182142.html
  - Katowice Airport. Powstanie nowy terminal pasażerski — planują inwestycje (Murator Plus, 2024): https://www.muratorplus.pl/inwestycje/inwestycje-publiczne/katowice-airport-powstanie-nowy-terminal-pasazerski-planuja-inwestycje-za-1-5-mld-zl-aa-t6aX-J9Mr-pwfH.html
  - Lotnisko Katowice przyspiesza wielki program inwestycyjny (WNP.pl, 2025): https://www.wnp.pl/logistyka/lotnisko-katowice-przyspiesza-wielki-program-inwestycyjny,904409.html
  - Główny terminal pasażerski — Inwestycje Katowice Airport (Katowice Airport (GTL SA)): https://inwestycje.katowice-airport.com/pl/inwestycje/glowny-terminal-pasazerski/

## Program inwestycyjny Portu Lotniczego Gdańsk 2025–2028
URL: https://projektometr.pl/projekt/program-inwestycyjny-portu-lotniczego-gdansk-2025-2028
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 500 mln zł | Inwestor: Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy
Kalendarium: ogł. 2025-03-26, plan 2028
Opis: Program inwestycyjny Portu Lotniczego Gdańsk im. Lecha Wałęsy na lata 2025–2028 obejmuje pakiet zadań o łącznej wartości około pół miliarda złotych. Do najważniejszych elementów należą: rozbudowa pola wzlotów wraz z nową płytą postojową PPS4/4A (docelowo 45 stanowisk dla samolotów oraz trzy nowe stanowiska do odladzania, koszt ok. 105 mln zł), rozbudowa bazy technicznej obsługi samolotów (MRO, ok. 80 mln zł), budowa drugiego biurowca Bravo w ramach Airport City Gdańsk (16,5 tys. m² powierzchni najmu, ok. 180 mln zł) oraz carport z instalacją fotowoltaiczną realizowany przez Polimex Budownictwo. Poszczególne komponenty są wdrażane etapami do 2028 roku.
Znaczenie: Program ma zwiększyć przepustowość oraz samowystarczalność energetyczną trzeciego co do wielkości polskiego lotniska. Nowa płyta postojowa i dodatkowe stanowiska do odladzania mają usprawnić obsługę ruchu lotniczego, rozbudowa bazy MRO wzmacnia zaplecze technicznej obsługi samolotów, a carport z modułami fotowoltaicznymi ma ograniczyć zależność portu od zewnętrznych dostaw energii. Wcześniejsza rozbudowa Terminalu T2 o pirs zachodni powiększyła powierzchnię terminala o blisko 16 tys. m².
Źródła:
  - Pół miliarda zł inwestycji w latach 2025-2028 (Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy, 2025-03-26): https://www.airport.gdansk.pl/lotnisko/aktualnosci/pol-miliarda-zl-inwestycji-w-latach-20252028-n2342.html
  - Port Lotniczy Gdańsk zainwestuje pół miliarda zł w trzy lata (Gdańsk.pl, 2025-03-26): https://www.gdansk.pl/wiadomosci/Port-Lotniczy-Gdansk-zainwestuje-pol-miliarda-zl-w-trzy-lata,a,283810
  - Gotowy jest pirs zachodni Terminalu T2 (Gdańsk.pl, 2022-06-22): https://www.gdansk.pl/wiadomosci/Gotowy-jest-pirs-zachodni-Terminalu-T2,a,222522

## Program Mieszkanie Plus
URL: https://projektometr.pl/projekt/program-mieszkanie-plus
Status: anulowane | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: PFR Nieruchomości
Kalendarium: ogł. 2016, oddano 2023
Efekt: opóźnione, przeskalowane, porzucone
Opis: Rządowy program budowy mieszkań na wynajem z opcją dojścia do własności, uruchomiony w 2016 r. jako filar Narodowego Programu Mieszkaniowego. Zakładał powstanie 100 tys. mieszkań do końca 2019 r. na gruntach publicznych, realizowany m.in. przez PFR Nieruchomości. Do października 2021 r. oddano ok. 15 tys. lokali, a program został wygaszony w 2023 r.
Znaczenie: Program miał zwiększyć dostępność tanich mieszkań na wynajem dla osób o umiarkowanych dochodach, jednak zrealizował ok. 15 proc. deklarowanego celu. Według NIK nie wpłynął znacząco na poprawę sytuacji mieszkaniowej, przy szacowanym na koniec 2019 r. deficycie rzędu 641 tys. mieszkań.
Powód niepowodzenia: Zamiast deklarowanych 100 tys. mieszkań do końca 2019 r. w ramach programu do października 2021 r. oddano ok. 15,3 tys. lokali. NIK wskazała jako główne bariery brak skutecznych i spójnych rozwiązań prawnych oraz opieszałość we wdrażaniu aktów wykonawczych i ograniczoną podaż gruntów publicznych. Program został wygaszony w 2023 r.
Źródła:
  - Fiasko programu Mieszkanie Plus (Najwyższa Izba Kontroli, 2022): https://www.nik.gov.pl/najnowsze-informacje-o-wynikach-kontroli/program-mieszkanie-plus.html
  - Fiasko sztandarowego programu PiS. NIK: z 100 tys. mieszkań wybudowano 15 tys. (Rzeczpospolita, 2022): https://www.rp.pl/nieruchomosci/art35922811-fiasko-sztandarowego-programu-pis-nik-z-100-tys-mieszkan-wybudowano-15-tys
  - Rząd kończy program Mieszkanie Plus. Co z najemcami i lokalami? (Rzeczpospolita, 2023-06-15): https://www.rp.pl/nieruchomosci-mieszkaniowe/art38610471-rzad-konczy-program-mieszkanie-plus-co-z-najemcami-i-lokalami
  - Mieszkanie Plus - ocena realizacji programu. Raport NIK (TVN24, 2022): https://tvn24.pl/biznes/z-kraju/mieszkanie-plus-ocena-realizacji-programu-raport-nik-5646200
  - Nowa atrakcyjna oferta dojścia do własności albo zakupu mieszkań Polskiego Funduszu Rozwoju Nieruchomości (Ministerstwo Rozwoju i Technologii, 2023-05-25): https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/nowa-atrakcyjna-oferta-dojscia-do-wlasnosci-albo-zakupu-mieszkan-polskiego-funduszu-rozwoju-nieruchomosci

## Program Modernizacji Pirometalurgii — piec zawiesinowy w Hucie Miedzi Głogów
URL: https://projektometr.pl/projekt/program-modernizacji-pirometalurgii-piec-zawiesinowy-w-hucie
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.5 mld zł | Inwestor: KGHM Polska Miedź S.A.
Kalendarium: oddano 2017
Efekt: dostarczone, opóźnione, przekroczony budżet
Opis: Modernizacja ciągu pirometalurgicznego zakładu Głogów I w Hucie Miedzi Głogów należącej do KGHM Polska Miedź S.A. Kluczowym elementem programu była wymiana wysłużonej technologii pieców szybowych na piec zawiesinowy, opisywany jako największa na świecie instalacja pieca zawiesinowego i elektrycznego. Nowa linia produkcyjna osiągnęła wydajność ok. 250 tys. ton miedzi blister rocznie i pozwala prowadzić wytop w czystszej technologicznie i mniej emisyjnej formie. Pierwotnie zakończenie prac planowano na 2015 rok przy zakładanym koszcie poniżej 2 mld zł; ostatecznie budowa nowej linii kosztowała ponad 2,5 mld zł. Uroczyste otwarcie instalacji odbyło się w styczniu 2017 roku z udziałem prezydenta RP. 3 października 2017 roku, wkrótce po rozruchu, doszło do awarii kotła odzysknicowego (oberwanie się nawisu tzw. spieku), która zatrzymała pracę pieca na blisko miesiąc; od 19 października prowadzono rozruch techniczny instalacji prażenia, 25 października rozpalono palniki pieca prażalniczego, a powrót Huty Miedzi Głogów I do pełnej zdolności produkcyjnej zaplanowano na pierwszą połowę listopada 2017 roku.
Znaczenie: Program zabezpieczył kontynuację produkcji miedzi w największym zakładzie hutniczym KGHM, zastępując przestarzałą technologię pieców szybowych nowoczesnym piecem zawiesinowym o wydajności ok. 250 tys. ton miedzi blister rocznie. Nowa instalacja obniża koszty wytopu oraz emisję szkodliwych gazów, a według KGHM ma pozwolić na utrzymanie produkcji przez kolejne dekady. Awaria kotła odzysknicowego z października 2017 roku spowodowała blisko miesięczny przestój nowej instalacji, przekładając się na ubytek produkcji miedzi elektrolitycznej oraz straty finansowe szacowane w doniesieniach medialnych na kilkaset mln zł.
Źródła:
  - Inwestycja za 2,5 mld zł w Hucie Miedzi Głogów. To największa na świecie instalacja tego typu (Forsal.pl, 2017-01-19): https://forsal.pl/artykuly/1011926,kghm-huta-miedzi-glogow-nowa-linia-produkcyjna-piec-zawiesinowy.html
  - KGHM uruchomił instalację pieca zawiesinowego i elektrycznego w hucie w Głogowie (StrefaInwestorow.pl, 2017-01-23): https://strefainwestorow.pl/wiadomosci/20170123/kghm-uruchomil-instalacje-pieca-zawiesinowego-i-elektrycznego-w-hucie-w-glogowie
  - W 2015 zakończy się modernizacja oddziału HM Głogów (Utrzymanie Ruchu, 2013-11-08): https://utrzymanieruchu.pl/w-2015-zakonczy-sie-modernizacja-oddzialu-hm-glogow/
  - Pełna zdolność produkcyjna Huty Miedzi Głogów I (KGHM Polska Miedź S.A., 2017-11-02): https://media.kghm.com/pl/informacje-prasowe/pelna-zdolnosc-produkcyjna-huty-miedzi-glogow-i
  - Awarii największego na świecie pieca można było uniknąć. KGHM straci kilkaset mln zł (Forsal.pl, 2017): https://forsal.pl/artykuly/1098052,khgm-awarii-najwiekszego-na-swiecie-pieca-mozna-bylo-uniknac-kghm-straci-kilkaset-mln-zl.html
  - Zakończyła się modernizacja Huty Miedzi Głogów II (KGHM Polska Miedź S.A.): https://kghm.com/pl/zakonczyla-sie-modernizacja-huty-miedzi-glogow-ii
  - Głogów — Smelting and Refining (KGHM Polska Miedź S.A.): https://kghm.com/en/our-business/smelting-and-refining/glogow

## Program Narew – obrona powietrzna krótkiego zasięgu (CAMM-ER)
URL: https://projektometr.pl/projekt/program-narew-obrona-powietrzna-krotkiego-zasiegu
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 930 mln zł | Inwestor: Polska Grupa Zbrojeniowa S.A. (lider Konsorcjum PGZ-NAREW)
Kalendarium: start 2023, plan 2035
Opis: Program pozyskania naziemnej obrony powietrznej krótkiego zasięgu Wojsk Polskich, oparty na pociskach rakietowych CAMM-ER i wyrzutniach iLauncher. We wrześniu 2023 r. Agencja Uzbrojenia powierzyła Konsorcjum PGZ-NAREW zamówienie o sumarycznej wartości ok. 54 mld zł brutto na dostawę kluczowych elementów 23 baterii (ponad 1000 pocisków CAMM-ER i 138 wyrzutni iLauncher), z realizacją dostaw w latach 2027–2035. W listopadzie 2023 r. Polska Grupa Zbrojeniowa S.A. jako lider konsorcjum zawarła z MBDA UK Ltd umowę o wartości ponad 4 mld GBP (ponad 20 mld zł) na dostawę elementów pocisków i wyrzutni oraz transfer technologii umożliwiający ich produkcję i montaż w Polsce. Rekordowe wartości całego programu (54 mld zł) oraz kontraktu z MBDA (ponad 20 mld zł) obejmują w dużej części zakup od podmiotu zagranicznego i nie są krajowym nakładem produkcyjnym. W polu kosztu ujęto wyłącznie wyodrębniony polski nakład na uruchomienie produkcji: dokapitalizowanie spółek PGZ NAREW w 2025 r. kwotą 930,17 mln zł z Funduszu Inwestycji Kapitałowych, przeznaczone m.in. na zdolności produkcyjne silnika rakietowego i głowicy w Mesko, halę produkcyjną CAMM-ER w Wojskowych Zakładach Elektronicznych oraz budowę Centrum Integracji Uzbrojenia i Systemów w OBR CTM. Kwota ta jest transzą z 2025 r., a nie całkowitym docelowym nakładem produkcyjnym.
Znaczenie: Narew to sztandarowy filar polonizacji obrony powietrznej krótkiego zasięgu i drugi – obok średniozasięgowej Wisły – element wielowarstwowej tarczy przeciwlotniczej. Uruchomienie w kraju produkcji i montażu pocisków CAMM-ER oraz wyrzutni iLauncher, wraz z transferem technologii z MBDA UK, ma zbudować krajowe zdolności produkcyjne i serwisowe oraz ograniczyć zależność od dostaw zagranicznych. Skala programu (23 baterie, ponad 1000 pocisków, 138 wyrzutni, dostawy do 2035 r.) czyni go jednym z największych przedsięwzięć modernizacji Sił Zbrojnych RP.
Źródła:
  - Przełomowa umowa na produkcję w Polsce wyrzutni i rakiet systemu Narew (DziennikZbrojny.pl, 2023-11-08): https://dziennikzbrojny.pl/aktualnosci/news,1,11933,aktualnosci-z-polski,przelomowa-umowa-na-produkcje-w-polsce-wyrzutni-i-rakiet-systemu-narew
  - Polska Grupa Zbrojeniowa zawarła umowę z MBDA na dostawę elementów systemu przeciwlotniczego Narew (ZBiAM, 2023-11-08): https://zbiam.pl/polska-grupa-zbrojeniowa-zawarla-umowe-z-mbda-na-dostawe-elementow-systemu-przeciwlotniczego-narew/
  - Miliard wsparcia dla programu Narew na nową rakietę (Defence24, 2025-12-30): https://defence24.pl/przemysl/miliard-wsparcia-dla-programu-narew-na-nowa-rakiete
  - Polska uruchomi dużą produkcję rakiet. Pierwszy taki kontrakt w historii (WNP.pl): https://www.wnp.pl/bezpieczenstwo/polska-idzie-w-suwerennosc-rakietowa-to-pierwszy-taki-projekt-w-naszej-historii,1047690.html
  - Ministerstwo Obrony Narodowej (Ministerstwo Obrony Narodowej (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa

## Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej 2025-2026 (schrony i ukrycia)
URL: https://projektometr.pl/projekt/program-ochrony-ludnosci-i-obrony-cywilnej-schrony
Status: w budowie | Etap: ogłoszony | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA)
Kalendarium: ogł. 2025-05-27, plan 2026
Opis: Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 to pierwszy we współczesnej historii Polski rządowy program systemowo odbudowujący zdolności obrony cywilnej, przyjęty przez Radę Ministrów 27 maja 2025 r. na wniosek MSWiA. Wypełnia on obowiązek ustawowy z art. 156 ust. 5 ustawy z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej. Całościowa koperta programu to ok. 34 mld zł (16,7 mld zł w 2025 r. i 17,2 mld zł w 2026 r.) na wszystkie obszary ochrony ludności - to wartość ogólnokrajowej alokacji budżetowej, a nie kosztu pojedynczej inwestycji. Jednym z priorytetów jest budowa i remont schronów oraz miejsc ukrycia: na obiekty zbiorowej ochrony samorządy otrzymują z programu blisko 5 mld zł, z możliwością dotacji sięgającej nawet 100 proc. kosztów inwestycji. Rekord odzwierciedla wyłącznie tę wyodrębnioną, osobno udokumentowaną pulę na schrony/obiekty ochronne przekazywaną samorządom, a nie pełną kopertę 34 mld zł. Do września 2025 r. PSP i PINB przeprowadziły ponad 2 tys. wizytacji budowli ochronnych, z których ponad 1 tys. może spełniać funkcje ochronne; w pierwszej kolejności remonty i inwestycje kierowane są na obszary objęte Narodowym Programem Odstraszania i Obrony "Tarcza Wschód". Rekord ma charakter wyłącznie strategiczny — jego koszt NIE jest liczony do agregatu 'wartość wg etapu': ~34 mld zł to koperta całego programu, a ~5 mld zł to rozproszona pula dotacji dla samorządów na schrony/ukrycia, nie pojedyncza inwestycja o wyodrębnionym nakładzie.
Znaczenie: Program po raz pierwszy we współczesnej historii Polski uruchamia systemowe finansowanie budowy i remontów schronów oraz miejsc ukrycia, adresując wieloletni deficyt miejsc zbiorowej ochrony ludności. Przekazanie samorządom blisko 5 mld zł, wraz z dotacjami sięgającymi nawet 100 proc. kosztów, ma umożliwić odtworzenie i modernizację budowli ochronnych - w tym zaadaptowanie starych schronów (m.in. pod szkołami z lat 60.) do współczesnych standardów - oraz przygotowanie miejsc doraźnego schronienia. Skierowanie inwestycji w pierwszej kolejności na obszary przygraniczne objęte "Tarczą Wschód" wiąże program z narodowym systemem odstraszania i obrony, a przegląd ponad 2 tys. budowli ochronnych daje państwu pierwszą od dekad inwentaryzację realnych zdolności schronowych.
Źródła:
  - Rząd przyjął Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 (Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (gov.pl), 2025-05-27): https://www.gov.pl/web/mswia/rzad-przyjal-program-ochrony-ludnosci-i-obrony-cywilnej-na-lata-20252026
  - Budowa i remonty schronów jednym z priorytetów rządowego Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (gov.pl), 2025-09-18): https://www.gov.pl/web/mswia/budowa-i-remonty-schronow-jednym-z-priorytetow-rzadowego-programu-ochrony-ludnosci-i-obrony-cywilnej
  - Warsaw approves civil defence initiative valued billions (PAP (Polska Agencja Prasowa, EN), 2025-05-27): https://www.pap.pl/en/news/warsaw-approves-civil-defence-initiative-valued-billions
  - Zatwierdzenie Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 (M.P. 2025 poz. 541) (Monitor Polski, 2025): https://sip.lex.pl/akty-prawne/mp-monitor-polski/zatwierdzenie-programu-ochrony-ludnosci-i-obrony-cywilnej-na-lata-22151786

## Program SMR OSGE (BWRX-300) — pierwsza elektrownia we Włocławku
URL: https://projektometr.pl/projekt/program-smr-osge
Status: w budowie | Etap: pozwolenia | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Orlen Synthos Green Energy (OSGE)
Kalendarium: b/d
Opis: Program budowy pierwszej w Polsce małej modułowej elektrowni jądrowej (SMR) w technologii BWRX-300, realizowany we Włocławku przez spółkę Orlen Synthos Green Energy (OSGE), w której Orlen i Synthos Green Energy mają po 50 proc. udziałów. Projekt zakłada budowę na terenie Włocławka nawet sześciu reaktorów; w pierwszym etapie zakładane jest uruchomienie co najmniej dwóch bloków o łącznej mocy około 0,6 GW do 2035 r. Spółka celowa BWRX-300 Włocławek uzyskała decyzję zasadniczą ministra energii, a obecnie prowadzone są badania środowiskowe i lokalizacyjne poprzedzające złożenie wniosku o zezwolenie na budowę.
Znaczenie: Ma to być pierwsza w Europie elektrownia oparta na reaktorach BWRX-300, co czyni projekt istotnym elementem planów dekarbonizacji i dywersyfikacji krajowego systemu elektroenergetycznego. Powstanie źródła stabilnej, bezemisyjnej energii oraz ciepła we Włocławku wpisuje się w rozwój energetyki jądrowej w Polsce i budowę krajowych kompetencji w obszarze małych reaktorów modułowych.
Źródła:
  - ORLEN and Synthos reach agreement paving the way for Poland's first SMR nuclear power plant in Włocławek (ORLEN, 2025-08-28): https://www.orlen.pl/en/about-the-company/media/press-releases/current/2025/August-2025/orlen-and-synthos-reach-agreement-paving-the-way-for-polands-first-smr-nuclear-power-plant-in-wloclawek
  - Site of Poland's first SMR selected (World Nuclear News, 2025-08-28): https://www.world-nuclear-news.org/articles/site-of-polands-first-smr-selected
  - Orlen Synthos Green Energy — BWRX-300 (Orlen Synthos Green Energy): https://osge.com/en/
  - To ma być pierwszy taki projekt energetyczny w Europie. OSGE podpisało porozumienie (WNP.pl, 2026-06-22): https://www.wnp.pl/energia/to-ma-byc-pierwszy-taki-projekt-energetyczny-w-europie-osge-podpisalo-porozumienie,1074326.html
  - Włocławek stawia na atom. OSGE chce zbudować tam nawet 6 SMR-ów (Energetyka24, 2026-06-22): https://energetyka24.com/energetyka/atom/wloclawek-stawia-na-atom-osge-chce-zbudowac-tam-nawet-6-smr-ow
  - Pierwszy polski SMR stanie we Włocławku. Orlen i Synthos z porozumieniem (nuclear.pl, 2025-09-02): https://nuclear.pl/wiadomosci,news,25090201,0,0.html

## Program Wisła - obrona powietrzna średniego zasięgu (Patriot/IBCS)
URL: https://projektometr.pl/projekt/program-wisla-obrona-powietrzna-sredniego-zasiegu
Status: w budowie | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Ministerstwo Obrony Narodowej (MON)
Kalendarium: ogł. 2018-03-28, plan 2031
Opis: Program Wisła to budowa zintegrowanego przeciwlotniczego i przeciwrakietowego systemu obrony powietrznej średniego zasięgu (do ok. 100 km) opartego na amerykańskich zestawach MIM-104 Patriot (PAC-3+) i sieciocentrycznym systemie dowodzenia IBCS. Pierwszą fazę - zakup dwóch baterii Patriot wraz z IBCS o wartości ok. 16,6 mld zł - sfinalizowano umową z 28 marca 2018 r.; wyrzutnie M903 do tej fazy zmontowano w Hucie Stalowa Wola (16 sztuk odebranych w marcu 2023 r.). 18 grudnia 2025 r. 37. Dywizjon Rakietowy Obrony Powietrznej 3. Warszawskiej Brygady Rakietowej OP w Sochaczewie osiągnął pełną gotowość operacyjną, co zamknęło pierwszą fazę programu. Druga faza, obejmująca m.in. pozyskanie elementów IBCS (umowa międzyrządowa z 29 lutego 2024 r., ok. 2,53 mld USD netto, realizacja w latach 2024-2031) oraz produkcję 48 wyrzutni M903 w HSW z dostawą w latach 2027-2029, jest w toku. Program jest zdominowany przez zakup uzbrojenia w USA, dlatego rekord pełni funkcję strategicznej widoczności filaru obrony powietrznej, a nie kwotowego zapisu pełnej wartości.
Znaczenie: Program Wisła tworzy pierwszy w Polsce warstwowy system obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej średniego zasięgu, zdolny do zwalczania samolotów, rakiet balistycznych i manewrujących oraz - dzięki systemowi IBCS - do integrowania sensorów i efektorów różnych typów w jednej sieci dowodzenia. Osiągnięcie pełnej gotowości operacyjnej pierwszej baterii czyni Polskę jednym z pierwszych sojuszników USA operacyjnie wykorzystujących IBCS. Udział polskiego przemysłu (m.in. montaż i produkcja wyrzutni M903 w Hucie Stalowa Wola, komponenty ZM Tarnów i WZE) buduje krajowe zdolności produkcyjno-serwisowe w obszarze obrony powietrznej.
Źródła:
  - Program Wisła (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Program_Wis%C5%82a
  - 37. Dywizjon Rakietowy Obrony Powietrznej osiągnął pełną gotowość operacyjną systemu Wisła (Ministerstwo Obrony Narodowej (gov.pl), 2025-12-18): https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/37-dywizjon-rakietowy-obrony-powietrznej-osiagnal-pelna-gotowosc-operacyjna-systemu-wisla
  - IBCS dla drugiej fazy Wisły i systemu Narew (ZBiAM, 2024-02-29): https://zbiam.pl/ibcs-dla-drugiej-fazy-wisly-i-systemu-narew/
  - Huta Stalowa Wola wyprodukuje wyrzutnie M903 w ramach drugiej fazy programu Wisła (ZBiAM, 2024-08-12): https://zbiam.pl/huta-stalowa-wola-wyprodukuje-wyrzutnie-m903-w-ramach-drugiej-fazy-programu-wisla/
  - Republic of Poland declares Full Operational Capability of IBCS-enabled PATRIOT AMD system (U.S. Army, 2025-12-18): https://www.army.mil/article/289754/republic_of_poland_declares_full_operational_capability_of_ibcs_enabled_patriot_amd_system

## Program dla Odry 2006 (wieloletni program modernizacji Odrzańskiego Systemu Wodnego)
URL: https://projektometr.pl/projekt/programme-for-the-oder-2006-multi-year-modernization-of-the-oder-water-system
Status: zastąpione | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 9.0 mld zł | Inwestor: Pełnomocnik Rządu do spraw Programu dla Odry – 2006 (Wojewoda Dolnośląski)
Kalendarium: ogł. 2001-07-06, start 2002, oddano 2016
Efekt: opóźnione, zrestrukturyzowane
Opis: Program dla Odry 2006 był wieloletnim rządowym programem modernizacji Odrzańskiego Systemu Wodnego, ustanowionym ustawą z dnia 6 lipca 2001 r. o ustanowieniu programu wieloletniego „Program dla Odry – 2006" (Dz.U. 2001 nr 98 poz. 1067). Program obejmował osiem województw w dorzeczu Odry i był realizowany w latach 2002–2016, a koordynował go Pełnomocnik Rządu do spraw Programu dla Odry – 2006, którym był Wojewoda Dolnośląski. Zakres obejmował budowę biernych i czynnych systemów ochrony przeciwpowodziowej, ochronę środowiska i czystości wód, usuwanie szkód powodziowych, zabudowę regulacyjną i wały, renaturyzację ekosystemów, zwiększanie lesistości oraz utrzymanie i rozwój żeglugi śródlądowej. Ustawa ograniczyła łączne nakłady na finansowanie Programu do kwoty 9.048.960.386 zł (w tym 5.561.591.582 zł z budżetu państwa), ustalonej w cenach zadań z roku 2001. Według stanu na koniec 2013 r. realizacja programu (wraz z zadaniami już zakończonymi) zamykała się kwotą 5 mld 327 mln zł. Najwyższa Izba Kontroli oceniła realizację programu negatywnie, wskazując na duże opóźnienia. W związku z wymogami Komisji Europejskiej dotyczącymi jednolitego podejścia do gospodarki wodnej i ochrony przeciwpowodziowej ustawę ustanawiającą program uchylono, a od 1 stycznia 2015 r. zadania zniesionego programu przejął Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej; część zadań ochrony przeciwpowodziowej kontynuowano następnie w ramach Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej w Dorzeczu Odry i Wisły (POPDOW).
Znaczenie: Program dla Odry 2006 był jednym z największych powojennych programów gospodarki wodnej w dorzeczu Odry, obejmującym osiem województw i zakładającym nakłady do ok. 9 mld zł (w cenach z 2001 r.). W jego ramach realizowano jazy, poldery i zbiorniki przeciwpowodziowe oraz zabudowę regulacyjną i wały, jednak część kluczowych inwestycji nie została ukończona w okresie obowiązywania programu. Program zniesiono przed osiągnięciem pełni założonych celów, a jego funkcje w zakresie ochrony przeciwpowodziowej Odry przejęły instrumenty jednolitej gospodarki wodnej, w tym Projekt Ochrony Przeciwpowodziowej w Dorzeczu Odry i Wisły (POPDOW).
Źródła:
  - Ustanowienie programu wieloletniego "Program dla Odry - 2006" (Dz.U. 2001 nr 98 poz. 1067) (Prawo.pl, 2001-07-06): https://www.prawo.pl/akty/dz-u-2001-98-1067,16909694.html
  - Program dla Odry - 2006 zamknięty (Prawo.pl, 2014): https://www.prawo.pl/biznes/program-dla-odry-2006-zamkniety,163419.html
  - KE zdecydowała - koniec Programu dla Odry - 2006 (PortalSamorzadowy.pl, 2014): https://www.portalsamorzadowy.pl/prawo-i-finanse/ke-zdecydowala-koniec-programu-dla-odry-2006,61978.html
  - Program dla Odry - 2006 (Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych we Wrocławiu): https://www.wroclaw.lasy.gov.pl/program-dla-odry-2006
  - „Program dla Odry 2006" – negatywna kontrola NIK (BANK.pl): https://bank.pl/program-dla-odry-2006-negatywna-kontrola-nik/
  - Program dla Odry 2006 (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Program_dla_Odry_2006
  - Informacja o wynikach kontroli - ochrona przeciwpowodziowa w dorzeczu Odry (Najwyższa Izba Kontroli): https://www.nik.gov.pl/plik/id,15477,vp,17960.pdf
  - Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. o uchyleniu ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Program dla Odry - 2006" (ISAP - Internetowy System Aktów Prawnych, 2014-11-28): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20140001856

## Projekt HBO — Hydrokrakingowy Blok Olejowy w Rafinerii Gdańskiej
URL: https://projektometr.pl/projekt/projekt-hbo-hydrokrakingowy-blok-olejowy-w-rafinerii-gdanski
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 1.8 mld zł | Inwestor: Grupa ORLEN (Rafineria Gdańska sp. z o.o.)
Kalendarium: start 2022-08, plan 2026
Opis: Projekt HBO (Hydrokrakingowy Blok Olejowy) to strategiczna inwestycja Grupy ORLEN realizowana na terenie rafinerii w Gdańsku (woj. pomorskie), będącej częścią majątku dawnej Grupy LOTOS przejętej po fuzji. Nowy kompleks instalacji ma umożliwić produkcję do 400 tys. ton rocznie wysokiej jakości olejów bazowych grupy II, wykorzystywanych do wytwarzania olejów silnikowych i smarowych w przemyśle i transporcie samochodowym, a przy okazji także półproduktów paliwowych, benzyny i oleju napędowego. Budowę instalacji podstawowej i obiektów towarzyszących rozpoczęto w sierpniu 2022 roku; na koniec czerwca 2024 roku zaawansowanie całego projektu wynosiło ok. 70 proc. Zgodnie z harmonogramem rozruch technologiczny instalacji podstawowej miał się rozpocząć najpóźniej w IV kwartale 2025 roku, a pełną zdolność operacyjną instalacje mają osiągnąć w pierwszej połowie 2026 roku. Wartość inwestycji szacowana jest na ponad 1,8 mld zł.
Znaczenie: Instalacja ma być pierwszym w Polsce źródłem olejów bazowych grupy II, zmniejszając zależność krajowego rynku od importu tych wysokojakościowych produktów. Docelowa zdolność do 400 tys. ton rocznie pozwoli zaopatrywać producentów olejów silnikowych i smarów dla przemysłu oraz motoryzacji, a dodatkowa produkcja półproduktów paliwowych, benzyny i oleju napędowego wzmacnia potencjał przetwórczy rafinerii gdańskiej. Inwestycja stanowi jeden z kluczowych elementów modernizacji dawnego majątku Grupy LOTOS w ramach Grupy ORLEN.
Źródła:
  - Projekt HBO - największa inwestycja Grupy ORLEN w Gdańsku (PAP MediaRoom, 2024-07): https://pap-mediaroom.pl/biznes-i-finanse/projekt-hbo-najwieksza-inwestycja-grupy-orlen-w-gdansku
  - Projekt HBO - strategiczna inwestycja Grupy ORLEN w Gdańsku gotowa już w 70 proc. (PAP MediaRoom, 2024-07-05): https://pap-mediaroom.pl/nauka-i-technologie/projekt-hbo-strategiczna-inwestycja-grupy-orlen-w-gdansku-gotowa-juz-w-70-proc
  - Nowe instalacje rafineryjne Orlenu w Gdańsku. Za 1,8 mld zł (Trojmiasto.pl, 2024-07): https://www.trojmiasto.pl/biznes/Nowe-instalacje-rafineryjne-Orlenu-w-Gdansku-Za-18-mld-zl-n190948.html
  - Gdańsk: Nowa instalacja na terenie rafinerii będzie gotowa w 2025 roku (PortalSamorzadowy.pl): https://www.portalsamorzadowy.pl/finanse/gdansk-nowa-instalacja-na-terenie-rafinerii-bedzie-gotowa-w-2025-roku,554875.html

## Projekt Ochrony Przeciwpowodziowej w Dorzeczu Odry i Wisły (POPDOW)
URL: https://projektometr.pl/projekt/projekt-ochrony-przeciwpowodziowej-w-dorzeczu-odry-i-wisly-p
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 5.2 mld zł | Inwestor: Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie
Kalendarium: ogł. 2015, start 2015, plan 2025, oddano 2025
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Jeden z największych programów ochrony przeciwpowodziowej w Polsce, realizowany od 2015 roku przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przy współfinansowaniu Banku Światowego (IBRD), Banku Rozwoju Rady Europy, Funduszu Spójności UE oraz budżetu państwa. Program objął trzy szczególnie zagrożone obszary: środkową i dolną Odrę, Kotlinę Kłodzką (dorzecze Nysy Kłodzkiej) oraz dorzecze Górnej Wisły. W jego ramach powstały m.in. suche zbiorniki przeciwpowodziowe w Kotlinie Kłodzkiej o łącznej pojemności retencyjnej ok. 16 mln m3, wały i zabezpieczenia w dolinie Odry oraz roboty na Górnej Wiśle, a także modernizacja systemu prognozowania i wzmocnienie instytucjonalne administracji. Całkowitą wartość Projektu ustalono w 2015 roku na ok. 1202 mln euro, a jego realizacja została zaplanowana do zakończenia w 2025 roku.
Znaczenie: Program podniósł poziom bezpieczeństwa powodziowego mieszkańców trzech szczególnie zagrożonych regionów dorzeczy Odry i Górnej Wisły. Na objętych nim terenach mieszka łącznie ponad 5 milionów osób zagrożonych powodzią, z czego ok. 122 tysiące na obszarach szczególnego zagrożenia powodziowego. Nowa retencja (m.in. ok. 16 mln m3 w zbiornikach Kotliny Kłodzkiej) oraz zmodernizowane wały i systemy prognozowania zwiększyły odporność dolin rzecznych na wezbrania, co potwierdziła powódź z 2024 roku.
Źródła:
  - Projekt Ochrony Przeciwpowodziowej w Dorzeczu Odry i Wisły (POPDOW) (Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie): https://www.gov.pl/web/wody-polskie/popdow
  - About project OVFMP (Odra-Vistula Flood Management Project Coordination Unit): https://odrapcu.pl/en/project-ovfmp/about-project-ovfmp/
  - Nowa jakość ochrony przeciwpowodziowej w dorzeczu Odry i Wisły – efekty współpracy Wód Polskich i Banku Światowego dla bezpieczeństwa Polski (Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie): https://www.gov.pl/web/wody-polskie/nowa-jakosc-ochrony-przeciwpowodziowej-w-dorzeczu-odry-i-wisly--efekty-wspolpracy-wod-polskich-i-banku-swiatowego-dla-bezpieczenstwa-polski
  - Poland - Odra-Vistula Flood Management Project (World Bank, 2015-07-23): https://www.worldbank.org/en/news/loans-credits/2015/07/23/poland-odra-vistula-flood-management-project
  - Projekt Ochrony Przeciwpowodziowej w Dorzeczu Odry i Wisły (POPDOW). Zabezpieczenie przeciwpowodziowe Górnej Wisły (Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie – RZGW Kraków, 2025-06-09): https://www.gov.pl/web/wody-polskie-krakow/projekt-ochrony-przeciwpowodziowej-w-dorzeczu-odry-i-wisly-popdow-zabezpieczenie-przeciwpowodziowe-gornej-wisly
  - Disclosable Restructuring Paper - Odra-Vistula Flood Management Project (P147460) (World Bank, 2020-06): https://documents1.worldbank.org/curated/en/196411593506548513/pdf/Disclosable-Restructuring-Paper-ODRA-VISTULA-FLOOD-MANAGEMENT-PROJECT-P147460.pdf
  - NIK potwierdza zgodność wydatków w ramach POPDOW z celami i zasadami realizacji projektu (Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, 2026-02-05): https://www.gov.pl/web/wody-polskie/nik-potwierdza-zgodnosc-wydatkow-w-ramach-popdow-z-celami-i-zasadami-realizacji-projektu

## Falochron osłonowy dla portu zewnętrznego w Świnoujściu (osłona terminalu LNG)
URL: https://projektometr.pl/projekt/protective-breakwater-for-the-external-port-in-swinoujscie-lng-terminal-shelter
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.0 mld zł | Inwestor: Urząd Morski w Szczecinie (inwestor; program wieloletni Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej)
Kalendarium: start 2008, oddano 2013
Efekt: dostarczone
Opis: Program wieloletni „Budowa falochronu osłonowego dla portu zewnętrznego w Świnoujściu”, realizowany w latach 2008–2013 i finansowany ze środków budżetu państwa, obejmował budowę falochronu osłonowego o długości około 3 km, ostrogi przy istniejącym falochronie wschodnim, toru podejściowego (około 1740 m długości i 200 m szerokości) oraz obrotnicy wraz z robotami czerpalnymi. Za realizację inwestycji odpowiadał Urząd Morski w Szczecinie, a program prowadziło Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Powstały falochron osłonowy o długości 2974,30 m jest najdłuższym falochronem osłonowym w Europie i wraz z Ostrogą Zachodnią tworzy Port Zewnętrzny w Świnoujściu, osłaniający terminal LNG przeznaczony do przyjmowania tankowców z gazem skroplonym. Całkowita wartość programu wyniosła 1 016 754 tys. zł (ok. 1016,8 mln zł). Budowę falochronu zakończono w 2013 roku.
Znaczenie: Falochron osłonowy w Świnoujściu, o długości 2974,30 m, jest najdłuższym falochronem osłonowym w Europie i wraz z Ostrogą Zachodnią utworzył Port Zewnętrzny w Świnoujściu. Port ten umożliwił budowę i eksploatację terminalu LNG zdolnego do przyjmowania tankowców z gazem skroplonym, co program władze publiczne wskazywały jako element bezpieczeństwa energetycznego kraju związany z dywersyfikacją dostaw gazu ziemnego.
Źródła:
  - Zakończono budowę falochronu osłonowego dla terminalu LNG w Świnoujściu (Inżynier Budownictwa, 2013-05-20): https://inzynierbudownictwa.pl/zakonczono-budowe-falochronu-oslonowego-dla-terminalu-lng-w-swinoujsciu/
  - Falochron osłonowy dla portu zewnętrznego w Świnoujściu (Inżynieria.com): https://inzynieria.com/budownictwo/projekty/30924,falochron-oslonowy-dla-portu-zewnetrznego-w-swinoujsciu
  - Najdłuższy w Europie falochron osłonowy powstał w Świnoujściu (PortalMorski.pl, 2013-03-04): https://www.portalmorski.pl/porty-logistyka/22775-najdluzszy-w-europie-falochron-oslonowy-powstal-w-swinoujsciu
  - Falochrony w Świnoujściu (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Falochrony_w_%C5%9Awinouj%C5%9Bciu

## Przebudowa DK18 do standardu autostrady A18 (jezdnia południowa)
URL: https://projektometr.pl/projekt/przebudowa-dk18-do-standardu-autostrady-a18-jezdnia-poludnio
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 900 mln zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: ogł. 2018-08, plan 2023, oddano 2023-10-13
Efekt: dostarczone
Opis: Przebudowa jezdni południowej dawnej drogi krajowej nr 18 (przedwojennej betonowej trasy zwanej potocznie "drogą hańby") do standardu autostrady A18 na odcinku od granicy państwa z Niemcami w Olszynie do węzła Golnice na Dolnym Śląsku. W wyniku II etapu inwestycji cała, dwujezdniowa autostrada A18 o długości 70 km, biegnąca przez województwa lubuskie i dolnośląskie, uzyskała parametry i status autostrady. Inwestorem była Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Prace obejmowały nową nawierzchnię jezdni południowej oraz przebudowę i budowę obiektów mostowych; ostatni, ponad 20-kilometrowy odcinek od granicy województw lubuskiego i dolnośląskiego do węzła Golnice udostępniono kierowcom 13 października 2023 r., co zakończyło całą inwestycję.
Znaczenie: Zakończenie przebudowy jezdni południowej domknęło budowę autostrady A18 na całej 70-kilometrowej długości od granicy z Niemcami w Olszynie do węzła Golnice, likwidując notorycznie zdegradowaną przedwojenną betonową nawierzchnię krytykowaną przez kierowców. Nowoczesna trasa w przekroju dwujezdniowym usprawnia międzynarodowy ruch tranzytowy w kierunku Berlina oraz połączenie zachodniej Polski (województw lubuskiego i dolnośląskiego) z siecią autostrad. Inwestycja o wartości blisko 900 mln zł obejmowała nową nawierzchnię oraz przebudowę i budowę obiektów mostowych.
Źródła:
  - Przebudowa autostrady A18 dobiegła końca (Ministerstwo Infrastruktury, 2023-10-13): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/przebudowa-autostrady-a18-dobiegla-konca
  - A18 gotowa! (GDDKiA Oddział Zielona Góra, 2023-10-13): https://www.gov.pl/web/gddkia-zielona-gora/a18-gotowa
  - A18 Olszyna-Golnice. Przebudowa autostrady A18 zakończona, ostatni odcinek gotowy do użytku (TVN24 Biznes, 2023-10-13): https://tvn24.pl/biznes/moto/a18-olszyna-golnice-przebudowa-autostrady-a18-zakonczona-ostatni-odcinek-gotowy-do-uzytku-st7390302
  - Umowa na przebudowę ostatniego odcinka A18 podpisana (Ministerstwo Infrastruktury, 2021-01-27): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/umowa-na-przebudowe-ostatniego-odcinka-a18-podpisana
  - Autostrada A18 (Polska) (Wikipedia): https://pl.wikipedia.org/wiki/Autostrada_A18_(Polska)

## Przebudowa drogi startowej i dróg kołowania Portu Lotniczego Rzeszów-Jasionka (CEF Military Mobility)
URL: https://projektometr.pl/projekt/przebudowa-drogi-startowej-i-drog-kolowania-portu-lotniczego
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 114 mln zł | Inwestor: Port Lotniczy Rzeszów-Jasionka im. Rodziny Ulmów
Kalendarium: start 2025-04, plan 2026-09
Opis: Przebudowa infrastruktury operacyjnej Portu Lotniczego Rzeszów-Jasionka im. Rodziny Ulmów obejmuje drugi etap budowy równoległej drogi kołowania (ok. 1087 m) wraz z dwoma prostopadłymi łącznikami z drogą startową, rozbudowę płyty do zawracania samolotów oraz przebudowę 700-metrowego odcinka drogi startowej. Wykonawcą wyłonionym w przetargu jest firma Strabag, a wartość kontraktu wynosi ok. 113,8 mln zł. Inwestycja jest współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach instrumentu „Łącząc Europę" (CEF Military Mobility) 2021-2027 kwotą ok. 48 mln zł (11 mln euro); pozostałe środki pochodzą od operatora lotniska oraz jego udziałowców — Samorządu Województwa Podkarpackiego (20 mln zł) i Polskich Portów Lotniczych (15 mln zł). Prace prowadzone są przy zachowaniu ciągłości operacji lotniczych.
Znaczenie: Modernizacja drogi startowej i dróg kołowania ma zwiększyć przepustowość oraz zdolności operacyjne lotniska w Jasionce, które pełni rolę kluczowego węzła logistycznego NATO i głównego punktu przeładunkowego pomocy dla Ukrainy. Zakwalifikowanie inwestycji do finansowania w ramach Military Mobility podkreśla jej dwojaki, cywilno-wojskowy charakter. Przebudowę 700-metrowego odcinka drogi startowej zakończono w październiku 2025 r., przywracając pełną długość pasa (3200 m) o trzy tygodnie przed pierwotnym harmonogramem; budowa równoległej drogi kołowania ma zakończyć się w 2026 r.
Źródła:
  - Firma Strabag wykonawcą strategicznej inwestycji na lotnisku w Jasionce (Port Lotniczy Rzeszów-Jasionka, 2025-03-18): https://www.rzeszowairport.pl/pl/lotnisko/aktualnosci/274/cef-strabag-umowa
  - Port Lotniczy Rzeszów-Jasionka otwiera pełną długość drogi startowej — 3200 metrów (Port Lotniczy Rzeszów-Jasionka, 2025-10-23): https://www.rzeszowairport.pl/pl/lotnisko/aktualnosci/302/port-lotniczy-rzeszow-jasionka-otwiera-pelna-dlugosc-drogi-startowej-3200-metrow
  - Jasionka: ponad 113 mln zł kosztować będzie m.in. przebudowa drogi startowej lotniska (dlapilota.pl, 2025-03-27): https://dlapilota.pl/wiadomosci/jasionka-ponad-113-mln-zl-kosztowac-bedzie-min-przebudowa-drogi-startowej-lotniska
  - Nocne remonty lotniska w Jasionce. Za 113 mln zł zwiększą przepustowość (czytajrzeszow.pl, 2025-03-27): https://czytajrzeszow.pl/?idd=10&id=46906&poz=mr1&show=-1&pagebl1_mobile=0
  - Rzeszów — twierdza NATO i hub wojskowy — dostaje zastrzyk europejskiej gotówki (Klub Jagielloński, 2022-12-03): https://klubjagiellonski.pl/2022/12/03/rzeszow-twierdza-nato-i-hub-wojskowy-dostaje-zastrzyk-europejskiej-gotowki/
  - Jasionka: w połowie 2026 r. ma się zakończyć budowa równoległej drogi kołowania (WNP.pl, 2025-10-23): https://www.wnp.pl/rynki/jasionka-w-polowie-2026-r-ma-sie-zakonczyc-budowa-rownoleglej-drogi-kolowania,1014901.html

## Przebudowa stacji Warszawa Wschodnia
URL: https://projektometr.pl/projekt/przebudowa-stacji-warszawa-wschodnia
Status: w budowie | Etap: przetarg | Koszt (wg etapu, nom.): 3.6 mld zł | Inwestor: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Kalendarium: plan 2029
Opis: Modernizacja stacji Warszawa Wschodnia i przystanku Warszawa Stadion, prowadzona przez zarządcę infrastruktury PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Wykonawcą jest Torpol; umowę o wartości blisko 3,64 mld zł brutto podpisano 12 czerwca 2026 r. Zakres: przebudowa siedmiu zadaszonych peronów o ujednoliconej wysokości, 14 wind, schody ruchome, modernizacja przejść podziemnych, nowa estakada oraz wymiana torów, rozjazdów i sieci trakcyjnej. Prace budowlane mają ruszyć w grudniu 2026 r. i potrwać do końca 2029 r. Inwestycja współfinansowana z unijnego programu FEnIKS.
Znaczenie: Modernizacja obejmuje jedną z najruchliwszych stacji warszawskiego węzła kolejowego, przez którą przejeżdża blisko tysiąc pociągów na dobę. Ujednolicone, zadaszone perony wraz z 14 windami i schodami ruchomymi mają poprawić dostępność i komfort podróżnych, a wymiana torów, rozjazdów i sieci trakcyjnej wraz z nową estakadą zwiększyć przepustowość i niezawodność ruchu. Przedsięwzięcie kontynuuje przebudowę stołecznego węzła kolejowego zapoczątkowaną modernizacją stacji Warszawa Zachodnia.
Źródła:
  - Warszawa Wschodnia do przebudowy. Otwarto oferty w przetargu PKP PLK (NowaWarszawa.pl, 2026-01-28): https://nowawarszawa.pl/warszawa-wschodnia-do-przebudowy-otwarto-oferty-w-przetargu-pkp-plk-za-ponad-46-mld-zl/
  - Przebudowa Warszawy Wschodniej. Wielki dach, 14 wind, ruchome schody, estakada. Jest umowa z wykonawcą (Architektura-murator / Muratorplus.pl, 2026-06-12): https://architektura.muratorplus.pl/projekty/przebudowa-warszawy-wschodniej-ogromny-dach-nowe-schody-estakada-i-windy-jest-umowa-z-wykonawca-aa-JXzv-xGCr-5Swh.html
  - Warszawa Wschodnia - umowa podpisana - rusza jedna z największych inwestycji kolejowych w Polsce (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., 2026-06-12): https://www.plk-sa.pl/o-spolce/biuro-prasowe/informacje-prasowe/szczegoly/warszawa-wschodnia-umowa-podpisana-rusza-jedna-z-najwiekszych-inwestycji-kolejowych-w-polsce-11629
  - Torpol przebuduje Warszawę Wschodnią za 3,64 mld zł - kontrakt z PLK podpisany (Sektorkolejowy.pl, 2026-06-12): https://www.sektorkolejowy.pl/torpol-przebuduje-warszawe-wschodnia-za-364-mld-zl-kontrakt-z-plk-podpisany/
  - Rusza przebudowa Warszawy Wschodniej. Za 3,6 mld zł „wyprują" stację, wyremontują i zadaszą (Forsal.pl, 2026-06-12): https://forsal.pl/transport/kolej/artykuly/11261825,rusza-przebudowa-warszawy-wschodniej-za-36-mld-zl-wypruja-stacje.html

## Przebudowa stacji Warszawa Zachodnia
URL: https://projektometr.pl/projekt/przebudowa-stacji-warszawa-zachodnia
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.6 mld zł | Inwestor: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Kalendarium: start 2020-07-07, plan 2024, oddano 2025-11-28
Efekt: dostarczone, opóźnione, przekroczony budżet
Opis: Kompleksowa przebudowa najbardziej obciążonej stacji kolejowej w Polsce, obejmująca modernizację peronów 1-7 oraz dobudowę nowego peronu, przebudowę około 30 km torów i sieci trakcyjnej, a także budowę szerokiego przejścia podziemnego pod torami i peronami z kasami, poczekalniami i punktami usługowymi. Elementem inwestycji jest również podziemny przystanek tramwajowy integrujący stację z siecią komunikacji miejskiej. Umowę z wykonawcą podpisano w 2020 roku, a otwarcie przejścia podziemnego 28 listopada 2025 roku zamknęło modernizację.
Znaczenie: Przebudowa objęła najbardziej obciążoną stację kolejową w Polsce, przez którą przechodzi ruch dalekobieżny, aglomeracyjny i tranzytowy. Nowy dworzec z szerokim przejściem podziemnym połączył dzielnice Ochota i Wola oraz zintegrował kolej z transportem miejskim, w tym z podziemnym przystankiem tramwajowym. Inwestycja została jednak zrealizowana z wieloletnim opóźnieniem: prace pierwotnie miały zakończyć się w 2023 roku, a faktycznie trwały ponad pięć lat i domknięto je dopiero pod koniec 2025 roku.
Źródła:
  - Warszawa Zachodnia gotowa. Dworzec na miarę ambicji kolei! (Rynek Kolejowy, 2025-11-28): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/warszawa-zachodnia-gotowa-dworzec-na-miare-ambicji-kolei-125731.html
  - Otwieramy przejście na Zachodniej – domykamy jej modernizację (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., 2025-11-28): https://www.plk-sa.pl/o-spolce/biuro-prasowe/informacje-prasowe/szczegoly/otwieramy-przejscie-na-zachodniej-domykamy-jej-modernizacje-11377
  - Podpisanie umowy z PKP PLK na przebudowę stacji Warszawa Zachodnia (Budimex S.A., 2020-07-07): https://budimex.pl/informacje-prasowe/podpisanie-umowy-z-pkp-plk-na-przebudowe-stacji-warszawa-zachodnia-537222/
  - Wykonawca wybrany na Warszawę Zachodnią. To Budimex za 2,4 mld zł (Rynek Kolejowy, 2020-05-18): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/wykonawca-wybrany-na-warszawe-zachodnia-to-budimex-za-24-mld-zl-148016.html
  - Budimex przekazał do eksploatacji stację Warszawa Zachodnia, wartość inwestycji to 2,7 mld zł (Bankier.pl, 2025-12-01): https://www.bankier.pl/wiadomosc/Budimex-przekazal-do-eksploatacji-stacje-Warszawa-Zachodnia-wartosc-inwestycji-to-2-7-mld-zl-9047439.html
  - Modernizacja stacji Warszawa Zachodnia zakończona. Duża zmiana dla podróżnych (eGospodarka.pl, 2025-11-28): https://www.egospodarka.pl/195416,Modernizacja-stacji-Warszawa-Zachodnia-zakonczona-Duza-zmiana-dla-podroznych,1,78,1.html
  - Warszawa Zachodnia otwarta. Nowy dworzec i tunel dla pasażerów (National Geographic Polska, 2025-11-28): https://www.national-geographic.pl/traveler/porady/nowy-dworzec-warszawa-zachodnia-juz-dziala-obszerne-przejscia-moglyby-pomiescic-boeinga-747/

## Przekop Mierzei Wiślanej i droga wodna do Elbląga
URL: https://projektometr.pl/projekt/przekop-mierzei-wislanej
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 2.0 mld zł | Inwestor: Urząd Morski w Gdyni
Kalendarium: ogł. 2016-05-24, start 2019, plan 2026
Efekt: opóźnione
Opis: Program wieloletni "Budowa drogi wodnej łączącej Zalew Wiślany z Zatoką Gdańską", ustanowiony uchwałą Rady Ministrów 24 maja 2016 r., obejmuje kanał żeglugowy przez Mierzeję Wiślaną w lokalizacji Nowy Świat oraz tor wodny przez Zalew Wiślany i rzekę Elbląg o głębokości 5 m, tworzące drogę wodną o długości blisko 23 km do portu w Elblągu. Kanał żeglugowy otwarto 17 września 2022 r., a wartość programu wzrosła z 880 mln zł do ok. 1,98 mld zł. Do wykonania pozostaje pogłębienie ostatniego, ok. 900-metrowego odcinka rzeki Elbląg, na które Ministerstwo Infrastruktury ogłosiło w lutym 2025 r. nowy przetarg; według deklaracji z 2024 r. prace mają się zakończyć najpóźniej w II kwartale 2026 r.
Znaczenie: Droga wodna ma umożliwić swobodną, całoroczną żeglugę statków morskich wszystkich bander do portu w Elblągu i uniezależnić żeglugę po Zalewie Wiślanym od Rosji (od Cieśniny Piławskiej). Opłacalność ekonomiczna inwestycji jest kwestionowana: według krytyków przy pierwotnym koszcie 880 mln zł zwrot nastąpiłby po ok. 450 latach, a do czasu pogłębienia ostatniego odcinka rzeki Elbląg z kanału korzystają głównie jachty turystyczne.
Źródła:
  - RM podjęła uchwałę ws. budowy drogi wodnej łączącej Zalew Wiślany z Zatoką Gdańską (Prawo.pl, 2016-05-25): https://www.prawo.pl/biznes/rm-podjela-uchwale-ws-budowy-drogi-wodnej-laczacej-zalew-wislany-z-zatoka-gdanska,166503.html
  - 2 mld zamiast 880 mln zł. Dlaczego wzrósł koszt przekopu Mierzei Wiślanej? (Forsal.pl, 2020-11-23): https://forsal.pl/gospodarka/inwestycje/artykuly/8017535,2-mld-zamiast-880-mln-zl-dlaczego-wzrosl-koszt-przekopu-mierzei-wislanej.html
  - Kontrowersyjny przekop Mierzei Wiślanej stanie się faktem. Podpisano umowę (Forbes.pl, 2019-10-04): https://www.forbes.pl/gospodarka/kanal-przez-mierzeje-wislana-podpisano-umowe-z-wykonawca/ggt1jtq
  - Otwarto kanał żeglugowy przez Mierzeję Wiślaną. Premier: To droga wolności, nowych szans i nowych możliwości (RMF24, 2022-09-17): https://www.rmf24.pl/regiony/trojmiasto/news-otwarto-kanal-zeglugowy-przez-mierzeje-wislana-premier-to-dr,nId,6291806
  - Przekop przez Mierzeję Wiślaną finiszuje – w 2026 r. pierwsze statki wpłyną do Elbląga (Wodne Sprawy, 2024-06-12): https://wodnesprawy.pl/przekop-przez-mierzeje-wislana-finiszuje-w-2026-r/
  - Przekop Mierzei Wiślanej – czy to ma sens? Explainer (300Gospodarka, 2023-08-04): https://300gospodarka.pl/300klimat/przekop-mierzei-wislanej-czy-to-ma-sens-explainer
  - Urząd Morski w Gdyni podpisał umowę na tor wodny na rzece Elbląg (Urząd Morski w Gdyni, 2024-01-26): https://www.umgdy.gov.pl/aktualnosc/urzad-morski-w-gdyni-podpisal-umowe-na-tor-wodny-na-rzece-elblag/
  - Chcą zakończyć przekop Mierzei Wiślanej. Ogłoszono nowy przetarg (Money.pl, 2025-02-07): https://www.money.pl/gospodarka/jest-nowy-przetarg-inwestycja-ma-zakonczyc-przekop-mierzei-wislanej-7122638581017408a.html

## Przyłączenie Polski do natowskiego systemu rurociągów paliwowych (CEPS)
URL: https://projektometr.pl/projekt/przylaczenie-do-natowskiego-systemu-rurociagow-paliwowych-ceps
Status: w budowie | Etap: pozwolenia | Koszt (wg etapu, nom.): 20.0 mld zł | Inwestor: b/d
Kalendarium: ogł. 2025-10
Opis: Budowa rurociągów paliwowych łączących polski system dystrybucji z natowskim systemem CEPS (Central Europe Pipeline System) — odcinek ok. 300 km od granicy z Niemcami do bazy PERN w rejonie Bydgoszczy, wraz z magazynami paliw na potrzeby sił Sojuszu. Umożliwi sprawne zaopatrywanie w paliwo wojsk sojuszniczych stacjonujących w Polsce i dywersyfikację tras dostaw. Starania o połączenie z CEPS Polska podjęła po aneksji Krymu (2014); w październiku 2025 r. podpisano wstępne porozumienie między natowskim ZIOTP a operatorem PERN S.A. Szacowany koszt: ok. 20 mld zł. Projekt jest częścią szerszego programu NATO (~27 mld euro) na infrastrukturę paliwową wschodniej flanki.
Znaczenie: Integracja z CEPS to jedno z kluczowych przedsięwzięć infrastruktury obronno-paliwowej wschodniej flanki NATO. Zapewnia niezależny od pojedynczych tras łańcuch dostaw paliwa dla wojsk sojuszniczych w Polsce w razie konfliktu oraz wzmacnia bezpieczeństwo energetyczne i mobilność wojskową (military mobility) na wschodniej flance Sojuszu.
Źródła:
  - Polska wreszcie się doczekała. Dostaniemy dostęp do rurociągów NATO (money.pl, 2026-07): https://www.money.pl/gospodarka/polska-wreszcie-sie-doczekala-dostaniemy-dostep-do-rurociagow-nato-7206815332342528a.html
  - Polska otrzymała 60 mln zł z NATO na zaplanowanie ropociągu w ramach CEPS (Rzeczpospolita (energia.rp.pl), 2025): https://energia.rp.pl/ropa/art43123071-kiedy-podlaczymy-sie-do-rurociagu-nato
  - 27 mld euro na infrastrukturę paliwową wschodniej flanki NATO. Polska kluczowym beneficjentem (Defence24, 2026): https://defence24.pl/polityka-obronna/27-mld-euro-na-infrastrukture-paliwowa-wschodniej-flanki-nato-polska-kluczowym-beneficjentem
  - System paliwowych rurociągów NATO sięgać będzie aż pod Bydgoszcz (Bydgoszcz Informuje, 2026): https://bydgoszczinformuje.pl/system-paliwowych-rurociagow-nato-siegac-bedzie-az-pod-bydgoszcz/

## Plan rozwoju sieci przesyłowej PSE 2025–2034
URL: https://projektometr.pl/projekt/pse-plan-rozwoju-sieci
Status: w budowie | Etap: ogłoszony | Koszt (wg etapu, nom.): 64.0 mld zł | Inwestor: Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A.
Kalendarium: ogł. 2024-12-20, plan 2034
Opis: Dziesięcioletni program inwestycyjny operatora systemu przesyłowego PSE, uzgodniony z Prezesem URE 20 grudnia 2024 r. Zakłada szacunkowe nakłady ponad 64 mld zł do 2034 r. na budowę ok. 4700 km torów nowych linii 400 kV, 28 nowych stacji elektroenergetycznych oraz modernizację 110 istniejących stacji. Plan przygotowuje krajową sieć przesyłową na skokowy wzrost mocy odnawialnych i zapotrzebowania na energię. Następca — projekt planu na lata 2027–2036 o nakładach ok. 66 mld zł — został opublikowany na początku 2026 r.
Znaczenie: Program ma umożliwić wyprowadzenie mocy z ok. 18 GW morskich farm wiatrowych, ok. 45 GW źródeł fotowoltaicznych i ponad 19 GW lądowych farm wiatrowych, dając potencjał produkcji ok. 160 TWh rocznie energii ze źródeł odnawialnych. Rozbudowa ok. 4700 km torów linii 400 kV oraz 28 nowych i 110 zmodernizowanych stacji stanowi szkielet transformacji energetycznej Polski, w tym budowę pierwszego krajowego połączenia stałoprądowego (HVDC) łączącego północ z południem kraju.
Źródła:
  - Plan rozwoju sieci przesyłowej na lata 2025-2034 uzgodniony (Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE)): https://www.pse.pl/-/projekt-nowego-planu-rozwoju-sieci-przesylowej-na-lata-2025-2034-uzgodniony
  - PSE uzgodniły plan rozwoju sieci przesyłowej; szac. nakłady na inwestycje do '34 to ponad 64 mld zł (Biznes PAP, 2025-01-02): https://biznes.pap.pl/wiadomosci/firmy/pse-uzgodnily-plan-rozwoju-sieci-przesylowej-szac-naklady-na-inwestycje-do-34
  - Projekt nowego planu rozwoju sieci przesyłowej na lata 2027-2036 (Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE), 2026-02-02): https://www.pse.pl/-/projekt-nowego-planu-rozwoju-sieci-przesylowej-na-lata-2027-2036
  - Informacje podstawowe (Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE)): https://www.pse.pl/o-nas/informacje-podstawowe

## Centrum Kliniczno-Dydaktyczno-Badawcze PUM przy USK nr 1 w Szczecinie
URL: https://projektometr.pl/projekt/pum-szczecin-centrum-kliniczno-dydaktyczno-badawcze
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 813 mln zł | Inwestor: Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
Kalendarium: start 2023, plan 2026
Opis: Budynek Kliniczno-Dydaktyczno-Badawczy Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego to największa inwestycja w historii uczelni, realizowana przy ul. Unii Lubelskiej w Szczecinie, naprzeciw Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego nr 1. Obiekt o powierzchni użytkowej ok. 49 tys. m² pomieści szesnaście jednostek klinicznych i dydaktycznych, w tym Centrum Medycyny Translacyjnej i Collegium Pharmaceuticum, wraz z 49 salami dydaktyczno-wykładowymi, aulą na ponad 400 osób oraz garażem podziemnym na ok. 600 miejsc. Inwestycja prowadzona jest w ramach Programu Wieloletniego 2019-2026, a jej całkowita wartość wynosi 812 742 418 zł, przy dofinansowaniu z Ministerstwa Zdrowia w wysokości 802 098 000 zł. Budowę rozpoczęto pod koniec 2023 r., generalnym wykonawcą jest konsorcjum Korporacji Budowlanej DORACO (lider) i PORR; wartość umowy na roboty budowlane sięgnęła blisko 519,8 mln zł brutto. Wiechę zawieszono 10 września 2025 r., a oddanie obiektu do użytku planowane jest w 2026 r., z pełnym uruchomieniem w roku akademickim 2027/2028.
Znaczenie: Określana jako największa inwestycja w historii Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego, ma skonsolidować rozproszoną działalność kliniczną, dydaktyczną i badawczą uczelni w jednym nowoczesnym kompleksie o powierzchni ok. 49 tys. m². Budynek pomieści szesnaście jednostek organizacyjnych, w tym Centrum Medycyny Translacyjnej i Collegium Pharmaceuticum, 49 sal dydaktyczno-wykładowych oraz aulę na ponad 400 osób, wzmacniając zaplecze kształcenia kadr medycznych i badań naukowych w regionie zachodniopomorskim. Zlokalizowany naprzeciw Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego nr 1 obiekt ma zostać oddany do użytku w 2026 r., a pełną działalność osiągnąć w roku akademickim 2027/2028.
Źródła:
  - Szczecin/ Wiecha zawisła na nowym budynku kliniczno-dydaktyczno-badawczym PUM (Nauka w Polsce (PAP), 2025-09-10): https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news,109471,szczecin-wiecha-zawisla-na-nowym-budynku-kliniczno-dydaktyczno-badawczym
  - PUM zrealizuje ważną inwestycję. Budynek kliniczno-dydaktyczno-badawczy ma powstać w trzy lata (Rynek Zdrowia, 2023-09): https://www.rynekzdrowia.pl/Inwestycje/PUM-zrealizuje-wazna-inwestycje-Budynek-kliniczno-dydaktyczno-badawczy-ma-powstac-w-trzy-lata,249633,3.html
  - Wielka inwestycja PUM za ponad pół miliarda złotych w Szczecinie (investmap.pl, 2023): https://investmap.pl/wielka-inwestycja-pum-za-ponad-pol-miliarda-zlotych-w-szczecinie-film-wizualizacje.a311299
  - Program Wieloletni 2019-2026 „Budowa wraz z wyposażeniem Budynku Kliniczno-Dydaktyczno-Badawczego" (Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie): https://www.pum.edu.pl/aktualnosci/program_wieloletni/program_wieloletni_2019_2026_budowa_wraz_z_wyposaeniem_budynku_kliniczno_dydaktyczno_badawczego/

## Zakup 186 tramwajów PESA 120Na Swing dla Tramwajów Warszawskich
URL: https://projektometr.pl/projekt/purchase-of-186-pesa-120na-swing-trams-for-warsaw-trams
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.5 mld zł | Inwestor: Tramwaje Warszawskie sp. z o.o.
Kalendarium: ogł. 2008-08-22, start 2009-05-29, oddano 2013
Efekt: dostarczone
Opis: Kontrakt Tramwajów Warszawskich sp. z o.o. na dostawę 186 przegubowych, wieloczłonowych, całkowicie niskopodłogowych wagonów tramwajowych typu 120Na Swing, wyprodukowanych przez Pojazdy Szynowe Pesa Bydgoszcz S.A. Dwustopniowy przetarg ograniczony ogłoszono 22 sierpnia 2008 roku; umowę na dostawę nowych tramwajów podpisano uroczyście 29 maja 2009 roku na terenie zajezdni R-4 Żoliborz, w obecności m.in. prezydent Warszawy Hanny Gronkiewicz-Waltz oraz marszałka województwa mazowieckiego Adama Struzika. Bydgoski producent zaproponował dostawę za 1227,6 mln zł netto (1497,6 mln zł brutto) — była to jedyna nieodrzucona i zarazem najtańsza oferta. Spośród 186 dostarczonych wagonów aż 179 zostało zakupionych z wykorzystaniem dofinansowania ze środków Unii Europejskiej (w wysokości 59 proc. wartości netto). Dostawy realizowano w latach 2010–2013: pierwszy Swing dotarł do Warszawy w maju 2010 roku i 12 czerwca 2010 roku wyjechał na pierwszy kurs z pasażerami, a ostatni, 186. wagon dotarł do Warszawy 18 listopada 2013 roku. Był to jeden z największych kontraktów tramwajowych w Europie w tamtym okresie.
Znaczenie: Zakup 186 tramwajów Swing był jednym z największych zamówień taboru tramwajowego w Europie w tamtym okresie i skokowo zwiększył udział całkowicie niskopodłogowego, nowoczesnego taboru w warszawskiej sieci tramwajowej. Dostawy z lat 2010–2013 zastąpiły część wysłużonego taboru wysokopodłogowego, a rozstrzygnięcie przetargu na korzyść bydgoskiej PESA było ważnym kontraktem dla krajowego przemysłu taboru szynowego. Zdecydowana większość wagonów (179 z 186) została sfinansowana z udziałem środków Unii Europejskiej.
Źródła:
  - Wagony typu 120Na Swing (Tramwar.pl): https://tramwar.pl/tw120na.html
  - 186. Swing już w Warszawie! (Miasto Warszawa (um.warszawa.pl), 2013-11-21): https://um.warszawa.pl/-/186-swing-juz-w-warszawie-
  - Gigantyczny przetarg na tramwaje dla Warszawy (Money.pl, 2017-05-19): https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/tramwaje-warszawskie-przetarg-oferty-solaris,202,0,2321866.html

## Zakup 20 elektrycznych zespołów trakcyjnych Stadler/Newag FLIRT (ED160) dla PKP Intercity
URL: https://projektometr.pl/projekt/purchase-of-20-newag-stadler-flirt-ed160-electric-multiple-units-for-pkp-interci
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.6 mld zł | Inwestor: PKP Intercity S.A.
Kalendarium: start 2013-11-18, oddano 2015-12-13
Efekt: dostarczone
Opis: Zakup 20 ośmioczłonowych elektrycznych zespołów trakcyjnych Stadler FLIRT3 (w Polsce oznaczonych jako ED160) przez PKP Intercity. 18 listopada 2013 roku PKP Intercity podpisało umowy z wyłonionym w przetargu konsorcjum Stadler Polska Sp. z o.o. oraz NEWAG S.A. Kontrakt objął dostawę 20 pociągów FLIRT oraz ich serwisowanie przez okres minimum 15 lat. Wartość kontraktu wyniosła 1 mld 621 mln zł, w tym 672 mln zł ze środków unijnych; sama dostawa 20 składów została wyceniona na ok. 1,156 mln zł brutto. Pociągi montowane były m.in. w zakładzie Stadler Polska w Siedlcach, przy udziale spółki NEWAG z Nowego Sącza. Każdy skład ma ok. 150 m długości, waży ok. 300 ton, oferuje 360 miejsc siedzących (300 w drugiej i 60 w pierwszej klasie) i rozwija prędkość maksymalną 160 km/h. Jednostki rozpoczęły eksploatację wraz z wprowadzeniem nowego rozkładu jazdy 13 grudnia 2015 roku.
Znaczenie: Zakup 20 pociągów FLIRT (ED160) był jednym z największych kontraktów taborowych PKP Intercity w tym okresie i istotnie odmłodził flotę przewoźnika, wprowadzając nowoczesne, klimatyzowane składy o prędkości maksymalnej 160 km/h na połączenia międzyregionalne kategorii InterCity. Kontrakt, w znacznej części dofinansowany ze środków unijnych (672 mln zł z łącznych 1 mld 621 mln zł), obejmował także serwisowanie taboru przez co najmniej 15 lat, zapewniając długoterminowe utrzymanie floty. Realizacja zamówienia wzmocniła też krajowe zaplecze produkcyjne — pociągi powstawały z udziałem zakładu Stadler Polska w Siedlcach oraz spółki NEWAG z Nowego Sącza.
Źródła:
  - PKP Intercity odebrała 12 elektrycznych pociągów (Money.pl, 2015-11-13): https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/pkp-intercity-odebrala-12-elektrycznych,0,0,1953536.html
  - ED160 — Prywatna Strona Miłośnika Komunikacji Miejskiej i Szynowej (psmkms.krakow.pl): https://psmkms.krakow.pl/index.php/kolej/elektryczne-zespoly-trakcyjne/1465-ed160
  - Kontrakt na zakup 20 nowoczesnych pociągów dla PKP Intercity podpisany (PKP Intercity S.A., 2013-11-18): https://www.intercity.pl/pl/site/o-nas/dzial-prasowy/aktualnosci/kontrakt-na-zakup-20-nowoczesnych-pociagow-dla-pkp-intercity-podpisany.html
  - Stadler i Newag wygrywają przetarg PKP Intercity na dostawę pociągów (ZnajdzPrzetargi.pl): https://znajdzprzetargi.pl/blog/stadler-flirt-ed160-zamowienie-pkp-intercity

## Zakup 20 elektrycznych zespołów trakcyjnych Pesa Dart ED161 dla PKP Intercity
URL: https://projektometr.pl/projekt/purchase-of-20-pesa-dart-ed161-electric-multiple-units-for-pkp-intercity
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.3 mld zł | Inwestor: PKP Intercity S.A.
Kalendarium: start 2014-05-23, oddano 2016-02-20
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: 23 maja 2014 roku PKP Intercity S.A. oraz Pojazdy Szynowe Pesa Bydgoszcz S.A. podpisały umowę na zakup 20 elektrycznych zespołów trakcyjnych Pesa Dart (oznaczenie serii ED161). Wartość kontraktu wyniosła 1 320 626 400 zł, z czego 1 008 600 000 zł przypadało na dostawę pociągów, a 312 026 400 zł na 15-letni pakiet utrzymaniowo-naprawczy. Projekt PKP Intercity sfinansowało ze środków własnych oraz z dofinansowania unijnego z Funduszu Spójności w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko w kwocie 574 050 400 zł. Pojazdy, zbudowane w bydgoskiej fabryce Pesy, są przystosowane do prędkości maksymalnej 160 km/h. Pierwszy skład wszedł do ruchu pasażerskiego 29 grudnia 2015 roku na trasie Warszawa–Lublin; ostatnie z 20 pociągów weszły do eksploatacji 20 lutego 2016 roku, kiedy PKP Intercity odebrało cały zamówiony tabor. Fabryka miała na zbudowanie 20 pociągów jedynie około półtora roku i nie zdążyła z dostawą wszystkich składów do umownego terminu 14 grudnia 2015 roku, co przejściowo groziło utratą ponad 600 mln zł środków unijnych; sytuację rozwiązano aneksem do umowy.
Znaczenie: Zakup 20 elektrycznych zespołów trakcyjnych Pesa Dart ED161 był jednym z największych kontraktów taborowych PKP Intercity tamtego okresu i jednocześnie — jak określał to producent — najtrudniejszym kontraktem w historii bydgoskiej Pesy ze względu na napięty harmonogram dostaw. Nowe, klimatyzowane składy o prędkości maksymalnej 160 km/h skierowano m.in. na trasy z Warszawy do Lublina i Białegostoku, gdzie odnotowano znaczące wzrosty liczby pasażerów. Kontrakt, współfinansowany z Funduszu Spójności UE, obejmował także 15-letnie utrzymanie i naprawy taboru przez producenta.
Źródła:
  - Jest umowa na Darty dla PKP Intercity (Rynek Kolejowy, 2014-05-23): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/jest-umowa-na-darty-dla-pkp-intercity-26672.html
  - Darty dla PKP Intercity (PKP Intercity S.A.): https://www.intercity.pl/pl/site/o-nas/dzial-prasowy/aktualnosci/darty-dla-pkp-intercity.html
  - Wszystkie Darty odebrane przez PKP IC. Koniec najtrudniejszego kontraktu Pesy (Rynek Kolejowy, 2016-02): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/wszystkie-darty-odebrane-przez-pkp-ic-koniec-najtrudniejszego-kontraktu-pesy-75683.html
  - ED161 (Pesa Dart) (Prywatna Strona Miłośnika Komunikacji Miejskiej i Szynowej): https://www.psmkms.krakow.pl/kolej/elektryczne-zespoly-trakcyjne/1740-ed161

## Zakup 35 pociągów Siemens Inspiro dla Metra Warszawskiego
URL: https://projektometr.pl/projekt/purchase-of-35-siemens-inspiro-trains-for-warsaw-metro
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.1 mld zł | Inwestor: Metro Warszawskie Sp. z o.o.
Kalendarium: start 2011-02-02, oddano 2013
Efekt: dostarczone
Opis: 2 lutego 2011 roku Metro Warszawskie Sp. z o.o. podpisało umowę z konsorcjum Siemens AG (Siemens Sp. z o.o., Siemens Oesterreich) i Newag SA z Nowego Sącza na dostawę 35 sześciowagonowych pociągów Inspiro (łącznie 210 wagonów). Wartość umowy wyniosła 1 mld 69 mln 594 tys. zł netto (ok. 1,3 mld zł brutto z 23% VAT). Było to według Siemensa największe zamówienie, jakie firma uzyskała w Polsce w swojej historii; część produkcji zrealizowano w zakładach Newagu w Nowym Sączu, a pierwsze dziesięć składów zmontowano w wiedeńskiej fabryce Siemensa. Pierwszy pociąg dotarł na Stację Techniczno-Postojową Kabaty 21 grudnia 2012 roku, dwa pierwsze składy Inspiro wjechały na linię M1 z pasażerami 6 października 2013 roku, a ostatni zamówiony skład dostarczono do Kabat 27 października 2014 roku. Nowy tabor zasilił przede wszystkim linię M1 oraz otwieraną w 2015 roku pierwszą część II linii metra (M2).
Znaczenie: Umowa z 2011 roku była największym pojedynczym zakupem taboru w historii Metra Warszawskiego i, według Siemensa, największym zamówieniem tej firmy w Polsce do tamtego czasu. 35 składów Inspiro (210 wagonów) niemal podwoiło flotę metra i umożliwiło zwiększenie częstotliwości kursowania na linii M1 oraz uruchomienie ruchu na otwartej w 2015 roku centralnej części II linii metra. Warszawski Inspiro był pierwszym wdrożeniem tej rodziny pociągów Siemensa na świecie, a znaczącą część produkcji ulokowano w polskim zakładzie Newagu w Nowym Sączu.
Źródła:
  - Metro Warszawskie podpisało umowę na dostawę wagonów Siemens Inspiro (Forsal.pl, 2011-02-02): https://forsal.pl/artykuly/483719,metro-warszawskie-podpisalo-umowe-na-dostawe-wagonow-siemens-inspiro.html
  - Konsorcjum Siemens - Newag "zainspiruje" Warszawę (Rynek Kolejowy, 2011-02-02): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/konsorcjum-siemens--newag-zainspiruje-warszawe-51893.html
  - WARSZAWA: Siemens Inspiro – 10 lat eksploatacji (Historia Transportu Publicznego): https://www.htp.org.pl/siemens-inspiro-10-lat-eksploatacji-w-metrze-warszawskim/
  - Skład typu SIEMENS Inspiro (Warszawa) (transportszynowy.pl): https://www.transportszynowy.pl/Metro/inspirowaw

## Zakup do 213 tramwajów dla Tramwajów Warszawskich (kontrakt z Hyundai Rotem, 2019)
URL: https://projektometr.pl/projekt/purchase-of-up-to-213-trams-for-warsaw-trams-2019-tender
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.8 mld zł | Inwestor: Tramwaje Warszawskie sp. z o.o. (spółka m.st. Warszawy)
Kalendarium: ogł. 2018-09-14, start 2019-06-12, oddano 2024-01-25
Efekt: dostarczone, opóźnione, przeskalowane
Opis: 14 września 2018 roku Tramwaje Warszawskie sp. z o.o. ogłosiły postępowanie przetargowe na zakup nowych, niskopodłogowych tramwajów o szacowanej wartości ok. 1,9 mld zł, obejmujące łącznie do 213 pojazdów — 123 w zamówieniu podstawowym oraz 90 w ramach prawa opcji. Umowę z firmą Hyundai Rotem Company, która złożyła najkorzystniejszą ofertę, podpisano 12 czerwca 2019 roku; wartość kontraktu wyniosła 1 mld 825 mln zł netto i była to największa umowa na tramwaje podpisana dotychczas w Polsce. Zakup taboru uzyskał częściowe dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej (Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko) — ok. 285 mln zł. Pojazdy zamówienia podstawowego miały zostać dostarczone do końca 2022 roku, a te z opcji — do końca 2023 roku. Wszystkie 123 tramwaje zamówienia podstawowego zostały dostarczone: dostawy fizyczne zakończono w październiku 2023 roku, a formalny odbiór wszystkich pojazdów nastąpił 25 stycznia 2024 roku. Z realizacji prawa opcji na dodatkowe 90 tramwajów Tramwaje Warszawskie zrezygnowały, powołując się na brak środków oraz oczekiwania producenta co do waloryzacji ceny (rosnące koszty wiązane z pandemią COVID-19 i wojną w Ukrainie). Właścicielem spółki Tramwaje Warszawskie jest m.st. Warszawa.
Znaczenie: Kontrakt na do 213 tramwajów o wartości 1,825 mld zł netto był największym zamówieniem na tabor tramwajowy w historii Polski i jednym z największych w Europie. Dostawa 123 nowoczesnych, niskopodłogowych, energooszczędnych tramwajów Hyundai Rotem istotnie powiększyła i odmłodziła tabor stołecznej sieci tramwajowej — po zakończeniu dostaw w 2023 roku Warszawa dysponowała największą flotą tramwajów niskopodłogowych w Polsce. Część zakupu współfinansowała Unia Europejska ze środków Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.
Źródła:
  - Jest umowa na 213 nowych tramwajów dla Warszawy (m.st. Warszawa, 2019-06-12): https://um.warszawa.pl/-/jest-umowa-na-213-nowych-tramwajow-dla-warszawy
  - 123 nowe tramwaje dla Tramwajów Warszawskich (m.st. Warszawa): https://um.warszawa.pl/-/123-nowe-tramwaje
  - Wszystkie Hyundaie na stanie Tramwajów Warszawskich. Wkrótce kolejny przetarg (Rynek Kolejowy, 2024-01): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/wszystkie-hyundaie-na-stanie-tramwajow-warszawskich-wkrotce-kolejny-przetarg-144479.html
  - Tramwaje Warszawskie ogłosiły przetarg na nowe tramwaje (Money.pl, 2018-09-14): https://www.money.pl/gielda/wiadomosci/artykul/tramwaje-warszawskie-oglosily-przetarg-na,175,0,2416047.html
  - Tramwaje Warszawskie — wagony produkcji Hyundai (tramwar.pl): https://tramwar.pl/twhyundai.html
  - 285 mln zł dla Tramwajów Warszawskich ze środków UE (m.st. Warszawa): https://um.warszawa.pl/-/285-mln-zl-dla-tramwajow-warszawskich-ze-srodkow-ue

## Kompleks PX/PTA — wytwórnia paraksylenu (Płock) i kwasu tereftalowego (Włocławek), PKN Orlen
URL: https://projektometr.pl/projekt/px-pta-complex-paraxylene-plock-and-purified-terephthalic-acid-wloclawek-pkn-orl
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 4.1 mld zł | Inwestor: Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A.
Kalendarium: start 2008-07-23, oddano 2011
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Kompleks petrochemiczny PX/PTA Polskiego Koncernu Naftowego ORLEN S.A. był pierwszym w Polsce zintegrowanym układem produkcji paraksylenu (PX) i oczyszczonego kwasu tereftalowego (PTA). Instalacja paraksylenu powstała na terenie zakładu produkcyjnego PKN ORLEN w Płocku (województwo mazowieckie), a wytwórnia kwasu tereftalowego — na Krzywej Górze we Włocławku (województwo kujawsko-pomorskie), w sąsiedztwie Zakładów Azotowych Anwil. Budowę wytwórni PTA rozpoczęto 23 lipca 2008 roku (uroczystość wmurowania kamienia węgielnego); pierwotny harmonogram zakładał uruchomienie produkcji PTA w drugiej połowie 2010 roku. Kompleks został oddany do użytku i uroczyście otwarty w czerwcu 2011 roku, po realizacji w okresie około trzech lat. Moce produkcyjne instalacji PX wynoszą 400 tys. ton paraksylenu rocznie, a instalacji PTA — 600 tys. ton kwasu tereftalowego rocznie. Wartość inwestycji określono na ponad 1 mld euro (na etapie planowania w 2008 roku wytwórnię PTA wyceniano na około 3,75 mld zł). Generalnym wykonawcą wytwórni PTA był Polimex-Mostostal, a instalacja wykorzystuje technologię Mitsubishi Chemical.
Znaczenie: Kompleks PX/PTA był pierwszym w Polsce zintegrowanym układem produkcji paraksylenu i oczyszczonego kwasu tereftalowego, surowca dla przemysłu włókien poliestrowych i tworzyw PET. Uruchomienie instalacji o zdolności 600 tys. ton PTA rocznie odpowiadało według PKN ORLEN za około 20% europejskiej produkcji tego surowca, a obiekt określano jako drugi pod względem wielkości i jeden z najnowocześniejszych tego typu w Europie. Inwestycja stanowiła kluczowy element rozbudowy części petrochemicznej płockiego koncernu i pozwoliła zagospodarować paraksylen wytwarzany w Płocku jako wsad do produkcji kwasu tereftalowego we Włocławku.
Źródła:
  - Orlen: Pierwszy w Polsce kompleks PX/PTA (Chemia i Biznes, 2011-06): https://www.chemiaibiznes.com.pl/artykuly/orlen-pierwszy-w-polsce-kompleks-px-pta
  - PKN Orlen rozpoczyna we Włocławku budowę Wytwórni Kwasu Tereftalowego (Bankier.pl / PAP, 2008-07-23): https://www.bankier.pl/wiadomosc/PKN-Orlen-rozpoczyna-we-Wloclawku-budowe-Wytworni-Kwasu-Tereftalowego-1805023.html
  - Wytwórnia Kwasu Tereftalowego już działa (Włocławek Portal Informacyjny, 2011-06-02): https://www.wloclawek.info.pl/wiadomosci/16424/wytwornia-kwasu-tereftalowego-juz-dziala/
  - Kompleks PX/PTA (Investin Włocławek (portal miasta Włocławek)): https://investin.wloclawek.eu/strona-3399-kompleks_px_pta.html
  - Kurs euro 2011 — dane archiwalne, średnie (kurs średni NBP) (eur-pln.pl (za NBP), 2011): https://eur-pln.pl/2011/

## Rail Baltica – polski odcinek E75 (Warszawa – Białystok – Ełk – Trakiszki)
URL: https://projektometr.pl/projekt/rail-baltica-e75
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Kalendarium: start 2017, plan 2030
Efekt: opóźnione
Opis: Etapowa modernizacja polskiego odcinka międzynarodowej linii kolejowej E75 Rail Baltica z Warszawy przez Białystok i Ełk do Trakiszek na granicy z Litwą, prowadzona przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. i współfinansowana z unijnego instrumentu CEF „Łącząc Europę”. Odcinki Warszawa Rembertów–Sadowne i Sadowne–Czyżew ukończono w latach 2015 i 2019, modernizację Czyżew–Białystok (71 km, ponad 3,3 mld zł netto) rozpoczęto w 2020 r., a rekordowy przetarg na 100-kilometrowy odcinek Białystok–Ełk (roboty planowane do 2029 r.) pozostawał w połowie 2026 r. nierozstrzygnięty wskutek sporów przed KIO; finalnym etapem ma być odcinek Ełk–Trakiszki (94 km).
Znaczenie: Po modernizacji pociągi pasażerskie na odcinku Białystok–Ełk mają jeździć z prędkością do 200 km/h, skracając podróż do 55 minut; na wcześniejszych odcinkach pociągi pasażerskie przyspieszą do 160 km/h, a towarowe do 120 km/h. Korytarz E75 jest częścią transeuropejskiego połączenia kolejowego, które ma połączyć Polskę z Litwą, Łotwą, Estonią, a docelowo z Finlandią.
Źródła:
  - Rail Baltica – ogłaszamy rekordowy przetarg na odcinek Białystok – Ełk (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., 2025-01-03): https://www.plk-sa.pl/o-spolce/biuro-prasowe/informacje-prasowe/szczegoly/rail-baltica-oglaszamy-rekordowy-przetarg-na-odcinek-bialystok-elk-10410
  - Z Białegostoku do Ełku w 55 minut, z prędkością 200 km/h. Modernizacja Rail Baltica za 4 mld zł (Portal Samorządowy, 2026-01-13): https://www.portalsamorzadowy.pl/inwestycje/z-bialegostoku-do-elku-w-55-minut-z-predkoscia-200-km-h-modernizacja-rail-baltica-za-4-mld-zl,644940.html
  - Rail Baltica – rusza modernizacja odcinka Czyżew – Białystok (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., 2020-06-26): https://www.plk-sa.pl/o-spolce/biuro-prasowe/informacje-prasowe/szczegoly/rail-baltica-rusza-modernizacja-odcinka-czyzew-bialystok-4779
  - O inwestycji – Kolej na wschód (Rail Baltica) (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.): https://www.rail-baltica.pl/o-inwestycji/
  - Starcie gigantów budowlanych. W tle umowa na miliardy. Branża zabrała głos (money.pl, 2026-02-22): https://www.money.pl/gospodarka/starcie-gigantow-budowlanych-w-tle-umowa-na-miliardy-branza-zabrala-glos-7257117384788352a.html

## Reaktor badawczy MARIA (NCBJ, Świerk)
URL: https://projektometr.pl/projekt/reaktor-maria-ncbj-swierk
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Narodowe Centrum Badań Jądrowych (NCBJ)
Kalendarium: start 1970-06, oddano 1974-12-18
Efekt: dostarczone
Opis: Jedyny działający reaktor jądrowy w Polsce — wysokostrumieniowy reaktor badawczy typu basenowo-kanałowego o mocy cieplnej 30 MW, eksploatowany przez Narodowe Centrum Badań Jądrowych (NCBJ) w Świerku pod Otwockiem. Budowę rozpoczęto w czerwcu 1970 r., a pierwszy rozruch (stan krytyczny) reaktor osiągnął 18 grudnia 1974 r. w ówczesnym Instytucie Badań Jądrowych (dziś NCBJ). Reaktor służy do badań naukowych, napromieniania materiałów oraz — co ma znaczenie strategiczne w skali globalnej — do produkcji izotopów promieniotwórczych dla medycyny. W MARII wytwarza się m.in. molibden-99 (prekursor technetu-99m, najważniejszego radionuklidu diagnostyki medycznej), jod-131, lutet-177 i inne, stanowiące bazę preparatów eksportowanych pod marką POLATOM do ponad 80 krajów; reaktor zapewnia ok. 10% światowej produkcji molibdenu-99. MARIA to strategiczny obiekt narodowy: Polska dysponuje reaktorem badawczym, lecz nie ma elektrowni jądrowej (historyczny projekt EJ Żarnowiec przerwano — odrębny rekord).
Znaczenie: MARIA jest jedynym działającym reaktorem jądrowym w Polsce i jednym z kluczowych światowych producentów molibdenu-99 — radionuklidu, z którego pozyskuje się technet-99m, najważniejszy izotop diagnostyki medycznej. Reaktor zapewnia ok. 10% światowej produkcji molibdenu-99, a wytwarzane w nim izotopy (m.in. jod-131, lutet-177, fosfor-32, samar-153, kobalt-60, holm-166) stanowią bazę preparatów eksportowanych pod marką POLATOM do ponad 80 krajów. Po ponad pół wieku pracy (rozruch 1974) obiekt pozostaje strategiczną infrastrukturą naukową i medyczną państwa — przy jednoczesnym braku w Polsce działającej elektrowni jądrowej. W 2024 r. reaktor obchodził 50-lecie eksploatacji.
Źródła:
  - Reaktor MARIA kończy 50 lat (Polska Agencja Prasowa (PAP), 2024-12): https://www.pap.pl/aktualnosci/reaktor-maria-konczy-50-lat
  - Reaktor Maria (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Reaktor_Maria
  - MARIA research reactor (Narodowe Centrum Badań Jądrowych (NCBJ)): https://www.ncbj.gov.pl/en/about/maria-research-reactor

## Przebudowa Stadionu Śląskiego w Chorzowie (2009–2017)
URL: https://projektometr.pl/projekt/reconstruction-of-the-silesian-stadium-stadion-slaski-in-chorzow
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 650 mln zł | Inwestor: Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego (samorząd województwa śląskiego)
Kalendarium: start 2009, oddano 2017-10-01
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Gruntowna przebudowa i modernizacja historycznego Stadionu Śląskiego w Chorzowie (tzw. Kocioł Czarownic), zabytkowego stadionu narodowego będącego własnością samorządu województwa śląskiego (Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego). Stadion był zamknięty od jesieni 2009 r., kiedy rozpoczął się końcowy etap modernizacji obejmujący przede wszystkim montaż linowej konstrukcji dachu. Zasadnicze prace wstrzymano w lipcu 2011 r. z powodu awarii przy podnoszeniu linowej konstrukcji dachu — w 2011 r. pękł jeden z elementów konstrukcyjnych (tzw. krokodyl) odpowiedzialnych za stabilność ważącego ponad 220 ton poszycia dachu, co znacznie opóźniło ukończenie inwestycji. Ostateczny koszt modernizacji zamknął się kwotą ok. 650 mln zł. Nowy stadion, o pojemności 54 378 miejsc siedzących, otwarto 1 października 2017 r. Obiekt jest wykorzystywany m.in. jako arena meczów piłkarskiej reprezentacji Polski.
Znaczenie: Przebudowa przywróciła do użytku jeden z najbardziej rozpoznawalnych stadionów narodowych w Polsce, historyczny Kocioł Czarownic, jako nowoczesny obiekt na ponad 54 tys. widzów będący własnością samorządu województwa śląskiego. Po ponownym otwarciu w 2017 r. stadion służy jako jedna z aren piłkarskiej reprezentacji Polski oraz miejsce dużych imprez sportowych i kulturalnych w regionie.
Źródła:
  - Stadion Śląski wreszcie po modernizacji. Tak wygląda obiekt za 650 mln złotych (PortalSamorzadowy.pl, 2017-09-18): https://www.portalsamorzadowy.pl/inwestycje/stadion-slaski-wreszcie-po-modernizacji-tak-wyglada-obiekt-za-650-mln-zlotych,97975.html
  - Stadion Śląski (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Stadion_%C5%9Al%C4%85ski
  - Stadion Śląski po przebudowie - dzieło GMP Architekten (Sztuka Architektury): https://sztuka-architektury.pl/article/11364/stadion-slaski-po-przebudowie-dzielo-gmp-architekten

## Region Google Cloud Warszawa
URL: https://projektometr.pl/projekt/region-google-cloud-warszawa
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 8.0 mld zł | Inwestor: Google (Google Cloud)
Kalendarium: ogł. 2019-09, oddano 2021-04-14
Efekt: dostarczone
Opis: Region chmury obliczeniowej Google Cloud w Warszawie, uruchomiony 14 kwietnia 2021 r. jako pierwszy region globalnego dostawcy chmury publicznej w Europie Środkowo-Wschodniej. Powstał w wyniku strategicznego partnerstwa Google z Operatorem Chmury Krajowej (OChK), spółką utworzoną przez Polski Fundusz Rozwoju i PKO Bank Polski. Region wystartował z trzema strefami dostępności i pełnym katalogiem usług Google Cloud.
Znaczenie: Pierwszy region publicznej chmury obliczeniowej globalnego dostawcy w Europie Środkowo-Wschodniej, zapewniający lokalne przechowywanie i przetwarzanie danych z niskimi opóźnieniami dla firm i instytucji publicznych w Polsce i regionie. W momencie otwarcia był to 25. region Google Cloud na świecie i siódmy w Europie, a zarazem największa dotychczasowa inwestycja cyfrowa Google w Polsce.
Źródła:
  - The Google Cloud region in Warsaw, Poland is now open (Google Cloud, 2021-04-14): https://cloud.google.com/blog/products/infrastructure/google-cloud-region-in-warsaw-poland-is-now-open
  - Najwieksza cyfrowa inwestycja Google w Polsce staje sie faktem. Warszawa czescia globalnej sieci Google Cloud (Kancelaria Prezesa Rady Ministrow (gov.pl), 2021-04-14): https://www.gov.pl/web/premier/najwieksza-cyfrowa-inwestycja-google-w-polsce-staje-sie-faktem-warszawa-czescia-globalnej-sieci-google-cloud
  - Google Unveils $2bn Data Hub in Poland (Asharq Al-Awsat (Reuters), 2021-04-14): https://english.aawsat.com/home/article/2918451/google-unveils-2bn-data-hub-poland
  - Mamy wzor na przyspieszenie: region Google Cloud Warszawa juz dostepny! (Operator Chmury Krajowej (OChK), 2021-04-14): https://ochk.cloud/pl/dziennik-chmurowy/region-google-cloud-warszawa-juz-dostepny
  - Increasing Google's investment in Poland (Google (The Keyword blog), 2022-03-07): https://blog.google/around-the-globe/google-europe/increasing-googles-investment-in-poland/
  - Google announces AI partnership with Poland (Notes from Poland, 2025-02-13): https://notesfrompoland.com/2025/02/13/google-announces-ai-partnership-with-poland/

## Regionalne sieci szerokopasmowe (RSS) — regionalne programy operacyjne 2007–2013
URL: https://projektometr.pl/projekt/regional-broadband-networks-programme-regional-operational-programmes
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 3.0 mld zł | Inwestor: Beneficjenci regionalnych sieci szerokopasmowych (samorządy województw) w ramach regionalnych programów operacyjnych 2007–2013; podsumowanie: Ministerstwo Cyfryzacji
Kalendarium: ogł. 2007, oddano 2015
Efekt: dostarczone
Opis: Zbiorczy (parasolowy) rekord obejmujący budowę regionalnych sieci szerokopasmowych (RSS) — światłowodowych sieci szkieletowo-dystrybucyjnych realizowanych przez beneficjentów w ramach regionalnych programów operacyjnych perspektywy 2007–2013 (oraz — finansowanego odrębnie — Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej dla województw lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego i warmińsko-mazurskiego). Celem programu było likwidowanie „białych plam” wykluczenia cyfrowego i doprowadzenie infrastruktury szkieletowej bliżej mieszkańców obszarów, na których operatorom komercyjnym nie opłacało się inwestować. Według podsumowania Ministerstwa Cyfryzacji (czerwiec 2016) w perspektywie 2007–2013 wybudowano ponad 23 tys. km nowej sieci, a prawie 6 tys. km sieci zrealizowano z wykorzystaniem istniejącej infrastruktury (łącznie ok. 30 tys. km), powstało 2 927 węzłów (286 szkieletowych i 2 641 dystrybucyjnych), a beneficjenci wydatkowali na realizację projektów łącznie ponad 3 miliardy złotych. Rekord jest listowany jako parasol, aby uniknąć podwójnego liczenia z pojedynczymi projektami regionalnymi (np. Internet dla Mazowsza, Wielkopolska Sieć Szerokopasmowa, Sieć Szerokopasmowa Polski Wschodniej). Reprezentatywnym przykładem projektu regionalnego jest Dolnośląska Sieć Szerokopasmowa (Dolnośląska Sieć Szkieletowa) — ok. 1 616 km linii światłowodowych, współfinansowana ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Dolnośląskiego na lata 2007–2013 (dofinansowanie UE ok. 149,7 mln zł), o wartości całkowitej rzędu 200 mln zł, zakończona w 2015 roku.
Znaczenie: Regionalne sieci szerokopasmowe perspektywy 2007–2013 były głównym instrumentem państwa do walki z „białymi plamami” wykluczenia cyfrowego przed erą Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa. W skali kraju powstało ok. 30 tys. km sieci szkieletowo-dystrybucyjnych i 2 927 węzłów, co doprowadziło infrastrukturę światłowodową do obszarów nieopłacalnych komercyjnie i stworzyło warstwę hurtową, z której korzystali operatorzy „ostatniej mili”. Program był jednocześnie przedmiotem krytyki i problemów wdrożeniowych (opóźnienia, spory z operatorami infrastruktury, niepełne wykorzystanie części sieci).
Źródła:
  - Efekty realizacji Regionalnych Sieci Szerokopasmowych w perspektywie 2007-2013 (Ministerstwo Cyfryzacji (gov.pl), 2016-06-03): https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/efekty-realizacji-regionalnych-sieci-szerokopasmowych-w-perspektywie-2007-2013
  - Regionalne sieci szerokopasmowe (RSS): trzeszczy w światłowodach (Rzeczpospolita (rp.pl)): https://www.rp.pl/biznes/art10810321-regionalne-sieci-szerokopasmowe-rss-trzeszczy-w-swiatlowodach
  - Dolnośląska Sieć Szerokopasmowa (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Dolno%C5%9Bl%C4%85ska_Sie%C4%87_Szerokopasmowa
  - Województwo dolnośląskie połączyła sieć światłowodowa (Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego, 2015-04-27): https://umwd.dolnyslask.pl/urzad/aktualnosci/artykul/wojewodztwo-dolnoslaskie-polaczyla-siec-swiatlowodowa/

## Regionalne Centrum Kompetencyjne czołgów Abrams w WZM Poznań
URL: https://projektometr.pl/projekt/regionalne-centrum-kompetencyjne-czolgow-abrams-w-wzm-poznan
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Wojskowe Zakłady Motoryzacyjne S.A.
Kalendarium: oddano 2024-02-20
Efekt: dostarczone
Opis: Regionalne Centrum Kompetencyjne (RCK) czołgów Abrams zorganizowane w Wojskowych Zakładach Motoryzacyjnych S.A. w Poznaniu, uroczyście otwarte 20 lutego 2024 roku. Centrum zapewnia obsługę, naprawy, remonty oraz przyszłe modyfikacje i modernizacje czołgów rodziny Abrams (M1A1 FEP i M1A2 SEPv3) pozyskiwanych dla Sił Zbrojnych RP, a docelowo ma serwisować także wozy wojsk amerykańskich rozlokowanych w Polsce i pozostałych krajach Europy oraz innych europejskich użytkowników Abramsów. W 2025 roku do użytku oddano nową halę produkcyjną o powierzchni 20 000 m², a pierwsze szkolenia polskich specjalistów rozpoczęły się w czerwcu 2025 roku.
Znaczenie: Centrum buduje krajową i regionalną zdolność do serwisowania i remontowania czołgów Abrams, ograniczając zależność od odsyłania sprzętu za granicę oraz skracając czas i koszt obsługi. Jego rola wykracza poza flotę polską: ma stać się regionalnym zapleczem MRO dla amerykańskich wojsk operujących Abramsami w Europie oraz dla innych europejskich państw eksploatujących te czołgi, co wzmacnia pozycję polskiego przemysłu zbrojeniowego i logistyczne bezpieczeństwo wschodniej flanki NATO.
Źródła:
  - Abramsy z serwisem w Poznaniu. Regionalne Centrum Kompetencyjne w WZM (Defence24, 2024-02): https://defence24.pl/przemysl/abramsy-z-serwisem-w-poznaniu-regionalne-centrum-kompetencyjne-w-wzm
  - Regionalne Centrum Kompetencyjne czołgów Abrams otwarte (Miasto Poznań, 2024-02-20): https://www.poznan.pl/mim/info/news/regionalne-centrum-kompetencyjne-czolgow-abrams-otwarte,223357.html
  - Abrams Main Battle Tank Maintenance In Poznań. Regional Centre of Excellence at WZM (Defence24, 2024-02): https://defence24.com/industry/abrams-main-battle-tank-maintenance-in-poznan-regional-centre-of-excellence-at-wzm
  - Regionalne Centrum Kompetencyjne Abrams w pełni gotowe. Nowa hala WZM gotowa na przyjęcie czołgów (Portal Obronny, 2026-02-03): https://portalobronny.se.pl/przemysl-zbrojeniowy/regionalne-centrum-kompetencyjne-abrams-w-pelni-gotowe-nowa-hala-wzm-gotowa-na-przyjecie-czolgow-aa-aFkA-gkBY-sbNm.html
  - W Poznaniu otwarto Regionalne Centrum Kompetencyjne czołgów Abrams (WNP.pl, 2024-02): https://www.wnp.pl/finanse/w-poznaniu-otwarto-regionalne-centrum-kompetencyjne-czolgow-abrams,806714.html
  - WZM budują kluczowe zaplecze serwisowe dla czołgów Abrams (Portal Obronny, 2026): https://portalobronny.se.pl/przemysl-zbrojeniowy/wzm-buduja-kluczowe-zaplecze-serwisowe-dla-czolgow-abrams-aa-bNRW-eemW-bvY4.html

## Rozbudowa autostrady A2 Łódź - Warszawa o trzeci/czwarty pas
URL: https://projektometr.pl/projekt/rozbudowa-autostrady-a2-lodz-warszawa-o-trzeci-czwarty-pas
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 1.5 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: ogł. 2025-07-03, start 2026-06, plan 2028
Efekt: opóźnione
Opis: Rozbudowa autostrady A2 na odcinku o łącznej długości 92 km między węzłem Łódź Północ a węzłem Konotopa pod Warszawą, z czego 89 km obejmuje dodanie dodatkowych pasów ruchu. Inwestycję realizuje GDDKiA w podziale na cztery odcinki; pierwszą umowę na odcinek Grodzisk Mazowiecki - Konotopa (17,2 km) zawarto z firmą Strabag za blisko 257 mln zł. Szacowany koszt całego przedsięwzięcia to blisko 1,5 mld zł.
Znaczenie: Rozbudowa jednej z najbardziej obciążonych tras w kraju o dodatkowy pas ruchu w każdym kierunku ma zwiększyć przepustowość korytarza Łódź - Warszawa. W trakcie robót na każdej jezdni pozostaną dostępne po dwa pasy ruchu, a prędkość na odcinkach objętych pracami zostanie ograniczona. Rozbudowany fragment ma być pierwszą w kraju autostradą samowystarczalną energetycznie.
Źródła:
  - Rusza rozbudowa A2 między Warszawą i Łodzią (Ministerstwo Infrastruktury (gov.pl), 2026-06-26): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/rusza-rozbudowa-a2-miedzy-warszawa-i-lodzia
  - Rusza skomplikowana inwestycja GDDKiA. Kierowcy zapłacą czasem (Money.pl, 2026-06-27): https://www.money.pl/mobility/to-juz-pewne-a2-pod-warszawa-bedzie-szersza-gddkia-podpisala-umowe-7301268463048896a.html
  - Kolejny krok do rozbudowy A2 (GDDKiA Oddział Łódź (gov.pl), 2025): https://www.gov.pl/web/gddkia-lodz/kolejny-krok-do-rozbudowy-a2
  - Autostrada A2 Warszawa-Łódź do rozbudowy. Znamy koszt i terminy (Forsal.pl, 2025-07): https://forsal.pl/transport/drogi/artykuly/10601332,autostrada-a2-warszawa-lodz-do-rozbudowy-znamy-koszt-i-terminy-ustaw.html

## Rozbudowa autostrady A4 Krzyżowa – Legnica – Wrocław (+ S5 Sobótka – Bolków)
URL: https://projektometr.pl/projekt/rozbudowa-autostrady-a4-krzyzowa-legnica-wroclaw-s5-sobotka
Status: planowane | Etap: pozwolenia | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: b/d
Opis: Program rozbudowy dolnośląskiego odcinka autostrady A4 od węzła Krzyżowa przez Legnicę do Wrocławia wraz z budową drogi ekspresowej S5 Sobótka – Bolków, prowadzony przez GDDKiA. Zakłada poszerzenie istniejącej, dwupasmowej autostrady do układu z trzema pasami ruchu w każdym kierunku oraz pasem awaryjnym. Najbardziej zaawansowany odcinek Krzyżowa – Legnica (ok. 35 km, podzielony na zadania ok. 14 km i ok. 21 km) uzyskał pierwszą decyzję środowiskową 14 stycznia 2026 r. i ma być realizowany w formule „Projektuj i buduj" w latach 2027–2029. Dla dłuższego odcinka Legnica Południe – Wrocław (ok. 80 km) oraz nowej trasy S5 Sobótka – Bolków (ok. 50 km) trwają prace studialne i przygotowawcze, a realizacja S5 przewidywana jest na lata 2028–2032. Przedsięwzięcie ujęto w Rządowym Programie Budowy Dróg Krajowych do 2030 r. (z perspektywą do 2033 r.). Łączny koszt inwestycji nie został dotychczas podany.
Znaczenie: Program obejmuje jeden z najstarszych i najbardziej obciążonych ruchem ciągów autostradowych w Polsce – dolnośląski odcinek A4 – oraz uzupełnia sieć dróg ekspresowych o brakujące połączenie S5 w kierunku Bolkowa. Poszerzenie do trzech pasów ruchu w każdym kierunku wraz z pasem awaryjnym ma podnieść przepustowość i bezpieczeństwo na tranzytowej trasie łączącej granicę z Niemcami, aglomerację wrocławską i południe kraju. Skala zamierzenia – łącznie ponad 160 km rozbudowy i nowych dróg w jednym województwie – czyni je jednym z największych drogowych programów inwestycyjnych na Dolnym Śląsku, choć pozostaje ono na etapie decyzji środowiskowych i dokumentacji projektowej, a ostateczny termin realizacji i budżet nie zostały jeszcze przesądzone.
Źródła:
  - Mamy już pierwszą decyzję środowiskową dla rozbudowy A4 Krzyżowa – Legnica (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad – Oddział Wrocław (gov.pl), 2026-01): https://www.gov.pl/web/gddkia-wroclaw/mamy-juz-pierwsza-decyzje-srodowiskowa-dla-rozbudowy-a4-krzyzowa---legnica
  - A4 Legnica Południe – Wrocław Wschód / węzeł Stary Śleszów i S5 Sobótka – Bolków (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/gddkia/a4-legnica-poludnie-z-wezlem--wroclaw-wschod-bez-wezlawezel-stary-sleszow-z-wezlem
  - Rozbudowa autostrady A4 na odcinku Krzyżowa – Legnica (STEŚR) (GDDKiA / Transprojekt-Warszawa): https://a4-krzyzowa-legnica-stesr.pl/

## Rozbudowa i modernizacja Portu Lotniczego Poznań-Ławica
URL: https://projektometr.pl/projekt/rozbudowa-i-modernizacja-portu-lotniczego-poznan-lawica
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 1.3 mld zł | Inwestor: Port Lotniczy Poznań-Ławica Sp. z o.o.
Kalendarium: plan 2027
Opis: Wieloletni program inwestycyjny Portu Lotniczego Poznań-Ławica o łącznej wartości ok. 1,274 mld zł, obejmujący modernizację i rozbudowę infrastruktury terminalowej oraz lotniskowej. Na rozbudowę terminali przewidziano ok. 600 mln zł (w tym rozbudowa hali check-in o ok. 1360 m²), na nową płytę postojową dla samolotów ok. 160 mln zł, a na inwestycje w odnawialne źródła energii ok. 356 mln zł, w tym tzw. wzorzec wodorowy - hub wytwarzający wodór z elektrolizy zasilanej energią z fotowoltaiki. W 2025 r. trwały prace modernizacyjne (m.in. nad Centralną Strefą Kontroli Bezpieczeństwa), a w listopadzie 2025 r. ogłoszono przetarg na dokumentację rozbudowy hali check-in, której oddanie zaplanowano przed sezonem wysokim 2027 r.
Znaczenie: Program ma zwiększyć przepustowość i komfort obsługi rosnącego ruchu w Poznaniu (w 2024 r. lotnisko obsłużyło ok. 3,6 mln pasażerów), tworząc nowe miejsca postojowe dla samolotów oraz powiększoną halę check-in. Wyróżniającym elementem, nietypowym dla polskiego regionalnego portu lotniczego, jest komponent energetyczny za ok. 356 mln zł obejmujący odnawialne źródła energii oraz hub wodorowy, co wpisuje inwestycję w transformację energetyczną lotnictwa.
Źródła:
  - "Lotnisko między Berlinem a Warszawą zawsze będzie mieć trudno" (Rynek Lotniczy): https://www.rynek-lotniczy.pl/wiadomosci/34lotnisko-miedzy-berlinem-a-warszawa-zawsze-bedzie-miec-trudno34-23851.html
  - Terminal poznańskiego lotniska będzie rozbudowany. Ogłoszono przetarg (Pasazer.com, 2025-11): https://www.pasazer.com/news/469033/terminal,poznanskiego,lotniska,bedzie,rozbudowany,ogloszono,przetarg.html
  - Przebudowa 2025 - Port Lotniczy Poznań-Ławica (Port Lotniczy Poznań-Ławica, 2025): https://poznanairport.pl/aktualnosci/biznes/przebudowa-2025/
  - Port lotniczy Poznań-Ławica - rozbudowa i modernizacja infrastruktury lotniskowej i portowej (Mapa Dotacji UE (gov.pl)): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/688706/?lang=en
  - Rozbudowa lotniska Ławica w Poznaniu za ponad miliard złotych. Znamy więcej szczegółów (Głos Wielkopolski): https://gloswielkopolski.pl/lotnisko-w-poznaniu-szykuje-sie-do-wielkiej-rozbudowy-za-ponad-miliard-zlotych-znamy-coraz-wiecej-szczegolow/ar/c1p2-28939901

## Rozbudowa infrastruktury chmurowej i AI Microsoft w Polsce
URL: https://projektometr.pl/projekt/rozbudowa-infrastruktury-chmurowej-i-ai-microsoft-w-polsce
Status: w budowie | Etap: ogłoszony | Koszt (wg etapu, nom.): 2.8 mld zł | Inwestor: Microsoft
Kalendarium: ogł. 2025-02-17, plan 2026-06
Opis: Program inwestycyjny Microsoftu ogłoszony 17 lutego 2025 r., zakładający wydatek 2,8 mld zł do końca czerwca 2026 r. na rozbudowę hiperskalowej infrastruktury chmurowej i sztucznej inteligencji w Polsce. Środki mają wesprzeć rozwój istniejących kampusów centrów danych regionu Azure Poland Central pod Warszawą oraz poszerzyć zakres usług Azure. Inwestycji towarzyszy program szkoleniowy dla miliona osób oraz współpraca z resortem obrony narodowej w obszarze cyberbezpieczeństwa. Ogłoszenie zaprezentowali Brad Smith i premier Donald Tusk.
Znaczenie: Rozbudowa ma zwiększyć moc obliczeniową dostępną dla obciążeń AI i chmurowych w regionie Azure Poland Central, pierwszym hiperskalowym regionie chmury w Europie Środkowo-Wschodniej. Towarzyszący program szkoleniowy obejmuje milion polskich pracowników informatycznych, nauczycieli, wykładowców i programistów, a współpraca z resortem obrony narodowej ma wzmocnić krajowe cyberbezpieczeństwo.
Źródła:
  - Microsoft ogłasza inwestycję 2,8 mld zł w infrastrukturę chmurową, sztuczną inteligencję, umiejętności oraz cyberbezpieczeństwo w Polsce (Microsoft, 2025-02-17): https://news.microsoft.com/pl-pl/2025/02/17/microsoft-oglasza-inwestycje-28-mld-zl-w-infrastrukture-chmurowa-sztuczna-inteligencje-umiejetnosci-oraz-cyberbezpieczenstwo-w-polsce/
  - Microsoft announces a PLN 2.8 billion investment in cloud and AI infrastructure, skilling and cybersecurity in Poland (Microsoft, 2025-02-17): https://news.microsoft.com/pl-pl/2025/02/17/microsoft-announces-a-pln-2-8-billion-investment-in-cloud-and-ai-infrastructure-skilling-and-cybersecurity-in-poland/
  - Microsoft launches its first datacenter region in Poland (Microsoft News Centre Europe, 2023-04-26): https://news.microsoft.com/europe/2023/04/26/microsoft-launches-its-first-datacenter-region-in-poland-bringing-new-opportunities-to-develop-the-digital-economy/
  - Microsoft to invest $704m into expanding Polish data centers (DataCenterDynamics, 2025-02-17): https://www.datacenterdynamics.com/en/news/microsoft-to-invest-704m-into-expanding-polish-data-centers/

## Rozbudowa Kraków Airport (Nowy Plan Inwestycyjny: terminal etap I + nowa droga startowa)
URL: https://projektometr.pl/projekt/rozbudowa-krakow-airport-nowy-plan-inwestycyjny-terminal-eta
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 4.2 mld zł | Inwestor: Kraków Airport – Międzynarodowy Port Lotniczy im. Jana Pawła II Kraków-Balice sp. z o.o.
Kalendarium: start 2026-05-13, plan 2032
Opis: Nowy Plan Inwestycyjny Kraków Airport (Międzynarodowy Port Lotniczy im. Jana Pawła II Kraków-Balice) obejmuje 19 zadań o łącznej wartości ok. 4,2 mld zł i jest największym programem rozbudowy w historii lotniska w Balicach. Kluczowym elementem jest budowa nowej części terminalu pasażerskiego (T6) o powierzchni blisko 45 tys. m², z 11 nowymi gate'ami, 54 kabinami kontroli paszportowej i 20 bramkami ABC. Umowę na rozbudowę terminalu, o wartości 537,7 mln zł, podpisano 13 maja 2026 r. z wykonawcą Mostostal Warszawa SA; oddanie nowej części do użytku planowane jest na połowę 2029 r. Plan przewiduje także budowę nowej drogi startowej oraz modernizację płyty postojowej i infrastruktury lotniskowej. Wszystkie etapy programu mają zostać zrealizowane do 2032 r.
Znaczenie: Rozbudowa ma odpowiedzieć na przeciążenie Kraków Airport – drugiego co do wielkości portu lotniczego w Polsce i największego regionalnego. Po oddaniu nowej części terminalu (ok. 2029 r.) lotnisko ma obsługiwać do 16 mln pasażerów rocznie, a po zakończeniu wszystkich etapów do 2032 r. ponad 20 mln. Nowa droga startowa i modernizacja płyty postojowej mają usunąć bariery infrastrukturalne ograniczające dalszy wzrost ruchu w Balicach.
Źródła:
  - Rusza rozbudowa terminalu pasażerskiego Kraków Airport (Ministerstwo Infrastruktury (gov.pl), 2026-05-13): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/rusza-rozbudowa-terminalu-pasazerskiego-krakow-airport
  - Wielka rozbudowa Kraków Airport! Ponad pół miliarda na terminal (Obserwator Logistyczny, 2026-05-13): https://obserwatorlogistyczny.pl/2026/05/13/wielka-rozbudowa-krakow-airport-ponad-pol-miliarda-na-terminal/
  - Budowa terminala lotniska w Krakowie na start. Podpisują umowę z wykonawcą (Architektura Murator Plus, 2026-05-13): https://architektura.muratorplus.pl/realizacje/budowa-terminala-lotniska-w-krakowie-na-start-podpisuja-umowe-z-wykonawca-moga-wreszcie-ruszyc-prace-aa-h2Rp-Jafr-XaLw.html
  - Kraków Airport ogłasza rekordowy plan inwestycyjny. 19 zadań za ok. 4,2 mld zł (KRKnews, 2026-02-10): https://krknews.pl/krakow-airport-oglasza-rekordowy-plan-inwestycyjny-19-zadan-za-ok-42-mld-zl/

## Rozbudowa Portu Lotniczego Warszawa-Chopina (Terminal A)
URL: https://projektometr.pl/projekt/rozbudowa-lotniska-chopina-warszawa
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 400 mln zł | Inwestor: Przedsiębiorstwo Państwowe „Porty Lotnicze” (PPL)
Kalendarium: start 2012-09, oddano 2015-05
Efekt: dostarczone
Opis: Przebudowa i modernizacja Portu Lotniczego im. Fryderyka Chopina w Warszawie (Okęcie), w wyniku której dawny Terminal 1 — o charakterystycznym buraczkowym dachu — został zintegrowany z nowszą częścią terminala w jeden obiekt nazwany Terminalem A. Przebudowę starej części terminala rozpoczęto we wrześniu 2012 roku, po piłkarskich mistrzostwach Europy Euro 2012, i prowadzono przez ok. 2,5 roku, do kwietnia 2015 roku; zmodernizowaną część oddano do użytku w maju 2015 roku. Obiekt liczy siedem kondygnacji o powierzchni 60 tys. m², z 48 stanowiskami odprawy biletowo-bagażowej i 6 stanowiskami samoobsługowymi; po połączeniu z użytkowaną wcześniej częścią cały Terminal A ma ok. 154,5 tys. m², a jego przepustowość oceniano na ok. 20 mln pasażerów rocznie. Inwestycja kosztowała ok. 400 mln zł netto i była częściowo finansowana ze środków Unii Europejskiej (Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2007–2013). Generalnym wykonawcą było konsorcjum HOCHTIEF Polska i HOCHTIEF Solutions AG. Zarządcą lotniska jest Przedsiębiorstwo Państwowe „Porty Lotnicze” (PPL).
Znaczenie: Zmodernizowany Terminal A stał się głównym i najnowocześniejszym terminalem pasażerskim Lotniska Chopina — największego portu lotniczego w Polsce — o przepustowości ocenianej na ok. 20 mln pasażerów rocznie. Rozbudowa zapewniła bezpośrednie, podziemne połączenie hali przylotów ze stacją kolejową Warszawa Lotnisko Chopina, zwiększyła liczbę stanowisk odprawy i punktów kontroli bezpieczeństwa oraz udostępniła przeszkloną taras widokowy. Na dachu zmodernizowanej części zainstalowano ogniwa fotowoltaiczne o powierzchni ok. 7 tys. m². Inwestycję, zrealizowaną przez konsorcjum HOCHTIEF, nagrodzono tytułem Budowy Roku.
Źródła:
  - Lotnisko Chopina w Warszawie (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Lotnisko_Chopina_w_Warszawie
  - Modernization of Zone 1 of Terminal A of the Chopin Airport in Warsaw (HOCHTIEF Polska): https://www.hochtief.pl/en/realizacja/modernization-of-t1-terminal-of-the-chopin-airport-in-warsaw/
  - Warsaw Chopin Airport Terminal A, Warsaw (Airport Technology): https://www.airport-technology.com/projects/warsaw-chopin-airport-terminal-a-warsaw/
  - Lotnisko Chopina: Otwarcie przebudowanego terminalu wcześniej niż planowano? (Rynek Lotniczy, 2015-05-20): https://www.rynek-lotniczy.pl/wiadomosci/lotnisko-chopina-otwarcie-przebudowanego-terminalu-wczesniej-niz-planowano-49312.html
  - Lotnisko Chopina otwiera nowy terminal (zwrot.cz, 2015-05-13): https://zwrot.cz/2015/05/lotnisko-chopina-otwiera-nowy-terminal/

## Rozbudowa OUOW Żelazny Most — Kwatera Południowa
URL: https://projektometr.pl/projekt/rozbudowa-ouow-zelazny-most-kwatera-poludniowa
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.0 mld zł | Inwestor: KGHM Polska Miedź S.A.
Kalendarium: oddano 2021-11-03
Efekt: dostarczone
Opis: Budowa nowej Kwatery Południowej stanowiącej element Obiektu Unieszkodliwiania Odpadów Wydobywczych (OUOW) Żelazny Most — największego składowiska odpadów poflotacyjnych w Europie, należącego do KGHM Polska Miedź. Rozbudowa objęła prace przygotowawcze oraz budowę zapór okalających nową kwaterę i miała zapewnić ciągłość deponowania odpadów z ciągu górniczo-hutniczego KGHM na kolejne lata. Inwestycję zrealizował Budimex, a obiekt oficjalnie otwarto na przełomie 2021 roku, siedem miesięcy przed terminem mimo pandemii.
Znaczenie: Rozbudowa zabezpiecza ciągłość deponowania ok. 30 mln ton odpadów poflotacyjnych rocznie, kluczową dla nieprzerwanej pracy całego ciągu górniczo-hutniczego KGHM. Wraz z dobudowaną Kwaterą Południową obiekt zajmuje ponad 2000 ha, pozostając największym tego typu składowiskiem w Europie. Zastosowano nowy sposób budowy zapór na zewnątrz kwatery, mający poprawić bezpieczeństwo i ochronę środowiska w rejonie Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego.
Źródła:
  - Kwatera Południowa Żelaznego Mostu KGHM oficjalnie otwarta (Ministerstwo Aktywów Państwowych (gov.pl), 2021-11-03): https://www.gov.pl/web/aktywa-panstwowe/kwatera-poludniowa-zelaznego-mostu-kghm-oficjalnie-otwarta
  - KGHM otwiera Kwaterę Południową. Innowacyjne rozwiązania w trosce o bezpieczeństwo i środowisko (KGHM Polska Miedź S.A. (biuro prasowe), 2021-11-03): https://media.kghm.com/pl/informacje-prasowe/kghm-otwiera-kwatere-poludniowa-innowacyjne-rozwiazania-w-trosce-o-bezpieczenstwo-i-srodowisko
  - „Żelazny Most”: Budimex zbuduje kwaterę południową. Jest umowa (Inżynieria.com, 2018-05-08): https://inzynieria.com/geoinzynieria/wiadomosci/52290,zelazny-most-budimex-zbuduje-kwatere-poludniowa-jest-umowa
  - Żelazny Most (zbiornik odpadów) (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Żelazny_Most_(zbiornik_odpadów)
  - KGHM nie zwalnia tempa – dobiega końca pierwsza faza budowy Kwatery Południowej OUOW Żelazny Most (KGHM Polska Miedź S.A. (biuro prasowe), 2020): https://media.kghm.com/pl/informacje-prasowe/kghm-nie-zwalnia-tempa-dobiega-konca-pierwsza-faza-budowy-kwatery-poludniowej-ouow-zelazny-most
  - KGHM: Kwatera Południowa Żelaznego Mostu zabezpieczy odpady (Inżynieria.com, 2021-11-03): https://inzynieria.com/budownictwo/projekty/62792,kwatera-poludniowa-zelaznego-mostu-kghm-otwarta

## Rozbudowa Podziemnego Magazynu Gazu Wierzchowice do 2,1 mld m3
URL: https://projektometr.pl/projekt/rozbudowa-podziemnego-magazynu-gazu-wierzchowice-do-2-1-mld
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 576 mln zł | Inwestor: Grupa ORLEN
Kalendarium: ogł. 2023-08, start 2023-08-30, plan 2026
Opis: Rozbudowa największego polskiego podziemnego magazynu gazu (PMG) w Wierzchowicach na Dolnym Śląsku, prowadzona przez Grupę ORLEN. Inwestycja zwiększa pojemność czynną magazynu o 800 mln m sześc. - z dotychczasowych 1,3 mld m sześc. do 2,1 mld m sześc. Zakres prac obejmuje m.in. odwierty nowych otworów oraz rozbudowę infrastruktury zatłaczania i odbioru gazu; moc zatłaczania ma wzrosnąć o jedną trzecią do 19,2 mln m sześc. na dobę, a moc odbioru o 66 proc. do 24 mln m sześc. na dobę. Prace rozpoczęto w sierpniu 2023 r. od wiercenia pierwszego otworu, a zakończenie zaplanowano na przełomie 2025 i 2026 r. Szacowany koszt inwestycji to ok. 576 mln zł. Po zakończeniu łączna pojemność krajowych magazynów gazu wzrośnie o ok. 25 proc. i przekroczy 4 mld m sześc.
Znaczenie: Rozbudowa zwiększa pojemność czynną PMG Wierzchowice do 2,1 mld m sześc., dzięki czemu obiekt będzie dysponował około połową krajowych zdolności magazynowych gazu. Łączna pojemność polskich magazynów wzrośnie o ok. 25 proc. i przekroczy 4 mld m sześc., co wzmacnia bezpieczeństwo energetyczne kraju. Wyższa moc zatłaczania (do 19,2 mln m sześc./dobę) i odbioru (do 24 mln m sześc./dobę) poprawia elastyczność zarządzania zapasami gazu w okresach szczytowego zapotrzebowania.
Źródła:
  - ORLEN stawia na bezpieczeństwo – rusza największa inwestycja w krajowe magazyny gazu (ORLEN S.A. (komunikat prasowy), 2023-08): https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/media/komunikaty-prasowe/archiwum/2023/Sierpien-2023/ORLEN-stawia-na-bezpieczenstwo--rusza-najwieksza-inwestycja--w-krajowe-magazyny-gazu
  - Orlen zaczyna rozbudowę magazynu gazu Wierzchowice (Polska Agencja Prasowa (PAP), 2023-08-30): https://www.pap.pl/aktualnosci/orlen-zaczyna-rozbudowe-magazynu-gazu-wierzchowice
  - Rozpoczęła się rozbudowa kluczowego obiektu gazowego w kraju (WNP.pl (Wirtualny Nowy Przemysł), 2023-08-30): https://www.wnp.pl/energia/rozpoczela-sie-rozbudowa-kluczowego-obiektu-gazowego-w-kraju,746089.html
  - Orlen rozpoczął rozbudowę Podziemnego Magazynu Gazu w Wierzchowicach (StrefaInwestorow.pl, 2023-08-30): https://strefainwestorow.pl/wiadomosci/20230830/orlen-rozpoczal-rozbudowe-podziemnego-magazynu-gazu-w-wierzchowicach
  - Orlen rusza z rozbudową magazynu gazu w Wierzchowicach do 2,1 mld m3 (WysokieNapiecie.pl, 2023-08-30): https://wysokienapiecie.pl/krotkie-spiecie/orlen-rusza-z-rozbudow-magazynu-gazu-w-wierzchowicach-do-2-1-mld-m3/

## Rozbudowa Portu Lotniczego Warszawa-Modlin (etap I i II)
URL: https://projektometr.pl/projekt/rozbudowa-portu-lotniczego-warszawa-modlin-etap-i-i-ii
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 500 mln zł | Inwestor: Mazowiecki Port Lotniczy Warszawa-Modlin sp. z o.o.
Kalendarium: b/d
Opis: Program rozbudowy Portu Lotniczego Warszawa-Modlin (Mazowiecki Port Lotniczy Warszawa-Modlin, ok. 37 km od centrum Warszawy) zakłada zwiększenie przepustowości portu do 7-8 mln pasażerów rocznie, wobec ok. 3,5 mln obsłużonych w 2023 r. Pierwszy etap, wyceniony na blisko 500 mln zł, obejmuje rozbudowę terminala od strony zachodniej i wschodniej (podwojenie liczby bramek z czterech do ośmiu), modernizację sortowni bagażu, dróg kołowania oraz dokończenie parkingów. Równolegle, wobec gwałtownego wzrostu ruchu (w styczniu 2026 r. port odprawił ok. 218 tys. pasażerów, o 96 proc. więcej rok do roku), lotnisko realizuje dodatkowy, tymczasowy terminal o konstrukcji stalowej z dachem membranowym za ok. 5,4 mln zł, planowany do oddania przed sezonem wakacyjnym 2026 r.
Znaczenie: Rozbudowa odpowiada na dynamiczny wzrost ruchu w Modlinie, będącym w 2026 r. jednym z najszybciej rosnących polskich lotnisk. Docelowo pierwszy etap podniesie przepustowość do 7-8 mln pasażerów rocznie, czyli mniej więcej dwukrotność ruchu z 2023 r. (ok. 3,5 mln). Kolejne etapy rozważane są w dłuższej perspektywie z celem rzędu kilkunastu do dwudziestu milionów pasażerów rocznie. Inwestycji towarzyszy poprawa dostępności komunikacyjnej portu, w tym węzeł z drogi ekspresowej S7 oraz planowana linia kolejowa do stacji Modlin-Lotnisko.
Źródła:
  - W pierwszym etapie rozbudowa lotniska w Modlinie będzie kosztować ok. 500 mln zł (WNP.pl, 2024-12): https://www.wnp.pl/logistyka/w-pierwszym-etapie-rozbudowa-lotniska-w-modlinie-bedzie-kosztowac-ok-500-mln-zl,897350.html
  - 500 mln złotych pochłonie I etap rozbudowy lotniska w Modlinie (Rynek Lotniczy, 2024-12): https://www.rynek-lotniczy.pl/wiadomosci/500-mln-zlotych-pochlonie-i-etap-rozbudowy-lotniska-w-modlinie-22935.html
  - Polskie lotnisko pochłonie 0,5 mld zł. To tylko pierwszy etap (Interia Biznes, 2024-12): https://biznes.interia.pl/gospodarka/news-polskie-lotnisko-pochlonie-0-5-mld-zl-to-tylko-pierwszy-etap,nId,7879068
  - Lotnisko w Modlinie rozbudowuje terminal. Ma być gotowy do wakacji (Money.pl, 2026-02): https://www.money.pl/gospodarka/lotnisko-w-modlinie-rozbudowuje-terminal-ma-byc-gotowy-do-wakacji-7258455879276928a.html
  - Dodatkowy terminal na lotnisku Modlin ma powstać do wakacji. Obsłuży rosnący ruch (TransInfo.pl, 2026-02): https://transinfo.pl/infoair/dodatkowy-terminal-na-lotnisku-modlin-ma-powstac-do-wakacji-obsluzy-rosnacy-ruch/
  - Rozbudują lotnisko pod Warszawą. Wiadomo, ile to będzie kosztować (Money.pl, 2024-12): https://www.money.pl/gospodarka/rozbuduja-lotnisko-pod-warszawa-wiadomo-ile-to-bedzie-kosztowac-7105044168862464a.html

## Rozbudowa Portu Lotniczego Wrocław (strefa operacyjna etap I)
URL: https://projektometr.pl/projekt/rozbudowa-portu-lotniczego-wroclaw-strefa-operacyjna-etap-i
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 377 mln zł | Inwestor: Port Lotniczy Wrocław
Kalendarium: start 2024-10, plan 2026-12
Opis: Największa inwestycja w historii wrocławskiego lotniska, obejmująca w pierwszym etapie rozbudowę strefy operacyjnej (airside): nową płytę postojową na 14 samolotów kodu C, drogę szybkiego zjazdu, nową drogę kołowania o długości 2,5 km oraz płytę do odladzania. Głównym wykonawcą jest STRABAG Infrastruktura Południe; prace zainaugurowano pod koniec października 2024 r., a ich zakończenie zaplanowano na grudzień 2026 r. Aby połączyć nową infrastrukturę z drogą startową, lotnisko zostało w całości zamknięte od 26 października do 4 grudnia 2025 r. Inwestycja o wartości niespełna 377 mln zł netto jest dofinansowana z unijnego instrumentu CEF2 kwotą 175 mln zł.
Znaczenie: Rozbudowa niemal podwaja możliwości operacyjne lotniska: nowa płyta postojowa pozwoli na jednoczesne parkowanie 28 samolotów, a docelowa przepustowość portu ma wzrosnąć do 8–10 mln pasażerów rocznie (z poziomu ok. 4–4,5 mln). Pełne zamknięcie lotniska na 40 dni (26.10–4.12.2025) było rzadkim w skali Polski precedensem, koniecznym do zintegrowania nowej infrastruktury z drogą startową.
Źródła:
  - Rozbudowa lotniska we Wrocławiu startuje. Największa inwestycja w historii; lotnisko zamknięte X–XII 2025 (Wroclaw.pl, 2025): https://www.wroclaw.pl/dla-mieszkanca/rozbudowa-lotniska-we-wroclawiu-startuje-najwieksza-inwestycja-w-historii-wroclawskie-lotnisko-zamkniete-pazdziernik-grudzien-2025
  - Zamkną jedno z najważniejszych lotnisk w Polsce. Takiej inwestycji jeszcze nie było (Money.pl, 2025): https://www.money.pl/gospodarka/zamkna-jedno-z-najwazniejszych-lotnisk-w-polsce-takiej-inwestycji-jeszcze-nie-bylo-to-skok-7082615337179712a.html
  - STRABAG rozbuduje Port Lotniczy Wrocław (STRABAG, 2024): https://www.strabag.pl/databases/internet/_public/content.nsf/web/4C5FAD5F271386F1C1258BB300334EA4
  - Rozbudowa lotniska we Wrocławiu w kluczowej fazie (Rynek Lotniczy, 2026-04-26): https://www.rynek-lotniczy.pl/wiadomosci/rozbudowa-lotniska-we-wroclawiu-w-kluczowej-fazie-zdjecia-27505.html
  - Rozbudowa lotniska przebiega zgodnie z planem. Największa inwestycja w historii Portu Lotniczego Wrocław (Wroclaw.pl, 2025): https://www.wroclaw.pl/dla-mieszkanca/przebudowa-lotniska-wroclaw-postepy-zdjecia-termin-zamkniecia-lotniska

## Rozbudowa systemu wodno-ściekowego aglomeracji warszawskiej (Czajka, faza FEnIKS)
URL: https://projektometr.pl/projekt/rozbudowa-systemu-wodno-sciekowego-warszawa-czajka-feniks
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 546 mln zł | Inwestor: Warszawskie Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w m.st. Warszawie S.A. (MPWiK)
Kalendarium: ogł. 2024-09-03, plan 2028
Opis: Faza VII programu „Zaopatrzenie w wodę i oczyszczanie ścieków w Warszawie", realizowana przez warszawskie MPWiK z dofinansowaniem z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS 2021–2027, działanie 1.3). Obejmuje 38 zadań (w tym 33 infrastrukturalne) — budowę i modernizację ponad 20 km sieci i kolektorów kanalizacyjnych w kilku dzielnicach, a w ramach etapu IV rozbudowę i modernizację systemu przesyłowego ścieków do oczyszczalni Czajka (dwa kolektory retencyjno-tranzytowe o średnicy 2 m pod Wisłą, łączące pompownie „Nowodwory" i Żerań). Umowę o dofinansowanie podpisano we wrześniu 2024 r., a zakończenie prac przewidziano na 2028 r. To odrębna, bieżąca faza FEnIKS — nie należy jej mylić z wcześniejszą Fazą VI (POIiŚ 2014–2020, ok. 1,2 mld zł, umowa z 2017 r.) ani z pierwotną rozbudową oczyszczalni Czajka zakończoną w 2012 r.
Znaczenie: Inwestycja przybliża pełne skanalizowanie aglomeracji warszawskiej zgodnie z dyrektywą 91/271/EWG, zwiększa niezawodność przesyłu ścieków do oczyszczalni Czajka i podłącza ponad 1,6 tys. nowych odbiorców do sieci kanalizacji sanitarnej. Modernizacja kluczowych kolektorów (m.in. Mokotowski Bis) metodami bezwykopowymi ogranicza ryzyko awarii układu przesyłowego pod Wisłą, którego usterki w przeszłości prowadziły do zrzutów ścieków do rzeki.
Źródła:
  - Rekordowe dofinansowanie na projekt wodno-kanalizacyjny z Funduszy Europejskich (Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), 2024-09): https://www.gov.pl/web/nfosigw/rekordowe-dofinansowanie-na-projekt-wodno-kanalizacyjny-z-funduszy-europejskich
  - Podpisanie nowej umowy w obszarze wodno-kanalizacyjnym – „Zaopatrzenie w wodę i oczyszczanie ścieków w Warszawie – Faza VII" (działanie 1.3, FEnIKS 2021–2027) (Ministerstwo Klimatu i Środowiska, 2024-09): https://www.gov.pl/web/klimat/podpisanie-nowej-umowy-w-obszarze-wodno-kanalizacyjnym---zaopatrzenie-w-wode-i-oczyszczanie-sciekow-w-warszawie---faza-vii--dzialanie-13-gospodarka-wodnosciekowa-feniks-2021-2027
  - Rekordowe dofinansowanie na projekt wodno-kanalizacyjny z Funduszy Europejskich (Teraz Środowisko, 2024-09): https://www.teraz-srodowisko.pl/aktualnosci/rekordowe-dofinansowanie-projekt-wodno-kanalizacyjny-warszawa-nfosigw-feniks-mpwik-15586.html
  - Fundusze Europejskie na rozwój systemu kanalizacji w Warszawie (Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), 2025-12): https://www.gov.pl/web/nfosigw/fundusze-europejskie-na-rozwoj-systemu-kanalizacji-w-warszawie
  - Wodociągi Warszawskie z unijnym wsparciem dla kolejnych inwestycji (Urząd m.st. Warszawy, 2024-09-03): https://um.warszawa.pl/-/wodociagi-warszawskie-z-unijnym-wsparciem-dla-kolejnych-inwestycji
  - Projekt Warszawski (MPWiK w m.st. Warszawie S.A.): https://www.mpwik.com.pl/view/projekt-warszawski

## Rozbudowa zdolności produkcyjnych Huty Stalowa Wola (Krab/Borsuk/Rak)
URL: https://projektometr.pl/projekt/rozbudowa-zdolnosci-produkcyjnych-huty-stalowa-wola-krab-bor
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 1.4 mld zł | Inwestor: Huta Stalowa Wola S.A.
Kalendarium: start 2023-06, plan 2030
Opis: Program rozbudowy i modernizacji zdolności produkcyjnych Huty Stalowa Wola S.A. (Grupa PGZ), obejmujący budowę i rozbudowę hal produkcyjnych oraz zakup maszyn w celu zwiększenia produkcji polskich systemów lądowych: bojowego wozu piechoty Borsuk, armatohaubic Krab, moździerzy samobieżnych Rak oraz podwozi gąsienicowych dla armatohaubicy K9. Łączna wartość nakładów inwestycyjnych została określona na 1.371,8 mln zł, z czego 1.242,0 mln zł pochodzi ze środków Funduszu Inwestycji Kapitałowych, a 105,8 mln zł stanowi wkład własny spółki. Pierwszą transzę dofinansowania w wysokości 600 mln zł spółka otrzymała w czerwcu 2023 r., a kolejne środki są przekazywane w latach 2025-2026. W głównym zakładzie w Stalowej Woli trwa rozbudowa hali głównej; według deklaracji spółki zdolności produkcyjne mają wzrosnąć trzykrotnie, a całość inwestycji ma zostać zrealizowana do 2030 r.
Znaczenie: Inwestycja ma kilkukrotnie zwiększyć krajowe zdolności produkcji kluczowych systemów lądowych dla Sił Zbrojnych RP, w tym pływających bojowych wozów piechoty Borsuk (docelowo do 100 sztuk rocznie) oraz armatohaubic Krab (do 50 sztuk rocznie). Wzmacnia to zdolności Grupy PGZ do realizacji dużych kontraktów zbrojeniowych i uniezależnia dostawy sprzętu pancernego od producentów zagranicznych.
Źródła:
  - Inwestycje współfinansowane ze środków Funduszu Inwestycji Kapitałowych (Huta Stalowa Wola S.A.): https://www.hsw.pl/inwestycje-wspolfinansowane-ze-srodkow-funduszu-inwestycji-kapitalowych/
  - 600 mln PLN na rozbudowę zdolności produkcyjnych Huty Stalowa Wola S.A. (ZBiAM, 2023-06): https://zbiam.pl/600-mln-pln-na-rozbudowe-zdolnosci-produkcyjnych-huty-stalowa-wola-s-a/
  - Premier: ponad miliard dla Huty Stalowa Wola. Więcej Krabów, Borsuków i Raków (Defence24, 2023-02-15): https://defence24.pl/przemysl/premier-ponad-miliard-dla-huty-stalowa-wola-wiecej-krabow-borsukow-i-rakow
  - HSW inwestuje w przyszłość (Polska Zbrojna, 2025-03-28): https://www.polska-zbrojna.pl/home/ArticleShow/43568
  - Huta Stalowa Wola – stabilny rozwój i wzrost produkcji (ZBiAM, 2025-04-15): https://zbiam.pl/huta-stalowa-wola-stabilny-rozwoj-i-wzrost-produkcji/

## Rozbudowa zdolności produkcyjnych MESKO S.A.
URL: https://projektometr.pl/projekt/rozbudowa-zdolnosci-produkcyjnych-mesko-s-a
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 887 mln zł | Inwestor: MESKO S.A. (Polska Grupa Zbrojeniowa)
Kalendarium: start 2024, plan 2028
Opis: Program rozbudowy i modernizacji zdolności produkcyjnych spółki MESKO S.A. (Grupa PGZ), sfinansowany kwotą blisko 887 mln zł z Funduszu Inwestycji Kapitałowych. Inwestycja, realizowana jako Projekt 155, ma zwiększyć krajową produkcję korpusów i kompletów amunicji artyleryjskiej kalibru 155 mm oraz wzmocnić potencjał grupy amunicyjnej MESKO. Prace obejmują zakłady w Skarżysku-Kamiennej, Kraśniku, Pionkach i Bolechowie i wpisują się w program Narodowej Rezerwy Amunicyjnej.
Znaczenie: Inwestycja ma zwiększyć zdolności produkcyjne MESKO S.A. do poziomu 100 tys. sztuk amunicji 155 mm rocznie, a całej grupy amunicyjnej MESKO nawet do 180 tys. sztuk rocznie do 2028 r. To kluczowy element budowy strategicznej samowystarczalności Polski w produkcji najbardziej poszukiwanej w NATO amunicji artyleryjskiej oraz filar programu Narodowej Rezerwy Amunicyjnej.
Źródła:
  - MESKO bije kolejne rekordy – Projekty 400, 44,7, 155, PIORUN i program NAREW napędzają miliardowe inwestycje i wzrost produkcji (Sektor Obronny): https://sektorobronny.pl/mesko-bije-kolejne-rekordy-projekty-400-447-155-piorun-i-program-narew-napedzaja-miliardowe-inwestycje-i-wzrost-produkcji/
  - MESKO S.A. zwiększa produkcję amunicji 155 mm. Inwestycja za blisko 887 mln zł wzmocni polski przemysł obronny (Portal Obronny): https://portalobronny.se.pl/przemysl-zbrojeniowy/mesko-s-a-zwieksza-produkcje-amunicji-155-mm-inwestycja-za-blisko-887-mln-zl-wzmocni-polski-przemysl-obronny-aa-QcXC-hpUw-DuqW.html
  - Niemal miliard złotych dla Mesko. Firma ma zwiększyć produkcję kluczowej amunicji (WNP.pl, 2025-08-21): https://www.wnp.pl/bezpieczenstwo/niemal-miliard-zlotych-dla-mesko-firma-ma-zwiekszyc-produkcje-kluczowej-amunicji,976144.html
  - 3 mld zł z Funduszu Inwestycji Kapitałowych na program Narew zyskają 4 podmioty z Polskiej Grupy Zbrojeniowej (Portal Obronny): https://portalobronny.se.pl/przemysl-zbrojeniowy/3-mld-zl-z-funduszu-inwestycji-kapitalowych-na-program-narew-zyskaja-4-podmioty-z-polskiej-grupy-zbrojeniowej-aa-nsgQ-UaVm-bCBR.html
  - Więcej podmiotów zaangażowanych w program Narodowej Rezerwy Amunicyjnej (ZBiAM): https://zbiam.pl/wiecej-podmiotow-zaangazowanych-w-program-narodowej-rezerwy-amunicyjnej/

## Rozbudowa zdolności produkcyjnych nawozów w Anwilu (Włocławek)
URL: https://projektometr.pl/projekt/rozbudowa-zdolnosci-produkcyjnych-nawozow-w-anwilu-wloclawek
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.7 mld zł | Inwestor: ANWIL S.A. (Grupa ORLEN)
Kalendarium: ogł. 2018-12, plan 2023-07, oddano 2023
Efekt: dostarczone, opóźnione, przekroczony budżet
Opis: Rozbudowa mocy produkcyjnych nawozów azotowych w zakładach ANWIL we Włocławku (Grupa ORLEN) o wartości ok. 1,7 mld zł. W ramach inwestycji powstała trzecia linia nawozowa złożona z węzła produkcji kwasu azotowego wraz z neutralizacją, węzła granulacji oraz towarzyszącej infrastruktury technicznej. Dzięki niej roczne zdolności produkcyjne spółki wzrosły o ok. 50 proc. — z 966 tys. ton do 1 461 tys. ton nawozów — a oferta poszerzyła się o cztery produkty: saletrę grubą, saletrosiarczan amonu, saletrzak z siarką i saletrzak z magnezem. Generalnym wykonawcą węzła granulacji była włoska spółka Tecnimont. Pierwotnie zakładano ukończenie w 2021 r., lecz termin był wielokrotnie przesuwany wskutek pandemii, wojny w Ukrainie i zakłóceń w łańcuchach dostaw; budowę sfinalizowano w 2023 r., a nowe produkty trafiły na rynek w sezonie wiosennym 2024 r.
Znaczenie: Największa inwestycja w historii włocławskiej spółki ANWIL, umacniająca jej pozycję jako kluczowego krajowego producenta nawozów azotowych. Zwiększenie rocznych zdolności produkcyjnych o ok. 50 proc. (do 1 461 tys. ton) i poszerzenie portfela o cztery nowe rodzaje nawozów wzmocniło krajowe bezpieczeństwo w zaopatrzeniu rolnictwa w nawozy. Inwestycja zapewniła ok. 200 dodatkowych miejsc pracy w regionie, dla którego ANWIL jest największym pracodawcą.
Źródła:
  - Anwil - inwestycja w nawozy o wartości 1,3 mld zł (Chemia i Biznes, 2018-12-14): https://www.chemiaibiznes.com.pl/artykuly/anwil-inwestycja-w-nawozy-o-wartosci-1-3-mld-zl
  - Rozbudowa zdolności produkcyjnych nawozów w Anwilu zakończy się w VI '23 (Bankier.pl, 2022-10): https://www.bankier.pl/wiadomosc/Rozbudowa-zdolnosci-produkcyjnych-nawozow-w-Anwilu-zakonczy-sie-w-VI-23-PKN-Orlen-8419281.html
  - Rozbudowa nawozowych mocy produkcyjnych ANWILU na finalnym etapie realizacji (ANWIL (Grupa ORLEN), 2022-10): https://anwil.orlen.pl/pl/o-firmie/Dla-mediow/aktualnosci/2022/Pazdziernik-2022/Rozbudowa-nawozowych-mocy-produkcyjnych-ANWILU-na-finalnym-etapie-realizacji
  - Anwil zwiększy produkcję nawozów o 50 procent. Trzecia linia produkcyjna rozbudowana (Polskie Radio PiK, 2023-09-27): https://www.radiopik.pl/5,113296,anwil-zwiekszy-produkcje-nawozow-o-50-procent-trzecia-linia-produkcyjna-rozbudowana
  - Anwil z Grupy Orlen finalizuje budowę trzeciej linii do produkcji nawozów azotowych (Polskie Radio 24, 2023-09-27): https://polskieradio24.pl/artykul/3249834,anwil-z-grupy-orlen-finalizuje-budowe-trzeciej-linii-do-produkcji-nawozow-azotowych
  - ANWIL na rynku nawozowym (Chemia i Biznes, 2025-06-17): https://www.chemiaibiznes.com.pl/artykuly/anwil-na-rynku-nawozowym

## Rozbudowa zdolności produkcyjnych ZM Dezamet (amunicja 155 mm)
URL: https://projektometr.pl/projekt/rozbudowa-zdolnosci-produkcyjnych-zm-dezamet-amunicja-155-mm
Status: w budowie | Etap: ogłoszony | Koszt (wg etapu, nom.): 1.4 mld zł | Inwestor: Zakłady Metalowe „Dezamet" S.A. (Polska Grupa Zbrojeniowa)
Kalendarium: ogł. 2025-07-02
Opis: Rozbudowa potencjału produkcyjnego Zakładów Metalowych „Dezamet" S.A. w Nowej Dębie (województwo podkarpackie), spółki należącej do Polskiej Grupy Zbrojeniowej, ukierunkowana na produkcję amunicji artyleryjskiej wielkiego kalibru 155 mm. Inwestycja jest finansowana dofinansowaniem w kwocie 1 358 000 000 zł z Funduszu Inwestycji Kapitałowych zarządzanego przez Ministerstwo Aktywów Państwowych, uruchomionym w ramach pakietu ponad 2,4 mld zł dla czterech spółek amunicyjnych PGZ (obok Mesko, Nitro-Chem i Gamrat). Alokacja dla Dezametu ogłoszona 2 lipca 2025 r. jest największą pojedynczą częścią tego pakietu.
Znaczenie: Rozbudowa Dezametu ma zwielokrotnić krajowe zdolności wytwarzania amunicji artyleryjskiej 155 mm i uniezależnić Polskę od zagranicznych dostawców w tym segmencie. Według deklaracji spółki i PGZ celem jest trzykrotne zwiększenie rocznej produkcji pocisków kal. 155 mm – z około 50 tys. do 150 tys. sztuk. Zakład w Nowej Dębie pozycjonowany jest jako jedno z centrów odbudowy zapasów amunicji w ramach programu Narodowej Rezerwy Amunicyjnej.
Źródła:
  - 2,4 mld zł dla PGZ na dofinansowanie produkcji amunicji 155 mm (Ministerstwo Aktywów Państwowych (gov.pl), 2025-07-02): https://www.gov.pl/web/aktywa-panstwowe/24-mld-zl-dla-pgz-na-dofinansowanie-produkcji-amunicji-155-mm
  - Prawie półtora miliarda złotych dla Dezametu. Nowa Dęba sercem polskiej produkcji amunicji (Teraz Nowa Dęba, 2025-07-03): https://teraznowadeba.pl/prawie-poltora-miliarda-zlotych-dla-dezametu-nowa-deba-sercem-polskiej-produkcji-amunicji/
  - Polska zostaje producentem 155 mm. Nowa fabryka zmienia układ sił (Spider's Web, 2025-07): https://spidersweb.pl/2025/07/polska-zostaje-producentem-amunicji-155-mm-nowa-fabryka.html
  - 600 mln zł na inwestycje w amunicję wciąż czeka. Kto może je pozyskać (Radar (Rzeczpospolita), 2025): https://radar.rp.pl/modernizacja-sil-zbrojnych/art43040651-600-mln-zl-na-inwestycje-w-amunicje-wciaz-czeka-kto-moze-je-pozyskac
  - Fundusz Inwestycji Kapitałowych – 4 podmioty z Polskiej Grupy Zbrojeniowej (Portal Obronny, 2025): https://portalobronny.se.pl/przemysl-zbrojeniowy/3-mld-zl-z-funduszu-inwestycji-kapitalowych-na-program-narew-zyskaja-4-podmioty-z-polskiej-grupy-zbrojeniowej-aa-nsgQ-UaVm-bCBR.html

## Nowy blok węglowy 900 MW w Elektrowni Rybnik (EDF, zaniechany)
URL: https://projektometr.pl/projekt/rybnik-power-plant-new-900-mw-coal-unit-edf-abandoned
Status: anulowane | Etap: przetarg | Koszt (wg etapu, nom.): 7.4 mld zł | Inwestor: Elektrownia Rybnik S.A. (grupa EDF)
Kalendarium: ogł. 2011, plan 2018
Efekt: porzucone
Opis: Planowany nowy blok energetyczny o mocy ok. 900 MW (w części źródeł 910 MW) opalany węglem kamiennym z możliwością współspalania biomasy, w należącej do francuskiej grupy EDF Elektrowni Rybnik na Śląsku. Blok miał wykorzystywać technologię na parametry nadkrytyczne o sprawności ok. 45% i produkować do ok. 8–10% energii ze współspalania biomasy, zastępując cztery starsze bloki. 5 grudnia 2011 roku Alstom podpisał kontrakt z Elektrownią Rybnik o wartości ok. 900 mln euro na dostawę urządzeń (kocioł z systemem nawęglania oraz kompletna maszynownia — turbina parowa, generator i urządzenia pomocnicze). Łączną wartość inwestycji szacowano na ok. 1,8 mld euro w ciągu sześciu lat, a uruchomienie bloku zaplanowano pierwotnie na 2017 rok (później do 2018 roku). Na skutek zmian w obowiązującym prawie projekt został wstrzymany na czas nieokreślony i nigdy nie został zrealizowany; równocześnie EDF ogłosił, że wyda ok. 300 mln euro na modernizację istniejących bloków. Na terenie elektrowni powstaje później blok gazowo-parowy (blok 9, 882 MW), który ma zastąpić jednostki węglowe.
Znaczenie: Blok 900 MW w Rybniku miał być jedną z największych planowanych inwestycji w nowe moce węglowe w Polsce w tamtym okresie i modernizacyjnym filarem należącej do EDF elektrowni, z kontraktem Alstom o wartości ok. 900 mln euro i łącznym nakładem szacowanym na ok. 1,8 mld euro. Zmiany w otoczeniu prawnym doprowadziły do bezterminowego wstrzymania projektu, który ostatecznie nie powstał; zamiast niego EDF zainwestował w modernizację istniejących bloków, a kierunek rozwoju elektrowni przesunął się w stronę gazu (blok gazowo-parowy 882 MW mający zastąpić jednostki węglowe).
Powód niepowodzenia: Planowany blok węglowy o mocy ok. 900 MW (w części źródeł 910 MW) w należącej do EDF Elektrowni Rybnik nie został zrealizowany. Po podpisaniu 5 grudnia 2011 roku kontraktu z Alstomem (ok. 900 mln euro) na dostawę urządzeń, przy łącznym nakładzie szacowanym na ok. 1,8 mld euro i planowanym uruchomieniu w 2017–2018 roku, na skutek zmian w obowiązującym prawie projekt został wstrzymany na czas nieokreślony. Ostatecznie blok nigdy nie powstał; EDF zapowiedział wydanie ok. 300 mln euro na modernizację istniejących bloków, a na terenie elektrowni powstaje blok gazowo-parowy (blok 9, 882 MW) mający zastąpić jednostki węglowe. Nie ma publicznie udokumentowanej informacji o wysokości poniesionych kosztów utopionych.
Źródła:
  - Elektrownia Rybnik: nowy blok za 1,8 mld euro (nettg.pl, 2011-12-05): https://nettg.pl/elektrownia-rybnik-nowy-blok-za-1-8-mld-euro
  - Alstom ma kontrakt z Elektrownią Rybnik o wartości ok. 900 mln euro (Wirtualna Polska (finanse.wp.pl), 2011-12-05): https://finanse.wp.pl/alstom-ma-kontrakt-z-elektrownia-rybnik-o-wartosci-ok-900-mln-euro-6116758114281089a
  - Alstom podpisał kontrakt z Elektrownią Rybnik (wnp.pl, 2011-12-05): https://www.wnp.pl/energia/alstom-podpisal-kontrakt-z-elektrownia-rybnik,157051.html
  - Elektrownia Rybnik (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Elektrownia_Rybnik
  - EDF wstrzymuje budowę bloku 900 MW w Elektrowni Rybnik (wnp.pl, 2012-12-19): https://www.wnp.pl/energia/edf-wstrzymuje-budowe-bloku-900-mw-w-elektrowni-rybnik,186296.html

## S1 obejście Węgierskiej Górki (Przybędza - Milówka)
URL: https://projektometr.pl/projekt/s1-obejscie-wegierskiej-gorki-przybedza-milowka
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.4 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: oddano 2025-10
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Górski odcinek drogi ekspresowej S1 o długości 8,5 km omijający Węgierską Górkę na trasie Przybędza - Milówka w Beskidach. Inwestycja objęła dwa dwunawowe tunele drogowe o łącznej długości ok. 1,8 km (ok. 830 m przez masyw Baraniej Góry i ok. 1000 m przez Białożyński Groń), pięć estakad oraz trzy mosty, a także węzły Przybędza i Milówka. Odcinek domknął ostatnią lukę korytarza S1 w stronę granicy ze Słowacją i został oddany do ruchu w październiku 2025 r.
Znaczenie: Odcinek zamyka ostatnią lukę drogi ekspresowej S1 w Beskidach na ciągu w stronę przejścia granicznego ze Słowacją, wyprowadzając ruch tranzytowy z centrum Węgierskiej Górki. Dawna droga krajowa DK1 na tym odcinku traci status drogi krajowej i przechodzi w zarząd województwa śląskiego, co odciąża lokalną sieć. Dzięki tunelom i estakadom trasa poprawia płynność i bezpieczeństwo ruchu w trudnym górskim terenie.
Źródła:
  - Obejście Węgierskiej Górki oddane do ruchu (Ministerstwo Infrastruktury, 2025-10): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/obejscie-wegierskiej-gorki-oddane-do-ruchu
  - Tunelami przez góry, estakadami nad dolinami (GDDKiA Katowice, 2025-10): https://www.gov.pl/web/gddkia-katowice/tunelami-przez-gory-estakadami-nad-dolinami
  - 23 października ruszy obejście Węgierskiej Górki (Projekt S1, 2025-10-18): https://projekts1.pl/2025/10/18/23-pazdziernika-ruszy-obejscie-wegierskiej-gorki-to-najdrozsza-i-najpiekniejsza-trasa-w-polsce/
  - Obejście Węgierskiej Górki z opóźnieniem. Kiedy S1 w Beskidach będzie gotowa? (Murator Plus): https://www.muratorplus.pl/inwestycje/inwestycje-publiczne/obejscie-wegierskiej-gorki-z-opoznieniem-kiedy-s1-w-beskidach-bedzie-gotowa-aa-ipa8-D7pa-Ne4u.html
  - Ponad 2 mln przejazdów na S1 obejściem Węgierskiej Górki (NBI (Nowoczesne Budownictwo Inżynieryjne), 2026-05-14): https://nbi.com.pl/wiadomosci/ponad-2-mln-przejazdow-na-s1-obejsciem-wegierskiej-gorki/

## Droga ekspresowa S17 Warszawa (Zakręt) – Kurów Zachód (część trasy Warszawa – Lublin)
URL: https://projektometr.pl/projekt/s17-expressway-warsaw-lublin
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 4.0 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad
Kalendarium: start 2015-10, oddano 2020
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Budowa nowego ok. 100-kilometrowego odcinka drogi ekspresowej S17 na trasie Warszawa – Lublin, pomiędzy węzłem Zakręt (Warszawa Wschód) a węzłem Kurów Zachód, prowadzona przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad w formule „projektuj i buduj”. Pierwsze umowy na projekt i budowę poszczególnych odcinków podpisano w październiku 2015 r. (m.in. 13,2 km Skrudki – Kurów Zachód z Mota-Engil Central Europe za ok. 270,8 mln zł), a odcinek Zakręt – Lubelska zakontraktowano 22 listopada 2017 r. Łączne koszty budowy trasy pomiędzy węzłami Zakręt i Kurów Zachód to blisko 4 mld zł, z czego blisko 2,1 mld zł stanowiło dofinansowanie unijne z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Zasadnicza część trasy (ok. 71 km od obwodnicy Kołbieli do Kurowa Zachód) została oddana do użytku w 2019 r.: 19 czerwca 2019 r. odcinek Skrudki – Kurów Zachód, 4 lipca 2019 r. odcinek Garwolin – Ryki Północ, 6 września 2019 r. odcinek do węzła Skrudki oraz 23 grudnia 2019 r. odcinek Kołbiel – Garwolin. Odcinek Warszawa (Lubelska) – Kołbiel oddano w lipcu 2020 r., domykając ekspresowy przejazd z Warszawy do Lublina, natomiast końcowy 2,5-kilometrowy węzeł Zakręt – Lubelska (fragment Wschodniej Obwodnicy Warszawy) udostępniono w ruchu w grudniu 2022 r. i ukończono w grudniu 2023 r. Kwota blisko 4 mld zł dotyczy odcinka Zakręt – Kurów Zachód i nie obejmuje wcześniej wybudowanego fragmentu Kurów – Lublin, oddanego do użytku w latach 2013–2014.
Znaczenie: Odcinek zapewnił bezkolizyjny, ekspresowy przejazd z Warszawy do Lublina, zastępując przeciążoną drogę krajową nr 17. Stanowi kluczowy fragment ciągu S17 Warszawa – Lublin – Zamość – Hrebenne, będącego częścią europejskiej trasy E372 prowadzącej w kierunku przejścia granicznego z Ukrainą, i jednym z największych drogowych przedsięwzięć w Polsce wschodniej sfinansowanych z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.
Źródła:
  - Oddano do użytku 30 km drogi S17 na trasie Lublin–Warszawa (Polska Agencja Prasowa (PAP), 2019-07-04): https://www.pap.pl/aktualnosci/news,479001,oddano-do-uzytku-30-km-drogi-s17-na-trasie-lublin-warszawa.html
  - Szybciej z Warszawy do Lublina. Otwarto 13-km odcinek trasy S17 [MAPA] (Forsal.pl, 2019-06-19): https://forsal.pl/artykuly/1418367,szybciej-z-warszawy-do-lublina-otwarto-13km-odcinek-trasy-s17-mapa.html
  - Droga S17 Warszawa – Lublin: oddanie do użytku odcinka Kołbiel – Garwolin (Mazowiecki Urząd Wojewódzki (gov.pl), 2019-12-23): https://www.gov.pl/web/uw-mazowiecki/droga-s17-warszawa--lublin-oddanie-do-uzytku-odcinka-kolbiel--garwolin
  - Droga ekspresowa S17 (Polska) (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_ekspresowa_S17_(Polska)
  - Ponad 13 km za 270 mln zł. GDDKiA podpisała umowę na budowę części trasy S17 (Forsal.pl, 2015-10-19): https://forsal.pl/artykuly/900479,ponad-13-km-za-270-mln-zl-gddkia-podpisala-umowe-na-budowe-czesci-trasy-s17-mapa.html
  - Kiedy ruszy budowa trasy S17 Lublin-Warszawa? GDDKiA podała termin (Money.pl, 2016-10): https://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/droga-ekspresowa-s17-budowa-poczatek-termin,224,0,2172896.html

## S19 Rzeszów Południe – Babica (tunel TBM)
URL: https://projektometr.pl/projekt/s19-rzeszow-babica
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 3.0 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: start 2022-04, plan 2028-01-07
Efekt: opóźnione
Opis: Budowa 10,3-kilometrowego odcinka drogi ekspresowej S19 między węzłami Rzeszów Południe i Babica, realizowana przez GDDKiA w ciągu Via Carpatia. Kluczowym obiektem jest dwunawowy tunel o długości 2255 m, drążony maszyną TBM "Karpatka" – pierwszy taki obiekt w województwie podkarpackim. Roboty budowlane rozpoczęto w kwietniu 2022 r.; po wykryciu metanu w górotworze prace wstrzymano, a termin umowny przesunięto aneksem z jesieni 2026 r. na 7 stycznia 2028 r. Pierwszą nawę tunelu wydrążono w grudniu 2025 r., drążenie drugiej nawy trwa od czerwca 2026 r. Planowany koszt całkowity przekracza 3 mld zł, z dofinansowaniem UE (FEnIKS) blisko 1,5 mld zł.
Znaczenie: Odcinek domyka ekspresowy wylot z Rzeszowa na południe w ciągu międzynarodowego korytarza Via Carpatia. Tunel o długości 2255 m będzie pierwszym tego typu obiektem w województwie podkarpackim, a inwestycja o planowanym koszcie ponad 3 mld zł należy do najdroższych odcinków drogowych w regionie; blisko 1,5 mld zł pochodzi ze środków UE. Wykryty metan i związane z nim przeprojektowanie maszyny TBM uczyniły z projektu głośny przykład ryzyka geologicznego w polskich megaprojektach drogowych, z dwuletnim przesunięciem terminu (z 2026 na 2028 r.).
Źródła:
  - Potężne dofinansowanie budowy drogi S19 Rzeszów Południe – Babica (Podkarpacki Urząd Wojewódzki w Rzeszowie, 2026-02-20): https://rzeszow.uw.gov.pl/aktualnosci/potezne-dofinansowanie-budowy-drogi-s19-rzeszow-poludnie-babica
  - Pierwsza nawa tunelu na S19 Rzeszów Południe – Babica wydrążona (Ministerstwo Infrastruktury (gov.pl), 2025-12-10): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/pierwsza-nawa-tunelu-na-s19-rzeszow-poludnie--babica-wydrazona
  - S19 Rzeszów Południe (bez węzła) – Babica (z węzłem) (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/gddkia/s19-rzeszow-poludnie-bez-wezla---babica-z-wezlem
  - S19 Rzeszów – Babica ma być gotowa na początku 2028 r. (Rynek Infrastruktury, 2025-06-03): https://www.rynekinfrastruktury.pl/wiadomosci/drogi-i-autostrady/s19-rzeszow--babica-ma-byc-gotowy-na-poczatku-2028-r-95517.html
  - Drążenie drugiej nitki tunelu S19 w Babicy coraz bliżej (Podkarpacki Urząd Wojewódzki w Rzeszowie, 2026-02-13): https://rzeszow.uw.gov.pl/aktualnosci/drazenie-drugiej-nitki-tunelu-s19-w-babicy-coraz-blizej
  - Droga S19. Wznowiono drążenie tunelu. TBM jest już w górotworze (Inżynieria.com, 2026-06-24): https://inzynieria.com/tunele/droga_s19_tunele_na_podkarpaciu/wiadomosci/100751,droga-s19-wznowiono-drazenie-tunelu-tbm-jest-juz-w-gorotworze

## Droga ekspresowa S22 Elbląg – Grzechotki (granica z Rosją)
URL: https://projektometr.pl/projekt/s22-expressway-elblag-grzechotki-russian-border
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 480 mln zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: start 2006, oddano 2008-09-24
Efekt: dostarczone
Opis: Droga ekspresowa S22 to licząca 50,6 km trasa łącząca węzeł Elbląg-Wschód (skrzyżowanie z S7) z przejściem granicznym Grzechotki–Mamonowo na granicy państwa z Rosją (obwód królewiecki). Powstała w latach 2006–2008 w wyniku przebudowy dawnej drogi krajowej nr 22 do parametrów drogi ekspresowej, przeprowadzonej przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad w trzech odcinkach realizacyjnych. Roboty wykonały konsorcja z udziałem m.in. Strabag, Skanska, Warbud oraz portugalskich firm MSF i Teodoro Gomes Alho. Roboty budowlane rozpoczęto w 2006 roku, a 24 września 2008 roku cała droga S22 została przekazana do użytku. Według GDDKiA wartość projektu wyniosła 480,3 mln PLN; projekt był współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Transport (SPO-T) – dla powiązanego zakresu o wartości 456 693 086,09 PLN udział UE wskazano na 323 921 847,82 PLN. Trasa ma przekrój jednojezdniowy (2/1) z rezerwą terenu pod drugą jezdnię. Przejście graniczne Grzechotki–Mamonowo, do którego prowadzi S22, otwarto 3 grudnia 2010 roku.
Znaczenie: Droga ekspresowa S22 stanowi końcowy fragment korytarza drogowego prowadzącego od węzła z drogą ekspresową S7 pod Elblągiem do przejścia granicznego z Rosją (obwód królewiecki) w Grzechotkach. Przebudowa dawnej drogi krajowej nr 22 do parametrów ekspresowych na odcinku 50,6 km, ukończona w 2008 roku, poprawiła dostępność drogowego przejścia granicznego Grzechotki–Mamonowo, otwartego w grudniu 2010 roku. Trasę zbudowano jako jednojezdniową z rezerwą terenu pod drugą jezdnię.
Źródła:
  - S22 Elbląg – Grzechotki (gr. państwa) (GDDKiA (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad)): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/7856/s22-elblag-grzechotki-gr-panstwa
  - Przebudowa drogi krajowej nr S22 na odcinku Elbląg – Grzechotki (GDDKiA (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad)): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/6384/przebudowa-drogi-krajowej-nr-s22-na-odcinku-elblag-grzechotki
  - Droga ekspresowa S22 (Polska) (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_ekspresowa_S22_(Polska)

## S3 Bolków – Kamienna Góra z tunelem TS-26 (S3 Legnica–Lubawka)
URL: https://projektometr.pl/projekt/s3-bolkow-kamienna-gora-z-tunelem-ts-26-s3-legnica-lubawka
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.8 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: start 2018-10, plan 2024-07, oddano 2024-07-31
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Budowa ok. 16-kilometrowego górskiego odcinka drogi ekspresowej S3 Bolków – Kamienna Góra na Dolnym Śląsku, stanowiącego część zadania S3 Legnica (A4) – Lubawka domykającego polski fragment korytarza S3 w kierunku granicy z Czechami. Trasę poprowadzono przez pasma Sudetów z licznymi obiektami inżynieryjnymi, w tym dwoma dwunawowymi tunelami: TS-26 o długości ok. 2300 m – najdłuższym pozamiejskim tunelem drążonym w skale w Polsce – oraz TS-32 o długości ok. 320 m. Umowę na projekt i budowę GDDKiA oddział we Wrocławiu podpisała w październiku 2018 r., a drążenie tunelu TS-26 prowadzono od grudnia 2020 r. do lutego 2022 r. Wykonawcą było konsorcjum firm PORR (lider) i PORR Bau GmbH. Odcinek oddano do ruchu 31 lipca 2024 r. Wartość inwestycji wyniosła ponad 1785 mln zł, z czego ok. 928 mln zł stanowiło dofinansowanie z unijnego Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.
Znaczenie: Odcinek Bolków – Kamienna Góra domknął polski fragment drogi ekspresowej S3 w Sudetach, zapewniając ciągłe połączenie ekspresowe w korytarzu północ–południe od wybrzeża Bałtyku ku granicy z Czechami. Kluczowym elementem trasy jest dwunawowy tunel TS-26 o długości ok. 2300 m – najdłuższy pozamiejski tunel drążony w skale w Polsce – który wraz z krótszym tunelem TS-32 i licznymi estakadami umożliwił przeprowadzenie drogi przez trudne górskie ukształtowanie terenu. Inwestycja o wartości ponad 1785 mln zł, dofinansowana z funduszy UE kwotą ok. 928 mln zł, poprawiła dostępność komunikacyjną Dolnego Śląska i wzmocniła transgraniczny korytarz transportowy sieci TEN-T.
Źródła:
  - Najbardziej malowniczy odcinek „eski” w Polsce z najdłuższym tunelem pozamiejskim w kraju otwarty. Droga ekspresowa S3 Bolków – Kamienna Góra oddana do ruchu (Ministerstwo Infrastruktury (gov.pl), 2024-07-31): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/najbardziej-malowniczy-odcinek-eski-w-polsce-z-najdluzszym-tunelem-pozamiejskim-w-kraju-otwarty-droga-ekspresowa-s3-bolkow---kamienna-gora-oddana-do-ruchu
  - Otwarcie nowej drogi ekspresowej. A na niej rekordowy tunel (Money.pl, 2024-07-31): https://www.money.pl/gospodarka/gddkia-otwiera-miss-drog-ekspresowych-z-najdluzszym-pozamiejskim-tunelem-w-kraju-7054771642653216a.html
  - S3 Legnica (A4) – Lubawka, zadanie III: Bolków – Kamienna Góra (Konsorcjum PORR / GDDKiA (strona projektu)): https://s3-bolkow-kamiennagora.pl/
  - Otworzyli S3 Bolków – Kamienna Góra. Jazda do Czech przez najdłuższy tunel w polskiej skale (Wroclaw.pl, 2024-07-31): https://www.wroclaw.pl/dla-mieszkanca/otwarcie-s3-bolkow-kamienna-gora-odcinek-przejezdny-od-31-lipca
  - S3 Bolków (bez węzła) – Kamienna Góra Północ (bez węzła) (GDDKiA (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/gddkia/s3-bolkow-bez-wezla---kamienna-gora-polnoc-bez-wezla
  - 16 km drogi S3 zamkną jeszcze dziś. Po roku od otwarcia (Interia Motoryzacja, 2025-09-18): https://motoryzacja.interia.pl/polskie-drogi/news-16-km-drogi-s3-zamkna-jeszcze-dzis-po-roku-od-otwarcia,nId,22421230
  - Droga ekspresowa S3 z tunelami. Trwa odliczanie – termin otwarcia (Inżynieria.com, 2024-04-09): https://inzynieria.com/tunele/wiadomosci/94968,droga-s3-z-tunelami-trwa-odliczanie-kiedy-otwarcie

## Droga ekspresowa S3, odcinek Gorzów Wielkopolski – Sulechów
URL: https://projektometr.pl/projekt/s3-expressway-gorzow-sulechow
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.1 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: start 2010-07-23, oddano 2014
Efekt: dostarczone
Opis: Budowa drogi ekspresowej S3 na odcinku Gorzów Wielkopolski – Sulechów, stanowiącym część ciągu Gorzów Wlkp. – Nowa Sól, o łącznej długości 79,688 km w województwie lubuskim. Inwestycja objęła dwa odcinki: Gorzów Wlkp. – Międzyrzecz (ok. 37,146 km) oraz Międzyrzecz Południe – Sulechów (ok. 42,954 km), podzielony na cztery zadania. Inwestorem była Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, a przedsięwzięcie zrealizowano w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2007–2013 (POIiŚ). Całkowita wartość projektu wyniosła 2 111 586 841,41 PLN, przy maksymalnym dofinansowaniu z Unii Europejskiej w kwocie 1 569 427 811,73 PLN. Umowy na roboty budowlane podpisano w latach 2010–2011 (m.in. 23.07.2010 r. oraz 16.06.2011 r.), a wykonawcami byli m.in. konsorcja z udziałem Mota-Engil, STRABAG oraz Budimex Dromex. Poszczególne odcinki oddawano do ruchu etapami: część Międzyrzecz Południe – Sulechów udostępniano kierowcom od maja do sierpnia 2013 r. (m.in. 27.05.2013 r., 18.06.2013 r., 11.07.2013 r. i 21.08.2013 r.), natomiast odcinek Gorzów Wlkp. – Międzyrzecz otwarto 15.05.2014 r., co zamknęło realizację całego ciągu.
Znaczenie: Odcinek Gorzów Wielkopolski – Sulechów o długości 79,688 km domknął przebieg drogi ekspresowej S3 przez województwo lubuskie, będącej częścią transeuropejskiego korytarza transportowego łączącego port w Świnoujściu przez Zieloną Górę z granicą czesko-polską i dalej południem Europy. Inwestycja o wartości ponad 2,1 mld zł, współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach POIiŚ, usprawniła połączenie aglomeracji Gorzowa i Zielonej Góry oraz wyprowadziła ruch tranzytowy z miejscowości położonych wzdłuż dawnej drogi krajowej nr 3.
Źródła:
  - Budowa drogi ekspresowej S3, odcinek Gorzów Wlkp. – Nowa Sól, na odcinku Gorzów Wlkp. – Sulechów (GDDKiA (serwis archiwalny)): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/9857/budowa-drogi-ekspresowej-s3-odcinek-gorzow-wlkp-nowa-sol-na-odcinku-gorzow-wlkp-sulechow
  - Budowa drogi ekspresowej S3, odcinek Gorzów Wlkp. – Nowa Sól, na odcinku Gorzów Wlkp. – Sulechów – Mapa Dotacji UE (Mapa Dotacji UE (mapadotacji.gov.pl), 2013): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/690358/?lang=en
  - Ekspresówka S3 w województwie lubuskim już gotowa (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (pois.gov.pl), 2014): https://www.pois.gov.pl/strony/wiadomosci/ekspresowka-s3-w-woj-lubuskim-juz-gotowa/

## Droga ekspresowa S3 Nowa Sól – Legnica (odcinek Kaźmierzów – Legnica)
URL: https://projektometr.pl/projekt/s3-expressway-nowa-sol-legnica
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.0 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: ogł. 2009-12-29, start 2015, oddano 2018
Efekt: dostarczone
Opis: Odcinek drogi ekspresowej S3 Kaźmierzów – Legnica o długości ok. 48 km stanowił kluczowy fragment ciągu S3 Nowa Sól – Legnica, domykającego przebieg trasy S3 w Zagłębiu Miedziowym i łączącego ją z autostradą A4 pod Legnicą. Inwestycja została podzielona na zadania: Kaźmierzów – Lubin Północ (ok. 14,4 km), Lubin Północ – Lubin Południe, tj. obwodnica Lubina (ok. 11,3 km) oraz Lubin Południe – węzeł Legnica II / A4 (ok. 22,6 km). Umowy z wykonawcami podpisano na przełomie 2014 i 2015 roku (m.in. konsorcjum Salini, Mota-Engil oraz Budimex/Ferrovial), a roboty prowadzono w systemie „zaprojektuj i zbuduj”. Umowę o dofinansowanie ze środków UE zawarto 29 września 2015 roku. Poszczególne odcinki oddawano do ruchu w 2018 roku: 25 czerwca 2018 udostępniono ok. 24-kilometrowy fragment Lubin Południe – Legnica Południe (z połączeniem z A4), a 27 sierpnia 2018 ok. 10-kilometrową obwodnicę Lubina (Lubin Północ – Lubin Południe). Całkowita wartość odcinka Kaźmierzów – Legnica wyniosła 1 977 015 241,77 zł, w tym dofinansowanie UE 987 066 467,08 zł. Sąsiedni, północny odcinek ciągu — Nowa Sól – Kaźmierzów (ok. 33,3 km, ok. 803 mln zł) — oddano do użytku 15 września 2018 roku. Beneficjentem i zarządcą drogi jest Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad.
Znaczenie: Oddanie odcinka Kaźmierzów – Legnica w 2018 roku, wraz z sąsiednim odcinkiem Nowa Sól – Kaźmierzów, domknęło ciąg S3 na Dolnym Śląsku i połączyło Zagłębie Miedziowe (Polkowice, Lubin) trasą ekspresową z autostradą A4 pod Legnicą oraz — dalej na północ — z Zieloną Górą, Gorzowem Wielkopolskim i Szczecinem. S3 stanowi polską część transeuropejskiego korytarza Bałtyk–Adriatyk, a ekspresowe obejście Lubina wyprowadziło ruch tranzytowy z centrum miasta.
Źródła:
  - Budowa drogi ekspresowej S3 Nowa Sól – Legnica, odc. Kaźmierzów – Legnica (Mapa Dotacji UE (mapadotacji.gov.pl)): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/746743/?lang=en
  - S3 Nowa Sól-Legnica (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/16602/S3-Nowa-Sol-Legnica
  - Droga ekspresowa S3 Nowa Sól - Legnica (odc. Nowa Sól - Kaźmierzów) (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/8054/Droga-ekspresowa-S3-Nowa-Sol-Legnica-odc-Nowa-Sol-Kazmierzow
  - S3 omija Lubin (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, 2018): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/30401/S3-omija-Lubin

## Budowa drogi ekspresowej S3 Gorzów Wielkopolski – Nowa Sól, odcinek Sulechów (w. Kruszyna) – Nowa Sól (II jezdnia S3 oraz II jezdnie obwodnic Gorzowa Wlkp. i Międzyrzecza)
URL: https://projektometr.pl/projekt/s3-expressway-sulechow-nowa-sol
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.3 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: oddano 2018-12-20
Efekt: dostarczone
Opis: Projekt POIiŚ 2014–2020 realizowany przez GDDKiA, obejmujący budowę drugiej jezdni drogi ekspresowej S3 na odcinku Sulechów – Nowa Sól oraz budowę drugiej jezdni obwodnicy Gorzowa Wielkopolskiego i drugiej jezdni obwodnicy Międzyrzecza w ciągu S3, o łącznej długości 61,61 km. Zadanie podzielono na 5 odcinków realizacyjnych: II jezdnia obwodnicy Gorzowa Wlkp. (11,25 km), II jezdnia obwodnicy Międzyrzecza (6,37 km), Sulechów – Zielona Góra Północ (13,39 km), Zielona Góra Północ – w. Niedoradz (13,31 km) oraz w. Niedoradz – DW nr 283 (17,29 km). Umowę o dofinansowanie z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko podpisano 20 października 2015 roku; całkowita wartość projektu według umowy wyniosła 1 335 544 653,74 zł, przy maksymalnym dofinansowaniu UE 700 905 529,63 zł (ok. 700,9 mln zł). Ostatni odcinek – druga jezdnia na ponad 17-kilometrowym fragmencie między węzłem Niedoradz a Nową Solą – został oddany do ruchu 20 grudnia 2018 roku, domykając pełny przekrój dwujezdniowy drogi ekspresowej S3 w województwie lubuskim. Inwestorem i beneficjentem była Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad.
Znaczenie: Ukończenie drugich jezdni na odcinku Sulechów – Nowa Sól oraz na obwodnicach Gorzowa Wielkopolskiego i Międzyrzecza domknęło pełny, dwujezdniowy przekrój drogi ekspresowej S3 w województwie lubuskim – ponad 170 km ciągłej trasy szybkiego ruchu od Gorzowa Wielkopolskiego, przez Zieloną Górę, po Nową Sól. Odcinek stanowi część transeuropejskiego korytarza (S3) łączącego port w Świnoujściu z granicą z Czechami.
Źródła:
  - Budowa drogi ekspresowej S3 Gorzów Wielkopolski – Nowa Sól, odcinek Sulechów (w. Kruszyna) – Nowa Sól (GDDKiA (serwis archiwalny)): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/20516/Budowa-drogi-ekspresowej-S3-Gorzow-Wielkopolski-Nowa-Sol-odcinek-Sulechow-w-Kruszyna-Nowa-Sol
  - Ekspresówka S3 w województwie lubuskim już gotowa (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (POIiŚ), 2018-12-20): https://www.pois.gov.pl/strony/wiadomosci/ekspresowka-s3-w-woj-lubuskim-juz-gotowa/
  - Budowa drogi ekspresowej S3 ... odcinek Sulechów (w. Kruszyna) – Nowa Sól (gov.pl/GDDKiA) (GDDKiA / gov.pl): https://www.gov.pl/web/gddkia/budowa-drogi-ekspresowej-s3-gorzow-wielkopolski---nowa-sol-odcinek-sulechow-w-kruszyna---nowa-sol
  - Budowa drogi ekspresowej S3 ... odc. Sulechów (w. Kruszyna) – Nowa Sól — Mapa Dotacji UE (Mapa Dotacji UE): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/746754/

## Droga ekspresowa S3 Szczecin – Gorzów Wielkopolski
URL: https://projektometr.pl/projekt/s3-expressway-szczecin-gorzow-wielkopolski
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.3 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: start 2007-10, oddano 2010-12-30
Efekt: dostarczone
Opis: Budowa drogi ekspresowej S3 na odcinku od Szczecina (węzeł „Klucz") do Gorzowa Wielkopolskiego (węzeł „Gorzów Północ") o długości 81,613 km, z czego 66,083 km w województwie zachodniopomorskim i 15,530 km w województwie lubuskim. Inwestycję prowadziła Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Trasę podzielono na trzy zadania realizacyjne, które realizowali różni wykonawcy: odcinek I Klucz–Pyrzyce (km 0–28,2) o wartości 666 986 515,50 zł budowało konsorcjum z udziałem Hermann Kirchner Bauunternehmung, Max Bögl, Energopol Szczecin i Josef Möbius Bau; odcinek II Pyrzyce–Myślibórz (km 28,2–54,9) o wartości 676 780 537,53 zł zrealizowała spółka Budimex Dromex S.A.; odcinek III Myślibórz–Gorzów Północ (km 54,9–81,613) o wartości 593 426 066,57 zł wykonała firma Berger Bau GmbH. Budowę pierwszego z odcinków rozpoczęto w październiku 2007 roku. Całkowita wartość projektu wyniosła 2 307 000 000,00 zł, a maksymalna kwota dofinansowania ze środków Unii Europejskiej (Fundusz Spójności) — 1 753 378 093,45 zł. W dniu 30 grudnia 2010 r. cały odcinek budowanej drogi S3 został oddany do ruchu.
Znaczenie: Odcinek S3 Szczecin – Gorzów Wielkopolski był pierwszym oddanym fragmentem drogi ekspresowej S3 — budowa całej trasy S3 ruszyła w 2007 roku właśnie wraz z tym odcinkiem. Droga stanowi element transeuropejskiej sieci transportowej i połączyła aglomerację szczecińską z Gorzowem Wielkopolskim, tworząc bezkolizyjny korytarz północ–południe w zachodniej Polsce. Inwestycja o wartości ponad 2,3 mld zł została w znacznej części sfinansowana ze środków unijnego Funduszu Spójności (dofinansowanie do 1,75 mld zł).
Źródła:
  - Budowa drogi ekspresowej S3 Szczecin-Gorzów Wielkopolski (GDDKiA (serwis archiwalny)): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/4097/budowa-drogi-ekspresowej-s3-szczecin-gorzow-wielkopolski
  - Budowa drogi ekspresowej S3, odcinek Szczecin - Gorzów (GDDKiA (serwis archiwalny)): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/6841/budowa-drogi-ekspresowej-s3-odcinek-szczecin-gorzow
  - Ruszyła budowa drogi ekspresowej S-3; Szczecin - Gorzów Wielkopolski (GDDKiA (serwis archiwalny), 2007-10-23): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/5216/ruszyla-budowa-drogi-ekspresowej-s-3-szczecin---gorzow-wielkopolski

## Droga ekspresowa S5 Poznań – Wrocław
URL: https://projektometr.pl/projekt/s5-expressway-poznan-wrocaw
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.4 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: oddano 2019
Efekt: dostarczone
Opis: Droga ekspresowa S5 na odcinku Poznań – Wrocław to trasa łącząca aglomerację poznańską z wrocławską, zarządzana i realizowana przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. Główny wielkopolski projekt „Budowa drogi ekspresowej S5 Poznań – Wrocław, odc. Poznań – Kaczkowo" objął ok. 79,15 km, a jego całkowita wartość wyniosła 2 353 317 813,76 zł, przy dofinansowaniu UE ok. 1,22 mld zł ze środków Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014–2020 (Fundusz Spójności). Umowę o dofinansowanie podpisano 17 marca 2017 r., a pierwotny termin realizacji w umowie ustalono na 31 grudnia 2021 r. Trasę oddawano do ruchu etapami: 14 grudnia 2019 r. udostępniono kierowcom ostatnie 50,5 km drogi S5 w Wielkopolsce (odcinki Poznań – Wronczyn, Wronczyn – Kościan Południe oraz Kościan Południe – Radomicko), domykając przejazd S5 Poznań – Wrocław. Wcześniej, w listopadzie 2017 r., oddano do ruchu dolnośląski odcinek Korzeńsko – Wrocław. Cała droga ekspresowa S5 w województwie wielkopolskim ma ponad 160 km długości i wartość inwestycyjną ok. 5,5 mld zł.
Znaczenie: Ukończenie drogi ekspresowej S5 na odcinku Poznań – Wrocław w grudniu 2019 r. zapewniło bezkolizyjne, ekspresowe połączenie drogowe między dwiema dużymi aglomeracjami zachodniej Polski i stanowi kluczowy element krajowej sieci dróg ekspresowych w korytarzu Poznań – Leszno – Rawicz – Wrocław. Trasa przejęła ruch tranzytowy z dotychczasowej drogi krajowej nr 5.
Źródła:
  - Droga ekspresowa S5 Poznań – Wrocław gotowa (Ministerstwo Infrastruktury (gov.pl), 2019-12-14): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/droga-ekspresowa-s5-poznan--wroclaw-gotowa
  - Budowa drogi ekspresowej S5 Poznań – Wrocław, odc. Poznań – Kaczkowo (Grant Map EU) (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (mapadotacji.gov.pl)): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/746776/?lang=en
  - Budowa drogi ekspresowej S5 Poznań – Wrocław, odc. Poznań – Kaczkowo (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/gddkia/budowa-drogi-ekspresowej-s5-poznan---wroclaw-odc-poznan---kaczkowo
  - Droga ekspresowa S5 (Polska) (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_ekspresowa_S5_(Polska)
  - Nowa trasa na Dolnym Śląsku. Prawie 20 km drogi S5 oddano dziś do ruchu (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (pois.gov.pl), 2017-11-06): https://www.pois.gov.pl/strony/wiadomosci/nowa-trasa-na-dolnym-slasku-prawie-20-km-drogi-s5-oddane-dzis-do-ruchu/
  - Odcinek S5 Leszno Południe–Kaczkowo otwarty. Jego budowa kosztowała 232,5 mln zł (Forsal.pl, 2019): https://forsal.pl/artykuly/1289657,odcinek-s5-leszno-poludniekaczkowo-otwarty-jego-budowa-kosztowala-2325-mln-zl.html

## S6 dokończenie: Koszalin – Słupsk – Bożepole Wielkie
URL: https://projektometr.pl/projekt/s6-dokonczenie-koszalin-slupsk-bozepole-wielkie
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.9 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: plan 2026-06-26, oddano 2026-06-26
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Program domknięcia drogi ekspresowej S6 wzdłuż wybrzeża Bałtyku na odcinku od Koszalina przez Słupsk do węzła Bożepole Wielkie, realizowany przez GDDKiA. Fragment Koszalin – Słupsk (46 km, osiem węzłów i 48 obiektów mostowych) oddano oficjalnie do ruchu 22 grudnia 2025 r. Na dalszym odcinku Słupsk – Bożepole Wielkie ruch uruchamiano etapami: 22-kilometrowy fragment Leśnice – Bożepole Wielkie udostępniono 29 kwietnia 2026 r., a ostatnie odcinki między Słupskiem a Leśnicami (ponad 40 km) otwarto 26 czerwca 2026 r., domykając ponad 300-kilometrowy ekspresowy ciąg ze Szczecina do Trójmiasta. Cała inwestycja Słupsk – Bożepole Wielkie została dofinansowana z funduszy UE w ramach programu FEnIKS.
Znaczenie: Otwarcie kolejnych odcinków S6 domknęło ponad 300-kilometrowy korytarz drogi ekspresowej biegnący wzdłuż polskiego wybrzeża, dający nieprzerwane połączenie ekspresowe między Szczecinem a Trójmiastem. Według GDDKiA czas przejazdu między Gdańskiem a Szczecinem skrócił się o około 1,5 godziny – z około pięciu do około 3,5 godziny. Sam fragment Koszalin – Słupsk to 46 km trasy z ośmioma węzłami i 48 obiektami mostowymi, a całość odcinka Słupsk – Bożepole Wielkie zrealizowano przy wsparciu funduszy unijnych przekraczającym 1,4 mld zł.
Źródła:
  - Pierwsi kierowcy pojechali już trasą Słupsk – Koszalin. Oficjalne otwarcie nowego odcinka S6 (Radio Gdańsk, 2025-12-22): https://radiogdansk.pl/wiadomosci/region/slupsk/2025/12/22/pierwsi-kierowcy-pojechali-juz-trasa-slupsk-koszalin-oficjalne-otwarcie-nowego-odcinka-s6/
  - 26 czerwca wielkie otwarcie. Pełne 300 km ekspresowej jazdy nad morzem (PortalSamorzadowy.pl, 2026-06-24): https://www.portalsamorzadowy.pl/inwestycje/26-czerwca-wielkie-otwarcie-pelne-300-km-ekspresowej-jazdy-nad-morzem,663964.html
  - Droga ekspresowa S6 łączy Pomorze (Ministerstwo Infrastruktury (gov.pl), 2026-06-24): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/droga-ekspresowa-s6-laczy-pomorze
  - Budowa drogi ekspresowej S6 na odcinku Słupsk – Bożepole Wielkie (GDDKiA / wykonawca (serwis inwestycji)): https://www.s6-obwodnica-slupska.pl/
  - Zima na budowie S6. Kiedy koniec prac? (zblizenia.pl): https://zblizenia.pl/zima-na-budowie-s6-kiedy-koniec-prac/

## Droga ekspresowa S61 Via Baltica
URL: https://projektometr.pl/projekt/s61-via-baltica
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 11.0 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: oddano 2025-10-02
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Droga ekspresowa S61 to polski odcinek międzynarodowego korytarza Via Baltica, prowadzący od węzła Ostrów Mazowiecka (połączenie z S8 w kierunku Warszawy) do przejścia granicznego z Litwą w Budzisku, przez województwa mazowieckie, podlaskie i warmińsko-mazurskie. Według planów przedstawianych w 2019 r. cała trasa miała być przejezdna przed końcem 2021 r. Ostatni element — druga jezdnia obwodnicy Łomży (odcinek Łomża Zachód–Kolno) — został otwarty 2 października 2025 r., dzięki czemu cały korytarz od Warszawy do Budziska (310 km) stał się drogą dwujezdniową. Łączne nakłady na budowę wszystkich polskich odcinków przekroczyły 11 mld zł, w tym blisko 6 mld zł dofinansowania ze środków UE.
Znaczenie: Ukończenie S61 domyka polską część korytarza TEN-T Via Baltica łączącego Warszawę i Europę Zachodnią z Litwą, Łotwą, Estonią i Finlandią. Cały ruch tranzytowy północ–południe przeniósł się na dwujezdniową trasę ekspresową o wyższym standardzie bezpieczeństwa, a otwarcie obwodnicy Łomży wyprowadziło ruch ciężki z miasta i okolicznych miejscowości. Trasa ma też znaczenie dla mobilności wojskowej na wschodniej flance NATO.
Źródła:
  - Via Baltica – dwie jezdnie na całej długości (GDDKiA Oddział Białystok / Portal Gov.pl, 2025-10-02): https://www.gov.pl/web/gddkia-bialystok/via-baltica--dwie-jezdnie-na-calej-dlugosci
  - Strategiczna trasa w Polsce ukończona. "Wielu na to czekało" (money.pl, 2025-10-02): https://www.money.pl/gospodarka/koniec-budowy-trasy-via-baltica-w-polsce-ostatni-fragment-juz-otwarty-7206511949519680a.html
  - Via Baltica ukończona. Polska domyka najważniejszy korytarz północ–południe Europy (Rzeczpospolita (moto.rp.pl), 2025-10-15): https://moto.rp.pl/tu-i-teraz/art43180371-via-baltica-w-pelni-otwarta-polska-zakonczyla-budowe-strategicznej-trasy
  - Via Baltica w pełni ukończona. Ostatni odcinek S61 Łomża Zachód – Kolno otwarty (Radio Akadera Białystok, 2025-10-02): https://akadera.bialystok.pl/via-baltica-w-pelni-ukonczona-ostatni-odcinek-s61-lomza-zachod-kolno-otwarty/
  - Droga ekspresowa S61 - Via Baltica (conadrogach.pl): https://conadrogach.pl/informacje/droga-ekspresowa-s61-via-baltica.html
  - S61 w realizacji. Trasą Via Baltica pojedziemy w 2021 r. (conadrogach.pl, 2019-02-27): https://conadrogach.pl/informacje/s61-w-realizacji-trasa-via-baltica-pojedziemy-w-2021-r.html
  - S61 Via Baltica - stan realizacji (GDDKiA / Portal Gov.pl, 2022-04-28): https://www.gov.pl/web/gddkia/s61-via-baltica---stan-realizacji
  - Via Baltica najbardziej obciążoną ruchem drogą w regionie (4lomza.pl (Regionalny Portal), 2026-04-23): https://4lomza.pl/index.php?wiad=72362

## Droga ekspresowa S69 (obecnie S1) Bielsko-Biała – Żywiec – Zwardoń
URL: https://projektometr.pl/projekt/s69-now-s1-expressway-bielsko-biaa-zywiec-zwardon
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.2 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: start 2002, oddano 2015-07-24
Efekt: dostarczone
Opis: Górski korytarz drogi ekspresowej łączący Bielsko-Białą z przejściem granicznym ze Słowacją w Zwardoniu, budowany etapami przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad od 2002 r. i stanowiący fragment VI Paneuropejskiego Korytarza Transportowego oraz priorytetowego projektu sieci TEN-T (ciąg Gdańsk – Brno/Bratysława – Wiedeń). Realizacja rozpoczęła się w 2002 r. od odcinka Zwardoń – Myto (1,4 km, wartość robót ponad 50 mln zł, umowa 15.11.2002, oddany 22.12.2004). Kolejno oddawano: Milówka – Szare (2,9 km, 99,3 mln zł, umowa 30.06.2004, oddany 14.11.2006, z estakadą o długości 600 m), odcinki w rejonie Żywca (Żywiec Soła – Browar oraz Browar – Przybędza), Laliki – Zwardoń (1,8 km, 55,5 mln zł, umowa 12.06.2007, oddany 28.12.2008) oraz Szare – Laliki (4,7 km, kontrakt 395,1 mln zł / ponad 413 mln zł, umowa 26.10.2007, oddany 18.11.2009), na którym powstał pierwszy pozamiejski tunel drogowy w Polsce o długości 678 m. Najdłuższy i najdroższy odcinek Bielsko-Biała (węzeł Mikuszowice) – Żywiec o długości 15,56 km miał całkowitą wartość projektu 1 184 240 154,28 zł (dofinansowanie UE 721 179 696,74 zł); pierwotny kontrakt z konsorcjum Polimex-Mostostal (645,98 mln zł netto, umowa 20.07.2010) rozwiązano 31.12.2013 r., a dokończenie za 212,13 mln zł netto (umowa 02.07.2014) powierzono firmie Mota-Engil Central Europe – odcinek oddano w dwóch etapach: 6,15 km 06.11.2014 i 9,41 km 24.07.2015. Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 19 maja 2016 r. droga S69 od Bielska-Białej do Zwardonia stała się drogą ekspresową S1. Kwota kosztu w tym rekordzie (1 184,24 mln zł) odpowiada największemu, jednolicie podanemu u źródła odcinkowi Mikuszowice – Żywiec; źródła nie podają pojedynczej sumy kosztu całego korytarza, którego łączna skala przekracza 1,9 mld zł. Ostatnia luka korytarza – 8,5-kilometrowe obejście Węgierskiej Górki (odcinek Przybędza – Milówka) – powstała odrębnie i została oddana do ruchu dopiero w październiku 2025 r. (ujęta jako osobny rekord, jej koszt nie jest liczony w tym rekordzie).
Znaczenie: Korytarz S69 (obecnie S1) wyprowadził ruch tranzytowy w stronę przejścia granicznego ze Słowacją w Zwardoniu z przeciążonej drogi krajowej i połączył Beskidy z siecią dróg ekspresowych aglomeracji bielskiej, stanowiąc element VI Paneuropejskiego Korytarza Transportowego oraz priorytetowego projektu TEN-T. Na odcinku Szare – Laliki wydrążono pierwszy w Polsce pozamiejski tunel drogowy (678 m). Budowa w trudnym górskim terenie, prowadzona etapami przez kilkanaście lat, oraz rozwiązanie w 2013 r. kontraktu z pierwszym wykonawcą odcinka Bielsko-Biała – Żywiec należą do charakterystycznych elementów tej inwestycji.
Źródła:
  - Tak powstaje droga ekspresowa S1 (GDDKiA Oddział Katowice / gov.pl, 2025-03): https://www.gov.pl/web/gddkia-katowice/tak-powstaje-droga-ekspresowa-s1
  - Budowa drogi ekspresowej S69 Bielsko-Biała – Żywiec, odc. w. Mikuszowice – Żywiec (GDDKiA (serwis archiwalny), 2015): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/9858/budowa-drogi-ekspresowej-s-69-bielsko-biala-zywiec-odc-wezel-mikuszowice-zywiecka-bystrzanska-zywiec
  - Budowa drogi ekspresowej S-69 Bielsko Biała – Żywiec, odc. Mikuszowice – Żywiec (Mapa dotacji) (Mapa dotacji UE (gov.pl)): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/718456/
  - S69 Żywiec – Zwardoń (GDDKiA (serwis archiwalny)): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/7897/s69-zywiec-zwardon
  - Droga ekspresowa S1 (Polska) (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_ekspresowa_S1_(Polska)

## Droga ekspresowa S7 Gdańsk – Elbląg (Koszwały – Kazimierzowo)
URL: https://projektometr.pl/projekt/s7-expressway-gdansk-elblag
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 3.2 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad
Kalendarium: start 2015-10-09, oddano 2018-10-31
Efekt: dostarczone
Opis: Około 40-kilometrowy ciąg drogi ekspresowej S7 przez Żuławy Wiślane, łączący Koszwały pod Gdańskiem z Kazimierzowem pod Elblągiem, oddany do ruchu 31 października 2018 roku. Inwestycję Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad zrealizowano w podziale na dwa odcinki: Koszwały – Nowy Dwór Gdański (ok. 20,5 km) budowany przez Metrostav a.s. za 1,642 mld zł oraz Nowy Dwór Gdański – Kazimierzowo (ok. 19,1 km) budowany przez Budimex SA za 1,576 mld zł. Umowy z wykonawcami podpisano 9 października 2015 roku, a łączna wartość obu kontraktów wyniosła ok. 3,2 mld zł brutto. Trasa dwujezdniowa (po dwa pasy ruchu i pas awaryjny w każdym kierunku) powstała na trudnym podłożu Żuław ze znacznymi warstwami gruntów nienośnych; jej elementami są m.in. estakada nad Wisłą w Kiezmarku oraz przeprawa nad Nogatem. Przedsięwzięcie współfinansowano ze środków Unii Europejskiej.
Znaczenie: Oddanie odcinka S7 Koszwały – Kazimierzowo domknęło ekspresowe połączenie Trójmiasta z Elblągiem przez Żuławy, wyprowadzając ruch tranzytowy z dotychczasowej drogi krajowej nr 7 i skracając czas przejazdu w korytarzu północ–południe (S7). Trasa stanowi fragment jednego z najważniejszych ciągów drogowych w Polsce, łączącego Gdańsk z Warszawą i dalej z Krakowem.
Źródła:
  - Trasa S7 Koszwały – Elbląg oddana do ruchu (Rynek Infrastruktury, 2018-10-31): https://www.rynekinfrastruktury.pl/wiadomosci/drogi-i-autostrady/s7-koszwaly--elblag-oddana-do-ruchu-64902.html
  - S7 Koszwały – Nowy Dwór Gdański (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/gddkia/s7-koszwaly--nowy-dwor-gdanski
  - S7 Nowy Dwór Gdański – Kazimierzowo (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/gddkia/s7-nowy-dwor-gdanski---kazimierzowo
  - Podpisano umowy na budowę dwóch odcinków S7 między Koszwałami a Elblągiem (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (serwis archiwalny), 2015-10-09): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/20179/Podpisano-umowy-na-budowe-dwoch-odcinkow-S7-miedzy-Koszwalami-a-Elblagiem
  - Droga ekspresowa S7 z Gdańska do Elbląga otwarta (WNP.pl, 2018-10-31): https://www.wnp.pl/budownictwo/droga-ekspresowa-s7-z-gdanska-do-elblaga-otwarta,333535.html

## Droga ekspresowa S7 Skarżysko-Kamienna – Występa
URL: https://projektometr.pl/projekt/s7-expressway-skarzysko-kamienna-wystepa
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 719 mln zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: start 2009-01-27, oddano 2011-04-28
Efekt: dostarczone
Opis: Odcinek realizacyjny drogi ekspresowej S7 (w ciągu inwestycji „Budowa drogi S7 Radom (Jedlińsk) – Jędrzejów") pomiędzy Skarżyskiem-Kamienną a Występą o długości 16,67 km, wybudowany w województwie świętokrzyskim jako dwujezdniowa droga ekspresowa omijająca Suchedniów, Ostojów, Łączną i Występę. Beneficjentem i inwestorem była Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, a przedsięwzięcie współfinansowano ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Umowę na główne roboty budowlane (o wartości 527 427 694,39 zł) zawarto 27 stycznia 2009 roku z konsorcjum firm Strabag Sp. z o.o. (lider) i Mota-Engil S.A. (partner); odcinek oddano do ruchu 28 kwietnia 2011 roku. Całkowita wartość projektu wyniosła 719 147 926,92 zł, z czego dofinansowanie z Unii Europejskiej sięgnęło 504 927 128,99 zł. W ramach zadania powstało 29 obiektów inżynierskich, w tym wiadukty, mosty, dwa węzły drogowe (Suchedniów i Zalezianka), przejścia dla zwierząt oraz ekrany akustyczne i urządzenia ochrony środowiska.
Znaczenie: Odcinek S7 Skarżysko-Kamienna – Występa wyprowadził ruch tranzytowy w ciągu drogi krajowej nr 7 (trasa Warszawa – Kraków) poza miejscowości Suchedniów, Ostojów, Łączna i Występa, zastępując dotychczasowy przebieg przez tereny zabudowane nową dwujezdniową drogą ekspresową. Inwestycja stanowiła fragment budowy korytarza S7 na terenie województwa świętokrzyskiego i była jednym z większych zadań drogowych regionu współfinansowanych ze środków europejskich w tym okresie.
Źródła:
  - Budowa drogi S7 Radom (Jedlińsk) – Jędrzejów, odcinek realizacyjny: Skarżysko-Kamienna – Występa (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/4109/budowa-drogi-s7-radom-jedlinsk-jedrzejow-odcinek-realizacyjny-skarzysko-kamienna-wystepa
  - Budowa drogi S7 Radom (Jedlińsk) – Jędrzejów, odcinek realizacyjny: Skarżysko-Kamienna – Występa (Mapa Dotacji UE (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej)): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/691236/

## S7 odcinek Naprawa - Skomielna Biała z tunelem pod Luboniem Małym (Zakopianka)
URL: https://projektometr.pl/projekt/s7-odcinek-naprawa-skomielna-biala-z-tunelem-pod-luboniem-ma
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.5 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad
Kalendarium: oddano 2022-11-12
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Odcinek drogi ekspresowej S7 (Zakopianki) między Naprawą a Skomielną Białą w Beskidzie Wyspowym, którego głównym elementem jest dwukomorowy tunel o długości 2058 m przebity w masywie góry Mały Luboń. Był to najdłuższy pozamiejski tunel drogowy w Polsce w chwili otwarcia. Inwestorem była Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, a odcinek udostępniono kierowcom 12 listopada 2022 roku po ok. rocznym opóźnieniu względem pierwotnego terminu.
Znaczenie: Tunel pod Luboniem Małym domknął ciąg drogi ekspresowej S7 na trudnym górskim odcinku Zakopianki, eliminując przejazd przez zabudowę i wąskie łuki na starym przebiegu w rejonie Naprawy i Skomielnej Białej. Dwukomorowa konstrukcja o długości 2058 m z pełnym systemem bezpieczeństwa i odcinkowym pomiarem prędkości poprawia płynność i bezpieczeństwo ruchu na głównym połączeniu Krakowa z Podhalem.
Źródła:
  - Nowy tunel na Zakopiance otwarty (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (gov.pl), 2022-11-12): https://www.gov.pl/web/gddkia/nowy-tunel-na-zakopiance-otwarty
  - Zakopianka. Otwarcie tunelu - budowa trwała ponad pięć lat, kosztowała blisko miliard złotych (TVN24, 2022-11-12): https://tvn24.pl/polska/zakopianka-otwarcie-tunelu-budowa-trwala-ponad-piec-lat-kosztowala-blisko-miliard-zlotych-st6217058
  - Tunel na Zakopiance otwarty dla kierowców od 12 listopada (muratorplus.pl, 2022-11-12): https://www.muratorplus.pl/inwestycje/inwestycje-publiczne/tunel-na-zakopiance-kiedy-otwarcie-mapa-aa-hg6y-EJvt-HfiD.html
  - Zakopianka. Tunel pod Luboniem Małym z historycznym wynikiem (Inzynieria.com, 2025-07-22): https://inzynieria.com/tunele/wiadomosci/97962,zakopianka-tunel-pod-luboniem-malym-z-historycznym-wynikiem

## Droga ekspresowa S7 – Południowa Obwodnica Gdańska (Straszyn – Koszwały)
URL: https://projektometr.pl/projekt/s7-southern-gdansk-bypass
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.6 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Gdańsku
Kalendarium: start 2009-10, oddano 2012-06-09
Efekt: dostarczone
Opis: Południowa Obwodnica Gdańska to odcinek drogi ekspresowej S7 o długości 17,9 km, łączący autostradę A1 i obwodnicę Trójmiasta (S6) z drogą krajową nr 7 w Koszwałach, poprowadzony południowym skrajem aglomeracji gdańskiej. Inwestorem była Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Gdańsku. Budowę rozpoczęto w połowie października 2009 roku, a trasę oddano do użytkowania 9 czerwca 2012 roku. Łączny koszt inwestycji wyniósł 1 580 833 094,37 zł; przedsięwzięcie współfinansowano ze środków Unii Europejskiej w ramach Funduszu Spójności (Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko), którego wkład wyniósł 85% kosztów kwalifikowanych (1 215 937 101,41 zł). W ciągu trasy powstało kilka węzłów oraz liczne obiekty inżynierskie, w tym jeden z najdłuższych wiaduktów w Polsce. Droga wyprowadziła ruch tranzytowy z centrum Gdańska i domknęła południowy fragment układu obwodnicowego Trójmiasta.
Znaczenie: Południowa Obwodnica Gdańska domknęła południowy fragment układu obwodnicowego Trójmiasta, łącząc autostradę A1 i obwodnicę Trójmiasta (S6) z drogą krajową nr 7 w kierunku Elbląga i Warszawy. Trasa wyprowadziła ruch tranzytowy, w tym ciężarowy, z centrum Gdańska i stała się elementem korytarza drogi ekspresowej S7 oraz trasy europejskiej E77.
Źródła:
  - S7 Południowa Obwodnica Gdańska otwarta! (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, 2012): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/11039/S7-Poludniowa-Obwodnica-Gdanska-otwarta
  - Południowa obwodnica Gdańska (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Po%C5%82udniowa_obwodnica_Gda%C5%84ska
  - Południowa Obwodnica Gdańska oddana do użytku! (Miasto Gdańsk (gdansk.pl), 2012-06-11): https://www.gdansk.pl/urzad-miejski/wiadomosci/poludniowa-obwodnica-gdanska-oddana-do-uzytku,a,25469

## S7 Warszawa – Gdańsk / Warszawa – Kraków (odcinki domykające korytarz)
URL: https://projektometr.pl/projekt/s7-warszawa-gdansk-warszawa-krakow-odcinki-domykajace-koryta
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: plan 2026
Opis: Zbiorczy wpis obejmujący ostatnie brakujące odcinki drogi ekspresowej S7 domykające dwa korytarze tranzytowe: północny Warszawa – Gdańsk oraz południowy Warszawa – Kraków. Na północy realizowany jest ok. 35-kilometrowy ciąg Płońsk Południe – Czosnów (odcinki Płońsk Południe – Załuski, Załuski – Modlin i Czosnów – Modlin), którego kolejne fragmenty oddawano do ruchu jesienią i zimą 2025 r. – 9,7 km na odcinku Modlin – Czosnów udostępniono pod koniec października 2025 r., a odcinki Modlin – Załuski (12 km) i Załuski – Płońsk Południe (12,9 km) 19 grudnia 2025 r. Pozostają jeszcze do wybudowania fragmenty Czosnów – Warszawa (Czosnów – Kiełpin i Kiełpin – Warszawa), będące na etapie administracyjnym i projektowym. Na południu, w Małopolsce, powstaje odcinek Widoma – Kraków (18,29 km) domykający wschodnią część obwodnicy Krakowa między węzłami Mistrzejowice i Grębałów, z planowanym zakończeniem w listopadzie 2026 r. Inwestorem jest GDDKiA; ciąg Płońsk – Czosnów wyceniono na nieco ponad 2,8 mld zł (w tym ok. 1,2 mld zł dofinansowania UE z programu FEnIKS), a odcinek Widoma – Kraków na ok. 1,67 mld zł brutto.
Znaczenie: Domknięcie tych odcinków usuwa ostatnie „wąskie gardła" na ekspresowym korytarzu S7 – jednej z głównych osi tranzytowych północ–południe w Polsce, łączącej Trójmiasto, Warszawę i Kraków w sieci TEN-T. Oddane w 2025 r. fragmenty Płońsk Południe – Czosnów wyprowadzają ruch tranzytowy Warszawa – Gdańsk z przeciążonej starej trasy, a budowany w Małopolsce odcinek Widoma – Kraków (18,29 km) zamyka wschodnią część obwodnicy Krakowa między węzłami Mistrzejowice i Grębałów. Łączne nakłady wynoszą ponad 2,8 mld zł na ciągu północnym (w tym ok. 1,2 mld zł środków UE z programu FEnIKS) oraz ok. 1,67 mld zł brutto na odcinku Widoma – Kraków.
Źródła:
  - S7 od Płońska do Warszawy (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, Oddział w Warszawie (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/gddkia-warszawa/s7-od-plonska-do-warszawy
  - Kolejne odcinki S7 na północ od Warszawy oddane do ruchu (Ministerstwo Infrastruktury (gov.pl), 2025-12): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/kolejne-odcinki-s7-na-polnoc-od-warszawy-oddane-do-ruchu
  - Projekt i budowa drogi ekspresowej S7 Płońsk – Czosnów (GDDKiA / konsorcjum wykonawcze (s7plonsk-czosnow.pl)): https://s7plonsk-czosnow.pl/
  - Projekt i budowa drogi ekspresowej S7 Widoma – Kraków (GDDKiA, Oddział w Krakowie (s7widoma-krakow.pl)): https://s7widoma-krakow.pl/
  - W 2026 r. udostępnimy ponad 290 km dróg (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/gddkia/w-2026-r-udostepnimy-ponad-290-km-drog

## Droga ekspresowa S8 Jeżewo – Białystok (do węzła Choroszcz)
URL: https://projektometr.pl/projekt/s8-expressway-jezewo-biaystok
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 675 mln zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: ogł. 2009, start 2010-10-20, oddano 2012-09-12
Efekt: dostarczone
Opis: Rozbudowa drogi krajowej nr 8 do parametrów drogi ekspresowej S8 na 24,5-kilometrowym odcinku od węzła Jeżewo do Białegostoku (do węzła Choroszcz) w województwie podlaskim. Inwestycja Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad była realizowana w formule „zaprojektuj i buduj” przez konsorcjum firm Mota-Engil Polska S.A., Strabag sp. z o.o. oraz Transprojekt Gdańsk. Kontrakt na roboty budowlane opiewał na 675 mln zł, a koszt całkowity projektu (wraz z wykupami gruntów, dokumentacją i archeologią) sięgnął 900 mln zł, z czego 528 mln zł stanowiło dofinansowanie z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Budowa ruszyła 20 października 2010 roku, a odcinek — z dwiema jezdniami po dwa pasy ruchu w każdą stronę oraz węzłami Jeżewo, Rzędziany, Tykocin i Choroszcz — oddano do ruchu 12 września 2012 roku. Była to największa inwestycja drogowa na Podlasiu.
Znaczenie: Oddanie do ruchu 12 września 2012 roku 24,5-kilometrowego odcinka S8 Jeżewo – Białystok znacząco poprawiło skomunikowanie Białegostoku i całego Podlasia z centralną Polską, tworząc bezpośrednie dwujezdniowe połączenie o standardzie drogi ekspresowej w ciągu drogi krajowej nr 8 (Warszawa – Białystok). Inwestycja, określana jako największa inwestycja drogowa na Podlasiu, wyprowadziła ruch tranzytowy z sąsiednich miejscowości dzięki węzłom Jeżewo, Rzędziany, Tykocin i Choroszcz.
Źródła:
  - S8 Jeżewo – Białystok (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), 2012): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/7917/s8-jezewo-bialystok
  - S8. Ruszyły roboty na odcinku Jeżewo-Białystok (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), 2010-10-22): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/2769/s8-ruszyly-roboty-na-odcinku-jezewo-bialystok
  - S8 Jeżewo – Białystok (Inżynier Budownictwa, 2009): https://inzynierbudownictwa.pl/s8-jezewo-bialystok/
  - S8 Białystok – Jeżewo oddana do ruchu (Inżynier Budownictwa, 2012): https://inzynierbudownictwa.pl/s8-bialystok-jezewo-oddana-do-ruchu/
  - Droga ekspresowa S8 (Polska) (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_ekspresowa_S8_(Polska)

## Droga ekspresowa S8 Konotopa – Powązkowska (Trasa Armii Krajowej, Warszawa)
URL: https://projektometr.pl/projekt/s8-expressway-konotopa-powazkowska-warsaw
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.1 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: start 2008-01-22, oddano 2011-01-19
Efekt: dostarczone
Opis: Miejski odcinek drogi ekspresowej S8 o długości około 10,4 km w Warszawie, łączący węzeł Konotopa (styk z autostradą A2 i drogą ekspresową S8 w kierunku zachodnim) z al. Prymasa Tysiąclecia i istniejącą Trasą Armii Krajowej. Trasa przebiega bezkolizyjnie przez zachodnie dzielnice stolicy z węzłami Mory, Warszawska-Lazurowa oraz Prymasa Tysiąclecia, z bezkolizyjnymi przekroczeniami linii kolejowych i licznymi wiaduktami. Inwestorem była Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, a roboty wykonało konsorcjum firm Budimex Dromex S.A. (lider), Strabag Sp. z o.o., Mostostal Warszawa S.A. i Warbud S.A. Umowę na budowę podpisano 22 stycznia 2008 roku na kwotę 2 149 235 184,89 zł brutto; wartość kontraktu wykonawczego stanowiła zasadniczą część całkowitej wartości projektu wynoszącej 2 728 223 303,37 zł. Przedsięwzięcie było współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Funduszu Spójności (Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2007–2013), z maksymalną kwotą dofinansowania 1 573 726 046,51 zł. Roboty na kontrakcie zakończono w terminie umownym 15 grudnia 2010 roku, a odcinek oddano do ruchu 19 stycznia 2011 roku.
Znaczenie: Odcinek S8 Konotopa – Powązkowska domknął połączenie autostrady A2 (od węzła Konotopa) z warszawską Trasą Armii Krajowej i śródmiejskim układem obwodnicowym stolicy, wyprowadzając ruch tranzytowy w kierunku zachodnim poza gęstą zabudowę. Bezkolizyjna, dwujezdniowa trasa ekspresowa przez zachodnie dzielnice Warszawy stała się jednym z kluczowych fragmentów ekspresowego ringu miasta i domknięciem ciągu S8 w rejonie aglomeracji warszawskiej.
Źródła:
  - Budowa drogi ekspresowej S-8, odcinek węzeł Konotopa – węzeł Powązkowska (GDDKiA (serwis archiwalny)): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/4111/budowa-drogi-ekspresowej-s-8-odcinek-wezel-konotopa-wezel-powazkowska
  - S8 Konotopa – Powązkowska otwarta (GDDKiA (serwis archiwalny), 2011-01-20): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/8581/s8-konotopa---powazkowska-otwarta
  - Droga ekspresowa S8 przejezdna (Urząd m.st. Warszawy, 2011-01-20): https://um.warszawa.pl/-/droga-ekspresowa-s8-przejezdna

## Droga ekspresowa S8 na odcinku węzeł Walichnowy – Łódź (A1) (kierunek Wrocław – Łódź)
URL: https://projektometr.pl/projekt/s8-expressway-walichnowy-odz-wrocaw-odz-corridor
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 5.1 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: oddano 2014
Efekt: dostarczone
Opis: Budowa drogi ekspresowej S8 na odcinku węzeł Walichnowy (Wieluń) – węzeł Łódź Południe (A1), realizowana przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad w kierunku Wrocław – Łódź. Zasadniczy odcinek trasy ekspresowej ma długość 104,07 km; w ramach projektu powstało łącznie 113–114 km dwujezdniowej drogi ekspresowej podzielonej na dziewięć odcinków realizacyjnych. Umowę o dofinansowanie podpisano 31 sierpnia 2012 r., a przewidywany w niej termin zakończenia realizacji projektu wyznaczono na 31 grudnia 2015 r. Poszczególne odcinki oddawano do ruchu etapami w latach 2013–2014; ostatni odcinek, łączący Sieradz z Łaskiem, otwarto 29 listopada 2014 r. Całkowita wartość projektu wyniosła 5 099 462 890 PLN, z czego maksymalna kwota dofinansowania z Unii Europejskiej (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2007–2013) wyniosła 3 418 062 388 PLN. Sam koszt budowy dziewięciu odcinków wyniósł ponad 4,5 mld zł, a budowę ostatniego odcinka (Sieradz – Łask) realizowało konsorcjum Dragados – Pol Aqua.
Znaczenie: Oddanie do ruchu odcinka S8 węzeł Walichnowy – Łódź (A1) skróciło przejazd z Wrocławia do Łodzi z nawet 5 godzin (przez wiele miejscowości) do około 2 godzin, domykając ekspresowe połączenie tych aglomeracji. Ze względu na 104-kilometrową długość zasadniczej trasy, dziewięć odcinków realizacyjnych i całkowitą wartość przekraczającą 5 mld zł było to jedno z największych przedsięwzięć drogowych zrealizowanych w Polsce w ramach perspektywy finansowej UE 2007–2013.
Źródła:
  - Budowa drogi ekspresowej S8 na odcinku węzeł Walichnowy – Łódź (A1) (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (serwis archiwalny)): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/aprint/9881/budowa-drogi-ekspresowej-S8-na-odcinku-wezel-Walichnowy
  - Z Łodzi do Wrocławia w 2 godziny (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (serwis archiwalny), 2014-11-29): https://www.archiwum.gddkia.gov.pl/pl/a/17276/Z-Lodzi-do-Wroclawia-w-2-godziny
  - Budowa drogi ekspresowej S8 na odcinku węzeł Walichnowy – Łódź (A1) — Mapa Dotacji UE (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (mapadotacji.gov.pl)): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/692561/

## Droga ekspresowa S8 Wyszków – granica woj. mazowieckiego/podlaskiego (kierunek Warszawa – Białystok)
URL: https://projektometr.pl/projekt/s8-expressway-wyszkow-podlaskie-border
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.2 mld zł | Inwestor: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Kalendarium: start 2015-07, oddano 2018-10
Efekt: dostarczone
Opis: Budowa drogi ekspresowej S8 na odcinku Wyszków – granica województwa mazowieckiego/podlaskiego, o łącznej długości 38,5 km, stanowiąca fragment trasy ekspresowej Warszawa – Białystok. Inwestycję realizowała Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), a dofinansowano ją z Funduszu Spójności UE w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014–2020. Zadanie podzielono na trzy odcinki: Wyszków – węzeł „Poręba" (12,987 km), węzeł „Poręba" – Ostrów Mazowiecka (ok. 16,112 km) oraz od obwodnicy Ostrowi Mazowieckiej do granicy województw (ok. 9,397 km). Nowa dwujezdniowa droga ekspresowa zaczyna się w gminie Brańszczyk w powiecie wyszkowskim, a kończy w gminie Ostrów Mazowiecka na granicy województw. Umowę o dofinansowanie podpisano 27 czerwca 2016 r., a poszczególne odcinki oddano kierowcom w 2018 r. (m.in. fragment Ostrów Mazowiecka – granica województwa przekazany kierowcom w lipcu 2018 r.). Całkowita wartość projektu wyniosła 1 170 366 579,20 zł, z czego maksymalna kwota dofinansowania z UE to 610 086 082,82 zł.
Znaczenie: Odcinek Wyszków – granica woj. mazowieckiego/podlaskiego domknął ekspresowe połączenie S8 w ciągu trasy Warszawa – Białystok, zastępując dawną jednojezdniową drogę krajową nr 8 nowoczesną dwujezdniową drogą ekspresową. Inwestycja o długości 38,5 km, oddana kierowcom w 2018 r., poprawiła bezpieczeństwo i przepustowość jednego z głównych korytarzy komunikacyjnych północno-wschodniej Polski, wyprowadzając ruch tranzytowy z miejscowości takich jak Ostrów Mazowiecka. Stanowi element całego ciągu S8 Warszawa – Białystok, którego budowę ukończono w 2019 r.
Źródła:
  - Budowa drogi ekspresowej S8 Wyszków – Białystok, odc. Wyszków – granica woj. mazowieckiego/podlaskiego (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/gddkia/budowa-drogi-ekspresowej-s8-wyszkow---bialystok-odc-wyszkow---granica-woj-mazowieckiegopodlaskiego
  - Nowy odcinek drogi ekspresowej S8 łączący Wyszków i granicę woj. mazowieckiego oraz podlaskiego (Komisja Europejska – Inforegio, 2017-11-29): https://ec.europa.eu/regional_policy/projects/projects-database/new-section-of-s8-express-road-linking-wyszkow-and-mazowieckie-podlaskie-border_pl
  - Coraz bliżej otwarcia ostatnich odcinków S8 między Warszawą a Białymstokiem (Rynek Infrastruktury, 2018-09-03): https://www.rynekinfrastruktury.pl/wiadomosci/drogi-i-autostrady/coraz-blizej-otwarcia-ostatnich-odcinkow-s8-miedzy-warszawa-a-bialymstokiem-64157.html
  - Budowa drogi ekspresowej S-8 Wyszków – Białystok, odcinek Wyszków – granica woj. mazowieckiego/podlaskiego (Infor.pl (Motonews)): https://moto.infor.pl/wiadomosci/drogi/743562,Budowa-drogi-ekspresowej-S8-Wyszkow-Bialystok-odcinek-Wyszkow-granica-woj-mazowieckiegopodlaskiego.html

## Satelity obserwacyjne od Airbus Defence & Space (2 satelity + stacja odbiorcza)
URL: https://projektometr.pl/projekt/satelity-obserwacyjne-od-airbus-defence-space-2-satelity-sta
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 2.7 mld zł | Inwestor: Agencja Uzbrojenia (Ministerstwo Obrony Narodowej)
Kalendarium: ogł. 2022-12-27, plan 2027
Opis: Program pozyskania dla Wojska Polskiego dwóch satelitów rozpoznania obrazowego (optycznych) wchodzących w skład konstelacji Pléiades Neo, wraz z segmentem naziemnym. Umowę pomiędzy Agencją Uzbrojenia MON a Airbus Defence & Space podpisano 27 grudnia 2022 r. Satelity mają zapewnić pozyskiwanie danych rozpoznawczych (IMINT) z dokładnością do 30 cm, a dedykowany komponent naziemny do odbioru i przetwarzania zobrazowań zlokalizowano w Ośrodku Rozpoznania Obrazowego w Białobrzegach. Wyniesienie polskich satelitów na orbitę planowane jest do 2027 roku.
Znaczenie: Program daje Wojsku Polskiemu własne, niezależne zdolności rozpoznania obrazowego z kosmosu o rozdzielczości do 30 cm, zmniejszając zależność od danych pozyskiwanych od partnerów zagranicznych. Włączenie polskich satelitów do konstelacji Pléiades Neo oraz uruchomienie krajowego segmentu naziemnego w Białobrzegach zwiększa możliwości monitorowania obszarów zainteresowania i wspiera zarówno zadania obronne, jak i cywilne (m.in. wczesne ostrzeganie o zagrożeniach naturalnych).
Źródła:
  - Satelity obserwacyjne wzmocnią zdolności rozpoznawcze Wojska Polskiego (Ministerstwo Obrony Narodowej (gov.pl), 2022-12-27): https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/satelity-obserwacyjne-wzmocnia-zdolnosci-rozpoznawcze-wojska-polskiego
  - Francuskie satelity wzmocnieniem potencjału obronnego Polski [ANALIZA] (Space24.pl): https://space24.pl/satelity/obserwacja-ziemi/satelity-pleiades-neo-w-potencjale-obronnym-polski-analiza
  - MON kupuje od Airbusa dwa satelity i stację odbiorczą (Gazeta Prawna, 2022-12-27): https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/kraj/artykuly/8618547,satelity-obserwacyjne-umowa-francja-polska.html
  - MON informuje o postępach budowy satelitów rozpoznania obrazowego (ZBiAM, 2026-02-28): https://zbiam.pl/mon-informuje-o-postepach-budowy-satelitow-rozpoznania-obrazowego/

## Saule Technologies (komercjalizacja ogniw perowskitowych)
URL: https://projektometr.pl/projekt/saule-technologies
Status: anulowane | Etap: — | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Saule Technologies SA / Saule SA (główny akcjonariusz Columbus Energy)
Kalendarium: start 2014
Efekt: porzucone, spisane na straty
Opis: Saule Technologies to polska spółka deep-tech powstała w 2014 r. wokół wynalezionej przez Olgę Malinkiewicz metody druku atramentowego elastycznych, ultracienkich ogniw fotowoltaicznych z perowskitów. Celem projektu była masowa komercjalizacja tej technologii i uruchomienie fabryki; w praktyce we Wrocławiu działała jedynie pilotażowa linia produkcyjna, a nie pełnoskalowy zakład. Głównym inwestorem strategicznym została spółka giełdowa Columbus Energy. Mimo ponad 270 mln zł finansowania od inwestorów publicznych i prywatnych spółka nie osiągnęła rentowności — za 2024 r. wykazała 65,8 mln zł straty netto przy 1,27 mln zł przychodów. W 2025 r. doszło do ostrego sporu akcjonariuszy: w maju 2025 r. rada nadzorcza odwołała współzałożycielkę Olgę Malinkiewicz z zarządu, złożono zawiadomienia do prokuratury, a obrót akcjami zawieszono w czerwcu 2025 r. 26 czerwca 2026 r. akcje zostały ostatecznie wykluczone z obrotu na rynku NewConnect z powodu niezłożenia raportów finansowych za 2024 i 2025 r. Spółka znalazła się na skraju bankructwa i — według doniesień — najprawdopodobniej zostanie postawiona w stan upadłości lub restrukturyzacji; nie ogłoszono formalnej upadłości, a masowa komercjalizacja perowskitów nie została dotąd osiągnięta.
Znaczenie: Saule Technologies była sztandarowym polskim przedsięwzięciem w dziedzinie perowskitowej fotowoltaiki i jednym z najbardziej rozpoznawalnych rodzimych projektów deep-tech, opartym na docenianej międzynarodowo metodzie druku ogniw opracowanej przez Olgę Malinkiewicz. Aspiracją było, by Polska jako pierwsza na świecie masowo skomercjalizowała ogniwa perowskitowe. Mimo ponad 270 mln zł finansowania publicznego i prywatnego zgromadzonego przez dekadę (od 2014 r.) projekt nie przeszedł od skali pilotażowej do przemysłowej — fabryki nie zbudowano, a spółka znalazła się na skraju bankructwa i została wykluczona z obrotu giełdowego. Jest to jeden z najważniejszych polskich przykładów trudności w przekształceniu przełomowej technologii laboratoryjnej w rentowny biznes przemysłowy.
Powód niepowodzenia: Spółka nie osiągnęła masowej komercjalizacji technologii perowskitowej ani nie uruchomiła planowanej fabryki — we Wrocławiu działała jedynie pilotażowa linia produkcyjna. Za 2024 r. Saule Technologies wykazało 65,8 mln zł straty netto przy 1,27 mln zł przychodów. W maju 2025 r. rada nadzorcza odwołała współzałożycielkę Olgę Malinkiewicz z zarządu, a wśród akcjonariuszy doszło do sporu i zawiadomień do prokuratury. Obrót akcjami zawieszono w czerwcu 2025 r., a 26 czerwca 2026 r. akcje zostały wykluczone z obrotu na rynku NewConnect z powodu niezłożenia raportów finansowych za 2024 i 2025 r. Spółka znalazła się na skraju bankructwa i — według doniesień medialnych — najprawdopodobniej zostanie postawiona w stan upadłości lub restrukturyzacji; nie ogłoszono formalnej upadłości.
Źródła:
  - Saule Technologies znika z giełdy. Wielkie kłopoty znanej firmy (money.pl, 2026-06): https://www.money.pl/gielda/saule-technologies-znika-z-gieldy-wielkie-klopoty-znanej-firmy-7300978830080096a.html
  - Saule na skraju bankructwa (orestrukturyzacji.pl, 2025-07-10): https://orestrukturyzacji.pl/2025/07/10/saule-na-skraju-bankrcutwa/
  - Saule Technologies kieruje zawiadomienie do prokuratury (Gramwzielone.pl): https://www.gramwzielone.pl/energia-sloneczna/20314855/saule-technologies-kieruje-zawiadomienie-do-prokuratury
  - Trzęsienie ziemi w Saule. Konflikt zniszczy polską technologię przyszłości (Bankier.pl): https://www.bankier.pl/wiadomosc/Trzesienie-ziemi-w-Saule-Konflikt-zniszczy-polska-technologie-przyszlosci-8945142.html
  - Malinkiewicz odwołana z Saule. Konflikt o polskie perowskity eskaluje (enerad.pl): https://enerad.pl/malinkiewicz-odwolana-z-saule-konflikt-o-polskie-perowskity-eskaluje/
  - Miała być rewolucja, a możliwa jest upadłość. Kolejny zwrot w sprawie polskiej technologii OZE (wnp.pl): https://www.wnp.pl/energia/miala-byc-rewolucja-a-mozliwa-jest-upadlosc-kolejny-zwrot-w-sprawie-polskiej-technologii-oze,962850.html
  - Saule Technologies w finansowym impasie. Inwestorzy blokują budowę fabryki (enerad.pl): https://enerad.pl/saule-technologies-w-finansowym-impasie-inwestorzy-blokuja-budowe-fabryki/
  - About — Saule Technologies (Saule Technologies): https://sauletech.com/about/
  - Saule Technologies - Company Profile and News (Perovskite-Info): https://www.perovskite-info.com/saule-technologies

## Druga nitka gazociągu jamalskiego (Jamał II) wraz z tłoczniami — projekt zaniechany
URL: https://projektometr.pl/projekt/second-line-of-the-yamal-europe-pipeline-yamal-ii-with-compressor-stations-aband
Status: anulowane | Etap: ogłoszony | Koszt (wg etapu, nom.): 1.4 mld zł | Inwestor: Europol Gaz S.A. (udziałowcy: PGNiG 48%, Gazprom 48%, Gas-Trading 4%)
Kalendarium: ogł. 1993-08-25
Opis: Planowana druga nitka tranzytowego gazociągu Jamał–Europa na terytorium Polski wraz z tłoczniami, przewidziana w polsko-rosyjskim porozumieniu międzyrządowym z 25 sierpnia 1993 roku i harmonogramie budowy dwóch nitek. Inwestorem była spółka Europol Gaz S.A., w której PGNiG i Gazprom objęły po 48 proc. akcji (Gas-Trading 4 proc.). Druga nitka miała zostać wybudowana wraz z tłoczniami do końca 2002 roku i zwiększyć przepustowość magistrali oraz dostawy gazu dla Polski o ok. 10 mld m³ rocznie. Koszt budowy obu nitek gazociągu szacowano na ok. 2,5 mld dolarów, z czego Polska zagwarantowała ok. 300–350 mln dolarów własnego wkładu na budowę tłoczni na szlaku gazociągu. Realizacja drugiej nitki była wielokrotnie odkładana; 12 lutego 2003 roku wicepremier Marek Pol z rządu Leszka Millera podpisał protokół dodatkowy, w którym Polska zrezygnowała z egzekwowania od strony rosyjskiej obowiązku budowy drugiej nitki. Druga nitka nigdy nie została wybudowana, a jej rolę w tranzycie rosyjskiego gazu przejął później gazociąg Nord Stream.
Znaczenie: Niezrealizowanie drugiej nitki gazociągu jamalskiego jest wskazywane jako jedna z kluczowych decyzji w polityce energetycznej Polski przełomu wieków. Druga nitka wraz z tłoczniami miała zwiększyć przepustowość korytarza tranzytowego i zapewnić Polsce dodatkowe dostawy ok. 10 mld m³ gazu rocznie. Rezygnacja z egzekwowania jej budowy w 2003 roku, w ocenie części komentatorów, osłabiła pozycję negocjacyjną Polski wobec dostaw rosyjskiego gazu i otworzyła drogę do budowy gazociągu Nord Stream, omijającego terytorium Polski.
Powód niepowodzenia: Druga nitka gazociągu jamalskiego wraz z tłoczniami, przewidziana w porozumieniu międzyrządowym z 1993 roku i planowana do ukończenia do końca 2002 roku, nigdy nie została wybudowana. Jej realizacja była wielokrotnie odkładana, a 12 lutego 2003 roku rząd Leszka Millera (podpis wicepremiera Marka Pola pod protokołem dodatkowym) zrezygnował z egzekwowania od strony rosyjskiej obowiązku budowy drugiej nitki. Projekt został de facto zaniechany; rolę drugiej nitki w tranzycie rosyjskiego gazu przejął później gazociąg Nord Stream. Koszt budowy obu nitek szacowano na ok. 2,5 mld dolarów, z czego polski gwarantowany wkład wynosił ok. 300–350 mln dolarów.
Źródła:
  - Jak Polska przegrała sprawę drugiej nitki jamalskiej (januszkowalski.pl (pierwodruk: Gazeta Polska, 11.06.2013), 2022-08-08): https://januszkowalski.pl/aktualnosci/jak-polska-przegrala-sprawe-drugiej-nitki-jamalskiej/
  - Jak Polska przegrała sprawę drugiej nitki jamalskiej (salon24.pl / Gazeta Polska (Janusz Kowalski), 2013-06-11): https://www.salon24.pl/u/autorzygazetypolskiej/513404,jak-polska-przegrala-sprawe-drugiej-nitki-jamalskiej
  - Kontrakt jamalski (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Kontrakt_jamalski
  - Czy powstanie druga nitka gazociągu jamalskiego? (Inżynieria.com, 2013-05-16): https://inzynieria.com/paliwa/gazociagi/artykuly/33802,czy-powstanie-druga-nitka-gazociagu-jamalskiego
  - Rurociąg jamalski oddala się (wnp.pl, 2005-04-19): https://www.wnp.pl/wiadomosci/rurociag-jamalski-oddala-sie,2348.html

## Prace na linii kolejowej E20 na odcinku Warszawa – Poznań – pozostałe roboty, odcinek Sochaczew – Swarzędz (druga modernizacja E20)
URL: https://projektometr.pl/projekt/second-modernization-of-railway-line-e20-poznan-warsaw-swarzedz-sochaczew
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.3 mld zł | Inwestor: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Kalendarium: start 2017-06, plan 2023, oddano 2023
Efekt: dostarczone
Opis: Kompleksowa (druga) modernizacja kolejowej linii E20 na odcinku Sochaczew – Swarzędz, stanowiącym środkową część ciągu Warszawa – Poznań, realizowana przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. i współfinansowana z unijnego instrumentu „Łącząc Europę” (Connecting Europe Facility – CEF). Projekt pod oficjalną nazwą „Prace na linii kolejowej E20 na odcinku Warszawa – Poznań – pozostałe roboty, odcinek Sochaczew – Swarzędz” podzielono na trzy kontrakty realizowane w obszarach Lokalnych Centrów Sterowania w Łowiczu, Kutnie i Koninie. Zakres objął m.in. modernizację ok. 366 km toru, budowę nowej sieci trakcyjnej o długości ok. 659 km, przebudowę pięciu stacji (Łowicz Główny, Kutno, Koło, Konin i Podstolice), budowę lub przebudowę 134 obiektów inżynieryjnych, zabudowę 269 rozjazdów oraz nowoczesne systemy sterowania ruchem, umożliwiające jazdę pociągów pasażerskich z prędkością do 160 km/h. Projekt rozpoczęto w czerwcu 2017 roku, a ukończono w ostatnim kwartale 2023 roku. Całkowity koszt wyniósł ok. 2,3 mld złotych (wcześniejsze szacunki i budżet projektu wskazywały wartości w przedziale ok. 2,2–2,6 mld zł). Po zakończeniu prac najszybsze pociągi pokonują trasę Warszawa – Poznań w czasie ok. 2 godzin i 24 minut.
Znaczenie: Modernizacja odcinka Sochaczew – Swarzędz domknęła kompleksową przebudowę linii E20 między Warszawą a Poznaniem, podnosząc prędkość pociągów pasażerskich do 160 km/h i skracając czas przejazdu Warszawa – Poznań do ok. 2 godzin i 24 minut. Linia E20 stanowi część II paneuropejskiego korytarza transportowego (Berlin – Warszawa – Moskwa) w transeuropejskiej sieci transportowej TEN-T, łącząc dwa największe ośrodki zachodniej i środkowej Polski oraz zapewniając sprawne połączenie towarowe i pasażerskie na osi wschód – zachód. Inwestycja objęła nowe perony, nowoczesne systemy sterowania ruchem oraz udogodnienia dla osób o ograniczonej mobilności.
Źródła:
  - O inwestycji – Szybsze koleje PKP na linii Poznań – Warszawa (poznan-warszawa.pl (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.)): https://poznan-warszawa.pl/o-inwestycji/
  - Prace na linii kolejowej E 20 na odcinku Warszawa – Poznań – pozostałe roboty, odcinek Sochaczew – Swarzędz – obszar LCS Konin (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. (Mapa inwestycyjna)): https://www.plk-inwestycje.pl/projekty/instrument-laczac-europe-connecting-europe-facility-cef/prace-na-linii-kolejowej-e-20-na-odcinku-warszawa-poznan-pozostale-roboty-odcinek-sochaczew-swarzedz-obszar-lcs-konin/
  - Zakończenie modernizacji odc. Sochaczew – Swarzędz do końca 2023 r. (Kolejowy Portal, 2023-01-05): https://kolejowyportal.pl/zakonczenie-modernizacji-odc-sochaczew-swarzedz-do-konca-2023-r/
  - Poznań – Warszawa. Szybka modernizacja i sprawna komunikacja (Rynek Kolejowy): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/poznan--warszawa-szybka-modernizacja-i-sprawna-komunikacja--78387.html
  - Modernizacja linii E20 Warszawa-Poznań – ciąg dalszy następuje! (NaKolei.pl): https://www.nakolei.pl/modernizacja-linii-e20-warszawa-poznan-ciag-dalszy-nastepuje/

## Fabryka modułów LCD Sharp w Łysomicach koło Torunia (Sharp Manufacturing Poland, Pomorska SSE Ostaszewo)
URL: https://projektometr.pl/projekt/sharp-lcd-module-factory-in-ysomice-near-torun-sharp-orion-park
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 595 mln zł | Inwestor: Sharp Manufacturing Poland sp. z o.o.
Kalendarium: ogł. 2006, start 2006, oddano 2007
Opis: Zakład Sharp Manufacturing Poland sp. z o.o. w Łysomicach (Ostaszewo) koło Torunia, w Pomorskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej, był pierwszą inwestycją japońskiego koncernu Sharp w Polsce i pierwszą jego fabryką w Europie. Inwestycję szacowano na 595 mln zł. Fabryka rozpoczęła produkcję modułów LCD do telewizorów LCD w styczniu 2007 roku; zaprojektowano ją tak, by produkować około 10 mln modułów LCD rocznie i docelowo zatrudniać co najmniej 3 tys. pracowników. Zakład stał się zaczątkiem klastra produkcji telewizorów pod Toruniem (park Sharp/Orion), przyciągając kooperantów i poddostawców.
Znaczenie: Fabryka Sharp w Łysomicach była pierwszą inwestycją Sharpa w Polsce i pierwszym zakładem koncernu w Europie, uruchamiając produkcję modułów LCD do telewizorów w Pomorskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej. Zainicjowała powstanie klastra produkcji telewizorów i elektroniki pod Toruniem (park Sharp/Orion), przyciągając kolejnych inwestorów i poddostawców oraz tworząc docelowo co najmniej 3 tys. miejsc pracy.
Źródła:
  - Sharp: fabryka modułów LCD (eGospodarka.pl, 2006-09-07): https://www.firma.egospodarka.pl/17145,Sharp-fabryka-modulow-LCD,1,11,1.html
  - Budowa fabryki SHARP rusza w czerwcu (muratorplus.pl, 2006): https://www.muratorplus.pl/inwestycje/inwestycje-komercyjne/budowa-fabryki-sharp-rusza-w-czerwcu-aa-tXxa-9hCc-oiNX.html
  - Introduction to Sharp Manufacturing Poland Sp. z o. o. (SMPL) (Sharp Corporation): https://global.sharp/corporate/g_topix/poland/index.html

## Siedziba NOSPR w Katowicach
URL: https://projektometr.pl/projekt/siedziba-nospr-katowice
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 305 mln zł | Inwestor: Miasto Katowice
Kalendarium: start 2012-02, oddano 2014-10-01
Efekt: dostarczone
Opis: Nowa siedziba Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia (NOSPR), wzniesiona przy placu Wojciecha Kilara 1 w Katowicach na terenach po dawnej Kopalni Węgla Kamiennego „Katowice”, w powstającej Strefie Kultury sąsiadującej z Międzynarodowym Centrum Kongresowym i Muzeum Śląskim. Inwestorem było Miasto Katowice, a gmach zaprojektował wyłoniony w międzynarodowym konkursie (rozstrzygniętym 15 grudnia 2008 roku) architekt Tomasz Konior; generalnym wykonawcą została warszawska firma Warbud. Budowę rozpoczęto w lutym 2012 roku, a uroczyste otwarcie obiektu odbyło się 1 października 2014 roku, w Międzynarodowym Dniu Muzyki. Budynek mieści wielką salę koncertową oraz salę kameralną. Koszt całkowity projektu „Budowa siedziby Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach” podano na 305 364 372,55 zł, z dofinansowaniem z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko) w kwocie 145 560 876,78 zł oraz wkładem własnym Miasta Katowice w wysokości 159 803 495,77 zł.
Znaczenie: Siedziba NOSPR jest jedną z najważniejszych inwestycji kulturalnych zrealizowanych w Katowicach po 1990 roku i współtworzy postindustrialną Strefę Kultury na terenach po dawnej Kopalni Węgla Kamiennego „Katowice”, obok Muzeum Śląskiego i Międzynarodowego Centrum Kongresowego. Zapewniła Narodowej Orkiestrze Symfonicznej Polskiego Radia dedykowaną wielką salę koncertową z osobną salą kameralną, projektowaną z myślą o akustyce muzyki symfonicznej. Inwestycja, prowadzona przez Miasto Katowice i współfinansowana ze środków Unii Europejskiej, stała się elementem przekształcenia śródmieścia Katowic z terenów pogórniczych w przestrzeń publiczną i kulturalną.
Źródła:
  - Siedziba Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Siedziba_Narodowej_Orkiestry_Symfonicznej_Polskiego_Radia_w_Katowicach
  - O projekcie — Budowa siedziby Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach (NOSPR): https://nospr.org.pl/pl/o-projekcie
  - Nowa sala koncertowa NOSPR w Katowicach. Generalny wykonawca wybrany (muratorplus.pl, 2012-02-15): https://www.muratorplus.pl/biznes/wiesci-z-rynku/nowa-sala-koncertowa-nospr-w-katowicach-generalny-wykonawca-wybrany-aa-LuLW-MeV5-cCfB.html
  - Siedziba NOSPR gotowa (Sztuka Architektury, 2014-10-02): https://sztuka-architektury.pl/article/4178/siedziba-nospr-gotowa

## Most Siekierkowski i Trasa Siekierkowska w Warszawie
URL: https://projektometr.pl/projekt/siekierkowski-bridge-siekierkowska-route-warsaw
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.6 mld zł | Inwestor: Miasto stołeczne Warszawa (inwestor; inwestor zastępczy: ZBM – Inwestor Zastępczy; zarządca: Zarząd Dróg Miejskich w Warszawie)
Kalendarium: ogł. 1995, start 2000-03-01, oddano 2007-06
Efekt: dostarczone
Opis: Trasa Siekierkowska to śródmiejska arteria komunikacyjna w Warszawie o długości ok. 8,1 km, łącząca Mokotów (węzeł u zbiegu ulic Czerniakowskiej i Witosa) z Pragą-Południe (węzeł „Marsa”) po prawej stronie Wisły. Jej centralnym i najbardziej rozpoznawalnym elementem jest Most Siekierkowski — most podwieszony przez Wisłę z dwoma pylonami o wysokości 90,00 i 90,06 m. Kamień węgielny pod budowę wmurowano 1 marca 2000 roku; głównym wykonawcą mostu był Mostostal Warszawa S.A., a pylony wykonała spółka Warbud. Pierwszy fragment trasy wraz z mostem został oddany do użytku 21 września 2002 roku, a budowę całej trasy zakończono w czerwcu 2007 roku; ukończenie węzła „Marsa” nastąpiło w 2010 roku. Inwestorem było miasto stołeczne Warszawa (funkcję inwestora zastępczego pełniła spółka ZBM – Inwestor Zastępczy), a drogą zarządza Zarząd Dróg Miejskich w Warszawie. Według kontroli Najwyższej Izby Kontroli planowany łączny koszt realizacji inwestycji miał wynieść 1 626 114 tys. zł, a do czerwca 2003 roku wydatkowano na nią 1 042 319 tys. zł. NIK negatywnie oceniła fazę przygotowawczą inwestycji: z powodu źle przeprowadzonych prac projektowych miasto straciło ponad 15 mln zł, a w wyniku sporu arbitrażowego dotyczącego przeliczeń walutowych — kolejne 11,5 mln zł.
Znaczenie: Most Siekierkowski i Trasa Siekierkowska stanowią kluczowe przeprawowe i drogowe połączenie lewobrzeżnej i prawobrzeżnej Warszawy, umożliwiające przejazd z Mokotowa na Pragę-Południe (Gocław, Saska Kępa, Grochów) oraz w kierunku Lublina i Terespola z ominięciem centrum miasta. Podwieszony most przez Wisłę z pylonami o wysokości ok. 90 m jest jednym z charakterystycznych elementów panoramy stolicy.
Źródła:
  - Most Siekierkowski (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Most_Siekierkowski
  - Trasa Siekierkowska w Warszawie (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Trasa_Siekierkowska_w_Warszawie
  - NIK o milionowych stratach przy budowie Trasy i Mostu Siekierkowskiego (Miasto Stołeczne Warszawa (um.warszawa.pl), 2004-01-28): https://um.warszawa.pl/-/nik-o-milionowych-stratach-przy-budowie-trasy-i-mostu-siekierkowskiego
  - Pracujemy na Trasie Siekierkowskiej (Zarząd Dróg Miejskich w Warszawie): https://zdm.waw.pl/aktualnosci/pracujemy-na-trasie-siekierkowskiej/

## Zintegrowany Projekt modernizacji i rozwoju infrastruktury tramwajowej w Aglomeracji Śląsko-Zagłębiowskiej wraz z zakupem taboru tramwajowego (POIiŚ 2014-2020)
URL: https://projektometr.pl/projekt/silesian-trams-second-infrastructure-modernization-project-poiis-2014-2020
Status: ukończone | Etap: — | Koszt (wg etapu, nom.): 1.6 mld zł | Inwestor: Tramwaje Śląskie S.A.
Kalendarium: ogł. 2017-12-11, start 2014, plan 2023
Opis: Zintegrowany Projekt modernizacji i rozwoju infrastruktury tramwajowej w Aglomeracji Śląsko-Zagłębiowskiej wraz z zakupem taboru tramwajowego to drugi wielki program inwestycyjny Tramwajów Śląskich S.A. współfinansowany ze środków UE — z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko (POIiŚ) 2014-2020. Wartość całkowita Projektu wynosi ok. 1,57 mld zł, a planowana wysokość dofinansowania unijnego 710 474 731,80 zł. Przedsięwzięcie podzielono na etapy: etap I o wartości całkowitej 766 778 485,00 zł (dofinansowanie 393 332 262,09 zł, umowa o dofinansowanie z 11 grudnia 2017 r.) obejmował m.in. ok. 42 km linii tramwajowych oraz zakup 45 sztuk nowego taboru; etap II o wartości całkowitej 186 168 843,27 zł (dofinansowanie 98 031 313,76 zł, umowa z 26 lutego 2018 r.) objął ok. 23 km zmodernizowanych i nowych tras; kolejne etapy, w tym etap IV realizowany w ramach REACT-EU (umowa o dofinansowanie z 31 lipca 2023 r., zakup 6 nowych tramwajów), domknęły przedsięwzięcie. Zadania infrastrukturalne realizowano na terenie 10 miast: Będzin, Bytom, Chorzów, Dąbrowa Górnicza, Katowice, Mysłowice, Ruda Śląska, Sosnowiec, Świętochłowice i Zabrze.
Znaczenie: Był to drugi — po programie z perspektywy 2007-2013 — wielki program modernizacji rdzenia sieci tramwajowej najgęściej zaludnionej konurbacji w Polsce, obsługiwanej przez Tramwaje Śląskie S.A. W ramach POIiŚ 2014-2020 zmodernizowano dziesiątki kilometrów torowisk i sieci trakcyjnej oraz zakupiono nowy, niskopodłogowy tabor, poprawiając dostępność i jakość transportu publicznego w 10 miastach Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Ze względu na skalę (wartość całkowita ok. 1,57 mld zł) należał do największych inwestycji z zakresu komunikacji miejskiej w Polsce w perspektywie unijnej 2014-2020.
Źródła:
  - Informacje o Projekcie – JRPB (POIiŚ 2014-2020) (Tramwaje Śląskie S.A.): https://www.tram-silesia.pl/www/index.php/jrpb/
  - Zintegrowany Projekt ... infrastruktury tramwajowej ... – etap I (Centrum Unijnych Projektów Transportowych (CUPT), 2017-12-08): https://www.cupt.gov.pl/en/poiis/zintegrowany-projekt-modernizacji-i-rozwoju-infrastruktury-tramwajowej-w-aglomeracji-slasko-zaglebiowskiej-wraz-z-zakupem-taboru-tramwajowego-etap-i/
  - 400 mln zł dla Tramwajów Śląskich już pewne (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (POIiŚ), 2017-12-11): https://www.pois.gov.pl/strony/wiadomosci/400-mln-zl-dla-tramwajow-slaskich-juz-pewne/
  - Tramwaje Śląskie dostały 100 mln zł z UE. Skorzystają pasażerowie (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (POIiŚ), 2018-02-26): https://www.pois.gov.pl/strony/wiadomosci/tramwaje-slaskie-dostaly-100-mln-zl-z-ue-skorzystaja-pasazerowie/
  - Aktualności – JRPB (POIiŚ 2014-2020) (Tramwaje Śląskie S.A.): https://www.tram-silesia.pl/www/index.php/jrpb/aktualnosci/

## Modernizacja infrastruktury tramwajowej i trolejbusowej w Aglomeracji Górnośląskiej wraz z infrastrukturą towarzyszącą (POIiŚ 2007–2013)
URL: https://projektometr.pl/projekt/silesian-trams-tram-infrastructure-modernization-in-upper-silesia-poiis-2007-201
Status: ukończone | Etap: — | Koszt (wg etapu, nom.): 800 mln zł | Inwestor: Tramwaje Śląskie S.A.
Kalendarium: start 2012-10, oddano 2015-12
Efekt: dostarczone
Opis: Strategiczny, współfinansowany ze środków unijnych projekt modernizacji sieci tramwajowej w konurbacji górnośląskiej, zrealizowany przez spółkę Tramwaje Śląskie S.A. w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2007–2013 (Fundusz Spójności; projekt m.in. POIS.07.03.00-00-012/11). Realizacja trwała od października 2012 do grudnia 2015 roku. Całkowitą wartość przedsięwzięcia komunikowano na ok. 800 mln zł, przy dofinansowaniu z POIiŚ w wysokości ok. 385 mln zł (ok. 59 proc. kosztów kwalifikowanych); część nakładów sfinansowano kredytem z Europejskiego Banku Inwestycyjnego oraz środkami własnymi. Zakres obejmował modernizację i rozbudowę infrastruktury tramwajowej na trzech głównych ciągach komunikacyjnych łączących największe miasta konurbacji (Bytom, Chorzów, Katowice, Ruda Śląska, Sosnowiec, Zabrze) oraz inwestycje w Tychach — zmodernizowano ok. 48 km torowisk wraz z siecią trakcyjną, zakupiono 30 nowych, częściowo niskopodłogowych tramwajów Pesa 2012N Twist oraz zmodernizowano 75 tramwajów typu 105Na. Był to jeden z największych projektów transportu miejskiego zrealizowanych w Polsce w perspektywie finansowej UE 2007–2013. Uwaga: część źródeł (pl.Wikipedia) podaje rozliczenie końcowe na ok. 626,95 mln zł całkowitego kosztu i 490,49 mln zł finansowania UE — kwota UE prawdopodobnie obejmuje kredyt EBI.
Znaczenie: Projekt był największą jak dotąd modernizacją rdzenia sieci tramwajowej najgęściej zaludnionej konurbacji w Polsce. Zmodernizowano ok. 48 km torowisk wraz z siecią trakcyjną na trzech głównych ciągach komunikacyjnych łączących największe miasta aglomeracji, a tabor zasiliło 30 nowych, częściowo niskopodłogowych tramwajów Pesa 2012N Twist; dodatkowo gruntownie odnowiono 75 wagonów typu 105Na. Przedsięwzięcie, zrealizowane w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2007–2013 z dofinansowaniem z Funduszu Spójności, było jednym z największych projektów transportu miejskiego zrealizowanych w Polsce w tej perspektywie finansowej UE i punktem wyjścia dla kolejnych etapów modernizacji sieci Tramwajów Śląskich.
Źródła:
  - Modernizacja sieci Tramwajów Śląskich wkracza w kluczową fazę (Rynek Kolejowy, 2013-12-19): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/modernizacja-sieci-tramwajow-slaskich-wkracza-w-kluczowa-faze-141929.html
  - Tramwaje w konurbacji górnośląskiej (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Tramwaje_w_konurbacji_g%C3%B3rno%C5%9Bl%C4%85skiej
  - Konurbacja górnośląska: Gęsta sieć komunikacji o bardzo niskiej jakości (Rynek Infrastruktury, 2014-11-26): https://www.rynekinfrastruktury.pl/wiadomosci/intermodal-i-logistyka/konurbacja-gornoslaska-gesta-siec-komunikacji-o-bardzo-niskiej-jakosci-104354.html
  - Zakres — Jednostka Realizująca Projekt, Tramwaje Śląskie S.A. (Tramwaje Śląskie S.A.): https://www.tram-silesia.pl/www/index.php/jrp/zakres/

## Sinfonia Varsovia Centrum - nowa siedziba i największa sala koncertowa w Polsce
URL: https://projektometr.pl/projekt/sinfonia-varsovia-centrum-nowa-siedziba-i-najwieksza-sala-ko
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 768 mln zł | Inwestor: Miasto Stołeczne Warszawa (od 2026 współprowadzenie z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego)
Kalendarium: ogł. 2010, start 2023-04, plan 2030
Opis: Sinfonia Varsovia Centrum to budowa nowej, stałej siedziby orkiestry Sinfonia Varsovia przy ul. Grochowskiej 272 w Warszawie (woj. mazowieckie), na terenie dawnego Instytutu Weterynarii SGGW. Inwestycja obejmuje największą salę koncertową w Polsce na 1877 miejsc, salę kameralną na około 400 osób, przestrzenie prób oraz zaplecze magazynowe i techniczne. Projekt architektoniczny, wyłoniony w międzynarodowym konkursie w 2010 roku, przygotowała pracownia Atelier Thomas Pucher przy udziale Grupy 5 Architekci, a akustykę opracowano we współpracy z zespołami z Berlina (Müller-BBM) i Brukseli. Realizacja jest podzielona na etapy: pierwszy etap, obejmujący remont zabytkowych oficyn, prowadzi od 2023 roku Korporacja Budowlana Doraco za ponad 117 mln zł; drugi etap, czyli budowa głównej sali koncertowej, był przedmiotem przetargu, w którym najniższą ofertę (ponad 651 mln zł) złożył Warbud, a łączny budżet inwestycji oszacowano na blisko 768 mln zł. Inwestorem jest miasto stołeczne Warszawa; od 2026 roku instytucję współprowadzi Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Zakończenie całości zaplanowano na przełom 2029 i 2030 roku.
Znaczenie: Po ukończeniu obiekt ma być największą salą koncertową w Polsce (1877 miejsc) oraz nową siedzibą orkiestry Sinfonia Varsovia, tworząc na warszawskiej Pradze ogólnodostępne centrum życia muzycznego z salą kameralną, przestrzeniami edukacyjnymi, kawiarnią i publicznym ogrodem. Inwestycja łączy rewitalizację zabytkowych budynków dawnego Instytutu Weterynarii z budową nowoczesnej sali o akustyce projektowanej przez uznanych specjalistów z Berlina i Brukseli, co ma wzmocnić pozycję Warszawy jako ośrodka muzyki poważnej. Skala przedsięwzięcia - budżet zwiększony w marcu 2025 roku o dodatkowe 210 mln zł decyzją Rady Warszawy oraz 180 mln zł przekazane przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego - czyni je jedną z największych inwestycji kulturalnych w kraju.
Źródła:
  - Tender launched for the construction of the largest concert hall in Poland (Sinfonia Varsovia, 2025-05-13): https://www.sinfoniavarsovia.org/en/tender-launched-for-the-construction-of-the-largest-concert-hall-in-poland/
  - Nowa sala koncertowa Sinfonii Varsovii coraz bliżej. Trzy oferty w przetargu na budowę (investmap.pl, 2026): https://investmap.pl/nowa-sala-koncertowa-sinfonii-varsovii-coraz-blizej-trzy-oferty-w-przetargu-na-budowe-wizualizacje.a317274
  - 180 mln zł na nową salę koncertową w Warszawie. Rafał Trzaskowski: Ulica Grochowska zyska architektoniczną perłę (PropertyDesign.pl): https://www.propertydesign.pl/architektura/104/180_mln_zl_na_nowa_sale_koncertowa_w_warszawie_rafal_trzaskowski_ulica_grochowska_zyska_architektoniczna_perle,53788.html
  - Stała siedziba Sinfonii Varsovii - podpisana umowa na budowę (Miasto Stołeczne Warszawa, 2023-04-05): https://um.warszawa.pl/-/stala-siedziba-sinfonii-varsovii-podpisana-umowa-na-budowe
  - Sinfonia Varsovia Centrum (Sinfonia Varsovia Centrum): https://www.sinfoniavarsoviacentrum.pl/en/

## Przeciwpancerne pociski kierowane Spike-LR (produkcja licencyjna w ZM Mesko)
URL: https://projektometr.pl/projekt/spike-lr-anti-tank-guided-missiles-licensed-mesko-production
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.5 mld zł | Inwestor: Zakłady Metalowe MESKO S.A. (produkcja licencyjna; PHZ Bumar)
Kalendarium: ogł. 2003-12-29, start 2007, oddano 2013
Efekt: dostarczone
Opis: Program pozyskania i licencyjnej produkcji przeciwpancernych pocisków kierowanych trzeciej generacji Spike-LR, których konstruktorem jest izraelski koncern Rafael. 29 grudnia 2003 roku podpisano umowy między MON a PHZ Bumar / ZM Mesko S.A. oraz między PHZ Bumar / ZM Mesko S.A. a firmą Rafael. Wartość kontraktu na dostawy w latach 2004–2013 wyniosła ok. 1,487 mld zł i obejmowała 264 przenośne wyrzutnie oraz 2675 rakiet. Produkcja licencyjna ruszyła w Zakładach Metalowych MESKO S.A. w Skarżysku-Kamiennej w 2007 roku; w kraju wytwarzano m.in. silnik startowy i marszowy, obie głowice bojowe, zbiornik ciekłego azotu oraz rurowy pojemnik transportowo-startowy. Stopień polonizacji pocisku szacowano na ok. 20%, a pierwsze egzemplarze wyprodukowane w Polsce z powodzeniem wypróbowano w 2007 roku. Cała zakontraktowana partia 2675 pocisków została dostarczona wojsku do 2013 roku.
Znaczenie: Kontrakt Spike-LR z 2003 roku był pierwszym dużym przedsięwzięciem licencyjnej produkcji nowoczesnego kierowanego pocisku przeciwpancernego typu „wystrzel i zapomnij” w Polsce. Uruchomienie wytwarzania podzespołów (silników, głowic bojowych, pojemnika transportowo-startowego) w ZM Mesko w Skarżysku-Kamiennej zbudowało krajowe zdolności produkcyjne, na których oparto kolejne kontrakty na pociski Spike w latach późniejszych, i umieściło Polskę wśród producentów tego uzbrojenia. Dostarczone do 2013 roku 264 wyrzutnie i 2675 pocisków stały się podstawowym środkiem przeciwpancernym pododdziałów Wojska Polskiego.
Źródła:
  - Polska kończy produkcję pocisków z Izraela, a nowej umowy nie widać (WNP.pl, 2021-12-14): https://www.wnp.pl/przemysl-obronny/polska-konczy-produkcje-pociskow-z-izraela-a-nowej-umowy-nie-widac,515562.html
  - Spike (pocisk) (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Spike_(pocisk)

## Stadion w Gdańsku (EURO 2012)
URL: https://projektometr.pl/projekt/stadion-euro-2012-gdansk
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 709 mln zł | Inwestor: Miasto Gdańsk (operator: Arena Gdańsk Operator sp. z o.o.)
Kalendarium: start 2009-05-28, oddano 2011-07-19
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Miejski stadion piłkarski w gdańskiej dzielnicy Letnica przy ul. Pokoleń Lechii Gdańsk 1, wzniesiony jako jedna z aren Mistrzostw Europy w piłce nożnej UEFA Euro 2012, współorganizowanych przez Polskę i Ukrainę. Budowę rozpoczęto 28 maja 2009 roku; obiekt otrzymał pozwolenie na użytkowanie 19 lipca 2011 roku, przy pierwotnie zakładanym terminie ukończenia na koniec 2010 roku. Koszt budowy wyniósł 709 mln zł. Stadion, o charakterystycznej bursztynowej elewacji i pojemności ok. 41,6 tys. miejsc, stanowi własność miasta Gdańska, a zarządza nim spółka Arena Gdańsk Operator sp. z o.o. Podczas Euro 2012 rozegrano tu trzy mecze fazy grupowej oraz jeden ćwierćfinał; obiekt jest stadionem domowym Lechii Gdańsk. W kolejnych latach funkcjonował pod nazwami sponsorskimi (PGE Arena, Stadion Energa Gdańsk, Polsat Plus Arena Gdańsk).
Znaczenie: Stadion w Gdańsku był jedną z czterech polskich aren Mistrzostw Europy UEFA Euro 2012 i największą inwestycją sportowo-widowiskową w historii Gdańska, zrealizowaną w dzielnicy Letnica jako własność miasta. Podczas turnieju obiekt gościł trzy mecze fazy grupowej (m.in. Hiszpania–Włochy) oraz ćwierćfinał Niemcy–Grecja. Po Euro 2012 stadion o pojemności ok. 41,6 tys. miejsc stał się stałą areną sportowo-koncertową Pomorza i stadionem domowym Lechii Gdańsk; pierwszy mecz ligowy rozegrano na nim 14 sierpnia 2011 roku. Zarządzany przez miejską spółkę Arena Gdańsk Operator, w kolejnych latach funkcjonował pod zmieniającymi się nazwami sponsorskimi.
Źródła:
  - Stadion w Gdańsku (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Stadion_w_Gda%C5%84sku
  - 10 lat gdańskiego stadionu w Letnicy. ZOBACZ historię obiektu na zdjęciach (Gdansk.pl (Urząd Miejski w Gdańsku), 2021-07): https://www.gdansk.pl/wiadomosci/10-lat-gdanskiego-stadionu-w-Letnicy-ZOBACZ-historie-obiektu-na-zdjeciach,a,200398
  - About the stadium — Polsat Plus Arena Gdańsk (Arena Gdańsk Operator sp. z o.o.): https://polsatplusarenagdansk.pl/en/about-the-stadium/
  - Euro 2012 w Gdańsku. Mija 10 lat od wydarzenia, które zmieniło miasto (Gdansk.pl (Urząd Miejski w Gdańsku), 2022-06): https://www.gdansk.pl/wiadomosci/Euro-2012-w-Gdansku-10-lat-dekada-minela-od-wielkiego-wydarzenia-pilkarskiego,a,221763

## Stadion Poznań (przebudowa na UEFA Euro 2012)
URL: https://projektometr.pl/projekt/stadion-euro-2012-poznan
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 747 mln zł | Inwestor: Miasto Poznań (POSiR)
Kalendarium: start 2003, oddano 2010-09-20
Efekt: dostarczone
Opis: Gruntowna przebudowa miejskiego stadionu przy ul. Bułgarskiej w Poznaniu, zrealizowana jako inwestycja miasta Poznania na potrzeby Mistrzostw Europy w piłce nożnej UEFA Euro 2012. W ramach modernizacji (okres budowy nowego stadionu 2003–2010) powstały cztery zadaszone trybuny; prace nad trybunami I i III trwały od października 2008 roku i zostały zakończone we wrześniu 2010 roku. Oficjalne otwarcie zmodernizowanego obiektu odbyło się 20 września 2010 roku. Pojemność wynosi 42 837 miejsc (od 2012 roku zwiększona do 43 269). Koszt budowy nowego stadionu podano na 747 mln zł. Właścicielem jest Miasto Poznań (POSiR).
Znaczenie: Przebudowa Stadionu Miejskiego przy ul. Bułgarskiej była jedną z kluczowych inwestycji Poznania związanych ze współorganizacją przez Polskę Mistrzostw Europy w piłce nożnej UEFA Euro 2012. W 2012 roku rozegrano na stadionie trzy mecze fazy grupowej turnieju. Obiekt pozostaje stadionem domowym klubu KKS Lech Poznań i główną wielofunkcyjną areną sportowo-widowiskową miasta, mieszczącą ponad 42 tysiące widzów. Inauguracyjne otwarcie zmodernizowanego stadionu 20 września 2010 roku uświetnił koncert.
Źródła:
  - Stadion Miejski w Poznaniu (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Stadion_Miejski_w_Poznaniu
  - Stadion Miejski w Poznaniu (muratorplus.pl, 2012-01-31): https://www.muratorplus.pl/inwestycje/inwestycje-publiczne/stadion-miejski-w-poznaniu-aa-99LJ-U6dp-seBn.html
  - Stadion Miejski w Poznaniu — historia i przebudowa (tenpoznan.pl, 2023-10-10): https://tenpoznan.pl/stadion-miejski-w-poznaniu-historia-i-przebudowa/

## Stadion Miejski we Wrocławiu (Tarczyński Arena / Stadion Wrocław)
URL: https://projektometr.pl/projekt/stadion-euro-2012-wroclaw
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 947 mln zł | Inwestor: Miasto Wrocław (operator: SMG)
Kalendarium: start 2009-04-14, oddano 2011-09-08
Efekt: dostarczone, przekroczony budżet
Opis: Wielofunkcyjny stadion miejski we Wrocławiu, na osiedlu Pilczyce (Aleja Śląska 1), wzniesiony przez miasto Wrocław jako jedna z aren Mistrzostw Europy w piłce nożnej UEFA Euro 2012. Budowę rozpoczęto 14 kwietnia 2009 roku (podpisanie umowy budowlanej z konsorcjum wykonawczym), a oddanie obiektu do użytku — warunkowe dopuszczenie przez nadzór budowlany — nastąpiło 8 września 2011 roku; pierwszą imprezą była walka bokserska Tomasz Adamek – Witalij Kłyczko 10 września 2011 roku. Trybuny mieszczą 42 771 miejsc siedzących. Ostateczny koszt budowy wyniósł około 947 mln zł. Właścicielem obiektu jest miasto Wrocław, a jego operatorem została firma SMG; głównym użytkownikiem areny jest klub piłkarski Śląsk Wrocław. Od 2021 roku stadion funkcjonuje pod nazwą sponsorską Tarczyński Arena Wrocław.
Znaczenie: Stadion Miejski we Wrocławiu był największą inwestycją sportową w historii miasta i jednym z czterech polskich stadionów wybudowanych na UEFA Euro 2012 — turniej współorganizowany przez Polskę i Ukrainę. Rozegrano na nim trzy mecze fazy grupowej turnieju, w tym jedno spotkanie z udziałem reprezentacji Polski (16 czerwca 2012). Po mistrzostwach obiekt stał się główną areną widowiskowo-sportową Wrocławia i stadionem domowym klubu Śląsk Wrocław, goszcząc mecze ligowe, koncerty i imprezy masowe. Ostateczny koszt budowy (ok. 947 mln zł) znacząco przekroczył pierwotne szacunki oraz wartość pierwszej umowy z wykonawcą (blisko 730 mln zł), co było przedmiotem sporów i późniejszych rozliczeń finansowych.
Źródła:
  - Stadion Miejski we Wrocławiu (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Stadion_Miejski_we_Wroc%C5%82awiu
  - Po 10 latach od Euro dopłacą do budowy stadionu 43 mln zł (Money.pl, 2022-05-02): https://www.money.pl/gospodarka/po-10-latach-od-euro-doplaca-do-budowy-stadionu-43-mln-zl-6764524238674720a.html
  - Wrocław Stadium (Wikipedia (en)): https://en.wikipedia.org/wiki/Wroc%C5%82aw_Stadium
  - Stadion Wrocław (Tarczyński Arena) (PIK Wrocław (portal miejski)): https://pik.wroclaw.pl/miejsca/stadion-wroclaw/

## Stadion Narodowy (PGE Narodowy) w Warszawie
URL: https://projektometr.pl/projekt/stadion-narodowy-pge-narodowy-w-warszawie
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.0 mld zł | Inwestor: Skarb Państwa (operator: PL.2012+ sp. z o.o.)
Kalendarium: start 2008-10-07, oddano 2012-01-29
Efekt: dostarczone, opóźnione, przekroczony budżet
Opis: Wielofunkcyjny stadion narodowy w warszawskiej dzielnicy Praga-Południe, przy al. ks. J. Poniatowskiego, wzniesiony jako inwestycja Skarbu Państwa na Mistrzostwa Europy w piłce nożnej UEFA Euro 2012. Budowę rozpoczęto 7 października 2008 roku, a oficjalna inauguracja obiektu odbyła się 29 stycznia 2012 roku. Trybuny mieszczą ponad 58 tysięcy miejsc siedzących na mecze, a w konfiguracji koncertowej arena może pomieścić nawet około 80 tysięcy osób. Koszt budowy podano na 1 976 061 375 zł (bez gruntu i odszkodowań, stan na 2013 r.). Od 1 stycznia 2013 roku operatorem jest spółka PL.2012+, w całości należąca do Skarbu Państwa; od lipca 2015 obiekt funkcjonuje pod nazwą sponsorską PGE Narodowy.
Znaczenie: Stadion Narodowy był największą pojedynczą inwestycją w obiekt widowiskowo-sportowy w historii Polski, zrealizowaną na potrzeby UEFA Euro 2012 — turnieju współorganizowanego przez Polskę i Ukrainę. Po zakończeniu mistrzostw arena stała się główną wielofunkcyjną sceną kraju, goszczącą mecze reprezentacji, koncerty i imprezy masowe dla dziesiątek tysięcy widzów. Utrzymanie obiektu wiązało się też z kosztami eksploatacyjnymi: w listopadzie 2022 roku wykryto wadę jednego z elementów stalowo-linowej konstrukcji dachu, przez co stadion czasowo zamknięto, a ponowne otwarcie nastąpiło w grudniu 2022 roku.
Źródła:
  - Historia i informacje — PGE Narodowy im. Kazimierza Górskiego w Warszawie (PGE Narodowy (PL.2012+)): https://www.pgenarodowy.pl/o-arenie/historia-i-informacje
  - Ile kosztował Stadion Narodowy (PortalSamorzadowy.pl): https://www.portalsamorzadowy.pl/inwestycje/ile-to-kosztowal-stadion-narodowy,33839.html
  - Stadion Narodowy im. Kazimierza Górskiego w Warszawie (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Stadion_Narodowy_im._Kazimierza_G%C3%B3rskiego_w_Warszawie
  - PGE Narodowy ponownie otwarty. Naprawiono usterkę dachu (Rzeczpospolita (rp.pl), 2022-12): https://www.rp.pl/kraj/art37614641-pge-narodowy-ponownie-otwarty-naprawiono-usterke-dachu
  - PGE Narodowy kluczowym miejscem na mapie Warszawy. "W ubiegłym roku stadion odwiedziły ponad 2 miliony osób" [wywiad] (SportMarketing.pl, 2026-05): https://www.sportmarketing.pl/wywiady/108294/pge-narodowy-kluczowym-miejscem-na-mapie-warszawy-w-ubieglym-roku-stadion-odwiedzily-ponad-2-miliony-osob-wywiad/
  - Ile kosztował stadion narodowy — skąd wzięły się blisko 2 mld zł? (kspppn.pl): https://kspppn.pl/ile-kosztowal-stadion-narodowy-skad-wziely-sie-blisko-2-mld-zl

## Stopień Wodny Siarzewo na Wiśle
URL: https://projektometr.pl/projekt/stopien-wodny-siarzewo
Status: wstrzymane | Etap: pozwolenia | Koszt (wg etapu, nom.): 7.5 mld zł | Inwestor: Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie
Kalendarium: ogł. 2017, plan 2032
Efekt: opóźnione
Opis: Planowany stopień wodny na Wiśle w miejscowości Siarzewo poniżej Włocławka (woj. kujawsko-pomorskie): zapora ze śluzą żeglugową, zbiornikiem o pojemności 135 mln m3 i elektrownią wodną o mocy ok. 80 MW. Inwestorem jest PGW Wody Polskie, a finansowanie ponad 7,5 mld zł przewidziano w przyjętym w październiku 2023 r. programie wieloletnim "Zagospodarowanie Dolnej Wisły". Po uchyleniu decyzji środowiskowej przez GDOŚ w grudniu 2024 r. i oddaleniu skargi Wód Polskich przez WSA w Warszawie w czerwcu 2026 r. inwestycja pozostaje zablokowana; Wody Polskie zapowiadają skargę kasacyjną do NSA.
Znaczenie: Stopień miał zwiększyć roczną produkcję energii elektrycznej o ok. 350 GWh, poprawić warunki żeglugowe na dolnej Wiśle i wesprzeć ochronę przeciwpowodziową poniżej zapory we Włocławku. Projekt, którego koncepcje sięgają lat 90. XX wieku, od lat budzi sprzeciw naukowców i organizacji ekologicznych wskazujących m.in. na wpływ na obszary Natura 2000 i rezerwat Kulin; spór o decyzję środowiskową zatrzymał inwestycję przed rozpoczęciem budowy.
Źródła:
  - Zapora w Siarzewie. Rząd przyjął program wieloletni "Zagospodarowanie Dolnej Wisły" (TVN24, 2023-10-10): https://tvn24.pl/biznes/z-kraju/zapora-siarzewo-koszt-rzad-przyjal-program-zagospodarowanie-dolnej-wisly-st7384892
  - Rząd na ostatniej prostej przepycha szkodliwy stopień Siarzewo. Koszt: 7,5 mld (OKO.press, 2023-10-11): https://oko.press/na-zywo/wybory-na-zywo-oko-press/rzad-na-ostatniej-prostej-przepycha-szkodliwy-stopien-siarzewo-koszt-75-mld
  - Stopień wodny w Siarzewie się oddala. Sąd podtrzymuje niekorzystną decyzję (Portal Kujawski, 2026-06-23): https://portalkujawski.pl/2026/stopien-wodny-w-siarzewie-sie-oddala-sad-podtrzymuje-niekorzystna-decyzje/
  - Zapora na Wiśle nie powstanie? Spór o inwestycję wartą 10 mld zł (Money.pl, 2026-06-30): https://www.money.pl/gospodarka/zapora-na-wisle-nie-powstanie-spor-o-inwestycje-warta-10-mld-zl-7302440405412160a.html
  - Niekończąca się sprawa stopnia wodnego w Siarzewie. Wody Polskie chcą zaskarżyć wyrok sądu (Polskie Radio PiK, 2026-07-02): https://www.radiopik.pl/2,140071,niekonczaca-sie-sprawa-stopnia-wodnego-w-siarzewie-wody-polskie-chca-zaskarzyc-wyrok-sadu
  - 10 lat zabiegów o decyzję środowiskową i ponad 5 mln zł kosztów. Wody Polskie przegrały sprawę Siarzewa (Dziennik Gazeta Prawna, 2026-06): https://edgp.gazetaprawna.pl/gospodarka/klimat-i-srodowisko/artykuly/11265735,wody-polskie-przegraly-sprawe-siarzewa-wyrok-moze-przesadzic-o-przysz.html

## SwePol Link — podmorski kabel stałoprądowy HVDC Polska–Szwecja
URL: https://projektometr.pl/projekt/swepol-link-poland-sweden-hvdc-submarine-power-cable
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: SwePol Link AB (inwestor; udziałowcy: Svenska Kraftnät, Vattenfall, Polskie Sieci Elektroenergetyczne)
Kalendarium: oddano 2000
Efekt: dostarczone
Opis: SwePol Link to transgraniczne, podmorskie połączenie elektroenergetyczne prądu stałego wysokiego napięcia (HVDC) łączące system elektroenergetyczny Polski i Szwecji. Linia może przesyłać moc 600 MW przy napięciu 450 kV, a jej całkowita długość wynosi ok. 254 km, z czego 238 km przebiega pod dnem Morza Bałtyckiego. Kabel biegnie pomiędzy półwyspem Stärnö w pobliżu Karlshamn w Szwecji a miejscowością Wierzbięcin koło Słupska w Polsce, gdzie na terenie stacji elektroenergetycznej Słupsk kończy się jego przebieg podmorski. Inwestorem była spółka SwePol Link AB, w której udziały mieli szwedzki operator przesyłowy Svenska Kraftnät, koncern Vattenfall oraz Polskie Sieci Elektroenergetyczne. Technologię przekształtnikową HVDC oraz kabel dostarczyło ABB (zamówienie z 1997 r. o wartości ok. 260 mln USD). Linia została oddana do użytku w 2000 roku po około półtorarocznej budowie (komercyjną eksploatację rozpoczęto w sierpniu 2000). Szacowany koszt powstania połączenia wyniósł ok. 2,7 miliarda koron szwedzkich (SEK). W sierpniu 2012 roku majątek spółek SwePol Link został sprzedany krajowym operatorom przesyłowym — polska część trafiła do PSE, a szwedzka do Svenska Kraftnät — i został zintegrowany z krajowymi sieciami przesyłowymi.
Znaczenie: SwePol Link był pierwszym stałoprądowym (HVDC) połączeniem podmorskim polskiego systemu elektroenergetycznego z zagranicą i jednym z pierwszych transgranicznych interkonektorów łączących Polskę z rynkiem skandynawskim. Umożliwił dwukierunkową wymianę energii elektrycznej o mocy do 600 MW pomiędzy Polską a Szwecją, zwiększając bezpieczeństwo dostaw i integrację z rynkiem nordyckim. Polska część połączenia jest dziś częścią krajowej sieci przesyłowej zarządzanej przez PSE.
Źródła:
  - SwePol Link (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/SwePol_Link
  - Stacja Słupsk — tu rozpoczyna się wymiana energii ze Szwecją (Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE)): https://inwestycje.pse.pl/stacja-slupsk-tu-rozpoczyna-sie-wymiana-energii-ze-szwecja/
  - SwePol (Wikipedia (en)): https://en.wikipedia.org/wiki/SwePol
  - SwePol Link — customer success story (Hitachi Energy (dawniej ABB)): https://www.hitachienergy.com/news-and-events/customer-success-stories/swepol-link

## Szczecińska Kolej Metropolitalna
URL: https://projektometr.pl/projekt/szczecinska-kolej-metropolitalna
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 1.4 mld zł | Inwestor: Stowarzyszenie Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego
Kalendarium: plan 2026-12-31
Efekt: opóźnione
Opis: Program szybkiej kolei aglomeracyjnej w Szczecińskim Obszarze Metropolitalnym, oparty na modernizacji istniejących linii kolejowych nr 406, 273, 351 i 401, łączący Szczecin z Policami, Stargardem, Gryfinem i Goleniowem. Beneficjentem środków unijnych i koordynatorem jest Stowarzyszenie Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego, roboty na infrastrukturze prowadzi PKP PLK, a przewozy organizuje województwo zachodniopomorskie. Inwestycja realizowana jest w dwóch fazach o łącznej wartości ok. 1,35 mld zł z dofinansowaniem UE. Projekt jest silnie opóźniony względem pierwotnych planów, a NIK w raporcie oceniła przygotowanie i nadzór negatywnie; koszt zadania w samym 2022 r. wzrósł o blisko 40 proc. Uruchomienie regularnych połączeń na najbardziej zaniedbanej linii do Polic przesunięto na przełom 2026/2027.
Znaczenie: Po ukończeniu system ma zapewnić szybkie, regularne połączenia kolejowe między Szczecinem a gminami metropolii (Police, Stargard, Gryfino, Goleniów), z siecią zmodernizowanych i nowych przystanków oraz stacji, poprawiając dostępność transportu zbiorowego i ograniczając ruch samochodowy na dojazdach do miasta.
Źródła:
  - O projekcie - Szczecińska Kolej Metropolitalna (Stowarzyszenie Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego): https://skm.szczecin.pl/o-projekcie/
  - Szczecińska Kolej Metropolitalna donikąd (Najwyższa Izba Kontroli, 2023): https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/budowa-szczecinskiej-kolei-metropolitalnej.html
  - Szczecińska Kolej Metropolitalna z ogromnym opóźnieniem i dużo drożej - raport NIK (TVN24, 2023-01-23): https://tvn24.pl/trojmiasto/szczecin-szczecinska-kolej-metropolitalna-z-ogromnym-opoznieniem-i-duzo-drozej-raport-nik-st6644797
  - SKM Szczecin - pociągi do Polic wrócą w przyszłym roku (Rynek Kolejowy, 2025-12-22): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/skm-szczecin--pociagi-do-polic-wroca-w-przyszlym-roku-126058.html
  - Szczecińska Kolej Metropolitalna - strona główna (Stowarzyszenie Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego): https://skm.szczecin.pl/
  - Wiemy, kiedy pojedziemy SKM-ką do Polic. Postępują prace torowe (wSzczecinie.pl, 2025-11-19): https://wszczecinie.pl/wiemy-kiedy-pojedziemy-skm-ka-do-polic-postepuja-prace-torowe/52969

## Szczytowe bloki gazowe PGE — Rybnik i Dolna Odra/Gryfino (~1,2 GW)
URL: https://projektometr.pl/projekt/szczytowe-bloki-gazowe-pge-rybnik-dolna-odra
Status: planowane | Etap: przetarg | Koszt (wg etapu, nom.): 6.0 mld zł | Inwestor: PGE Polska Grupa Energetyczna
Kalendarium: ogł. 2025-12, plan 2030
Opis: PGE zamówiła u konsorcjum Polimex Mostostal (lider konsorcjum) i Siemens Energy budowę dwóch szczytowych elektrowni gazowych: w Rybniku (woj. śląskie) oraz w Gryfinie/Nowym Czarnowie przy Elektrowni Dolna Odra (woj. zachodniopomorskie). Każda z jednostek ma moc ok. 600 MW (łącznie blisko 1,2 GW) i powstanie w technologii otwartego cyklu spalania gazu (OCGT) — jako tzw. peakery, uruchamiane szybko w szczytach zapotrzebowania i do bilansowania odnawialnych źródeł energii. Łączna wartość obu kontraktów wraz z serwisem to ok. 6 mld zł. W grudniu 2025 r. oba bloki uzyskały 15-letnie kontrakty w aukcji rynku mocy na lata 2030–2044, a zamówienie budowy ogłoszono w marcu 2026 r. Są to jednostki odrębne od pracujących już na tych samych terenach bloków gazowo-parowych (CCGT) — Nowy Rybnik 882 MW oraz Dolna Odra 2x ok. 700 MW.
Znaczenie: Szczytowe bloki OCGT mają dostarczać elastycznej, szybko dyspozycyjnej mocy wspierającej Krajowy System Elektroenergetyczny w okresach zwiększonego zapotrzebowania oraz bilansującej rosnący udział niesterowalnych źródeł odnawialnych. Inwestycja wpisuje się w odchodzenie od węgla — ma zastępować część wysłużonych mocy węglowych — i zabezpiecza dostawy energii w okresie przejściowym, uzupełniając pracujące już na obu terenach bloki gazowo-parowe.
Źródła:
  - PGE zamówiła szczytowe bloki gazowe dla Rybnika i Dolnej Odry (WNP.pl, 2026-03): https://www.wnp.pl/energia/energetyka/pge-zamowila-szczytowe-bloki-gazowe-dla-rybnika-i-dolnej-odry,1038664.html
  - PGE inwestuje 6 mld zł w nowe bloki gazowe. Powstaną w Rybniku i Gryfinie (Rzeczpospolita (energia.rp.pl), 2026-03): https://energia.rp.pl/energetyka/art43912811-pge-wybuduje-nowe-bloki-gazowe-za-6-mld-zl
  - PGE z umowami na budowę dwóch nowych elektrowni gazowych (Energetyka24, 2026-03): https://energetyka24.com/surowce/gaz/pge-z-umowami-na-budowe-dwoch-nowych-elektrowni-gazowych
  - PGE wyda ponad 6 mld zł na dwie nowe elektrownie. „Most między węglem a atomem” (Bankier.pl, 2026-03): https://www.bankier.pl/wiadomosc/PGE-podpisala-z-konsorcjum-Polimeksu-i-Siemensa-umowy-na-budowe-dwoch-elektrowni-gazowych-9092811.html
  - PGE zamówiła szczytowe bloki gazowe dla Rybnika i Dolnej Odry (24Kurier.pl, 2026-03): https://24kurier.pl/aktualnosci/gospodarka/pge-zamowila-szczytowe-bloki-gazowe-dla-rybnika-i-dolnej-odry/
  - PGE podpisała umowy na budowę dwóch nowych elektrowni gazowych w Rybniku i Gryfinie (PGE Polska Grupa Energetyczna, 2026-03): https://www.gkpge.pl/grupa-pge/dla-mediow/komunikaty-prasowe/korporacyjne/pge-podpisala-umowy-na-budowe-dwoch-nowych-elektrowni-gazowych-w-rybniku-i-gryfinie

## Nowy Szpital Onkologiczny we Wrocławiu (DCOPiH)
URL: https://projektometr.pl/projekt/szpital-onkologiczny-wroclaw
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 1.5 mld zł | Inwestor: Dolnośląskie Centrum Onkologii, Pulmonologii i Hematologii (DCOPiH); inwestor: Samorząd Województwa Dolnośląskiego
Kalendarium: ogł. 2023-05, start 2024-10, plan 2027-08
Opis: Nowy Szpital Onkologiczny we Wrocławiu to budowana nowa siedziba Dolnośląskiego Centrum Onkologii, Pulmonologii i Hematologii (DCOPiH) — określana jako największa inwestycja zdrowotna w historii Dolnego Śląska, finansowana przez samorząd województwa dolnośląskiego i budżet państwa. Obiekt o powierzchni ok. 100,5 tys. m² ma pomieścić 671 łóżek w pokojach 2-osobowych oraz 14 sal operacyjnych i skonsolidować trzy dotychczasowe placówki. Umowę na budowę podpisano 22 maja 2023 r. z firmą PORR (najkorzystniejsza oferta w przetargu na ok. 1,055 mld zł), a łączną wartość inwestycji szacuje się na ok. 1,5 mld zł. Kamień węgielny wmurowano w październiku 2024 r.; w 2026 r. budowa wyprzedzała harmonogram o ponad cztery miesiące — ukończono elewację i trwały prace wykończeniowe. Zakończenie budowy przewidziano najpóźniej na sierpień 2027 r., a przyjęcie pierwszych pacjentów pierwotnie planowano na 2028 r., obecnie na 2027 r.
Znaczenie: Inwestycja ma być największym szpitalem w historii Dolnego Śląska i skonsolidować w jednym nowoczesnym obiekcie trzy dotychczasowe placówki DCOPiH. Liczba sal operacyjnych wzrośnie z 8 do 14, co ma pozwolić na wykonywanie nawet 10 tysięcy zabiegów rocznie, a pacjenci będą mieli do dyspozycji 671 łóżek w pokojach 2-osobowych. Wsparcie z budżetu państwa dla inwestycji przekracza pół miliarda złotych.
Źródła:
  - Budowa szpitala onkologicznego Wrocław Kosmonautów — kamień węgielny (wroclaw.pl, 2024-10-21): https://www.wroclaw.pl/dla-mieszkanca/budowa-szpitala-onkologicznego-wroclaw-kosmonautow-kamien-wegielny-zdjecia
  - Umowa na budowę szpitala onkologicznego we Wrocławiu podpisana (DCOPiH, 2023-05-22): https://dcopih.pl/umowa-na-budowe-szpitala-onkologicznego-we-wroclawiu-podpisana/
  - Nowy Szpital Onkologiczny we Wrocławiu przy ul. Hipokratesa rośnie szybciej niż planowano (DCOPiH, 2025-11-03): https://dcopih.pl/nowy-szpital-onkologiczny-we-wroclawiu-przy-ul-hipokratesa-rosnie-szybciej-niz-planowano/
  - Wybudowali już połowę nowoczesnego szpitala onkologicznego we Wrocławiu (wroclaw.pl, 2026-02-05): https://www.wroclaw.pl/dla-mieszkanca/budowa-nowego-szpitala-onkologicznego-wroclaw-w-polowie
  - Ponad miliard złotych na nowy szpital. To największa tego typu inwestycja w regionie (money.pl, 2023-03-07): https://www.money.pl/gospodarka/ponad-miliard-zlotych-na-nowy-szpital-to-najwieksza-tego-typu-inwestycja-w-regionie-6873911090186944a.html
  - Podpisano umowę na budowę nowego szpitala onkologicznego we Wrocławiu (Termedia, 2023-05-23): https://www.termedia.pl/onkologia/Podpisano-umowe-na-budowe-nowego-szpitala-onkologicznego-we-Wroclawiu,51640.html

## Szprychy kolejowe CPK (model piasta-szprychy)
URL: https://projektometr.pl/projekt/szprychy-kolejowe-cpk-model-piasta-szprychy
Status: anulowane | Etap: ogłoszony | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Centralny Port Komunikacyjny sp. z o.o. (CPK)
Kalendarium: ogł. 2017
Efekt: porzucone, zrestrukturyzowane
Opis: Zaniechany kolejowy model "piasta-szprychy" z pierwotnej Koncepcji CPK (2017 r.), zakładający budowę sieci nowych linii kolejowych, w tym linii dużych prędkości, promieniście zbiegających się z całej Polski do węzła CPK pod Warszawą. Program obejmował docelowo ok. 2000 km "szprych" łączących nowe odcinki budowane przez CPK z modernizacjami PKP PLK. W praktyce do 2023 r. dla znaczącej części tras nie rozpoczęto prac studialno-projektowych. Audyty wewnętrzne z 2024 r. oraz opracowanie "Nowa droga CPK" z 2025 r. formalnie odeszły od modelu piasta-szprychy na rzecz policentrycznej, zintegrowanej sieci kolejowej (ZSK); część korytarzy, jak linia "Y", jest kontynuowana jako odrębne przedsięwzięcia, a pozostałe szprychy porzucono.
Znaczenie: Odejście od modelu piasta-szprychy oznaczało rezygnację z pierwotnie zapowiadanych ok. 2000 km linii zbiegających się do węzła CPK i zastąpienie ich policentryczną, zintegrowaną siecią kolejową. Według deklaracji Ministerstwa Infrastruktury do 2035 r. ma powstać ok. 1000 km nowych tras, m.in. w ramach budowy linii "Y" (Warszawa – CPK – Łódź – Poznań/Wrocław), programu "Kolej Plus" oraz prac nad CMK Północ. Zmiana koncepcji przesunęła horyzont i zakres inwestycji kolejowych związanych z CPK oraz stała się przedmiotem publicznego sporu o to, czy dawne "szprychy" były realnym planem, czy nierealnym harmonogramem.
Powód niepowodzenia: Pierwotny model piasta-szprychy z Koncepcji CPK (2017 r.) został zaniechany. Do 2023 r. dla ok. 500 km z zapowiadanych 2000 km linii nie rozpoczęto prac studialnych ani projektowych. Audyty z 2024 r. i opracowanie "Nowa droga CPK" z 2025 r. zastąpiły model piasta-szprychy policentryczną, zintegrowaną siecią kolejową (ZSK); przedstawiciele CPK określili dawne "szprychy" jako "bajkę". Część korytarzy (m.in. linia "Y") jest kontynuowana, pozostałe szprychy porzucono.
Źródła:
  - CPK przekonuje, że szprychy były "bajką". Wiceminister obiecuje 1000 km nowych linii kolejowych (Money.pl, 2025-08-25): https://www.money.pl/gospodarka/cpk-przekonuje-ze-szprychy-byly-bajka-wiceminister-obiecuje-1000-km-nowych-linii-kolejowych-7193084944874240a.html
  - CPK odkłamuje mity na temat rezygnacji ze szprych i rozwoju sieci kolejowej (Rynek Kolejowy, 2025-08-25): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/cpk-odklamuje-mity-na-temat-szprych-i-sieci-kolejowej--124474.html
  - Przyszłość CPK nadal pod znakiem zapytania. Kolejowe szprychy też nie powstaną (Obserwator Logistyczny, 2024-05-28): https://obserwatorlogistyczny.pl/2024/05/28/przyszlosc-cpk-nadal-pod-znakiem-zapytania-kolejowe-szprychy-tez-nie-powstana/
  - CPK odkłamuje kolejowe mity. Nie będzie szprych, będzie system (Pasazer.com, 2025-08-25): https://www.pasazer.com/news/468409/cpk,odklamuje,kolejowe,mity,nie,bedzie,szprych,bedzie,system.html
  - Strona główna podmiotu CENTRALNY PORT KOMUNIKACYJNY SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ (Biuletyn Informacji Publicznej CPK): https://cpk.bip.gov.pl/
  - CPK. Jest decyzja lokalizacyjna dla węzła kolejowego (wschód) (Rynek Lotniczy): https://www.rynek-lotniczy.pl/wiadomosci/wojewoda-mazowiecki-wydal-decyzje-lokalizacyjna-dla-wezla-kolejowego-po-wschodniej-stronie-lotniska-28204.html
  - CPK prezentuje ZSK. 4700 km nowych linii kolejowych (Rynek Kolejowy, 2026-06-15): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/cpk-prezentuje-zsk-4700-km-nowych-linii-kolejowych-153247.html
  - ZSK i „szprychy”. Rząd Donalda Tuska pokazał plan dla polskiej kolei (Klub Jagielloński, 2026-06-18): https://klubjagiellonski.pl/2026/06/18/rzad-pokazal-plan-zmian-na-polskiej-kolei-co-zostalo-ze-szprych/

## Tarcza Wschód (Narodowy Program Odstraszania i Obrony)
URL: https://projektometr.pl/projekt/tarcza-wschod
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 10.0 mld zł | Inwestor: Ministerstwo Obrony Narodowej (MON)
Kalendarium: ogł. 2024-05-18, start 2024-10, plan 2028
Opis: Ogłoszony przez premiera Donalda Tuska 18 maja 2024 r. narodowy program odstraszania i obrony, obejmujący budowę pasa fortyfikacji, przeszkód inżynieryjnych oraz systemów wykrywania wzdłuż wschodniej i północnej granicy Polski — z Białorusią i z Rosją — w sześciu województwach. Budowa pierwszych elementów ruszyła pod koniec października 2024 r.; do końca 2025 r. zabezpieczono inżynieryjnie ok. 60 km granicy, a plan na 2026 r. zakłada objęcie pracami ponad 200 km kolejnych odcinków. Zakończenie programu planowane jest na 2028 r., przy zapowiedzianym budżecie co najmniej 10 mld zł.
Znaczenie: Program ma wzmocnić odporność państwa na atak i wojnę hybrydową, tworząc wzdłuż granic z Rosją i Białorusią system umocnień, przeszkód i detekcji, który ma odstraszać potencjalnego agresora i utrudnić mu wtargnięcie. Obejmuje sześć województw wschodniej i północnej Polski i jest największym powojennym przedsięwzięciem fortyfikacyjnym finansowanym z budżetu resortu obrony; rząd zabiega dodatkowo o współfinansowanie ze źródeł UE i NATO.
Źródła:
  - Narodowy Program Odstraszania i Obrony – Tarcza Wschód (Kancelaria Prezesa Rady Ministrów (gov.pl), 2024-05-18): https://www.gov.pl/web/premier/narodowy-program-odstraszania-i-obrony--tarcza-wschod
  - Tarcza Wschód – inwestycja w bezpieczeństwo Polski (Ministerstwo Obrony Narodowej (gov.pl), 2024-11-12): https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/tarcza-wschod--inwestycja-w-bezpieczenstwo-polski
  - Tarcza Wschód – Narodowy Program Odstraszania i Obronności (Gmina Leżajsk (samorzad.gov.pl)): https://samorzad.gov.pl/web/gmina-lezajsk/tarcza-wschod---narodowy-program-odstraszania-i-obronnosci
  - Narodowy plan bezpieczeństwa „Tarcza Wschód” (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Narodowy_plan_bezpiecze%C5%84stwa_%E2%80%9ETarcza_Wsch%C3%B3d%E2%80%9D
  - Co z Tarczą Wschód w 2026? Wojsko przedstawia plan (Defence24, 2026-01-26): https://defence24.pl/polityka-obronna/co-z-tarcza-wschod-w-2026-wojsko-przedstawia-plan
  - Tarcza Wschód. Na granicach z Rosją i Białorusią rosną przeszkody dla obcych wojsk (Rzeczpospolita, 2026-01-27): https://www.rp.pl/wojsko/art43703271-polska-tworzy-na-granicy-tzw-tarcze-wschod-co-juz-zbudowano

## Terminal 1 Portu Lotniczego Warszawa-Okęcie (1992)
URL: https://projektometr.pl/projekt/terminal-1-portu-lotniczego-warszawa-okecie
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Polskie Porty Lotnicze (PPL)
Kalendarium: start 1990, oddano 1992-07-01
Efekt: dostarczone
Opis: Nowy międzynarodowy terminal pasażerski warszawskiego lotniska Okęcie (obecnie Lotnisko Chopina), budowany w latach 1990–1992 i oddany do użytku 1 lipca 1992 roku. Terminal 1 — dziś starsza część Terminalu A — o powierzchni użytkowej 94 082 m² zaprojektowano z początkową przepustowością około 3,5 mln pasażerów rocznie. Generalnym wykonawcą inwestycji była spółka Hochtief Polska. Właścicielem i zarządcą lotniska jest przedsiębiorstwo państwowe Polskie Porty Lotnicze (PPL). Obiekt był głównym oknem komunikacji lotniczej Polski z zagranicą w latach 90. i został później rozbudowany oraz zintegrowany z nowym terminalem (2012–2015).
Znaczenie: Terminal 1 był pierwszym nowoczesnym terminalem pasażerskim wybudowanym na warszawskim Okęciu i przez wiele lat głównym portem lotniczym Polski obsługującym ruch międzynarodowy. Otwarty w 1992 roku, w okresie transformacji, znacząco zwiększył przepustowość i standard obsługi pasażerów stołecznego lotniska (projektowo ok. 3,5 mln pasażerów rocznie), stając się symbolicznym „oknem na świat” kraju. W latach 2012–2015 terminal przebudowano i połączono z nowszą częścią w jeden Terminal A.
Źródła:
  - Lotnisko Chopina w Warszawie (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Lotnisko_Chopina_w_Warszawie
  - Port lotniczy Warszawa-Okęcie — Terminal 1 (Urbanity.pl): https://www.urbanity.pl/mazowieckie/warszawa/port-lotniczy-warszawa-okecie-terminal-1,b2022

## Terminal FSRU w Zatoce Gdańskiej (Program FSRU)
URL: https://projektometr.pl/projekt/terminal-fsru-w-zatoce-gdanskiej-program-fsru
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 4.5 mld zł | Inwestor: Gaz-System S.A.
Kalendarium: start 2025, plan 2028
Opis: Program FSRU realizowany przez Gaz-System obejmuje budowę pływającego terminalu regazyfikacyjnego LNG w Zatoce Gdańskiej, w rejonie Górek Zachodnich w Gdańsku, oraz rozbudowę krajowej sieci przesyłowej o ok. 250 km gazociągów (m.in. Gdańsk–Gustorzyn). Czarterowana jednostka FSRU o pojemności zbiorników 170 tys. m3 LNG ma umożliwić odbiór i regazyfikację co najmniej 6,1 mld m3 gazu rocznie. Część lądową programu zaplanowano do ukończenia w 2026 r., jednostkę regazyfikacyjną zwodowano w maju 2026 r. w stoczni HD Hyundai Heavy Industries w Korei Południowej, jej przypłynięcie do Zatoki Gdańskiej przewidziano na koniec 2027 r., a rozpoczęcie świadczenia usług regazyfikacji na pierwszy kwartał 2028 r. Szacowany koszt infrastruktury morskiej i lądowej wynosi ok. 4,5 mld zł (bez kosztów czarteru jednostki).
Znaczenie: Terminal ma zwiększyć zdolności importu skroplonego gazu ziemnego do Polski i wzmocnić dywersyfikację dostaw. Docelowa zdolność regazyfikacji na poziomie co najmniej 6,1 mld m3 gazu rocznie ma pokrywać istotną część krajowego zapotrzebowania.
Źródła:
  - Terminal FSRU – opis inwestycji (Gaz-System S.A.): https://www.gaz-system.pl/pl/terminal-fsru/opis-inwestycji.html
  - Gaz-System: koszt pływającego terminala LNG i infrastruktury to ok. 4,5 mld zł (WNP.pl, 2025-05-31): https://www.wnp.pl/rynki/gaz-system-koszt-plywajacego-terminala-lng-i-infrastruktury-to-ok-4-5-mld-zl,950377.html
  - Jednostka FSRU zwodowana. Kolejny kamień milowy strategicznej inwestycji GAZ-SYSTEM (Gaz-System S.A., 2026-05-19): https://www.gaz-system.pl/pl/dla-mediow/komunikaty-prasowe/2026/maj/19-05-2026-jednostka-fsru-zwodowana-kolejny-kamien-milowy-strategicznej-inwestycji-gaz-system.html
  - Terminal FSRU w Gdańsku coraz bliżej. Gaz-System planuje w 2026 r. zakończyć budowę części lądowej (Bankier.pl, 2025-10-23): https://www.bankier.pl/wiadomosc/Terminal-FSRU-w-Gdansku-coraz-blizej-Gaz-System-planuje-w-2026-r-zakonczyc-budowe-czesci-ladowej-9029200.html

## Świnoujście Offshore Terminal — terminal instalacyjny morskich farm wiatrowych ORLEN Neptun
URL: https://projektometr.pl/projekt/terminal-instalacyjny-morskich-farm-wiatrowych-orlen-neptun
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 168 mln zł | Inwestor: ORLEN Neptun sp. z o.o. (Grupa ORLEN)
Kalendarium: oddano 2025-06
Efekt: dostarczone
Opis: Pierwszy w Polsce terminal instalacyjny dla morskich farm wiatrowych, uruchomiony w porcie w Świnoujściu w czerwcu 2025 r. (oficjalne otwarcie 10 czerwca 2025 r.). Obiekt należący do spółki ORLEN Neptun z Grupy ORLEN zajmuje ok. 20 ha i dysponuje dwoma nabrzeżami o łącznej długości ok. 500 m, przystosowanymi do obsługi największych jednostek typu jack-up i heavy-lift oraz komponentów morskich elektrowni wiatrowych o masie do 24 tys. ton. Wartość inwestycji wyniosła prawie 39 mln euro. Docelowa zdolność terminalu to ponad 80 morskich turbin wiatrowych rocznie. Terminal pełni funkcję zarówno portu instalacyjnego, jak i marshallingowego, a jego pierwszym najemcą zostało konsorcjum Ocean Winds (projekt BC-Wind). Planowana jest rozbudowa do 2030 r. o nabrzeża nr 3 i 4 (łącznie 530 m, docelowo ponad 1 km nabrzeży) i plac składowy o powierzchni ok. 46 ha, szacowana wstępnie na ok. 210 mln zł, jednak na razie brakuje na nią finansowania (wniosek do unijnego instrumentu CEF 2 nie uzyskał wsparcia).
Znaczenie: Terminal jest pierwszym w Polsce i jednym z najnowocześniejszych w Europie zapleczem instalacyjnym dla morskich farm wiatrowych, dając krajowej energetyce offshore własną bazę logistyczną na Bałtyku i wzmacniając rolę Świnoujścia jako morskiego hubu energetycznego regionu. Obsługuje nie tylko projekty Grupy ORLEN (Baltic East, Baltic West), ale też zewnętrznych operatorów krajowych i zagranicznych, m.in. Ocean Winds i Smulders, a przy budowie zaangażowanych było ok. 95 polskich firm. Planowane podwojenie powierzchni do 2030 r. ma umożliwić równoległą obsługę budowy dwóch farm wiatrowych na Bałtyku.
Źródła:
  - Świnoujście Offshore Terminal (ORLEN Neptun): https://neptun.orlen.pl/pl/o-spolce/inwestycje/terminal
  - Terminal instalacyjny dla farm wiatrowych ma być dwa razy większy do 2030 r. (Polski Portal Morski (polskamorska.pl), 2026-06-08): https://polskamorska.pl/2026/06/08/terminal-instalacyjny-dla-farm-wiatrowych-ma-byc-dwa-razy-wiekszy-do-2030-r/
  - Terminal Orlenu ma być jedynym takim miejscem w Europie. Na razie jednak nie ma pieniędzy (WNP.pl, 2026-06): https://www.wnp.pl/energia/terminal-instalacyjny-orlenu-dla-offshoru-bedzie-rozbudowany-na-razie-jednak-brakuje-pieniedzy,1069743.html
  - ORLEN Group opens the first offshore wind installation terminal in Poland. First contract already in place (Świnoujście Offshore Terminal / ORLEN, 2025-06-10): http://swinoujscieoffshoreterminal.pl/en/for-media/news/2025/orlen-group-opens-the-first-offshore-wind-terminal-in-poland
  - ORLEN opens Poland's first offshore wind farm installation terminal – first contract already signed (ORLEN, 2025-06-10): https://www.orlen.pl/en/about-the-company/media/press-releases/current/2025/june-2025/orlen-opens-polands-first-offshore-wind-farm-installation-terminal--first-contract-already-signed
  - Another partner to access Świnoujście Offshore Terminal. ORLEN Neptun secures new contract (ORLEN, 2025-09-15): https://www.orlen.pl/en/about-the-company/media/press-releases/current/2025/september-2025/another-partner-to-access-swinoujscie-offshore-terminal-orlen-neptun-secures-new-contract

## Głębokowodny Terminal Kontenerowy w Świnoujściu (Przylądek Pomerania)
URL: https://projektometr.pl/projekt/terminal-kontenerowy-swinoujscie
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 10.0 mld zł | Inwestor: Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście S.A.
Kalendarium: ogł. 2023-07-10, start 2026-07-13, plan 2030
Efekt: opóźnione
Opis: Budowa nowego portu zewnętrznego w Świnoujściu pod roboczą nazwą Przylądek Pomerania: około 186 hektarów zalądowionego terenu na prawobrzeżnej części miasta, basen portowy o głębokości 17 m, blisko 3 km nabrzeży oraz głębokowodny terminal kontenerowy z nabrzeżem o długości 1,3 km i zdolnością przeładunkową 2 mln TEU rocznie. Inwestorem jest Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście S.A.; po tym, jak w listopadzie 2025 r. nie doszło do zawarcia umowy ostatecznej z konsorcjum DEME–QTerminals, projekt ma być realizowany samodzielnie przez podmioty państwowe. Fizyczna budowa ruszyła 13 lipca 2026 r. od drogi technicznej; zakończenie planowane jest około 2030 r., a szacowany koszt całości to około 10 mld zł.
Znaczenie: Terminal ma dać polskim portom zdolność obsługi największych statków kontenerowych — planowane są nabrzeża dla jednostek 400-metrowych i basen o głębokości 17 m — oraz przeładunek 2 mln TEU rocznie, co czyniłoby go największą inwestycją kontenerową w historii Polski. Projekt został wpisany do najważniejszych dokumentów strategicznych państwa. Inwestycja jest sporna: decyzję środowiskową zaskarżyły niemiecka inicjatywa obywatelska z wyspy Uznam oraz świnoujskie stowarzyszenie Zielone Wyspy, a w lipcu 2025 r. sąd administracyjny wstrzymał jej wykonanie. Dodatkową niepewność wprowadziło wycofanie się katarsko-belgijskiego konsorcjum operatorskiego (listopad 2025) — projekt kontynuują wyłącznie podmioty państwowe, w powiększonej formule Przylądka Pomerania.
Źródła:
  - Terminal kontenerowy w Świnoujściu (Wikipedia (pl), 2025-12-09): https://pl.wikipedia.org/wiki/Terminal_kontenerowy_w_%C5%9Awinouj%C5%9Bciu
  - Nowy port w Świnoujściu za 10 mld zł. Będzie konkurencja dla Hamburga (Forsal.pl, 2025-12-04): https://forsal.pl/gospodarka/inwestycje/artykuly/10598592,nowy-port-w-swinoujsciu-za-10-mld-zl-bedzie-konkurencja-dla-hamburga.html
  - Terminal kontenerowy w Świnoujściu. Sąd wstrzymał decyzję środowiskową (TVN24, 2025-07-25): https://tvn24.pl/biznes/z-kraju/terminal-kontenerowy-w-swinoujsciu-sad-wstrzymal-decyzje-srodowiskowa-st8571463
  - Wybudują drogę dla Przylądku Pomerania. Ruszył przetarg (Rynek Infrastruktury, 2026-03-10): https://www.rynekinfrastruktury.pl/wiadomosci/intermodal-i-logistyka/wybuduja-droge-dla-przyladku-pomerania-ruszyl-przetarg-99107.html
  - DEME i QTerminals bez umowy na terminal w Świnoujściu (swinoujskie.info, 2025-11-03): https://www.swinoujskie.info/2025/11/03/deme-i-qterminals-bez-umowy-na-terminal-w-swinoujsciu/
  - Rusza budowa Przylądka Pomerania. W Świnoujściu powstanie największy terminal kontenerowy w historii Polski (Bankier.pl, 2026-07-13): https://www.bankier.pl/wiadomosc/Rusza-budowa-Przyladka-Pomerania-W-Swinoujsciu-powstanie-najwiekszy-terminal-kontenerowy-w-historii-Polski-9167296.html
  - W Świnoujściu rozpoczęła się inwestycja za 10 mld zł. Ruszył Przylądek Pomerania (Polski Portal Morski, 2026-07-14): https://polskamorska.pl/2026/07/14/w-swinoujsciu-rozpoczela-sie-inwestycja-za-10-mld-zl-ruszyl-przyladek-pomerania/

## Terminal LNG im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Świnoujściu
URL: https://projektometr.pl/projekt/terminal-lng-swinoujscie-2015
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 3.6 mld zł | Inwestor: GAZ-SYSTEM S.A. (operator terminalu; do 2021 poprzez spółkę zależną Polskie LNG S.A.)
Kalendarium: ogł. 2006, start 2011-03-23, oddano 2015-12-11
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Pierwszy w Polsce i w regionie Morza Bałtyckiego morski terminal do odbioru i regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego (LNG), zlokalizowany w Świnoujściu, w dzielnicy Warszów na wyspie Wolin (ul. Ku Morzu 1), w województwie zachodniopomorskim. Decyzję o budowie gazoportu podjął rząd Kazimierza Marcinkiewicza w 2006 roku, a kamień węgielny pod inwestycję położono 23 marca 2011 roku. Pierwszy metanowiec ze skroplonym gazem ziemnym przypłynął do Świnoujścia 11 grudnia 2015 roku, a pierwsza komercyjna dostawa LNG dotarła do terminalu 17 czerwca 2016 roku; od 2016 roku obiekt jest eksploatowany komercyjnie. Terminal obejmuje m.in. trzy kriogeniczne zbiorniki magazynowe LNG o łącznej pojemności 500 000 m³. Ostateczna wartość inwestycji sięgnęła 3 mld 638 mln zł, w tym ponad 888 mln zł dofinansowania z Unii Europejskiej. Operatorem terminalu jest spółka GAZ-SYSTEM S.A. (do 2021 roku poprzez spółkę zależną Polskie LNG S.A.).
Znaczenie: Terminal LNG w Świnoujściu był pierwszym morskim gazoportem w Polsce i w regionie Morza Bałtyckiego, otwierając krajowi dostęp do dostaw skroplonego gazu ziemnego drogą morską od dowolnego dostawcy i tym samym dywersyfikując źródła gazu poza kierunek wschodni. Od uruchomienia w grudniu 2015 roku i pierwszej komercyjnej dostawy w czerwcu 2016 roku obiekt stał się jednym z filarów bezpieczeństwa energetycznego Polski. W ciągu pierwszych dziesięciu lat eksploatacji do terminalu dotarło 445 dostaw skroplonego gazu ziemnego. Zdolność regazyfikacyjna instalacji była następnie zwiększana w ramach rozbudowy (do 6,2 mld m³ gazu rocznie).
Źródła:
  - Terminal LNG w Świnoujściu (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Terminal_LNG_w_%C5%9Awinouj%C5%9Bciu
  - Terminal LNG im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Świnoujściu — informacje o terminalu LNG (GAZ-SYSTEM S.A.): https://www.gaz-system.pl/pl/terminal-lng/informacje-o-terminalu-lng.html
  - 10 lat od pierwszej komercyjnej dostawy do Terminala LNG w Świnoujściu (Ministerstwo Energii (gov.pl), 2026-06-17): https://www.gov.pl/web/energia/10-lat-od-pierwszej-komercyjnej-dostawy-do-terminala-lng-w-swinoujsciu
  - 445 dostaw i 80 mln m³ LNG. Terminal w Świnoujściu skończył 10 lat (Polski Portal Morski (polskamorska.pl), 2026-06-25): https://polskamorska.pl/2026/06/25/445-dostaw-i-80-mln-m%C2%B3-lng-terminal-w-swinoujsciu-skonczyl-10-lat-zdjecia/

## Rozbudowa Terminalu LNG im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Świnoujściu
URL: https://projektometr.pl/projekt/terminal-lng-swinoujscie-rozbudowa
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.9 mld zł | Inwestor: GAZ-SYSTEM S.A. (inwestycję realizowało Polskie LNG, obecnie GAZ-SYSTEM)
Kalendarium: start 2020-06-24, plan 2025, oddano 2025-01
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Drugi etap rozbudowy terminalu LNG w Świnoujściu obejmował budowę trzeciego zbiornika o pojemności ok. 180 tys. m3 oraz drugiego nabrzeża do rozładunku, załadunku i bunkrowania LNG. Umowy z wykonawcami (konsorcjum PORR/TGE oraz część morska) o łącznej wartości ok. 1,9 mld zł podpisano 24 czerwca 2020 r., z pierwotnym terminem zakończenia na koniec 2023 r. Rozbudowę ukończono z opóźnieniem: od 1 stycznia 2025 r. moce regazyfikacyjne terminalu wzrosły z 6,2 do 8,3 mld m3 rocznie (wobec 5,0 mld m3 w 2015 r.), a uroczyste zakończenie inwestycji odbyło się 22 stycznia 2025 r.
Znaczenie: Po rozbudowie terminal LNG w Świnoujściu dysponuje mocami regazyfikacyjnymi 8,3 mld m3 rocznie, które odpowiadają blisko połowie rocznego zapotrzebowania krajowych odbiorców na gaz — to kluczowy element dywersyfikacji dostaw i bezpieczeństwa energetycznego Polski po odcięciu importu z Rosji. Inwestycja uzyskała ok. 461 mln zł dofinansowania UE z POIiŚ 2014-2020.
Źródła:
  - GAZ-SYSTEM zakończył rozbudowę terminala LNG w Świnoujściu (GAZ-SYSTEM S.A., 2025-01-22): https://www.gaz-system.pl/pl/dla-mediow/komunikaty-prasowe/2025/styczen/22-01-2025-gaz-system-zakonczyl-rozbudowe-terminala-lng-w-swinoujsciu.html
  - Terminal LNG w Świnoujściu rozbudowany. Zapewni połowę gazu dla Polski (Polska Agencja Prasowa (PAP), 2025-01-22): https://www.pap.pl/aktualnosci/terminal-lng-w-swinoujsciu-rozbudowany-zapewni-polowe-gazu-dla-polski
  - Program Rozbudowy Terminalu LNG (GAZ-SYSTEM S.A.): https://www.gaz-system.pl/pl/terminal-lng/program-rozbudowy-terminalu-lng.html
  - Gaz-System rozbudowuje terminal w Świnoujściu (Cleaner Energy, 2020-06-24): https://cleanerenergy.pl/2020/06/24/gaz-system-rozbudowuje-terminal-w-swinoujsciu/
  - Rozbudowa gazoportu. Gaz-System dopiął ostatni element za prawie 2 mld zł (Money.pl, 2020-07-03): https://www.money.pl/gospodarka/rozbudowa-gazoportu-gaz-system-dopial-ostatni-element-za-prawie-2-mld-zl-6528076488562305a.html
  - Terminal LNG w Świnoujściu (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Terminal_LNG_w_%C5%9Awinouj%C5%9Bciu
  - Świnoujście bije rekordy. Do Polski przypłynęło 6 mln ton gazu (Money.pl / Orlen, 2026-02): https://www.money.pl/gospodarka/swinoujscie-bije-rekordy-do-polski-przyplynelo-6-mln-ton-gazu-7252865021274496a.html

## Morski Terminal Przeładunkowy ORLEN na Martwej Wiśle przy Rafinerii Gdańskiej
URL: https://projektometr.pl/projekt/terminal-martwa-wisla-rafineria-gdanska
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 500 mln zł | Inwestor: ORLEN S.A. (Grupa ORLEN, Rafineria Gdańska)
Kalendarium: start 2023, plan 2026, oddano 2026
Opis: Nowy morski terminal przeładunkowy Grupy ORLEN wybudowany na nabrzeżu Martwej Wisły, bezpośrednio przy Rafinerii Gdańskiej (woj. pomorskie). Obiekt obejmuje ok. 380-metrowe nabrzeże z dwoma stanowiskami cumowniczymi wyposażonymi w osiem zautomatyzowanych, dwukierunkowych ramion przeładunkowych oraz system rurociągów łączący terminal z instalacjami rafinerii. Terminal może przyjmować jednostki o długości do 130 m. Docelowa zdolność przeładunkowa ma sięgać nawet 2 mln ton produktów rocznie — biokomponentów do produkcji paliw (m.in. etanol, MTBE, ETBE, FAME/UCOME), olejów bazowych, niskosiarkowego paliwa żeglugowego (MGO) i półproduktów rafineryjnych. Budowę prowadziło konsorcjum kierowane przez sopocką Grupę NDI. Prace ruszyły w 2023 r., pierwotnie zakładano oddanie terminalu w 2025 r. Po zakończeniu budowy w 2026 r. prowadzono rozruch i testy przeładunków, a w czerwcu 2026 r. wykonano pierwszy przeładunek komercyjny; pierwsze statki komercyjne zapowiedziano na lipiec 2026 r., a pełny start operacyjny na drugą połowę 2026 r.
Znaczenie: Terminal ma być morskim „oknem eksportowym" Rafinerii Gdańskiej — umożliwia bezpośredni załadunek i wyładunek produktów drogą wodną, bez pośrednictwa terminala kolejowego, co odciąża logistykę lądową rafinerii. Zwiększa bezpieczeństwo dostaw poprzez własny kanał importu biokomponentów i komponentów niezbędnych do produkcji paliw oraz eksportu produktów naftowych i olejów bazowych. Docelowa przepustowość rzędu 2 mln ton rocznie oraz obsługa niskosiarkowego paliwa żeglugowego (MGO) wzmacniają pozycję Gdańska w morskiej logistyce paliwowej i wspierają produkcję biopaliw w Grupie ORLEN.
Źródła:
  - Gdańsk. Brama paliwowa Polski. Orlen buduje terminal za 500 mln zł (money.pl, 2023): https://www.money.pl/gospodarka/gdansk-brama-paliwowa-polski-orlen-buduje-terminal-za-500-mln-zl-6857599280110496a.html
  - Budowa Morskiego Terminalu Przeładunkowego Orlen na Martwej Wiśle na finiszu (gdansk.pl, 2025-01): https://www.gdansk.pl/wiadomosci/Budowa-Morskiego-Terminalu-Przeladunkowego-Orlen-na-Martwej-Wisle-na-finiszu,a,279017
  - Trwają testy terminalu ORLENU na Martwej Wiśle. Start w II połowie 2026 r. (trojmiasto.pl, 2026): https://www.trojmiasto.pl/biznes/Trwaja-testy-terminalu-ORLENU-na-Martwej-Wisle-Start-w-II-polowie-2026-r-n218341.html
  - Orlen wzmacnia rafinerię w Gdańsku. Nowy terminal będzie oknem eksportowym (money.pl, 2025): https://www.money.pl/gospodarka/orlen-wzmacnia-rafinerie-w-gdansku-nowy-terminal-bedzie-oknem-eksportowym-6990274520673248a.html
  - Pierwszy przeładunek komercyjny w terminalu Martwa Wisła. Projekt Grupy ORLEN działa (gospodarkamorska.pl, 2026-06): https://www.gospodarkamorska.pl/pierwszy-przeladunek-komercyjny-w-terminalu-martwa-wisla-projekt-grupy-orlen-dziala-93773

## Terminal T5 w Porcie Gdańsk — terminal instalacyjny offshore wind
URL: https://projektometr.pl/projekt/terminal-t5-w-porcie-gdansk-terminal-instalacyjny-offshore-w
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 1.2 mld zł | Inwestor: Istrana sp. z o.o. (Polski Fundusz Rozwoju 85%, Baltic Hub 15%)
Kalendarium: plan 2026-09
Opis: Nowy terminal T5 budowany na obszarze ok. 21 ha odzyskanym z morza w rejonie Baltic Hub w Porcie Gdańsk, realizowany na zlecenie spółki Istrana (w 85% należącej do Polskiego Funduszu Rozwoju, w 15% do Baltic Hub). W pierwszych latach eksploatacji terminal ma pełnić funkcję bazy instalacyjnej dla morskich farm wiatrowych na Bałtyku. Obiekt wyposażony będzie w dwa głębokowodne nabrzeża (451 m od strony północno-zachodniej i 349 m od strony północnej). Cały terminal o powierzchni 21,3 ha wydzierżawiła spółka Elektrownia Wiatrowa Baltica 2, należąca do PGE i Ørsted, na potrzeby instalacji morskiej farmy wiatrowej Baltica 2. Koszt inwestycji to ok. 1,18 mld zł, z czego ponad 900 mln zł stanowi dofinansowanie z Krajowego Planu Odbudowy. W kwietniu 2026 r. zaawansowanie robót żelbetowych wynosiło 85%, a zakończenie budowy zaplanowano na trzeci kwartał 2026 r.
Znaczenie: Terminal T5 ma stać się kluczowym w Polsce zapleczem instalacyjnym dla morskiej energetyki wiatrowej na Bałtyku. Cały obiekt wydzierżawiła spółka Baltica 2 (PGE i Ørsted) na potrzeby budowy farmy Baltica 2 o mocy ok. 1,5 GW, co czyni T5 bazą wypadową dla montażu turbin morskich z polskiego portu. Inwestycja fizycznie powiększa powierzchnię Portu Gdańsk o ponad 21 ha terenu odzyskanego z morza i wzmacnia rolę Gdańska w łańcuchu dostaw dla projektów offshore na polskim wybrzeżu.
Źródła:
  - Terminal T5 w Baltic Hub coraz bliżej obsługi offshore. Budowa wchodzi w kluczową fazę (Polski Portal Morski (polskamorska.pl), 2026-04-30): https://polskamorska.pl/2026/04/30/terminal-t5-w-baltic-hub-coraz-blizej-obslugi-offshore-budowa-wchodzi-w-kluczowa-faze-wideo/
  - Terminal T5 znalazł dzierżawców z branży OZE — umowa PGE, Ørsted, Istrana, Baltic Hub (gdansk.pl): https://www.gdansk.pl/wiadomosci/Terminal-T5-gdzie-w-2026-r-bedzie-baza-dla-morskiej-farmy-wiatrowej-znalazl-dzierzawcow-z-branzy-OZE-umowa-PGE-Polska-Grupa-Energetyczna-Orsted-Istrana-Baltic-Hub,a,271334
  - W Gdańsku za ponad 3 miliardy złotych powstają dwa wielkie terminale w Baltic Hub (investmap.pl): https://investmap.pl/w-gdansku-za-ponad-3-miliardy-zlotych-powstaja-dwa-wielkie-terminale-w-baltic-hub-filmy.a313178
  - Kolejne postępy na budowie terminala T5 (IntermodalNews, 2026-07-10): https://intermodalnews.pl/2026/07/10/kolejne-postepy-na-budowie-terminala-t5/

## Toyota Motor Manufacturing Poland – fabryka silników i skrzyń biegów w Wałbrzychu
URL: https://projektometr.pl/projekt/toyota-motor-manufacturing-poland-engine-gearbox-plant-in-wabrzych
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.1 mld zł | Inwestor: Toyota Motor Manufacturing Poland Sp. z o.o.
Kalendarium: start 1999, oddano 2002
Efekt: dostarczone
Opis: Fabryka Toyota Motor Manufacturing Poland (TMMP) w Wałbrzychu to greenfieldowa inwestycja japońskiego koncernu Toyota, będąca największym centrum produkcji podzespołów Toyoty poza Japonią. Spółkę TMMP założono w 1999 roku, a produkcję uruchomiono 10 kwietnia 2002 roku — początkowo 5-biegowych manualnych skrzyń biegów, a następnie także silników benzynowych. Wartość początkowej inwestycji w wałbrzyski zakład wyniosła około 540 milionów euro. Zakład zajmuje powierzchnię około 500 000 m² (powierzchnia zabudowy około 100 000 m²), a jego możliwości produkcyjne obejmują 720 000 skrzyń biegów oraz 360 000 silników rocznie. Produkowane w Wałbrzychu skrzynie biegów i silniki trafiają do samochodów Toyoty montowanych w europejskich fabrykach koncernu.
Znaczenie: Fabryka Toyoty w Wałbrzychu była jedną z największych japońskich inwestycji typu greenfield na Dolnym Śląsku i stała się największym centrum produkcji podzespołów Toyoty poza Japonią. Zlokalizowana w Wałbrzyskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej (Invest-Park), zakład rozpoczął produkcję skrzyń biegów w 2002 roku, a następnie także silników, dostarczając podzespoły do samochodów Toyoty montowanych w fabrykach koncernu w Europie. Inwestycja zatrudniła około 2000 osób i była jednym z filarów rozwoju przemysłu motoryzacyjnego w regionie wałbrzyskim.
Źródła:
  - TOYOTA – fabryka skrzyń biegów. Wałbrzych (investmap.pl): https://investmap.pl/inwestycja/toyota-fabryka-skrzyn-biegow,511.html
  - Toyota Motor Manufacturing Poland: Pięciomilionowy produkt z wałbrzyskiej fabryki (Forsal.pl, 2010-09-24): https://forsal.pl/artykuly/453950,toyota-motor-manufacturing-poland-pieciomilionowy-produkt-z-walbrzyskiej-fabryki.html
  - Toyota Motor Manufacturing Poland – Producent napędów – O nas (Toyota Motor Manufacturing Poland, 2026): https://www.toyotapl.com/fabryka-toyoty/o-fabryce/o-nas
  - Toyota produkuje w Polsce już od 20 lat. Firma obchodzi okrągłą rocznicę (Auto Świat, 2022): https://www.auto-swiat.pl/wiadomosci/aktualnosci/toyota-produkuje-w-polsce-juz-od-20-lat-firma-obchodzi-okragla-rocznice/zfffktx

## Trasa tramwajowa os. Lecha – Franowo (z tunelem) w Poznaniu
URL: https://projektometr.pl/projekt/tram-route-os-lecha-franowo-with-tunnel-in-poznan
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 261 mln zł | Inwestor: Miasto Poznań, reprezentowane przez Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu (realizacja przez spółkę celową Infrastruktura Euro Poznań 2012 Sp. z o.o.)
Kalendarium: start 2011-04, oddano 2012-08-11
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Nowa trasa tramwajowa o długości całkowitej ponad 2 km łącząca pętlę na os. Lecha z nową pętlą tramwajowo-autobusową Franowo oraz nową zajezdnią tramwajową na Franowie, z odcinkiem ok. 1 km poprowadzonym w tunelu (tunel liczy 1067,2 m długości, z dwoma przystankami podziemnymi). Inwestycja była jedną z czterech kluczowych inwestycji Euro 2012 powierzonych przez Miasto Poznań spółce celowej Infrastruktura Euro Poznań 2012 Sp. z o.o. i została ujęta w rządowym wykazie przedsięwzięć Euro 2012 (rozporządzenie Rady Ministrów, Dz.U. 2007 nr 192 poz. 1385, poz. 37). Inwestorem było Miasto Poznań reprezentowane przez Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu. Wartość projektu wyniosła 261,38 mln zł, z czego 99 mln zł stanowiło dofinansowanie z Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego 2007–2013. Roboty budowlane prowadzono od kwietnia 2011 r., a uroczyste otwarcie trasy i tunelu odbyło się 11 sierpnia 2012 r.
Znaczenie: Trasa połączyła osiedla Rataj oraz kompleksy handlowe (M1, IKEA) z centrum miasta i nową zajezdnią tramwajową Franowo, poprawiając obsługę komunikacyjną południowo-wschodniej części Poznania w związku z organizacją Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012. Odcinek ok. 1 km trasy poprowadzono w tunelu o długości 1067,2 m z dwoma przystankami podziemnymi.
Źródła:
  - Budowa trasy tramwajowej os. Lecha – Franowo w Poznaniu (Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu): https://www.ztm.poznan.pl/inwestycje/inwestycje-zrealizowane/budowa-trasy-tramwajowej-os-lecha-franowo-w-poznaniu/
  - Tunel trasy tramwajowej os. Lecha-Franowo (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Tunel_trasy_tramwajowej_os._Lecha-Franowo
  - Budowa trasy tramwajowej os. Lecha – Franowo w Poznaniu (Poznańskie Inwestycje Miejskie): https://pim.poznan.pl/inwestycje/archiwum/budowa-trasy-tramwajowej-os-lecha-franowo-w-poznaniu
  - Trasa tramwajowa Os. Lecha-Franowo w Poznaniu (PortalSamorzadowy.pl): https://www.portalsamorzadowy.pl/konkurs/top-inwestycje-komunalne-edycja-jubileuszowa,93/trasa-tramwajowa-os-lecha-franowo-w-poznaniu,2989/
  - Inwestycje Euro 2012: trasa tramwajowa os. Lecha - Franowo (Miasto Poznań (poznan.pl)): https://www.poznan.pl/mim/info/news/inwestycje-euro-2012-trasa-tramwajowa-os-lecha-franowo,33992.html
  - Wykaz przedsięwzięć Euro 2012 (Dz.U. 2007 nr 192 poz. 1385) (Prawo.pl (Dziennik Ustaw), 2007): https://www.prawo.pl/akty/dz-u-2007-192-1385,17384151.html

## Tramwaj do Mistrzejowic – KST etap IV (Kraków, PPP)
URL: https://projektometr.pl/projekt/tramwaj-do-mistrzejowic-kst-etap-iv-krakow-ppp
Status: w budowie | Etap: rozruch | Koszt (wg etapu, nom.): 1.9 mld zł | Inwestor: Miasto Kraków
Kalendarium: ogł. 2021-12, plan 2026-08
Efekt: opóźnione
Opis: Budowa linii szybkiego tramwaju (Krakowski Szybki Tramwaj, etap IV) łączącej rejon ul. Meissnera z dzielnicą Mistrzejowice, realizowana w formule partnerstwa publiczno-prywatnego – pierwszym tak dużym projekcie tramwajowym PPP w Polsce. Partnerem publicznym jest Miasto Kraków, a partnerem prywatnym konsorcjum PPP Solutions Polska i Gülermak, które w ramach 24-letniej umowy sfinansowało, zaprojektowało i wybudowało trasę oraz odpowiada za jej utrzymanie przez 20 lat. Trasa ma ok. 4,45 km, w tym 1,23 km tunelu, z podziemnym węzłem przesiadkowym przy rondzie Polsadu. Wartość całego przedsięwzięcia określono na 1,92 mld zł.
Znaczenie: Nowa linia skraca czas dojazdu z Mistrzejowic do centrum Krakowa o około 12 minut i domyka układ szybkiego tramwaju w północno-wschodniej części miasta, obsługując gęsto zaludnione osiedla. Przedsięwzięcie jest traktowane jako wzorcowy model finansowania inwestycji komunikacyjnych w formule PPP w Polsce – miasto płaci partnerowi prywatnemu opłatę za dostępność zamiast przekazywać mu przychody z biletów. Termin uruchomienia przesuwał się z końca 2025 r. na 2026 r. m.in. z powodu opóźnień w podłączeniu zasilania tunelu przez Tauron.
Źródła:
  - About – Tram to Mistrzejowice (Tramwaj do Mistrzejowic (PPP Solutions Polska / Gülermak)): https://www.tramwajdomistrzejowic.pl/en/about/
  - Kraków: jest umowa na tramwaj do Mistrzejowic na okres 24 lat (Transport Publiczny): https://www.transport-publiczny.pl/wiadomosci/krakow-jest-umowa-na-tramwaj-do-mistrzejowic-na-okres-24-lat-67006.html
  - Szybki tramwaj w Krakowie: Kiedy koniec budowy? Znamy terminy (Forsal.pl, 2026-05-17): https://forsal.pl/gospodarka/inwestycje/artykuly/11248274,szybki-tramwaj-w-krakowie-spektakularna-inwestycja-zbliza-sie-do-konca.html
  - Tramwaj do Mistrzejowic. Podpisano umowę z wykonawcą (RMF24, 2023-01-30): https://www.rmf24.pl/regiony/krakow/news-tramwaj-do-mistrzejowic-podpisano-umowe-z-wykonawca,nId,6566564
  - Szybki tramwaj do Mistrzejowic. Znamy termin zakończenia budowy (RMF24, 2026-06-01): https://www.rmf24.pl/regiony/krakow/news-szybki-tramwaj-do-mistrzejowic-znamy-termin-zakonczenia-budo,nId,8088848

## Tramwaj do Wilanowa (Warszawa)
URL: https://projektometr.pl/projekt/tramwaj-do-wilanowa-warszawa
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 685 mln zł | Inwestor: Tramwaje Warszawskie
Kalendarium: oddano 2024-10-29
Efekt: dostarczone, opóźnione, przekroczony budżet
Opis: Nowa dwutorowa trasa tramwajowa o długości ok. 7,5 km, łącząca południową część Warszawy z Miasteczkiem Wilanów, poprowadzona ulicami Puławską, Goworka, Spacerową, Belwederską i Sobieskiego. Trasę oddano do użytku 29 października 2024 r.; obsługują ją dwie linie tramwajowe (14 i 16). Budowę objęto dofinansowaniem ze środków Unii Europejskiej.
Znaczenie: Trasa zapewnia bezpośrednie połączenie tramwajowe szybko rozwijającego się Miasteczka Wilanów i południowej części miasta z centrum Warszawy, skracając czas dojazdu i odciążając transport drogowy. W szczycie kursy realizowane są z częstotliwością rzędu 2-3 minut.
Źródła:
  - Tramwaj do Wilanowa – umowa na budowę podpisana (Miasto Warszawa): https://um.warszawa.pl/-/tramwaj-do-wilanowa-umowa-na-budowe-podpisana
  - Warszawa otworzyła tramwaj do Wilanowa (Relacja) (Rynek Kolejowy, 2024-10-29): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/warszawa-otworzyla-tramwaj-do-wilanowa-relacja-129171.html
  - Opis inwestycji - Tramwaj do Wilanowa (Tramwaje Warszawskie): https://tramwajdowilanowa.pl/opis-inwestycji/
  - Mokotow-Wilanow - Tramwaj do Wilanowa (Tramwaje Warszawskie): https://tramwajdowilanowa.pl/opis-inwestycji/mokotow-wilanow/
  - Tramwaj do Wilanowa (Miasto Warszawa): https://um.warszawa.pl/-/tramwaj-do-wilanowa
  - Uruchomienie trasy tramwajowej do Miasteczka Wilanow (Warszawski Transport Publiczny, 2024-10-28): https://www.wtp.waw.pl/zmiany/2024/10/28/tramwaj-wilanow/
  - Tramwaje do Wilanowa jeżdżą już rok (Miasto Warszawa, 2025-10-29): https://um.warszawa.pl/-/tramwaje-do-wilanowa-jezdza-juz-rok
  - Tramwaj do Wilanowa łapie opóźnienie. Jest nowy termin zakończenia prac (PortalSamorzadowy.pl, 2023-11-17): https://www.portalsamorzadowy.pl/inwestycje/tramwaj-do-wilanowa-lapie-opoznienie-jest-nowy-termin-zakonczenia-prac,504569.html
  - Budimex ma aneks do umowy na budowę trasy tramwaju; wartość kontraktu wzrośnie o 199,3 mln zł (Bankier.pl, 2023-11-24): https://www.bankier.pl/wiadomosc/Budimex-ma-aneks-do-umowy-na-budowe-trasy-tramwaju-wartosc-kontraktu-wzrosnie-o-199-3-mln-zl-8652434.html
  - Tramwaj do Wilanowa. Kiedy koniec budowy? Padła data otwarcia (Murator Plus): https://www.muratorplus.pl/inwestycje/inwestycje-publiczne/tramwaj-do-wilanowa-kiedy-koniec-budowy-padla-data-otwarcia-jakie-linie-tramwajowe-do-miasteczka-wilanow-aa-n426-aFfw-nW9x.html

## Trasa tramwajowa na Naramowice (Poznań)
URL: https://projektometr.pl/projekt/tramwaj-na-naramowice-poznan
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 550 mln zł | Inwestor: Poznańskie Inwestycje Miejskie
Kalendarium: start 2018-12, oddano 2022-04-23
Opis: Nowa trasa tramwajowa (I etap) łącząca poznańskie osiedle Naramowice z centrum miasta - od pętli Wilczak do pętli przy ul. Błażeja. W formule "zaprojektuj i wybuduj" powstało ok. 3,3 km torowiska oraz blisko 7,5 km dróg (wraz z dojazdami i skrzyżowaniami) i 8 przystanków. Wykonawcą było konsorcjum Gülermak (Ankara) oraz Mosty Łódź S.A. i Gülermak Sp. z o.o. Inwestycję współfinansowano ze środków Unii Europejskiej. Trasę oddano do użytku 23 kwietnia 2022 r.
Znaczenie: Trasa zapewnia pierwsze bezpośrednie połączenie tramwajowe dynamicznie rozbudowującego się osiedla Naramowice z centrum Poznania - na inwestycję tej rangi mieszkańcy czekali ponad dwie dekady. Nowy korytarz odciąża zatłoczoną ul. Naramowicką i skraca czas dojazdu do śródmieścia.
Źródła:
  - Poznań: Tramwaj na Naramowice jeszcze droższy? (tenPoznan, 2022-04): https://tenpoznan.pl/poznan-tramwaj-na-naramowice-jeszcze-drozszy/
  - Cała trasa tramwajowa na Naramowice gotowa (Miasto Poznań, 2022-04-23): https://www.poznan.pl/mim/info/news/cala-trasa-tramwajowa-na-naramowice-gotowa,179947.html
  - Tramwaj na Naramowice - umowa podpisana (Poznańskie Inwestycje Miejskie): https://pim.poznan.pl/aktualnosci/archiwalne/tramwaj-na-naramowice-umowa-podpisana-wideo
  - Początek prac przy budowie trasy tramwajowej na Naramowice (Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu, 2018-12): https://zdm.poznan.pl/web/aktualnosci/view/id/poczatek-prac-przy-budowie-trasy-tramwajowej-na-naramowice
  - Poznań: Rusza przetarg na tramwaj na Naramowice. Otwarcie w 2022 r. (Transport Publiczny): https://www.transport-publiczny.pl/wiadomosci/poznan-rusza-przetarg-na-tramwaj-na-naramowice-otwarcie-w-2022-r-58659.html
  - Poznań Naramowice. Jeszcze w tym miesiącu do swoich domów dojadą tramwajem. Czekali na to ponad 20 lat (TVN24, 2022-04): https://tvn24.pl/poznan/poznan-naramowice-jeszcze-w-tym-miesiacu-do-swoich-domow-dojada-tramwajem-czekali-na-to-ponad-20-lat-st5662956

## Tramwaje Śląskie – modernizacja i rozwój infrastruktury tramwajowej w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (FEnIKS 2021-2027)
URL: https://projektometr.pl/projekt/tramwaje-slaskie-modernizacja-gzm-feniks
Status: w budowie | Etap: — | Koszt (wg etapu, nom.): 1.3 mld zł | Inwestor: Tramwaje Śląskie S.A.
Kalendarium: b/d
Opis: Strategiczny program modernizacji i rozbudowy sieci tramwajowej w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, realizowany przez Tramwaje Śląskie S.A. i współfinansowany z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) 2021-2027. Całkowita wartość przedsięwzięcia przekracza 1,3 mld zł, z czego ok. 735 mln zł stanowi dofinansowanie unijne z FEnIKS; umowy o dofinansowanie podpisano 6 października 2025 r. Zakres obejmuje nowe linie tramwajowe (m.in. na południe Katowic i przedłużenie w Sosnowcu), dziesiątki kilometrów zmodernizowanych torowisk i sieci trakcyjnej oraz zakup 30 nowoczesnych, niskopodłogowych tramwajów. Inwestycje są prowadzone w kilku miastach aglomeracji, m.in. w Katowicach, Sosnowcu, Bytomiu, Dąbrowie Górniczej i Będzinie, we współpracy z samorządami. Projekt uzyskał status operacji strategicznej w ramach programu FEnIKS.
Znaczenie: Program ma zmodernizować i rozbudować rdzeń sieci tramwajowej najgęściej zaludnionej konurbacji w Polsce, obsługiwanej przez Tramwaje Śląskie S.A. Powstaną nowe linie (m.in. niemal 10-kilometrowa trasa na południe Katowic i przedłużenie w Sosnowcu), zmodernizowane zostaną dziesiątki kilometrów torowisk i sieci trakcyjnej, a tabor zasili 30 nowych, niskopodłogowych tramwajów poprawiających dostępność i komfort podróży. Jest to jedno z największych przedsięwzięć transportu publicznego realizowanych w Polsce w perspektywie UE 2021-2027, objęte statusem operacji strategicznej FEnIKS.
Źródła:
  - European funds will launch Silesian trams onto new tracks (Centrum Unijnych Projektów Transportowych (CUPT), 2025-10): https://www.cupt.gov.pl/en/aktualnosc/feniks-en/european-funds-will-launch-silesian-trams-onto-new-tracks/
  - Tramwaje Śląskie z unijnym dofinansowaniem w wysokości 735 mln zł – umowy podpisane (Sektorkolejowy.pl, 2025-10): https://www.sektorkolejowy.pl/tramwaje-slaskie-z-unijnym-dofinansowaniem-w-wysokosci-735-mln-zl-umowy-podpisane/
  - Tramwaje Śląskie z dofinansowaniem m.in. do linii tramwajowej na południe Katowic (WNP.pl, 2025-10): https://www.wnp.pl/rynki/tramwaje-slaskie-z-dofinansowaniem-m-in-do-linii-tramwajowej-na-poludnie-katowic,991338.html
  - Informacje o Projekcie – FEnIKS 2021-2027 (Tramwaje Śląskie S.A.): https://www.tram-silesia.pl/www/index.php/jrpc/
  - Fundusze Europejskie na rozwój infrastruktury tramwajowej na Śląsku (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (FEnIKS), 2025-10-07): https://feniks.gov.pl/aktualnosci/fundusze-europejskie-na-rozwoj-infrastruktury-tramwajowej-na-slasku/
  - Nowoczesna komunikacja w Metropolii. Ponad 735 mln zł z UE na rozwój sieci tramwajowej (Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach, 2025-10): https://www.katowice.uw.gov.pl/aktualnosci/nowoczesna-komunikacja-w-metropolii-ponad-735-mln-zl-na-rozwoj-sieci-tramwajowej

## Tunel pod Świną w Świnoujściu
URL: https://projektometr.pl/projekt/tunel-pod-swina
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 914 mln zł | Inwestor: Miasto Świnoujście (wsparcie GDDKiA)
Kalendarium: start 2019, oddano 2023-06-30
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Drogowy tunel pod cieśniną Świną, łączący wyspy Uznam i Wolin w Świnoujściu — pierwsze stałe połączenie drogowe miasta z resztą kraju, zastępujące dotychczasowe przeprawy promowe. Odcinek drążony maszyną TBM ma blisko 1500 m długości. Inwestorem było Miasto Świnoujście przy wsparciu GDDKiA; łączna wartość inwestycji wyniosła 913,8 mln zł, z dofinansowaniem UE 775,6 mln zł z POIiŚ. Prace ruszyły jesienią 2019 r., a tunel otwarto dla ruchu 30 czerwca 2023 r. — około rok później niż pierwotnie zapowiadana jesień 2022 r.
Znaczenie: Tunel zlikwidował zależność Świnoujścia od przepraw promowych jako jedynego połączenia lewobrzeżnej części miasta (wyspa Uznam) z resztą kraju — przejazd tunelem zajmuje około dwóch minut. Przeprawa jest intensywnie wykorzystywana: w ciągu trzech lat od otwarcia (do czerwca 2026 r.) odnotowano ponad 15,1 mln przejazdów, a rok 2025 był rekordowy z ponad 5,2 mln pojazdów.
Źródła:
  - Tunel w Świnoujściu otwarty! (Ministerstwo Infrastruktury (gov.pl), 2023-06-30): https://www.gov.pl/web/infrastruktura/tunel-w-swinoujsciu-otwarty
  - Otwarcie tunelu w Świnoujściu (GDDKiA (gov.pl), 2023-06-30): https://www.gov.pl/web/gddkia/otwarcie-tunelu-w-swinoujsciu
  - Tunel pod Świną (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Tunel_pod_%C5%9Awin%C4%85
  - Tunel pod Świną kończy trzy lata. Ponad 15 mln przejazdów (Miasto Świnoujście (swinoujscie.pl), 2026-06): https://www.swinoujscie.pl/artykul/tunel-pod-swina-konczy-trzy-lata-ponad-15-mln-przejazdow
  - Tunel pod Świną coraz bardziej obciążony. Ponad 5,2 mln przejazdów w 2025 roku (iSwinoujscie.pl, 2026-01): https://iswinoujscie.pl/artykuly/87492

## Tunel średnicowy w Łodzi (Łódź Fabryczna – Łódź Kaliska/Żabieniec)
URL: https://projektometr.pl/projekt/tunel-srednicowy-lodz
Status: wstrzymane | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 2.3 mld zł | Inwestor: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Kalendarium: ogł. 2016-11-28, start 2019, plan 2031
Efekt: opóźnione, przekroczony budżet
Opis: Podziemny tunel kolejowy łączący dworzec Łódź Fabryczna z Łodzią Kaliską i Łodzią Żabieńcem: odcinek dwutorowy o długości 3 km oraz cztery tunele jednotorowe o łącznej długości 4,5 km, z nowymi podziemnymi przystankami w śródmieściu. Przetarg ogłoszono w listopadzie 2016 r., umowę z konsorcjum PBDiM z Mińska Mazowieckiego (1,59 mld zł) podpisano pod koniec 2017 r., a drążenie ruszyło w 2019 r. Po zapadnięciu się kamienicy nad trasą maszyny TBM we wrześniu 2024 r. drążenie wstrzymano — tarcza pozostaje unieruchomiona od listopada 2024 r. W lutym 2026 r. PKP PLK odstąpiły od umowy z wykonawcą; trwa wybór nowego (przetarg na przełomie III i IV kw. 2026 r.). Koszt urósł z ok. 1,3 mld zł netto do ok. 2,3 mld zł, a zakończenie przesunięto z 2022 r. na przełom 2030 i 2031 r.
Znaczenie: Tunel ma umożliwić prowadzenie ruchu kolejowego przez centrum Łodzi: za dworcem Łódź Fabryczna trasa rozdziela się na północ do stacji Łódź Żabieniec i na południe do stacji Łódź Kaliska, a w śródmieściu powstają nowe podziemne przystanki (m.in. u zbiegu ulic Zielonej, Zachodniej i Kościuszki oraz Ogrodowej, Karskiego i Drewnowskiej). Inwestycja przekształca Łódź Fabryczną ze stacji końcowej w przelotową, spinając łódzki węzeł kolejowy.
Źródła:
  - Kolej otwiera Łódź. Około 2 mld zł na budowę tunelu średnicowego (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., 2016-11-28): https://www.plk-sa.pl/o-spolce/biuro-prasowe/informacje-prasowe/szczegoly/kolej-otwiera-lodz-okolo-2-mld-zl-na-budowe-tunelu-srednicowego-3239
  - Rośnie rachunek za tunel średnicowy w Łodzi. Kwota wyższa już o ponad 1 mld zł (Money.pl, 2025-02-25): https://www.money.pl/gospodarka/rosnie-rachunek-za-tunel-srednicowy-w-lodzi-kwota-wyzsza-juz-o-ponad-1-mld-zl-7129052297030592a.html
  - Wykonawca tunelu średnicowego w Łodzi powalczy w sądzie o kontrakt za miliardy. Historia pechowej i kluczowej inwestycji (XYZ.pl, 2026-02-11): https://xyz.pl/wykonawca-tunelu-srednicowego-w-lodzi-powalczy-w-sadzie-o-kontrakt-za-miliardy-historia-pechowej-i-kluczowej-inwestycji/
  - Łódzki tunel średnicowy z nowym terminem zakończenia. Będzie później niż inwestycja CPK (Rynek Infrastruktury, 2026-05-27): https://www.rynekinfrastruktury.pl/wiadomosci/inzynieria-i-innowacje/lodzki-tunel-srednicowy-z-nowym-terminem-zakonczenia-104947.html
  - Co dalej z tunelem średnicowym w Łodzi? Nowe informacje z PKP PLK (WNP.pl, 2026-05-13): https://www.wnp.pl/rynki/lodz-pkp-plk-inwestycja-dotyczaca-budowy-tunelu-srednicowego-bedzie-kontynuowana,1061845.html
  - Ponad 500 mln zł dopłaty do budowy tunelu, a PKP PLK zrywa kontrakt. Będą roszczenia o odszkodowanie (PortalSamorzadowy.pl, 2026-02-05): https://www.portalsamorzadowy.pl/finanse/ponad-500-mln-zl-doplaty-do-budowy-tunelu-a-pkp-plk-zrywa-kontrakt-beda-roszczenia-o-odszkodowanie,647980.html
  - Kolejny etap sporu między byłym wykonawcą tunelu średnicowego a PKP PLK. Pół miliarda złotych kar (Radio Łódź, 2026-03-02): https://radiolodz.pl/kolejny-etap-sporu-miedzy-bylym-wykonawca-tunelu-srednicowego-a-pkp-plk-pol-miliarda-zlotych-kar,609157/
  - PKP PLK zrywa umowę na tunel średnicowy w Łodzi. Seria błędów, katastrofa budowlana i setki milionów złotych strat (Expressilustrowany.pl / eGlos, 2026-02-05): https://eglos.pl/aktualnosci/item/45322-pkp-plk-zrywa-umowe-na-tunel-srednicowy-w-lodzi-seria-bledow-katastrofa-budowlana-i-setki-milionow-zlotych-strat

## Nowy blok energetyczny nr 11 (496 MW) w Elektrowni Turów
URL: https://projektometr.pl/projekt/turow-power-plant-unit-11-496-mw-lignite
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 3.6 mld zł | Inwestor: PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. (PGE GiEK)
Kalendarium: start 2014-12, oddano 2021-05-14
Efekt: dostarczone
Opis: Nowy blok energetyczny nr 11 o mocy brutto 496 MW w Elektrowni Turów (Bogatynia, woj. dolnośląskie), należącej do PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. (PGE GiEK). Blok opalany jest węglem brunatnym z pobliskiej Kopalni Turów i pracuje na parametrach nadkrytycznych, osiągając sprawność wytwarzania energii elektrycznej powyżej 43 proc. Zastąpił trzy najstarsze bloki (nr 8, 9 i 10). Kontrakt na budowę PGE GiEK podpisała w 2014 roku, a realizowało go konsorcjum firm: Mitsubishi Hitachi Power Systems Europe GmbH (lider, 55,38 proc. udziałów), Budimex SA (22,31 proc.) oraz Técnicas Reunidas SA (22,31 proc.). Prace na budowie rozpoczęły się w grudniu 2014 roku, kamień węgielny wmurowano 29 czerwca 2016 roku, blok po raz pierwszy zsynchronizowano z Krajowym Systemem Elektroenergetycznym 21 grudnia 2020 roku, a oficjalne przekazanie do eksploatacji nastąpiło 14 maja 2021 roku. Była to ostatnia inwestycja w Grupie PGE polegająca na budowie konwencjonalnego bloku energetycznego opalanego paliwem kopalnym.
Znaczenie: Blok nr 11 o mocy 496 MW był ostatnią inwestycją w Grupie PGE polegającą na budowie konwencjonalnego bloku energetycznego opalanego paliwem kopalnym. Zastąpił trzy najstarsze bloki Elektrowni Turów (nr 8, 9 i 10), wykorzystując najnowsze technologie: pracę na parametrach nadkrytycznych i sprawność wytwarzania energii elektrycznej powyżej 43 proc., co istotnie ogranicza emisję CO2 w porównaniu z blokami starszej generacji.
Źródła:
  - Elektrownia Turów — realizacje (Budimex SA): https://budimex.pl/realizacje/elektrownia-turow/
  - Elektrownia Turów blok 11 — Inwestycje Energetyczne (Politechnika Warszawska): https://inwestycjeenergetyczne.pw.edu.pl/inwestycja/elektrownia-turow-blok-11/
  - Elektrownia Turów (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Elektrownia_Tur%C3%B3w
  - Nowy blok w Elektrowni Turów oddany do eksploatacji (WNP.pl, 2021): https://www.wnp.pl/energia/nowy-blok-w-elektrowni-turow-oddany-do-eksploatacji,469554.html

## Kompleks długoterminowego składowania i obsługi sprzętu US Army w Powidzu (LTESM-C)
URL: https://projektometr.pl/projekt/us-army-equipment-storage-maintenance-complex-powidz-ltesm-c
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.5 mld zł | Inwestor: b/d
Kalendarium: ogł. 2019, start 2019-11-14, oddano 2023-04-05
Efekt: dostarczone
Opis: Kompleks długoterminowego składowania i obsługi technicznej sprzętu wojskowego (Long Term Equipment Storage and Maintenance Complex, LTESM-C) zbudowany na terenie przyległym do 33. Bazy Lotnictwa Transportowego w Powidzu (woj. wielkopolskie). Inwestycja przeznaczona jest do przechowywania i serwisowania sprzętu jednej brygady pancernej US Army (m.in. ok. 85 czołgów Abrams oraz towarzyszących pojazdów) i była wskazywana jako największy pojedynczy projekt infrastrukturalny finansowany przez NATO i USA w ostatnich 30 latach. W skład kompleksu wchodzi pięć magazynów o kontrolowanej wilgotności powietrza, każdy o wymiarach ok. 200 x 60 m i łącznej powierzchni ok. 60 000 m2, dwukondygnacyjny betonowy warsztat o powierzchni 8600 m2 z 20 stanowiskami naprawczymi oraz plac zbiórki pojazdów (Vehicle Assembly Point) o powierzchni 22 550 m2. Umowę na budowę kompleksu o wartości 209,4 mln USD podpisano 14 listopada 2019 roku z konsorcjum firm Ske Support Services GmbH, Warbud S.A. i Project Spółka Jawna. Inwestycję sfinansowano ze środków programu NATO NSIP (NATO Security Investment Programme); całkowity koszt określono na ponad 360 mln USD, czyli ok. 1,5 mld PLN. Kompleks otwarto 5 kwietnia 2023 roku z udziałem wicepremiera i ministra obrony narodowej.
Znaczenie: Kompleks LTESM-C w Powidzu opisywano jako największą pojedynczą inwestycję infrastrukturalną NATO od zakończenia zimnej wojny i największy projekt tego typu finansowany przez NATO i USA w ostatnich 30 latach. Pozwala on na przechowywanie w Polsce sprzętu odpowiadającego jednej brygadzie pancernej US Army, co według US Army skraca czas wyposażenia przybywających sił sojuszniczych z około półtora miesiąca do kilku dni, wzmacniając zdolność szybkiego wzmocnienia wschodniej flanki NATO.
Źródła:
  - Kompleks wojskowy w Powidzu dziś i jutro (DziennikZbrojny.pl, 2023-04-10): https://dziennikzbrojny.pl/artykuly/art,2,4,11774,armie-swiata,wojsko-polskie,kompleks-wojskowy-w-powidzu-dzis-i-jutro
  - Powidz z bazą dla US Army. Polsko-niemieckie konsorcjum zrealizuje największą inwestycję NATO (Defence24.pl, 2019): https://defence24.pl/przemysl/powidz-z-baza-sprzetowa-dla-us-army-polsko-niemieckie-konsorcjum-zrealizuje-najwieksza-inwestycje-nato
  - Wielka inwestycja finansowana przez NATO i USA w Powidzu – otwarto nowy kompleks (PortalObronny (se.pl), 2023): https://portalobronny.se.pl/polityka-obronna/wielka-inwestycja-finansowana-przez-nato-i-usa-w-powidz-w-33-bazie-lotnictwa-transportowego-otwarto-nowy-kompleks-aa-Lhnf-beFz-TXPF.html

## Rozbudowa i modernizacja Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Białymstoku (Uniwersyteckie Centrum Onkologii Spersonalizowanej)
URL: https://projektometr.pl/projekt/usk-bialystok-rozbudowa-centrum-onkologii
Status: w budowie | Etap: — | Koszt (wg etapu, nom.): 948 mln zł | Inwestor: Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku
Kalendarium: start 2025, plan 2029
Opis: Program wieloletni rozbudowy i modernizacji Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Białymstoku, którego jądrem jest nowe Uniwersyteckie Centrum Onkologii Spersonalizowanej — kompleks klinik onkologicznych, poradni i pracowni diagnostycznych. Umowę na realizację podpisano 27 października 2025 r.; inwestycja o łącznej wartości 948 mln zł ma zostać zrealizowana w latach 2025-2029, w przeważającej części ze środków budżetu państwa oraz z wkładu własnego beneficjenta. Poza kompleksem onkologicznym program obejmuje modernizację i doposażenie czterech istniejących budynków szpitalnych oraz rozbudowę jednego z obiektów.
Znaczenie: Po zakończeniu inwestycji szpital ma dysponować 361 łóżkami, a powierzchnia użytkowa wzrośnie z 14 551 m² do 43 770 m². Nowe Uniwersyteckie Centrum Onkologii Spersonalizowanej ma skupić kliniki onkologiczne, poradnie i pracownie diagnostyczne, wzmacniając opiekę onkologiczną i dostęp do nowoczesnej diagnostyki w północno-wschodniej Polsce.
Źródła:
  - Rozbudowa i modernizacja Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Białymstoku - rusza program wieloletni (Ministerstwo Zdrowia (gov.pl), 2025-10): https://www.gov.pl/web/zdrowie/rozbudowa-i-modernizacja-uniwersyteckiego-szpitala-klinicznego-w-bialymstoku---rusza-program-wieloletni
  - Nowoczesne centrum onkologii w Białymstoku. Rusza największa inwestycja medyczna w regionie (newsmed.pl, 2025-10-30): https://newsmed.pl/aktualnosci/12163423/rozbudowa-i-modernizacja-uniwersyteckiego-szpitala-w-bialymstoku.html
  - Rozbudowa i modernizacja Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Białymstoku (Podlaski Urząd Wojewódzki (gov.pl), 2025-11-03): https://www.gov.pl/web/uw-podlaski/rozbudowa-i-modernizacja-uniwersyteckiego-szpitala-klinicznego-w-bialymstoku
  - Inwestycje - Środki z Budżetu Państwa lub z Państwowych Funduszy Celowych (Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku): https://uskwb.pl/inwestycje/
  - Rekordowa inwestycja w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym w Białymstoku. Ma kosztować blisko 1 mld zł (Rynek Zdrowia, 2025-10): https://www.rynekzdrowia.pl/Inwestycje/Rekordowa-inwestycja-w-Uniwersyteckim-Szpitalu-Klinicznym-w-Bialymstoku-Ma-kosztowac-blisko-1-mld-zl,277527,3.html

## Volkswagen Motor Polska – fabryka silników wysokoprężnych w Polkowicach
URL: https://projektometr.pl/projekt/volkswagen-motor-polska-diesel-engine-plant-in-polkowice
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 917 mln zł | Inwestor: Volkswagen Motor Polska Sp. z o.o. (grupa Volkswagen AG)
Kalendarium: ogł. 1998-05-13, start 1998-09-16, oddano 1999-08-25
Efekt: dostarczone
Opis: Fabryka silników wysokoprężnych (diesla) koncernu Volkswagen w Polkowicach na Dolnym Śląsku, jedna z największych bezpośrednich inwestycji zagranicznych w podstrefie Legnickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej w latach 90. Spółkę Volkswagen Motor Polska powołano 13 maja 1998 roku, a kamień węgielny pod budowę zakładu wmurowano 16 września 1998 roku. Oficjalne otwarcie fabryki nastąpiło 25 sierpnia 1999 roku i dokonał go dr Ferdinand Piëch, ówczesny prezes zarządu koncernu Volkswagen. Zakład początkowo produkował silniki wysokoprężne 1,9 TDI z pompowtryskiwaczami; do końca 2001 roku nakłady inwestycyjne sięgnęły ok. 250 milionów euro, firma zatrudniała 800 osób i produkowała 540 000 silników rocznie. W kolejnych latach fabryka rozbudowywała się (silniki common rail od 2008 r., silniki modułowe MDB spełniające normę EURO 6 od 2013 r.), zaopatrując marki Volkswagen, Audi, SEAT i Škoda; łączne nakłady w polkowicki zakład szacowano na ok. 370 milionów euro (stan na 2020 r.). Właścicielem zakładu jest spółka Volkswagen Motor Polska Sp. z o.o., należąca do koncernu Volkswagen AG.
Znaczenie: Fabryka silników Volkswagena w Polkowicach była jedną z największych bezpośrednich inwestycji zagranicznych zrealizowanych w latach 90. w podstrefie Legnickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej i istotnym pracodawcą na Dolnym Śląsku. Zakład zaopatruje w silniki wysokoprężne marki koncernu Volkswagen (Volkswagen, Audi, SEAT, Škoda); w grudniu 2016 roku wyprodukowano w nim 10-milionowy silnik, a w 2023 roku — z okazji 25-lecia spółki — 14-milionowy silnik.
Źródła:
  - Historia — Volkswagen Motor Polska Sp. z o.o. (Volkswagen Motor Polska Sp. z o.o.): https://vwmp.com.pl/Fabryka/Historia.html
  - Volkswagen Motor Polska – Perfekcja, wydajność, ekologia (businesspl.com, 2020-04-22): https://businesspl.com/index.php/motoryzacja/17242-volkswagen-motor-polska-perfekcja-wydajno-ekologia
  - Volkswagen Motor Polska (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Volkswagen_Motor_Polska

## II linia metra w Warszawie – odcinek centralny (Rondo Daszyńskiego – Dworzec Wileński)
URL: https://projektometr.pl/projekt/warsaw-metro-line-2-m2-central-section-rondo-daszynskiego-dworzec-wilenski
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 4.2 mld zł | Inwestor: Miasto Stołeczne Warszawa (operator: Metro Warszawskie Sp. z o.o.)
Kalendarium: start 2010-08-16, oddano 2015-03-08
Efekt: dostarczone
Opis: Odcinek centralny II linii metra w Warszawie to pierwszy, podstawowy fragment linii M2, prowadzący pod centrum miasta i pod Wisłą od stacji Rondo Daszyńskiego do stacji Dworzec Wileński. Ma 6,1 km długości i 7 stacji (Rondo Daszyńskiego, Rondo ONZ, Świętokrzyska, Nowy Świat–Uniwersytet, Centrum Nauki Kopernik, Stadion Narodowy, Dworzec Wileński). Inwestorem było Miasto Stołeczne Warszawa, a generalnym wykonawcą konsorcjum AGP Metro Polska S.C. w składzie Astaldi, Gülermak i PBDiM (Przedsiębiorstwo Budowy Dróg i Mostów). Umowę na projekt i budowę podpisano 28 października 2009 r., prace przygotowawcze rozpoczęto 16 sierpnia 2010 r., a odcinek oddano do użytku 8 marca 2015 r. Koszt inwestycji wyniósł 4,17 mld zł, z czego 2,77 mld zł współfinansowała Unia Europejska (Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko / Fundusz Spójności); łącznie z zakupem taboru wartość inwestycji sięgnęła ok. 5,98 mld zł. Odcinek centralny bywa określany jako najdroższa inwestycja w historii Warszawy.
Znaczenie: Odcinek centralny utworzył drugą, wschodnio-zachodnią oś warszawskiego metra i stał się rdzeniem linii M2, do której w kolejnych latach dobudowywano odcinki wschodnie, północne i zachodnie. Poprowadzenie tunelu pod centrum miasta i pod Wisłą uznano za jedną z najbardziej wymagających inżyniersko inwestycji miejskich w Polsce, a nakład 4,17 mld zł (5,98 mld zł łącznie z taborem) czynił ją najdroższą inwestycją w historii stolicy. Inwestycję w znacznej części (2,77 mld zł) współfinansowała Unia Europejska.
Źródła:
  - Linia M2 metra w Warszawie (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Linia_M2_metra_w_Warszawie
  - II linia metra już działa! (muratorplus.pl, 2015): https://www.muratorplus.pl/inwestycje/inwestycje-publiczne/ii-linia-metra-juz-dziala-aa-qmdZ-9FhJ-GdRr.html
  - Historia budowy centralnego odcinka II linii metra w Warszawie (Historia Transportu Publicznego (htp.org.pl)): https://www.htp.org.pl/historia-budowy-centralnego-odcinka-ii-linii-metra-w-warszawie/
  - II linia metra – harmonogram budowy (Urząd m.st. Warszawy (um.warszawa.pl)): https://um.warszawa.pl/-/ii-linia-metra-harmonogram-budowy
  - 10 lat odcinka centralnego M2 (Metro Warszawskie, 2025): https://metro.waw.pl/aktualnosci/10-lat-odcinka-centralnego-m2/

## Rozbudowa Warszawskiej Wytworni Energii (ITPOK, dawny ZUSOK) na Targowku
URL: https://projektometr.pl/projekt/warszawska-wytwornia-energii-wte-targowek
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.7 mld zł | Inwestor: Miejskie Przedsiebiorstwo Oczyszczania w m.st. Warszawie (MPO)
Kalendarium: ogł. 2020, start 2021, oddano 2026-02
Opis: Rozbudowa i modernizacja Zakladu Unieszkodliwiania Stalych Odpadow Komunalnych (ZUSOK) na warszawskim Targowku, przemianowanego na Warszawska Wytwornie Energii (WWE). Umowe na realizacje z koreanska spolka POSCO Engineering & Construction podpisano w 2020 r., prace rozpoczeto w 2021 r., a rozbudowana instalacje uruchomiono w lutym 2026 r. Po rozbudowie jest to najwieksza w Polsce instalacja termicznego przeksztalcania odpadow komunalnych, nalezaca do Miejskiego Przedsiebiorstwa Oczyszczania w m.st. Warszawie (MPO).
Znaczenie: Zaklad moze przetwarzac ok. 265 tys. ton zmieszanych odpadow komunalnych rocznie, przeksztalcajac je w energie elektryczna i cieplo zasilajace warszawskie sieci. Wartosc kontraktu z generalnym wykonawca wyniosla ok. 1,668 mld zl netto (blisko 2,05 mld zl brutto). Inwestycja, pierwotnie planowana do zakonczenia w 2023 r., zaliczyla kilkuletnie opoznienie i ruszyla dopiero w 2026 r.
Źródła:
  - MPO rozbuduje instalacje do termicznego przeksztalcania odpadow komunalnych - umowa podpisana (MPO Warszawa, 2020-11-30): https://www.mpo.com.pl/aktualnosci/268-umowa-na-realizacje-inwestycji-podpisana
  - Warszawa uruchomi najwieksza spalarnie w Polsce. Testy trwaly ponad rok (PortalSamorzadowy.pl, 2026-02): https://www.portalsamorzadowy.pl/gospodarka-komunalna/warszawa-uruchomi-najwieksza-spalarnie-w-polsce-testy-trwaly-ponad-rok,648746.html
  - Nowa instalacja energetyczna o wartosci 2 mld zl zasili Warszawe i spali smieci (PortalSamorzadowy.pl): https://www.portalsamorzadowy.pl/gospodarka-komunalna/nowa-instalacja-energetyczna-o-wartosci-2-mld-zl-zasili-warszawe-i-spali-smieci,592326.html
  - Warszawska Wytwornia Energii - Wikipedia (Wikipedia): https://pl.wikipedia.org/wiki/Warszawska_Wytw%C3%B3rnia_Energii

## Warszawski węzeł kolejowy: modernizacja linii średnicowej + druga średnica (tunel pod Wisłą)
URL: https://projektometr.pl/projekt/warszawski-wezel-kolejowy-linia-srednicowa
Status: planowane | Etap: ogłoszony | Koszt (wg etapu, nom.): 9.0 mld zł | Inwestor: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Kalendarium: ogł. 2026-02, plan 2040
Opis: Zapowiadany przez PKP Polskie Linie Kolejowe program przebudowy warszawskiego węzła średnicowego, złożony z dwóch części. Pierwsza to gruntowna modernizacja istniejącej linii średnicowej między Warszawą Zachodnią a Warszawą Wschodnią — przebudowa układu torowego, sieci trakcyjnej i urządzeń sterowania ruchem, budowa nowych przystanków Warszawa Solec i Warszawa de Gaulle'a (Nowy Świat) oraz przebudowa stacji Ochota, Śródmieście i Centralna. Druga część to budowa zupełnie nowej, dwutorowej linii średnicowej dedykowanej ruchowi dalekobieżnemu, poprowadzonej w tunelu pod Dworcem Centralnym, liniami metra i Wisłą. Łączny szacowany koszt to ok. 9 mld zł (ok. 5 mld zł modernizacja + ok. 4 mld zł nowa linia). Zakres tego rekordu obejmuje wyłącznie przelotowe linie średnicowe i drugi tunel; prowadzone odrębnie przebudowy dworców Warszawa Wschodnia i Warszawa Zachodnia są osobnymi inwestycjami i nie są tu wliczane, aby uniknąć podwójnego liczenia kosztów.
Znaczenie: Warszawska linia średnicowa jest najważniejszym kolejowym ciągiem przelotowym w Polsce, przez który przechodzi ruch aglomeracyjny, regionalny i dalekobieżny łączący wschód z zachodem kraju. Sama modernizacja istniejącej średnicy została uznana przez PKP PLK za niewystarczającą, dlatego równolegle planowana jest nowa, dwutorowa linia w tunelu, mająca zwiększyć przepustowość węzła o ok. 20 par pociągów na godzinę i odseparować ruch dalekobieżny od aglomeracyjnego. Przedsięwzięcie zapowiada największe zmiany na Dworcu Centralnym od jego otwarcia w 1975 r. Inwestycja jest jednak dopiero na etapie prac koncepcyjnych i projektowych, a jej realizacja i harmonogram (modernizacja w latach 2031–2035, nowa linia do ok. 2040 r.) zależą od zabezpieczenia finansowania, co czyni ją megaprojektem o niepewnym statusie go/no-go.
Źródła:
  - PLK zapowiada rewolucję w Warszawie. Będzie nowa linia średnicowa! (Rynek Kolejowy, 2026-02): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/plk-zapowiada-rewolucje-w-warszawie-bedzie-nowa-linia-srednicowa-126654.html
  - PLK: przebudowa średnicy w Warszawie od 2031 do 2035 r. (Rynek Kolejowy, 2026-02): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/plk-przebudowa-srednicy-w-warszawie-od-2031-do-2035-r--126660.html
  - Nowa linia średnicowa i remont starej w Warszawie za 9 mld zł. PKP PLK planują gigantyczny tunel pod Wisłą i Dworcem Centralnym (InvestMap.pl, 2026-02): https://investmap.pl/nowa-linia-srednicowa-i-remont-starej-w-warszawie-za-9-mld-zl-pkp-plk-planuja-gigantyczny-tunel-pod-wisla-i-dworcem-centralnym.a316274
  - Poza modernizacją warszawskiej linii średnicowej PKP PLK planują zbudować drugą linię (WNP.pl, 2026-02): https://www.wnp.pl/rynki/poza-modernizacja-warszawskiej-linii-srednicowej-pkp-plk-planuja-zbudowac-druga-linie,1031539.html

## Zakład Termicznego Przekształcania Odpadów w Krakowie (Ekospalarnia)
URL: https://projektometr.pl/projekt/waste-thermal-treatment-plant-in-krakow-ekospalarnia
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 819 mln zł | Inwestor: Krakowski Holding Komunalny S.A. w Krakowie
Kalendarium: start 2013-11-06, oddano 2016
Efekt: dostarczone
Opis: Zakład Termicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych w Krakowie, znany jako Ekospalarnia, to instalacja waste-to-energy zlokalizowana w południowo-wschodniej części miasta, w Dzielnicy XVIII Nowa Huta, przy ul. Jerzego Giedroycia 23. Beneficjentem i inwestorem projektu był Krakowski Holding Komunalny S.A. w Krakowie (spółka komunalna Gminy Miejskiej Kraków). Umowę na budowę zakładu podpisano w 2012 roku, roboty budowlane rozpoczęły się 6 listopada 2013 roku, a generalnym wykonawcą była południowokoreańska firma POSCO Engineering & Construction Co. Ostatecznie obiekt przekazano KHK S.A. do eksploatacji 27 czerwca 2016 roku, a zakończenie realizacji zakresu rzeczowego projektu nastąpiło 30 listopada 2016 roku. Całkowity koszt realizacji projektu wyniósł ok. 666 mln zł netto (ok. 819 mln zł brutto); dofinansowanie ze środków Funduszu Spójności w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko (POIiŚ) wyniosło ok. 372 mln zł (ok. 55,8% kosztów kwalifikowanych), a inwestycję wsparto również preferencyjną pożyczką z NFOŚiGW na kwotę 293 mln zł. Instalacja umożliwia zagospodarowanie (odzysk) strumienia 220 tys. ton rocznie zmieszanych odpadów komunalnych (maksymalnie do ok. 245 tys. ton), zapewniając w procesie kogeneracji odzysk energii zawartej w odpadach oraz produkcję energii elektrycznej i cieplnej (ok. 100 000 MWh energii elektrycznej rocznie). W zakładzie zastosowano nowoczesną instalację spełniającą wymagania najlepszych dostępnych technik (BAT).
Znaczenie: Ekospalarnia jest największą instalacją termicznego przekształcania odpadów komunalnych w Małopolsce i jedną z sześciu tzw. dużych spalarni odpadów zbudowanych w Polsce z dofinansowaniem unijnym w ramach perspektywy 2007–2013. Zakład zamknął w Krakowie lukę w systemie gospodarki odpadami, umożliwiając odzysk energetyczny ok. 220 tys. ton zmieszanych odpadów komunalnych rocznie zamiast ich składowania oraz produkcję energii elektrycznej i cieplnej w kogeneracji.
Źródła:
  - Zakład Termicznego Przekształcania Odpadów w Krakowie — informacja o projekcie (Krakowski Holding Komunalny S.A.): https://khk.krakow.pl/pl/ekospalarnia/informacja-o-projekcie/
  - Zakład Termicznego Przekształcania Odpadów w Krakowie — informacja o zakładzie (Krakowski Holding Komunalny S.A.): https://khk.krakow.pl/pl/ekospalarnia/informacja-o-zakladzie/
  - Ruszyła ekospalarnia w Krakowie (Inżynier Budownictwa, 2015-12-11): https://inzynierbudownictwa.pl/ruszyla-ekospalarnia-w-krakowie/
  - Krakowski Zakład Termicznego Przekształcania Odpadów. EKOwizytówka? (Magazyn Biomasa): https://magazynbiomasa.pl/krakowski-zaklad-termicznego-przeksztalcania-odpadow-ekowizytowka/

## Oczyszczalnia Ścieków Płaszów II w Krakowie (Fundusz Spójności / ISPA)
URL: https://projektometr.pl/projekt/water-and-wastewater-management-in-krakow-paszow-ii-plant-stages-i-vii-cohesion
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 366 mln zł | Inwestor: Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S.A. w Krakowie
Kalendarium: ogł. 2000-12-28, start 2003-05-05, oddano 2010
Efekt: dostarczone
Opis: Budowa nowoczesnej oczyszczalni ścieków Płaszów II w Krakowie była jednym z pierwszych dużych polskich przedsięwzięć wodno-ściekowych współfinansowanych ze środków przedakcesyjnych ISPA, a następnie Funduszu Spójności. Projekt realizowano na podstawie decyzji Komisji Europejskiej nr PH/2000/6181 oraz Memorandum Finansowego z 28 grudnia 2000 r.; zakres rozszerzono decyzją nr K(2005)5792 z 19 grudnia 2005 r. Wartość projektu według Memorandum Finansowego wyniosła 85 804 200 EUR (366 117 671,96 zł), z czego dofinansowanie Unii Europejskiej stanowiło 55 772 730 EUR (233 206 196,95 zł), tj. 65% kosztów kwalifikowanych; pozostałą część sfinansowano ze środków własnych Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. w Krakowie oraz z kredytu Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju. Roboty budowlane rozpoczęto 5 maja 2003 r.; zasadniczą część inwestycji ukończono w 2007 r., a ostatni element — stację termicznej utylizacji osadów — uruchomiono w październiku 2010 r. Okres realizacji zamknięto 31 grudnia 2010 r. Oczyszczalnia zapewnia pełne mechaniczno-biologiczne oczyszczanie ścieków z centralnej części Krakowa (obszar zamieszkany przez ok. 500 tys. mieszkańców). Beneficjentem i operatorem jest MPWiK S.A. w Krakowie. Uwaga metodyczna: rekord obejmuje wyłącznie projekt Płaszów II (jedna decyzja i jedno memorandum finansowe); późniejsze etapy programu „Gospodarka wodno-ściekowa w Krakowie” (etapy I–VII) to odrębne, samodzielnie decydowane projekty Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko i nie są tu sumowane.
Znaczenie: Oczyszczalnia Płaszów II umożliwiła pełne mechaniczno-biologiczne oczyszczanie praktycznie całości ścieków komunalnych z centralnej części Krakowa (obszar ok. 500 tys. mieszkańców), radykalnie ograniczając zrzut nieoczyszczonych ścieków do Wisły. Była jednym z pierwszych polskich projektów wodno-ściekowych finansowanych z funduszu przedakcesyjnego ISPA, a następnie z Funduszu Spójności, i posłużyła jako wzorzec dla kolejnych etapów programu „Gospodarka wodno-ściekowa w Krakowie”. W ramach inwestycji zrekultywowano ponad 18 ha zdegradowanego terenu dawnych lagun osadowych oraz uruchomiono stację termicznej utylizacji osadów ściekowych.
Źródła:
  - Oczyszczalnia Ścieków Płaszów II w Krakowie (Wodociągi Miasta Krakowa (MPWiK S.A.)): https://wodociagi.krakow.pl/pl/projekty/projekty-unijne/oczyszczalnia-sciekow-plaszow-ii-w-krakowie
  - Oczyszczalnia ścieków – Płaszów II w Krakowie (Mapa Dotacji UE (gov.pl)): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/544340/
  - Oczyszczalnia Ścieków Płaszów II w Krakowie (Urząd Miasta Krakowa — projekty UE): https://ue.krakow.pl/projekty/4597,21,ue_projekt.html
  - Zakończono budowę oczyszczalni w Krakowie (PortalSamorzadowy.pl, 2010): https://www.portalsamorzadowy.pl/ochrona-srodowiska/zakonczono-budowe-oczyszczalni-w-krakowie,9314.html

## Wodociągi i oczyszczalnia ścieków w Łodzi (projekt Funduszu Spójności 2004-2006)
URL: https://projektometr.pl/projekt/water-supply-and-wastewater-treatment-in-odz-group-wastewater-treatment-plant-is
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 712 mln zł | Inwestor: Miasto Łódź
Kalendarium: start 2004, oddano 2006
Efekt: dostarczone
Opis: „Wodociągi i oczyszczalnia ścieków w Łodzi" to projekt gospodarki wodno-ściekowej realizowany przez Miasto Łódź i współfinansowany z Funduszu Spójności Unii Europejskiej w perspektywie 2004-2006. Całkowita wartość projektu wyniosła 711 784 326,17 zł, z czego dofinansowanie z UE stanowiło 303 453 485,40 zł. Projekt stanowił kontynuację działań podjętych w ramach projektu „Oczyszczanie ścieków w Łodzi (faza I)" rozpoczętego w 2001 r. w ramach przedakcesyjnego funduszu ISPA. Celem było uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej w aglomeracji łódzkiej prowadzące do poprawy standardu życia mieszkańców, jakości wody dostarczanej mieszkańcom oraz stanu technicznego sieci. Zakres objął inwestycje modernizacyjno-odtworzeniowe na systemach wodociągowych i sieci dystrybucyjnej w Łodzi, modernizację najstarszej części systemu kanalizacyjnego miasta chroniącą rzeki przed zrzutem nieoczyszczonych ścieków, a także rozbudowę sieci wodociągowej (64 km), sanitarnej (169 km) i deszczowej (93 km) oraz poprawę ok. 100 km nawierzchni dróg gruntowych. Odbiorcą ścieków w aglomeracji jest Grupowa Oczyszczalnia Ścieków Łódzkiej Aglomeracji Miejskiej — największa oczyszczalnia ścieków tego typu w Polsce.
Znaczenie: Projekt był jednym z największych przedsięwzięć z zakresu gospodarki wodno-ściekowej w Polsce finansowanych z Funduszu Spójności w perspektywie 2004-2006 (całkowita wartość 711,8 mln zł, dofinansowanie UE 303,5 mln zł). Objął modernizację i rozbudowę sieci wodociągowej oraz kanalizacji sanitarnej i deszczowej w aglomeracji łódzkiej, przyczyniając się do ograniczenia zrzutu nieoczyszczonych ścieków do rzek i poprawy jakości wody dostarczanej mieszkańcom. Ścieki z aglomeracji trafiają do Grupowej Oczyszczalni Ścieków Łódzkiej Aglomeracji Miejskiej — największej oczyszczalni tego typu w Polsce.
Źródła:
  - Wodociągi i oczyszczalnia ścieków w Łodzi — Mapa Dotacji UE (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (mapadotacji.gov.pl)): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/544547/
  - Grupowa Oczyszczalnia Ścieków w Łodzi (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Grupowa_Oczyszczalnia_%C5%9Aciek%C3%B3w_w_%C5%81odzi
  - Dział Oczyszczalni Ścieków — ZWiK sp. z o.o. w Łodzi (Zakład Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w Łodzi): https://zwik.lodz.pl/pl/artykuly/326/dzial-oczyszczalni-sciekow

## Wielkopolska Sieć Szerokopasmowa (WSS)
URL: https://projektometr.pl/projekt/wielkopolska-broadband-network
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 410 mln zł | Inwestor: Wielkopolska Sieć Szerokopasmowa Spółka Akcyjna
Kalendarium: oddano 2015
Efekt: dostarczone
Opis: Wielkopolska Sieć Szerokopasmowa (WSS) to regionalna sieć światłowodowa zbudowana w województwie wielkopolskim w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Wielkopolskiego na lata 2007–2013 (działanie 2.7 „Infrastruktura społeczeństwa informacyjnego"). Beneficjentem projektu „Budowa Wielkopolskiej Sieci Szerokopasmowej" była spółka Wielkopolska Sieć Szerokopasmowa Spółka Akcyjna, powołana przez samorząd województwa. Sieć liczy 4 594 km światłowodów z 576 węzłami dostępowymi znajdującymi się w każdej z 226 gmin województwa wielkopolskiego oraz węzłami sieci szkieletowej. Wartość projektu wyniosła 410 439 349,55 zł, z czego dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej stanowiło 283 637 280,48 zł. Budowa części pasywnej sieci została ukończona z końcem grudnia 2014 roku, a wyposażanie sieci w urządzenia aktywne (część aktywna) zakończono na przełomie września i października 2015 roku, co umożliwiło świadczenie pełnego zakresu usług. Projekt objął zasięgiem 3,27 mln mieszkańców regionu. Udziały w spółce na moment zakończenia inwestycji posiadały: spółka Inea (większościowo), województwo wielkopolskie oraz Asta-Net Asta Group.
Znaczenie: Wielkopolska Sieć Szerokopasmowa jest najdłuższą regionalną siecią światłowodową w Polsce (4 594 km) i objęła węzłami dostępowymi wszystkie 226 gmin województwa wielkopolskiego, doprowadzając infrastrukturę szerokopasmową do obszarów wcześniej pozbawionych dostępu do sieci nowej generacji. Zrealizowana w ramach RPO 2007–2013 sieć stworzyła otwartą, hurtową infrastrukturę udostępnianą operatorom telekomunikacyjnym, wspierając rozwój dostępu szerokopasmowego dla ponad 3 mln mieszkańców regionu.
Źródła:
  - Budowa Wielkopolskiej Sieci Szerokopasmowej — Mapa dotacji UE (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej / mapadotacji.gov.pl): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/661412/
  - Zakończono budowę i wyposażanie Wielkopolskiej Sieci Szerokopasmowej (PortalSamorzadowy.pl, 2015-10-01): https://www.portalsamorzadowy.pl/smart-city/zakonczono-budowe-i-wyposazanie-wielkopolskiej-sieci-szerokopasmowej,73887.html
  - W Wielkopolsce powstała najdłuższa w Polsce sieć szerokopasmowa (Newseria Biznes, 2015): https://biznes.newseria.pl/news/w-wielkopolsce-powstala,p718444969

## Rozwój Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni i inwestycje kryptologiczne
URL: https://projektometr.pl/projekt/wojska-obrony-cyberprzestrzeni-kryptologia
Status: w budowie | Etap: budowa | Koszt (wg etapu, nom.): 10.0 mld zł | Inwestor: Ministerstwo Obrony Narodowej (MON)
Kalendarium: ogł. 2022-02-08, start 2022-02-08
Opis: Budowa i rozwój Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni (WOC) — piątego rodzaju sił zbrojnych, utworzonego de facto 8 lutego 2022 r. na podstawie ustawy o obronie Ojczyzny, wraz z towarzyszącymi inwestycjami w kryptologię, cyberbezpieczeństwo oraz wojskowe sieci teleinformatyczne. Formacja skupia się wokół Dowództwa Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni i liczy ok. 6,5 tys. etatów dla żołnierzy i pracowników resortu obrony narodowej rozproszonych w kilkunastu jednostkach. W jej strukturze działają wyspecjalizowane jednostki działań w cyberprzestrzeni — „A” w Białobrzegach i „B” w Gdyni — a od 2024 r. formowana jest trzecia jednostka „C” we Wrocławiu oraz Jednostka Wsparcia Działań w Legionowie. Program obejmuje pełne spektrum działań w cyberprzestrzeni: obronne, rozpoznawcze i ofensywne, a jego finansowanie technologiczne prowadzone jest w ramach planu modernizacji technicznej Sił Zbrojnych RP.
Znaczenie: Wyodrębnienie cyberprzestrzeni jako samodzielnej domeny operacyjnej Wojska Polskiego i zbudowanie wokół niej piątego rodzaju sił zbrojnych o liczebności ok. 6,5 tys. etatów. Rozproszona sieć jednostek działań w cyberprzestrzeni (Białobrzegi, Gdynia, formowany Wrocław) oraz zaplecze kryptologiczne i teleinformatyczne mają zapewnić zdolności obronne, rozpoznawcze i ofensywne, a także rozwój krajowych narzędzi i technologii kryptograficznych. Program podnosi odporność wojskowych systemów dowodzenia i łączności oraz krytycznej infrastruktury na cyberataki, wpisując się w modernizację techniczną SZ RP na lata 2021-2035.
Źródła:
  - Polska armia tworzy kolejne jednostki do walki w cyberprzestrzeni (Rzeczpospolita (rp.pl)): https://www.rp.pl/wojsko/art39566011-polska-armia-tworzy-kolejne-jednostki-do-walki-w-cybeprzestrzeni
  - Wojska Obrony Cyberprzestrzeni (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Wojska_Obrony_Cyberprzestrzeni
  - Oto polskie Wojska Obrony Cyberprzestrzeni. Prowadzą wojnę z... (Geekweek / Interia): https://geekweek.interia.pl/militaria/news-oto-polskie-wojska-obrony-cyberprzestrzeni-prowadza-wojne-z,nId,21396671
  - Wojska Obrony Cyberprzestrzeni (Ministerstwo Obrony Narodowej (gov.pl)): https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/wojska-obrony-cyberprzestrzeni

## Wrocław – program Tramwaj Plus (Zintegrowany System Transportu Szynowego w Aglomeracji i we Wrocławiu – Etap I)
URL: https://projektometr.pl/projekt/wroclaw-tramwaj-plus-program-new-tram-tracks
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 736 mln zł | Inwestor: Gmina Wrocław (realizacja: Wrocławskie Inwestycje sp. z o.o.)
Kalendarium: ogł. 2007, oddano 2012
Efekt: dostarczone
Opis: Tramwaj Plus był wrocławskim programem rozwoju szybkiej komunikacji tramwajowej, realizowanym przez Gminę Wrocław jako unijny projekt „Zintegrowany System Transportu Szynowego w Aglomeracji i we Wrocławiu – Etap I”, współfinansowany z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Całkowita wartość projektu Etap I wyniosła 736 189 291,52 zł, z czego dofinansowanie UE stanowiło 477 747 653,84 zł; umowę o dofinansowanie (POIS.07.03.00-00-006/10-00) podpisano 6 marca 2012 r., a okres realizacji obejmował lata 2006–2013. Wcześniej, w 2007 r., koszt zadań programu szacowano w mediach na ok. 700 mln zł, a w 2008 r. – wraz z zakupem taboru – na ok. 800 mln zł; za realizację inwestycji odpowiadała miejska spółka Wrocławskie Inwestycje sp. z o.o. W ramach projektu wybudowano 5,3 km nowej sieci torowej oraz przebudowano 37,85 km istniejących torowisk, a także zakupiono 39 niskopodłogowych jednostek taboru, w tym dwukierunkowe tramwaje Škoda 19T obsługujące oznaczone dopiskiem „PLUS” linie 31, 32 i 33. Przed finałami Euro 2012 nowe torowiska połączyły osiedla Gaj i Kozanów z centrum miasta: końcówkę Gaj oddano do użytku 11 września 2011 r., a linię na Kozanów (z odgałęzieniami Kozanów oraz Stadion Wrocław) – 31 marca 2012 r. Założenia dotyczące priorytetu dla tramwajów (system ITS) nie zostały w pełni zrealizowane, a 17 lutego 2014 r. z oznakowania linii 31, 32 i 33 usunięto dopisek „PLUS”. Wybudowana infrastruktura pozostaje w eksploatacji jako część wrocławskiej sieci tramwajowej.
Znaczenie: Tramwaj Plus był jednym z największych projektów rozwoju komunikacji miejskiej we Wrocławiu w okresie przygotowań do Euro 2012 i po raz pierwszy wprowadził w mieście koncepcję szybkich, oznaczonych osobnym numerem linii tramwajowych obsługiwanych nowym, dwukierunkowym taborem. Nowe torowiska trwale połączyły duże osiedla Gaj i Kozanów z centrum miasta. Program pokazał zarazem granice ówczesnych rozwiązań: system priorytetu ITS nie zadziałał zgodnie z założeniami, a obietnica wyraźnie szybszych przejazdów nie została dotrzymana, co doprowadziło do usunięcia marki „PLUS” z linii 31, 32 i 33 w lutym 2014 roku. Wybudowana infrastruktura pozostaje jednak w eksploatacji jako część wrocławskiej sieci tramwajowej.
Źródła:
  - Zintegrowany System Transportu Szynowego w Aglomeracji i we Wrocławiu – Etap I (Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego Wrocławia): https://bip.um.wroc.pl/artykul/340/5682/zintegrowany-system-transportu-szynowego-w-aglomeracji-i-we-wroclawiu-etap-i
  - Zintegrowany System Transportu Szynowego w Aglomeracji i we Wrocławiu – Etap I – Mapa dotacji UE (Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (mapadotacji.gov.pl)): https://mapadotacji.gov.pl/projekty/724957/
  - Tramwaj Plus we Wrocławiu (Rynek Kolejowy, 2007-07-18): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/tramwaj-plus-we-wroclawiu-67031.html
  - Podpisano kontrakt na budowę torowiska na Kozanów (wroclawskakomunikacja.pl, 2011-01-26): https://wroclawskakomunikacja.pl/biezace-wiadomosci/54-aktualnosci/201-podpisano-kontrakt-na-budowe-torowiska-na-kozanow
  - Wrocław – nowe trasy tramwajowe (Prywatna Strona Miłośnika Komunikacji Miejskiej i Szynowej): https://psmkms.krakow.pl/tramwaje/tramwaje-w-polsce/wroclaw/414-wroclaw-nowe-trasy-tramwajowe
  - Tramwaj Plus i już (wroclaw.pl (Urząd Miejski Wrocławia), 2014-02-18): https://www.wroclaw.pl/komunikacja/tramwaj-plus-i-juz

## Zakup i rozbudowa kampusu The Warsaw HUB przez Google
URL: https://projektometr.pl/projekt/zakup-i-rozbudowa-kampusu-the-warsaw-hub-przez-google
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.8 mld zł | Inwestor: Google Poland
Kalendarium: ogł. 2022-03-07, oddano 2022-03-10
Efekt: dostarczone
Opis: W marcu 2022 r. Google Poland odkupiło od dewelopera Ghelamco biurową część kompleksu The Warsaw HUB przy Rondzie Daszyńskiego w Warszawie za około 583 mln euro - była to największa pojedyncza transakcja biurowa w historii polskiego rynku. Google, dotychczas jeden z głównych najemców kompleksu, zapowiedziało łączną inwestycję sięgającą blisko 700 mln USD na zakup i dalszy rozwój obiektu. Nabyte dwie wieże obejmują ponad 90 tys. m2 powierzchni biurowej i mieszczą największe w Europie centrum inżynieryjne Google Cloud, z docelową przestrzenią dla około 2500 pracowników.
Znaczenie: Rekordowa transakcja biurowa umocniła Warszawę jako jedno z kluczowych europejskich centrów rozwoju technologii chmurowych Google. Nabyty kampus stanowi największe w Europie centrum inżynieryjne Google Cloud, obsługujące globalnych klientów i tworzące przestrzeń dla około 2500 wysoko wykwalifikowanych pracowników.
Źródła:
  - Increasing Google's investment in Poland (Google (The Keyword blog), 2022-03-07): https://blog.google/around-the-globe/google-europe/increasing-googles-investment-in-poland/
  - The Warsaw HUB has changed its owner - Google snaps up Ghelamco's Warsaw Hub in record 583 million euro deal (Ghelamco, 2022-03-08): https://www.ghelamco.com/news-press/583/
  - Ghelamco seals Warsaw Hub sale (Eurobuild CEE, 2022-03-10): https://eurobuildcee.com/en/news/32252-ghelamco-seals-warsaw-hub-sale
  - Google buys The Warsaw Hub from Ghelamco for EUR 583m (IPE Real Assets, 2022-03-09): https://realassets.ipe.com/news/google-buys-the-warsaw-hub-from-ghelamco-for-583m/10058532.article
  - Ghelamco sells Warsaw Hub to Google (Eurobuild CEE, 2022-03-07): https://eurobuildcee.com/en/news/32235-ghelamco-sells-warsaw-hub-to-google
  - Google Poland: Google's largest engineering center in EU is in Poland (Warsaw Business Journal, 2025-12-16): https://wbj.pl/google-poland-googles-largest-engineering-center-in-eu-is-in-poland/post/148299

## Zakup pociągów Pendolino ED250 (PKP Intercity)
URL: https://projektometr.pl/projekt/zakup-pociagow-pendolino-ed250
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.6 mld zł | Inwestor: PKP Intercity S.A.
Kalendarium: start 2011-05-30, oddano 2014-12-14
Efekt: dostarczone
Opis: Zakup 20 elektrycznych zespołów trakcyjnych Alstom New Pendolino (w Polsce oznaczonych jako ED250) przez PKP Intercity. 30 maja 2011 roku PKP Intercity podpisały z przedsiębiorstwem Alstom Transport kontrakt o wartości 665 milionów euro (2,64 mld zł), obejmujący dostawę 20 siedmioczłonowych pociągów New Pendolino, budowę zaplecza technicznego na stacji postojowej Warszawa Grochów oraz utrzymanie techniczne pociągów przez okres maksymalnie 17 lat. Składy wyprodukowano w fabryce Alstom we włoskim Savigliano. Eksploatację w relacjach Express InterCity Premium rozpoczęto 14 grudnia 2014 roku. Maksymalna prędkość eksploatacyjna osiągana przez składy na polskiej sieci wynosi 200 km/h.
Znaczenie: Pendolino ED250 stały się flagowym pociągiem PKP Intercity i symbolem wejścia polskiej kolei w erę szybkich połączeń pasażerskich. Flota 20 składów obsługuje połączenia Express InterCity Premium łączące Warszawę m.in. z Gdańskiem, Wrocławiem, Katowicami i Krakowem, a także z mniejszymi ośrodkami, jak Rzeszów, Gliwice, Bielsko-Biała czy Kołobrzeg. W ciągu pierwszych dziesięciu lat eksploatacji (2014–2024) składy ED250 przewiozły ponad 39 mln pasażerów i pokonały łącznie około 70 mln kilometrów, pokonując dziennie średnio około 22 tys. km.
Źródła:
  - Alstom EMU250 (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Alstom_EMU250
  - PKP class ED250 (Wikipedia (en)): https://en.wikipedia.org/wiki/PKP_class_ED250
  - PKP Intercity podsumowują 10 lat Pendolino (Rynek Kolejowy, 2024-12-03): https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/pkp-intercity-podsumowuja-10-lat-pendolino-121482.html
  - Alstom ED250 „Pendolino” – 10 lat na polskich torach! (Historia Transportu Publicznego, 2024-12-14): https://www.htp.org.pl/alstom-ed250-pendolino-10-lat-na-polskich-torach/

## Zapora na granicy polsko-białoruskiej (fizyczna + bariera elektroniczna)
URL: https://projektometr.pl/projekt/zapora-granica-pl-by
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 1.6 mld zł | Inwestor: MSWiA / Straż Graniczna
Kalendarium: ogł. 2021-11, start 2022-01, plan 2022-07-15, oddano 2023-06-15
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Stałe zabezpieczenie granicy z Białorusią zbudowane na podstawie specustawy obowiązującej od 4 listopada 2021 r. Składa się z zapory fizycznej — stalowego ogrodzenia o wysokości 5,5 m na 186 km granicy (umowy z Budimeksem oraz konsorcjum Unibep/Budrex podpisane 4 stycznia 2022 r., prace od stycznia 2022 r., pierwotny termin 30 czerwca 2022 r.) — oraz bariery elektronicznej: systemu ok. 3 tys. kamer dzienno-nocnych i termowizyjnych oraz 400 km kabli detekcyjnych działającego na 206 km granicy, którego formalny odbiór zakończono 15 czerwca 2023 r. Koszt całej inwestycji to ok. 1,6 mld zł. W lipcu 2024 r. podpisano umowy modernizacyjne: wzmocnienie przęseł bariery fizycznej (ponad 117 mln zł, Polimex Mostostal) i modernizację bariery elektronicznej (ponad 125 mln zł, Telbud).
Znaczenie: Bariera jest głównym stałym zabezpieczeniem odcinka granicy z Białorusią chronionego przez Podlaski Oddział Straży Granicznej: 186 km stalowego ogrodzenia o wysokości 5,5 m uzupełnia system perymetryczny działający na 206 km granicy. Rząd przedstawiał inwestycję jako element ochrony wschodniej flanki NATO w warunkach presji migracyjnej ze strony Białorusi. Obiekt pozostaje rozwijany po ukończeniu (wzmocnienie przęseł, modernizacja systemu kamer z użyciem klasyfikacji alarmów) i poprzedza szerszy program fortyfikacji granicy wschodniej (Tarcza Wschód).
Źródła:
  - Zakończenie odbioru bariery elektronicznej na granicy polsko-białoruskiej (Straż Graniczna, 2023-06-15): https://www.strazgraniczna.pl/pl/aktualnosci/11875,Zakonczenie-odbioru-bariery-elektronicznej-na-granicy-polsko-bialoruskiej.html
  - Granica polsko-białoruska. Budowa zapory elektronicznej dobiega końca (PAP, 2023-05-01): https://www.pap.pl/aktualnosci/news,1567371,granica-polsko-bialoruska-budowa-zapory-elektronicznej-dobiega-konca.html
  - Straż Graniczna podpisała umowy dotyczące budowy zapory na granicy polsko-białoruskiej (MSWiA / gov.pl, 2022-01-04): https://www.gov.pl/web/mswia/straz-graniczna-podpisala-umowy-dotyczace-budowy-zapory-na-granicy-polsko-bialoruskiej
  - Modernizacja zapory na granicy z Białorusią. SG podpisała umowę (PAP, 2024-07-10): https://www.pap.pl/aktualnosci/modernizacja-zapory-na-granicy-z-bialorusia-sg-podpisala-umowe
  - Tak wygląda zapora na granicy z Białorusią. Premier: chronimy wschodnią flankę NATO (money.pl, 2022-02-16): https://www.money.pl/gospodarka/tak-wyglada-zapora-na-granicy-z-bialorusia-premier-chronimy-wschodnia-flanke-nato-6738063029787424a.html
  - Przedłuża się zakończenie budowy zapory na granicy polsko-białoruskiej (PortalSamorzadowy.pl, 2022-07-07): https://www.portalsamorzadowy.pl/wydarzenia-lokalne/przedluza-sie-zakonczenie-budowy-zapory-na-granicy-polsko-bialoruskiej,389700.html
  - Bariera na granicy polsko-białoruskiej (Wikipedia): https://pl.wikipedia.org/wiki/Bariera_na_granicy_polsko-bia%C5%82oruskiej
  - Blisko 30 tys. prób nielegalnego przekroczenia granicy polsko-białoruskiej w 2025 roku (InfoSecurity24, 2025-12-31): https://infosecurity24.pl/sluzby-mundurowe/straz-graniczna/blisko-30-tys-prob-nielegalnego-przekroczenia-granicy-polsko-bialoruskiej-w-2025-roku
  - MSWiA: 96 proc. mniej nielegalnych przekroczeń granicy z Białorusią (Forsal.pl, 2026-04-05): https://forsal.pl/kraj/bezpieczenstwo/artykuly/11228831,mswia-nielegalna-migracja-na-granicy-z-bialorusia-spadla-o-96-proc.html
  - MSWiA, granica Polski z Białorusią. Zapora na wschodzie pod lupą. Jak wydano 1,6 mld zł? (TVN24, 2024-01-03): https://tvn24.pl/polska/mswia-granica-polski-z-bialorusia-zapora-na-wschodzie-pod-lupa-jak-wydano-1-6-mld-zl-st7687715

## Zbiornik wodny Świnna Poręba (Jezioro Mucharskie)
URL: https://projektometr.pl/projekt/zbiornik-wodny-swinna-poreba
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 2.2 mld zł | Inwestor: Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie – Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
Kalendarium: start 1986, oddano 2017-07-26
Efekt: dostarczone, opóźnione
Opis: Zbiornik retencyjny na rzece Skawie w województwie małopolskim, na terenie gmin Mucharz, Stryszów i Zembrzyce (potocznie Jezioro Mucharskie). Budowę rozpoczęto w 1986 roku, a obiekt oddano do użytku 26 lipca 2017 roku — po ponad trzech dekadach realizacji, co uczyniło go jedną z najdłużej budowanych inwestycji hydrotechnicznych w Polsce. Głównym celem zbiornika jest ochrona przeciwpowodziowa doliny Skawy poniżej zapory (m.in. Wadowic) oraz doliny górnej Wisły (m.in. Krakowa). Powodziowa pojemność zbiornika wynosi 161 mln m³. Łączny koszt budowy wyniósł ok. 2,2 mld zł. Obiektem zarządza Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie – Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie.
Znaczenie: Zbiornik Świnna Poręba jest kluczowym elementem systemu ochrony przeciwpowodziowej w dorzeczu górnej Wisły — chroni dolinę Skawy poniżej zapory, w tym Wadowice, oraz łagodzi zagrożenie powodziowe w dolinie Wisły, m.in. dla Krakowa. Powodziowa pojemność 161 mln m³ pozwala redukować falę powodziową na Skawie. Inwestycja stała się symbolem wieloletniego, przeciągającego się procesu budowy: rozpoczęta w 1986 roku, została ukończona dopiero po ponad 30 latach, a jej łączny koszt wyniósł około 2,2 mld zł. Poza funkcją przeciwpowodziową zbiornik pełni rolę rezerwuaru wody oraz stał się miejscem rekreacji (Jezioro Mucharskie).
Źródła:
  - Jezioro Mucharskie (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Jezioro_Mucharskie
  - Po 31 latach zbiornik Świnna Poręba oddany do użytku (Rynek Infrastruktury, 2017-07-26): https://www.rynekinfrastruktury.pl/wiadomosci/biznes-i-przemysl/po-31-latach-zbiornik-swinna-poreba-oddany-do-uzytku-59399.html
  - Świnna Poręba. Jezioro Mucharskie jest jak wyrzut sumienia (PortalSamorzadowy.pl, 2017-08-14): https://www.portalsamorzadowy.pl/inwestycje/swinna-poreba-jezioro-mucharskie-jest-jak-wyrzut-sumienia,112123.html
  - Zbiornik Świnna Poręba nie jest już placem budowy. RZGW wyjaśnia (wadowiceonline.pl): https://wadowiceonline.pl/biznes/12801-zbiornik-swinna-poreba-nie-jest-juz-placem-budowy-rzgw-wyjasnia

## Zespół Elektrowni Wodnych Czorsztyn-Niedzica (zapora i zbiornik na Dunajcu)
URL: https://projektometr.pl/projekt/zespol-elektrowni-wodnych-czorsztyn-niedzica
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): b/d | Inwestor: Zespół Elektrowni Wodnych Niedzica S.A. (jednoosobowa spółka Skarbu Państwa)
Kalendarium: start 1975, oddano 1997
Efekt: dostarczone
Opis: Kompleks hydrotechniczny na Dunajcu obejmujący zaporę i zbiornik Czorsztyn-Niedzica wraz z elektrownią wodną szczytowo-pompową oraz mniejszym stopniem wyrównawczym w Sromowcach Wyżnych. Budowę rozpoczęto w 1975 roku, a realizację zbiorników, zapór oraz elektrowni zakończono w 1997 roku, powołując w tym samym roku spółkę do ich obsługi. Zapora Niedzica jest najwyższą w Polsce zaporą ziemną z centralnym uszczelnieniem glinowym — jej maksymalna wysokość wynosi 56 m, a długość 404 m. Elektrownia w Niedzicy pracuje w układzie szczytowo-pompowym (w trybie turbinowym 2×46,375 MW). Kompleks pełni funkcje przeciwpowodziową, energetyczną i rekreacyjną, spiętrzając wody Dunajca i tworząc Jezioro Czorsztyńskie. Właścicielem jest Zespół Elektrowni Wodnych Niedzica S.A. — jednoosobowa spółka Skarbu Państwa.
Znaczenie: Zespół zbiorników i zapór Czorsztyn-Niedzica, ukończony w 1997 roku po ponad dwóch dekadach budowy, jest jedną z największych powojennych inwestycji hydrotechnicznych w Polsce. Zapora Niedzica — najwyższa krajowa zapora ziemna (56 m) — oraz zbiornik na Dunajcu pełnią kluczową funkcję przeciwpowodziową dla doliny Dunajca, a towarzysząca im elektrownia szczytowo-pompowa wspiera Krajowy System Elektroenergetyczny. Zbiornik utworzył Jezioro Czorsztyńskie, które stało się istotnym elementem gospodarki wodnej i rekreacji w regionie.
Źródła:
  - Zespół Elektrowni Wodnych Niedzica (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Zesp%C3%B3%C5%82_Elektrowni_Wodnych_Niedzica
  - Zapora Niedzica (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Zapora_Niedzica

## Blok gazowo-parowy 190 MWe w Elektrociepłowni „Zielona Góra”
URL: https://projektometr.pl/projekt/zielona-gora-chp-combined-cycle-block-190-mwe
Status: ukończone | Etap: w eksploatacji | Koszt (wg etapu, nom.): 532 mln zł | Inwestor: Elektrociepłownia „Zielona Góra” S.A. (inwestor strategiczny: KOGENERACJA S.A.; obecnie w Grupie PGE)
Kalendarium: ogł. 2001, start 2002, oddano 2004
Efekt: dostarczone
Opis: Blok gazowo-parowy o mocy elektrycznej 190 MWe i mocy cieplnej 95 MWt, wybudowany w Elektrociepłowni „Zielona Góra” S.A. i zasilany gazem ziemnym zaazotowanym ze złóż krajowych Kościan–Brońsko. Był to największy tego typu obiekt energetyczny w zachodniej Polsce oparty o gaz krajowy, produkujący energię elektryczną i ciepło w skojarzeniu. Warunkiem prywatyzacji spółki (umowa prywatyzacyjna z 7 września 2001 r., w której Minister Skarbu Państwa sprzedał 45% akcji konsorcjum KOGENERACJA S.A. i Dalkia Termika S.A.) była realizacja budowy bloku. Generalnym wykonawcą w formule „pod klucz” (EPC) było konsorcjum firm Elektrim-Megadex S.A. i Enprima Engineering Ltd. (Finlandia). Pierwsze fundamenty położono 21 sierpnia 2002 r., budowa trwała dwa lata, a rozpoczęcie eksploatacji nastąpiło 9 sierpnia 2004 r.; uroczystości związane z uruchomieniem bloku odbyły się 8 października 2004 r., a do komercyjnej eksploatacji blok przyjęto od 1 października 2004 r. Podstawowym źródłem finansowania był kredyt konsorcjum banków Pekao S.A. i PKO BP S.A. w ramach Umowy Kredytu z 30 kwietnia 2002 r. (udostępnienie ok. 550 mln PLN, wykorzystano 505 mln PLN), a Fundacja Ekofundusz udzieliła dotacji 40 mln PLN na częściowe sfinansowanie zakupu turbozespołu gazowego. Całkowity koszt inwestycji przekroczył 532 mln PLN. Gaz dostarczany jest z kopalni Kościan–Brońsko 100-kilometrowym gazociągiem wysokiego ciśnienia (inwestycja towarzysząca zrealizowana i sfinansowana odrębnie przez PGNiG S.A.).
Znaczenie: Blok gazowo-parowy w Elektrociepłowni „Zielona Góra” był największą inwestycją energetyczną w zachodniej Polsce opartą o gaz ziemny ze złóż krajowych i jednym z pierwszych dużych bloków gazowo-parowych w Polsce zasilanych gazem krajowym. Umożliwił zagospodarowanie wysokozaazotowanego gazu ze złóż Kościan–Brońsko do wysokosprawnej produkcji energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu, zastępując produkcję węglową i ograniczając emisje. Energia elektryczna wyprowadzana jest do krajowej sieci przesyłowej linią 220 kV do stacji w Leśniowie.
Źródła:
  - Elektrociepłownia „Zielona Góra” S.A. — Blok gazowo-parowy 190 MWe 95 MWt (folder) (Elektrociepłownia „Zielona Góra” S.A., 2005): http://www.wydawnictwo-gorscy.pl/pdf/bgp_folder.pdf
  - Elektrociepłownia Zielona Góra (Wikipedia (pl)): https://pl.wikipedia.org/wiki/Elektrociep%C5%82ownia_Zielona_G%C3%B3ra
  - Historia — Elektrociepłownia Zielona Góra (Grupa PGE) (PGE Energia Ciepła / Elektrociepłownia „Zielona Góra” S.A.): https://pgezielonagora.pl/o-spolce/historia